رای شماره 1307 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال مصوبات شماره 46603 1392/7/16، 1832 1382/10/19، مصوب شورای اسلامی شهر سبزوار در خصوص عوارض هزینه تبدیل مسکونی به تجاری شهرداری سبزوار

صدور رای شماره 1307 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع : ابطال مصوبات شماره 46603 1 392/ 7 /16 و 1832 1 382/ 10 /19 شورای اسلامی شهر سبزوار تاریخ دادنامه : 1397/5/9 شماره دادنامه : 1307 کلاسه پرونده : 268 / 96 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای محمد اسماعیلی خوشمردان موضوع شکایت و خواسته : ابطال مصوبات شماره 46603 1392/7/16، 1832 1382/10/19، 51458 1392/8/12 و 5921 1391/12/12 مصوب شورای اسلامی شهر سبزوار گردش‌کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال مصوبات شماره 46603 1392/7/16، 1832 1382/10/19، 51458 1392/8/12 و 5921 1391/12/12 مصوب شورای اسلامی شهر سبزوار را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : « ریاست محترم دیوان عدالت اداری احتراما در خصوص ابطال مصوبه‌های شماره 51458 1392/8/12 و 46603 1392/7/16 در خصوص عوارض هزینه تبدیل مسکونی به تجاری شهرداری سبزوار مطالب ذیل را به عرض می‌رسانم : مقدمتا به عرض می‌رسانم : اینجانب حسب ردیف 8 برگ پیش آگهی عوارض شهرداری سبزوار ملزم به پرداخت مبلغ 215 / 600 / 000 ریال بابت هزینه تبدیل مسکونی به تجاری به شهرداری گشته‌ام، که نهایتا به موجب رای صادره به شماره 77 / 11 کمیسیون ماده 77 قانون شهرداریها به تاریخ 1395/10/15 که در تاریخ 1395/11/28 به اینجانب ابلاغ شده است، مبلغ مذکور بابت تبدیل مسکونی به تجاری مورد لحوق رای مذکور عینا قرار گرفته است و شهرداری سبزوار مستند خود در این رابطه را مصوبه‌های شماره 51458 1392/8/12 و 46603 1392/7/16 در خصوص عوارض هزینه تبدیل مسکونی به تجاری بیان داشته، که علیرغم مراجعات مکرر از تسلیم آن به اینجانب امتناع نموده و این مهم در حالی است که : به موجب ردیف 8 برگ پیش آگهی عوارض شهرداری در خصوص هزینه تبدیل مسکونی به تجاری که این مورد نیز بدون کم و کاست مورد تایید کمیسیون ماده 77 شهرداری به مبلغ 215 / 600 / 000 ریال قرار گرفته است که هیات عمومی دیوان عدالت اداری طی رای شماره 401 400 1395/6/9 ( هزینه تبدیل مسکونی به تجاری ) مطابق بندهای ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی آن، شورای اسلامی صلاحیتی در خصوص تغییر کاربری اراضی و املاک و وضع ضوابط و قاعده در این خصوص ندارد که در مانحن فیه مطابق بند 8 پیش آگهی عوارض این هزینه من غیر حق بر بنده تحمیل شده است و مراجعات مکرر به شهرداری و شورای اسلامی سبزوار جهت اخذ مصوبه مذکور که به موجب آن شهرداری اقدام به تحمیل مبلغ موصوف به بنده نموده است، ثمری نداشت ( و اینجانب صرفا شماره‌های مصوبات مذکور را در ستون خواسته مبنی بر ابطال آن‌ها قید نموده‌ام ) که از محضر دیوان عدالت اداری به استناد ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تقاضای رسیدگی و صدور تصمیمات شایسته مبنی‌بر مطالبه مصوبات و ارائه آن از سوی خوانده و سپس ابطال آن مورد استدعاست .» در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 726 1396/4/11 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی دیوان عدالت اداری شده اعلام کرده است که : « هیات محترم عمومی دیوان عدالت اداری احتراما در خصوص اخطار رفع نقص به عمل آمده در پرونده کلاسه 268 / 96 تحت شماره پرونده 9609980905800239 مطروحه در هیات عمومی دیوان عدالت اداری معروض می‌دارم : خواسته اینجانب مطابق ستون خواسته ابطال 4 مصوبه شورای اسلامی شهرستان سبزوار به شماره‌های 51458 1392/8/12، 46603 1392/7/16، 5921 1391/12/12 و 1832 1382/10/16 در خصوص عوارض هزینه تبدیل مسکونی به تجاری مصوب شورای اسلامی شهرستان سبزوار بوده که در متن دادخواست صرفا به دو شماره از آن‌ها اشاره شده است . لذا با بیان این مطلب که اینجانب تقاضای ابطال هر 4 مصوبه را از محضر هیات عمومی دیوان عدالت اداری خواستار شده‌ام، رسیدگی و صدور رای شایسته در این خصوص مورد استدعاست .» متن مصوبات مورد اعتراض به