رای شماره 1962 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال ردیف 1 صورتجلسه شماره 125/43790 کارگروه استانی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت آرد و نان استان اردبیل مورخ 1398/10/25 و نامه شماره 98/3/823 اداره کل غله و خدمات بازرگانی استان اردبیل مورخ 1398/10/1

شماره 9804401 - 17/1/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9909970905811962 970905811646 مورخ 19/12/1399 با موضوع «ابطال ردیف 1 صورتجلسه شماره 12543790 کار گروه استانی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت آرد و نان استان اردبیل مورخ 25/10/1398 و نامه شماره 823 /3 /98 اداره کل فله و خدماتت بازرگانی استان اردبیل مورخ 1/10/1398» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: شرکت آردسازی سبلان اردبیل با وکالت آقای مرتضی الفبایی موضوع شکایت و خواسته: ابطال 1 ردیف 1 صورتجلسه شماره 125/43790 کارگروه استانی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت آرد و نان استان اردبیل مورخ 25/10/1395 2 نامه شماره 98/3/823 اداره کل غله و خدمات بازرگانی استان اردبیل مورخ 01/10/1398 گردش‌کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال ردیف 1 صورتجلسه شماره 125/43790 کارگروه استانی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت آرد و نان استان اردبیل مورخ 25/10/1395 و نامه شماره 98/3/823 اداره کل غله و خدمات بازرگانی استان اردبیل مورخ 1/10/1398 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: «با توجه به اینکه مصوبه کارگروه آرد و گندم استان اردبیل غیرمنصفانه و غیرمنطقی و به دور از مسایل فنی و کارشناسی می‌باشد و بدون در نظر قرار دادن کیفیت و شایستگی که مقوله اصلی می‌باشد به نوعی عوامل خارجی اعم از رانت و دلالی و واسطه‌گری را در تخصیص گندم یارانه‌ای دخیل نموده است و با توجه به تاثیرگذاری 50 درصدی میزان فروش در تخصیص گندم یارانه‌ای که خود آن هم تفسیری غیر منطقی از شرط رضایت مندی مشتری می‌باشد که با توجه به موقعیت جغرافیایی کارخانه و هزینه‌های حمل‌ونقل و نقش دلالان و همچنین گرفتن در شرایط غیر رقابتی و با وجود شایستگی در کیفیت و تولید موجب ایجاد ضررهای هنگفت به کارخانه آردسازی سبلان و کارخانه‌هایی که خارج از شهر و به خصوص دور از مرکز استان می‌باشند، شده است که ضمن توجه به مطالب مرقوم تقاضای ابطال مصوبه کارگروه آرد و نان استان اردبیل در خصوص نحوه تخصیص گندم 6650 ریالی به کارخانجات آردسازی در جهت ایجاد شرایط عادلانه و حمایت از تولید مورد استدعاست.» وکیل شاکی در پاسخ به اخطاریه رفع نقص به موجب لایحه ارسالی که با شماره 9844012 در دفتر هیات عمومی به ثبت رسیده، اعلام کرده است که: «طبق ماده 2 اساسنامه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران هدف از تشکیل شرکت، ساماندهی فعالیتهای تصدی گری دولت در زمینه تنظیم بازار، تهیه، تدارک و نگهداری، خرید و فروش، توزیع کالاهای اساسی، حساس و ضروری و همچنین مدیریت سهام در شرکتهای زیر مجموعه می‌باشد و طبق بند 9 از ماده 7 این اساسنامه نظارت بر تولید و توزیع کمی و کیفی آرد در سطح کشور بر عهده و جزء وظایف این شرکت می‌باشد. با توجه به اینکه طبق توضیحات فوق تنها متولی خرید