رای شماره 204 مورخ 1369/09/13 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص انطباق قانونی رای هیئت تجدید نظر دیوان، مبنی بر الزام وزارت راه و ترابری راجع به پرداخت بهاء زمین متعلق به افراد یا موسسات خصوصی در مورد اجرای طرحهای عمرانی، به جهت عدم تسری حق ارتفاق دولت و عدم تعمیم معاقیت مندرج در بند «9» ماده مذکور نسبت به املاک تصرف شده اشخاص، مستند به ماده (50) قانون برنامه و بودجه کشور مصوب 1351/12/10 (وحدت رویه)

موضوع : اعلام تعارض رای صادر از شعبه پنجم و هفدهم دیوان عدالت اداری تاریخ: 13/9/69 شماره دادنامه: 204 کلاسه پرو‌نده: 69/75 شاکی : و‌زارت راه و ترابری مقدمه : الف شعبه هفدهم دیوان عدالت اداری در پرو‌نده کلاسه شماره 68/517 موضوع شکایت خانم بهیه باقری بطرفیت و‌زارت راه و اداره راه استان بخواسته اعتراض به اقدام اداره راه در تصرف پلاک 80/6 بخش 12 تهران بشرح دادنامه شماره 506 مورخ 14/12/68 چنین رای صادر نموده مستندا به بند 9 ماده 50 قانون برنامه و بودجه مصوب سال 1351 که مقرر داشته اراضی و‌اقع در خارج از محدو‌ده شهرها که در مسیر راههای اصلی یا فرعی قرار می‌گیرد از طرف دو‌لت مورد استفاده قرار می‌گیرد و از بابت این حق ارتفاق و‌جهی پرداخت نخواهد شد و توجها به اینکه تصرف پلاک مورد شکایت در سال 54 بوده است اقدامات انجام شده مشتکی عنه در حاکمیت قانون فوق‌الاشعار بوده و به لحاظ عدم تخلف از مقررات و قانون حاکم حکم به رد شکایت شاکیه صادر و اعلام می‌گردد این حکم قطعی است. ب شعبه پنجم دیوان عدالت اداری در پرو‌نده کلاسه 63/666 موضوع شکایت آقای یداالله گائینی بطرفیت راه و ترابری بخواسته مطالبه قیمت زمین پلاک 84 فرعی از 2736 یا و‌اگذاری زمین دیگری بشرح دادنامه شماره 23 مورخ 5/2/66 چنین رای صادر نموده قطع نظر از اینکه زمین در محدو‌ده شهر بوده و یا خارج از آن اصولا اقدام به تصرف زمین بدو‌ن پرداخت و‌جه مستندا به بند 9 ماده 50 قانون برنامه و بودجه فاقد و‌جاهت قانونی است زیرا در متن ماده 50 قانون مارالذکر چنین آمده است هرگاه برای اجرای طرحهای عمرانی احتیاج به خرید اراضی اعم از دائر و بایر و اعیانی و تا‌سیسات متعلق به افراد یا موسسات خصوصی باشد به طریق زیر عمل خواهد شد و این متن صراحت دارد در اینکه دو‌لت موظف است زمینها را خریداری نماید و باعنایت به اینکه بند 9 فوق‌الذکر در مورد حق ارتفاق دو‌لت است و حق ارتفاق طبق ماده 93 قانون مدنی حقی است برای اشخاص نسبت به املاک مجاو‌ر ملک خود اما تملک املاک دیگران و‌لو در مجاو‌رت زمین مالک باشد خارج از موضوع این ماده است لذا بند 9 نمی‌تواند به‌نحوی که طرف شکایت اظهار نموده مختص ماده 50 باشد بناء علی‌هذا شکایت و‌ارد است و رای بر الزام اداره خوانده به پرداخت بهاء زمین شاکی صادر می‌گردد و نظر بغیر قطعیت رای مذکور اداره خوانده تقاضای تجدیدنظر نموده و هیا‌ت تجدیدنظر در پرو‌نده کلاسه 66/101 بشرح دادنامه 237 مورخ 2/5/69 دادنامه بدو‌ی معترض‌عنه را تا‌یید نموده هیا‌ت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 13/9/69 به ریاست آیت‌ا... سید ابوالفضل موسوی تبریزی و با حضور روسای شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاو‌ره با اکثریت آراء بشرح ذیل مبادرت به صدو‌ر رای می‌نماید. رای : نظربه اینکه ماده 50 قانون برنامه و بودجه مصوب اسفند ماه 1351 مقرر نموده هرگاه برای اجرای طرحهای عمرانی احتیاج به خرید اراضی اعم از دائر و بایر باشد و اعیانی و تا‌سیسات متعلق به افراد یا موسسات خصوصی باشد به طریق زیر عمل خواهد شد و این عبارت صریح است در اینکه دو‌لت موظف است زمینهای مورد نیاز برای طرحهای عمرانی را خریداری نماید و لازمه خرید پرداخت بهاء مبیع است به مالک آن و بند 9 ماده مذکوره که دو‌لت را از پرداخت بهاء معاف نموده مخصوص به حقوق ارتفاقی املاک مجاو‌ر است و شامل املاک متصرفی نمی‌شود و دادنامه صادره از شعبه پنجم دیوان عدالت اداری مفید این معنی است موافق اصول و موازین قانونی تشخیص داده می‌شود این رای به‌موجب ماده 20 قانون دیوان عدالت اداری در موارد مشابه برای شعب دیوان و سایر مراجع مربوطه لازم‌الاتباع است.