قرار زیر است : الف ) مصوبه شماره 46603 1392/7/16 شورای اسلامی شهر سبزوار : « احتراما بازگشت به نامه شماره 42339 1392/6/30 به استحضار می‌رساند : شورا در هشتمین جلسه خود با اصلاح مصوبه شماره 2062 1389/11/10 مبنی بر اخذ هزینه توافق از کلیه عوارضات اخذ شده ( شامل کلیه توافقات از جمله تبدیل به تجاری فروش بنای مازاد بر تراکم حذف طرح تفکیک و ...) در یک توافق به جز کمیسیون ماده 100 و جرایم کسری پارکینگ به میزان حداقل 20 % و حداکثر 30 % با تشخیص شهردار با رعایت مقررات مالی و حقوقی شهرداری موافقت نمود، ضمنا مصوبه مذکور در یکصد و پنجاه و دومین جلسه کمیته انطباق فرمانداری شهرستان سبزوار مورد تایید قرار گرفته است .» ب ) مصوبه شماره 1832 1382/10/19 شورای اسلامی شهر سبزوار : « بازگشت به نامه شماره 18401 1389/9/11 به استحضار می‌رساند : با عنایت به اینکه در سالهای گذشته و علی‌الخصوص در ماههای اخیر تبدیل و تعیین املاک با کاربری مسکونی به تجاری توسط شهروندان شدت یافته است و از طرفی کمیسیون ماده 100 رای به تعطیلی این‌گونه تجاریها داده است و اکثر مغازه‌ها پلمپ و باعث بلاتکلیفی مردم گردیده است . لذا شورا در دویست و شصت و یکمین جلسه خود مصوب نمود، شهرداری می‌تواند با رعایت نکات و فرمولهای ذیل نسبت به دریافت حقوق خود اقدام نماید : الف ) تبدیل مسکونی به تجاری در همکف، مصوبه شماره 1292 1379/9/7 این شورا ( مساحت بنای تجاری × قیمت دفترچه تعیین ارزش × ⅓ ) معتبر است . ب ) تبدیل بنای مسکونی در همکف به انباری تجاری : ( مساحت بنا × قیمت دفترچه تعیین ارزش املاک × ) پ ) تبدیل زیر زمین مسکونی به تجاری : ( مساحت بنای انباری تجاری × قیمت دفترچه تعیین ارزش املاک × ⅛ ) ج ) تبدیل زیر زمین مسکونی به انباری تجاری : ( مساحت بنا × قیمت دفترچه تعیین ارزش املاک × ) د ) تبدیل مسکونی در طبقه اول به تجاری یا انباری تجاری : ( مساحت بنا × قیمت دفترچه تعیین ارزش املاک × ) تبصره1 : فرمول‌های فوق تا عمق 10 متری با هر متراژ از عرض ملاک عمل قرار گیرد و عمق 10 متر به بعد مشمول 25 % تخفیف گردد . تبصره2 : کلیه منازل مسکونی که تبدیل به مراکز تجاری آموزشی پژوهشی و ... نموده‌اند شامل این مصوبه می‌گردد .» در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر سبزوار به موجب لایحه شماره 56893 1396/8/14 توضیح داده است که : « مدیر محترم دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری سلام علیکم احتراما در پاسخ به شکایت آقای محمد اسماعیلی خوشمردان موضوع پرونده کلاسه 268 / 96 مبنی بر درخواست ابطال مصوبه‌های شماره 46603 1392/7/16 و 1832 1389/10/19 شورای اسلام شهر سبزوار به استحضار می‌رساند : 1 رای صادره از سوی هیات عمومی دیوان عدالت اداری که شاکی به آن استناد کرده است در خصوص تغییر کاربری انجام گرفته توسط شورای اسلامی شهر بهارستان می‌باشد . بدیهی است شورای شهر صلاحیتی در خصوص تغییر کاربری اراضی و املاک و وضع ضوابط و قاعده در این خصوص نداشته است چرا که مطابق ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تنظیم و تصویب نقشه تفصیلی و تغییر کاربری اراضی و املاک واقع در محدوده شهرها با رعایت شرایط و ضوابط قانونی به عهده کمیسیون موضوع ماده 5 قانون فوق‌الذکر می‌باشد . در حالی که مصوبه شورای اسلامی شهر سبزوار راجع به اخذ عوارض بهره‌برداری تجاری از اعیان ملک آن هم به‌طور موقت است که در صورت تقاضای مالک و موافقت شهرداری در قالب یک توافق نامه اخذ می‌شود و یک عوارض اجباری و الزامی برای کلیه اماکن و ساختمانها نمی‌باشد . لذا مصوبه ابطال شده استنادی ( شورای اسلامی شهر بهارستان ) هیچ شباهت و ارتباطی با مصوبه مورد درخواست خواهان ندارد . 