و توزیع گندم و آرد و بالاخص نوع سهمیه‌ای آن در ایران شرکت بازرگانی دولتی ایران می‌باشد و این شرکت طبق دستورالعمل شماره 05/64277 25/10/1397 که در خصوص چگونگی تخصیص و فروش گندم یارانه‌ای به کارخانجات آرد‌سازی می‌باشد، نحوه تخصیص و فروش گندم یارانه‌ای به کارخانجات آرد‌سازی را تعیین نموده و آن را به تمامی ادارات کلیه غله و خدمات بازرگانی استانها ابلاغ نموده است. حال طبق توضیحاتی که در دادخواست تقدیمی نیز ارایه شده است اخیرا اداره کل غله استان اردبیل اخیرا با ابلاغ مصوبه کارگروه آرد و نان استان اردبیل در خصوص نحوه تخصیص گندم یارانه‌ای به کارخانجات آرد‌سازی طی نامه شماره 1398/3/823 1/10/1398 بدین شرح که: «نحوه تخصیص گندم 6650 ریالی با تناسب 50 %بر مبنای درجه‌بندی و 50 % بر مبنای عملکرد و رضایت مشتری (نانوا) از کیفیت آرد تولیدی با عنایت به اینکه محقق شدن بند 1 برای کارخانجات آرد‌سازی تخصیص مابقی گندم بر مبنای عملکرد و فروش گندم دریافتی مرحله قبل خواهد بود به گونه‌ای که به محض محقق شدن مصرف 80 % گندم مرحله قبل و فروش آرد استحصالی نسبت به تخصیص گندم مرحله بعد اقدام خواهد شد.» که این مصوبه بر خلاف دستورالعمل صادره از سوی شرکت بازرگانی دولتی ایران می‌باشد که متعاقبا طی نامه جداگانه‌ای به تاریخ 16/11/1398 از سوی شرکت بازرگانی دولتی ایران به مدیر کل اداره غله و خدمات بازرگانی استان اردبیل و ریاست سازمان صنعت، معدن و تجارت استان اردبیل رعایت دستورالعمل شرکت بازرگانی دولتی ایران در خصوص نحوه تخصیص گندم یارانه‌ای به کارخانجات تاکید و یادآوری شده است که متاسفانه ترتیب اثری به این موارد نشده است. علاوه بر اینکه مصوبه کارگروه آرد و نان استان اردبیل بر خلاف اصل 138 قانون اساسی و قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی، مصوبه هیات وزیران و اساسنامه و دستورالعمل‌های شرکت بازرگانی دولتی ایران می‌باشد بر خلاف: مفاد کلی فصل نهم قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی و بالاخص بند 2 (محدود کردن با تحت کنترل درآورد مقدار تولید، خرید یا فروش کالا یا خدمت در بازار) بند 3 (تحمیل شرایط تبعیض‌آمیز در معاملات همسان به طرفهای تجاری) بند 4 (تقسیم یا تسهیم بازار کالا یا خدمت بین دو یا چند شخص) ماده 44 و بند (قائل شدن شرایط تبعیض‌آمیز در معامله با اشخاص مختلف در وضعیت یکسان) ماده 45 این قانون در خصوص تسهیل رقابت و منع انحصار می‌باشد.» متن مقرره‌های مورد شکایت به شرح زیر است: «الف: ردیف 1 صورتجلسه شماره 125/43790 کارگروه استانی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت آرد و نان استان اردبیل مورخ 25/10/1398 با عنایت به نامه شماره 3/52534 2/9/1398 معاون وزیر، رئیس هیات مدیره و مدیرعامل شرکت مادر تخصصی بازرگانی دولتی ایران در رابطه با دستورالعمل چگونگی و نحوه تخصیص سهمیه آرد یارانه‌ای کارخانجات آرد، درخواست مثبوت به شماره 125/43743 24/10/1398 مدیران عامل کارخانجات تولیدی آرد استان مبنی بر محاسبه و اختصاص سهمیه گندم به کارخانجات صدرالاشاره که قبلا به صورت 50 % رضایت مشتری و 50% براساس شاخص اندازه‌گیری و امتیازات تخصیصی در درجه‌بندی کارخانجات آرد‌سازی محاسبه و اعمال گردد که پس از بحث و بررسی مجدد در جلسه کارگروه استانی در تاریخ 25/10/1398 مطرح گردید که در نهایت تصمیم به رای‌گیری از اعضای کارگروه استانی محول شد و پس از رای‌گیری از اعضای اصلی حاضر در جلسه یادشده با 9 رای موافق و یک رای ممتنع مورد تصویب قرار گرفت، بنابراین مقرر گردید اختصاص سهمیه گندم به کارخانجات آردسازی استان، شرکت غله و خدمات بازرگانی مبنای محاسبه را 50 % رضایت مشتری و 50% مابقی براساس شاخصهای اندازه‌گیری و امتیازات تخصیصی در درجه‌بندی کارخانجات آردسازی محاسبه و اعمال نمایند. ب: نامه شماره 98/3/823 اداره کل غله و خدمات بازرگانی استان اردبیل مورخ 1/10/1398 مدیران عامل محترم کارخانجات آرد‌سازی استان موضوع: نحوه تخصیص گندم 6650 ریالی احتراما در اجرای مصوبه کارگروه آرد و نان استان مبنی بر تخصیص گندم 6650 ریالی با تناسب 50% برمبنای درجه‌بندی 50 % برمبنای عملکرد و رضایت مندی مشتری (نانوا) از کیفیت آرد تولیدی، با عنایت به اینکه محقق شدن بند 1 برای کارخانجات آردسازی تخصیص مابقی گندم برمبنای عملکرد و فروش گندم دریافتی مرحله قبل خواهد بود به گونه‌ای که به محض محقق شدن مصرف 80 % گندم مرحله قبل و فروش آرد استحصالی نسبت به تخصیص گندم مرحله بعد اقدام خواهد شد. شایان ذکر است حداکثر فروش گندم به میزان 200 تن در هر مرحله خواهد بود. ضروری است مراتب مورد توجه جدی قرار گرفته و با هماهنگی امور بازرگانی و واحد آرد و نان نسبت به واریز وجه گندم اقدام لازم صورت گیرد./ مدیرکل استان» در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس سازمان صنعت، معدن و تجات استان اردبیل به موجب لایحه شماره 125/8045 7/3/1399 به‌طور خلاصه توضیح داده است که: «با دقت در مفاد دادخواست مشخص است که خواسته شاکی ابطال مصوبه کارگروه شورای آرد و نان استان می‌باشد و متولی امر و رئیس کارگروه آرد و نان استان، استانداری است. در صورتی که شاکی در دادخواست خود، استانداری اردبیل را طرف دعوی قرار نداده است. همچنین مفاد مصوبه معترض عنه، صرفا به تعداد پنج واحد کارخانه آرد‌سازی واقع در شهر اردبیل اختصاص دارد و از این رو خواسته شاکی موردی است و نمی‌تواند مشمول صلاحیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطابق ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری قرار بگیرد. ضمنا مصوبه مورد شکایت بر مبنا و در اجرای دستورالعمل شماره 5/64277 25/10/1397 اصداری از شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران و وفق مقررات توسط اداره کل غله و خدمات بازرگانی استان اردبیل تنظیم و تصویب گردیده است و مجری آن نیز اداره اخیر‌الذکر می‌باشد و درنتیجه دعوی شاکی متوجه سازمان صنعت، معدن و تجارت استان اردبیل نیست.» مدیرکل دفتر حقوقی و امور قراردادهای شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران نیز به موجب لایحه شماره 22/12314 31/2/1399 توضیح داده است که: «براساس اصل 138 قانون اساسی هیات وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تامین اجرای قوانین و تنظیم سازمانهای اداری به وضع تصویب نامه و آیین‌نامه بپردازد. هیات وزیران تصویب نامه شماره 97477/ت51252ه 26/8/1393 را در خصوص تشکیل کارگروهی به منظور مدیریت و هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت و تعیین اصلاح نظام یارانه گندم، آرد و نان، قیمتها و تهیه طرح جامع مرحله‌ای به تصویب می‌رساند و به موجب بند 2 تصویب‌نامه اخیرالذکر، کارگروهی در هر استان به ریاست استاندار و اعضای مندرج در بند 1 تصویب‌نامه شکل می‌گیرد. از این رو شرکت بازرگانی دولتی ایران و یا شرکتهای وقت غله مناطق استانی زیرمجموعه این شرکت، به عنوان یکی از اهرمهای قوه مجریه صرفا مجری مصوبات کارگروه گندم، آرد و نان استانی می‌باشند و با داشتن فقط یک رای می‌توانند در کارگروه مربوطه اثرگذار باشند و از این جهت دعوای مطروحه متوجه این شرکت نمی‌باشد. از سوی دیگر از آنجا که شاکی مطابق با بند (پ) و (ت) ماده 80 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری دلایل موجهی از حیث مغایرت مصوبه کارگروه استانی با شرع یا قانون اساسی و یا سایر قوانین و یا خروج از اختیارات مرجع تصویب‌کننده مصوبه مزبور ارائه ننموده است، لذا رد شکایت شاکی مورد تقاضا است.» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 19/12/1399 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی براساس ماده 2 اساسنامه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران که به استناد ماده (4) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1379 تشکیل شده، هدف از تشکیل شرکت، ساماندهی فعالیتهای تصدی گری دولت در زمینه تنظیم بازار، تهیه، تدارک و نگهداری، خرید و فروش، توزیع کالاهای اساسی، حساس و ضروری و همچنین مدیریت سهام در شرکتهای زیرمجموعه است و به موجب بند 5 ماده 7 اساسنامه شرکت مذکور، ساماندهی، نظارت و انجام فعالیتهای بازرگانی لازم در راستای اجرای سیاستهای تنظیم بازار و حمایت از تولید داخلی که توسط دولت اعمال می‌گردد و همچنین ارائه خدمات بازرگانی از قبیل واردات، خرید، تدارک تجهیزات، نگهداری، ذخیره‌سازی، آماده‌سازی، توزیع، فروش و صادرات کالاهای اساسی، حساس و ضروری از وظایف شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران است. در راستای اجرای وظیفه فوق، معاون بازرگانی داخلی شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران اقدام به ابلاغ دستورالعمل چگونگی تخصیص و فروش گندم یارانه‌ای به کارخانجات آردسازی استان به شماره 05/64277 25/10/1397 نموده است و براساس بندهای 12، 14 و 15 دستورالعمل مذکور که در جلسه مورخ 25/10/1398 کارگروه استانی گندم، آرد و نان استان اردبیل مطرح و به تصویب رسیده، تخصیص سهمیه گندم به کارخانه‌های آردسازی برمبنای 90 درصد عملکرد کارخانه و 10 درصد رضایت مندی مشتری باید صورت بگیرد. نظر به اینکه برمبنای مقررات مورد شکایت شامل ردیف 1 صورتجلسه شماره 125/43790 25/10/1398 کارگروه استانی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت آرد و نان استان اردبیل و نامه شماره 98/3/823 1/10/1398 اداره کل غله استان اردبیل مقرر شده است که تخصیص سهمیه گندم به کارخانه‌های آردسازی استان اردبیل برمبنای ملاک 50 درصد شاخصهای اندازه‌گیری و امتیازات تخصیصی در درجه‌بندی کارخانجات آردسازی و 50 درصد رضایت مشتری صورت بگیرد، لذا مقررات یادشده مغایر با دستورالعمل چگونگی تخصیص و فروش گندم یارانه‌ای به کارخانجات آردسازی بوده و به دلیل خروج مراجع وضع مقررات فوق از حدود اختیارات خود مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. هیات عمومی دیوان عدالت اداری