2 در پرونده مطرح شده توسط آقای محمد اسماعیلی خوشمردان و با توجه به اینکه رای تعطیلی تجاری ملک ایشان توسط کمیسیون ماده 100 قانون شهرداریها به شماره 2612 1390/12/12 صادر شده است مالک می‌باید نسبت به اجرای رای تعطیلی تجاری اقدام نماید ولی چنانچه مالک متقاضی استفاده تجاری در ملک مورد نظر باشد شهرداری برابر مصوبه صادر شده از سوی شورای اسلامی شهر سبزوار به شماره 1832 1389/10/19 در قالب توافقنامه نسبت به محاسبه آن تحت عنوان هزینه تبدیل اعیانی مسکونی به تجاری، صرفا در خصوص اعیان ملک و به‌طور موقت اقدام می‌نماید و کاربری عرصه ملک همچنان به صورت مسکونی باقی می‌ماند و مادامی که مالک تغییری در بنا و اعیان ملک ایجاد ننماید مفاد ت وافق معتبر است ل ذا ش ورای اسلامی شهر سبزوار هیچ‌گونه مصوبه‌ای درخصوص تغییر کاربری زمین نداشته است چرا که همان گونه که عنوان شد شورا صلاحیتی در تغییر کاربری اراضی ندارد . بنابراین مصوبه مذکور ناظر به مواردی است که مالک مبادرت به احداث بنای تجاری در اراضی مسکونی یا تبدیل بنای مسکونی به تجاری می‌نماید و بعد از اجرای رای کمیسیون ماده 100 مبنی بر تعطیلی بنای تجاری مالک از شهرداری تقاضا می‌کند که قصد بهره‌برداری تجاری از اعیانی مسکونی به نحو موقت دارد و شهرداری پس از بررسی و موافقت با این درخواست به موجب این مصوبه مبلغی بابت اعطا حق بهره‌برداری تجاری از اعیان به‌طور موقت ( تا نوسازی آینده ) دریافت می‌نماید . بدیهی است چنانچه مالک متقاضی استفاده اعیان به صورت تجاری نباشد شهرداری اصراری به اخذ هزینه در این خصوص ندارد و شاکی می‌باید برابر رای صادره از کمیسیون ماده 100 نسبت به تعطیلی بنای تجاری و تبدیل تجاری به کاربری پیشنهادی طرح مصوب اقدام نماید . 3 در خصوص مکاتبات شماره 51458 1396/8/12 و 5921 1391/12/12 که شاکی به آن‌ها استناد و تقاضای ابطال آن‌ها را داشته با ارسال تصویر مکاتبات شماره‌های مذکور به عرض می‌رساند این مکاتبات ارتباطی به تغییر کاربری ندارد و چنانچه مستندات دیگری مد نظر است شماره صحیح آن اعلام تا نسبت به آن اظهار نظر گردد، لذا با عنایت به مراتب فوق‌الذکر، تقاضای صدور رای به رد دعوای خواهان را دارد .» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1397/5/9 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی الف نظر به اینکه تغییرات در طرحهای تفصیلی از مسئولیتهای کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران بوده و همچنین تعیین معیارها، ضوابط و آیین‌نامه‌های شهرسازی طبق بند 2 ماده 2 قانون مذکور از وظایف شورای عالی شهرسازی و معماری ایران است و تفکیک و افراز طبق ماده 154 اصلاحی قانون ثبت از وظایف اداره ثبت با استعلام از شهرداریها است و با توجه به اینکه قبل از طرح موضوعات مذکور در مراجع ذیربط قانونی که معلوم نیست مورد موافقت قرار می‌گیرد یا خیر، تجویز توافق بر آن و اخذ وجه به میزان 20 الی 30 درصد از جمله اختیارات مندرج در ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 و اصلاحات بعدی نیست و به همین دلایل مصوبه شماره 46603 1392/7/16 شورای اسلامی سبزوار مغایر قوانین مذکور و خارج از حدود اختیارات بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . ب طبق تبصره بند 24 ماده 55 قانون شهرداری مقرر شده « شهرداری در شهرهایی که نقشه جامع شهر تهیه شده مکلف است طبق ضوابط نقشه مذکور در پروانه‌های ساختمانی نوع استفاده از ساختمان را قید کند . در صورتی که برخلاف مندرجات پروانه ساختمانی در منطقه غیر تجاری محل کسب یا پیشه و یا تجارت دایر شود، شهرداری مورد را در کمیسیون مقرر در تبصره 1 ماده 100 این قانون مطرح می‌نماید .» با توجه به اینکه شورای اسلامی شهر بدون در نظر گرفتن تبصره مذکور راسا به شهرداری اجازه داده با اخذ وجوهی طبق روشهای مندرج در مصوبه، تخلفات ساختمانی تبدیل مسکونی به تجاری یا انباری، تجاری و غیره تعیین تکلیف شود و با عنایت به این که در ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 برای شورای شهر اجازه‌ای مبنی بر تبدیل کاربری پیش‌بینی نشده است، بنابراین مصوبه شماره 1832 1382/10/19 شورای اسلامی سبزوار مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . ج با توجه به اینکه مصوبات شماره‌های 51458 1392/8/12 و 5921 1391/12/12 از سوی شاکی به دیوان ارائه نشده و تهیه و تصویب مصوبه‌ای به شماره‌های مذکور طی نامه شماره 52194 1396/7/27 به شماره ثبت 1557 1396/8/6 هیات عمومی مورد تکذیب شورای اسلامی قرار گرفته است در وضعیت فعلی شکایت نسبت به شماره‌های اعلامی قابل استماع و طرح نیست . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی