رای شماره‌های 1471 و 1472 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری (درخصوص احتساب اضافه کار در پاداش پایان خدمت کارکنان بنیاد مسکن، شعب دیوان عدالت اداری آراء معارضی صادر کرده‌اند.)

شماره 9803824 – 27/11/1399 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 9709970905811471 و 9709970905811472 مورخ 30/10/1399 جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری - مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1399/10/30 شماره دادنامه : 1472 1471 شماره پرونده : 9902138 و 9803824 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام‌کننده تعارض : آقایان زین العابدین رضائی قوشجی و سیدمحسن فتاحی موضوع : اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری گردش کار : درخصوص احتساب اضافه کار در پاداش پایان خدمت کارکنان بنیاد مسکن، شعب دیوان عدالت اداری آراء معارضی صادر کرده‌اند . الف : حالت اول مواردی که بازنشستگی قبل از 1388/5/28 واقع شده است : 1 شعبه 25 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9209980900000201 با موضوع دادخواست آقای عبداله هاشمی به خواسته مذکور به‌شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است : با توجه به ماده 7 قانون اصلاح پاره‌ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی، بانوان شاغل، خانواده‌ها و سایر کارکنان مصوب سال 1379 ملاک محاسبه و پرداخت پاداش پایان خدمت کارکنان دولتی یک ماه آخرین حقوق و فوق‌العاده دریافتی مشمول کسور بازنشستگی به ازای هر سال خدمت قرار گرفته است با توجه به اینکه مستخدمین قانون تامین اجتماعی نیز بر اساس قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت و ماده یک قانون نظام هماهنگ حقوق بازنشستگی و وظیفه مصوب سال 1373 تابع مقررات فوق‌الذکر می‌باشند بر این اساس با عنایت به اینکه از فوق‌العاده اضافه کار شاکی حق بیمه کسر گردیده فوق‌العاده مذکور در پاداش پایان خدمت قابل احتساب بوده بر این اساس مستندا به ماده 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌گردد . ایضا در خصوص احتساب تسهیلات رفاهی در پاداش پایان خدمت با توجه به تبصره 1 از ماده 2 آیین‌نامه طرز تنظیم صورت مزد و حقوق و مواقع در سال آن به سازمان مصوب 1354/12/19 شورای عالی تامین اجتماعی موضوع ماده 39 قانون تامین اجتماعی از تسهیلات رفاهی حق بیمه کسر نمی‌گردد لذا خواسته شاکی در این قسمت از جایگاه قانونی برخوردار نبوده رای به رد شکایت صادر می‌شود . رای صادره مستفاد از ماده 65 قانون تشکیلات دیوان و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر است . رای مذکور در شعبه 6 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب رای 934 1393/10/23 عینا تایید شده است . 2 شعبه 48 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی پرونده دادخواست آقای جهانگیر طهماسبی به خواسته مذکور با استناد به دادنامه شماره 1392 الی 1402 1393/9/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر کرده و رای مذکور طی دادنامه شماره 272 1397/1/19 عینا تایید شده است . ب حالت دوم : کارکنانی که بعد از تصویب آیین‌نامه استخدامی 1388/5/28 بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و تا قبل از 1394/3/9 ( اصلاحی آیین‌نامه استخدامی بازنشسته شده‌اند ): 1 شعبه 25 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 920012 با موضوع دادخواست آقای فتاح فارسی و به خواسته مذکور با این استدلال که « از فوق‌العاده اضافه کار شاکی حق بیمه کسر شده و فوق‌العاده مذکور در پاداش پایان خدمت قابل احتساب است و با توجه به ماده 7 قانون اصلاح پاره‌ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی، بانوان شاغل، خانواده‌ها و سایر کارکنان مصوب سال 1379 و ماده 1 قانون نظام هماهنگ و حقوق بازنشستگی و وظیفه مصوب سال 1373 رای به ورود شکایت صادر کرده است و رای مذکور به موجب دادنامه شماره 617 1393/4/21 شعبه 4 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری قطعیت یافته است ، 2 در رسیدگی به دادخواست‌های آقایان اصغر دانشور، اسماعیل دیداریان، منوچهر سلیمانی، قباد فرج‌زاده، فرض اله شرفی، قلی کبیری، عزیزاله نجفی، قربانعلی اکبرپور، فرهاد دانش شهرکی، صادق محمدزاده، جهان بین خدابنده، عباسعلی بیگی به ترتیب شعب 42 بدوی دیوان عدالت اداری طی دادنامه 182 1396/2/23، 5 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه 547 1397/3/23، 24 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه 4648 1397/11/3 و 392 1397/1/26، 2 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه 3278 1395/9/3، 15 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه 1356 1397/4/20، 27 بدوی دیوان عدالت اداری طی دادنامه 2190 1392/11/29، 13 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه 1668 1397/5/10، 24 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه 3848 1397/10/4، 28 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه 2005 1397/6/4، 15 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه 578 1397/2/3 و 27 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه 1396 1397/4/27 با استناد به ماده 90 آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن اضافه کار را قابل احتساب در پاداش پایان خدمت تلقی نکرده‌اند و به رد شکایت رای صادر کرده‌اند . ج حالت سوم : کارکنانی که بعد از اصلاحیه 1394/3/9 آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن بازنشسته شده‌اند : 1 شعبه 36 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقای نصراله سویدی و به خواسته مذکور به موجب دادنامه شماره 1612 1396/9/19 با این استدلال که مطابق ماده 59 قانون برنامه پنجم توسعه مقرر شده است که کسانی که قبل از قانون مدیریت خدمات کشوری از فوق‌العاده اضافه کار آنان کسور بازنشستگی کسر شده است متناسب به مبلغ کسر شده در پایان خدمت و حقوق بازنشستگی آنان محاسبه می‌گردد حکم به ورود شکایت صادر کرده و رای مذکور به موجب دادنامه شماره 583 1397/2/8 شعبه 24 تجدیدنظر عینا تایید شده است . 2 در خصوص دادخواست آقایان اسماعیل سعادت، زین‌العابدین رضائی قوشجی و رضا مرتضوی با شعب 5 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 542 1397/3/23، 24 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 4650 1397/11/3 و 27 بدوی دیوان عدالت اداری طی دادنامه 1865 1396/6/14 با این استدلال که دلیلی بر کسر حق بیمه از اضافه کار وجود ندارد . رای به رد شکایت صادر کرده‌اند . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/10/30 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی حالت اول مواردی که بازنشستگی قبل از تاریخ 1388/5/28 واقع شده است : الف تعارض در آراء محرز است . ب اولا : به شاکیان پرونده‌ها به‌طور مستمر اضافه کار پرداخت شده و حق بیمه مربوط به آن نیز کسر و به صندوق سازمان تامین اجتماعی واریز شده است، بنابراین به استناد ماده 7 قانون اصلاح پاره‌ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی، بانوان شاغل، خانواده‌ها و سایر کارکنان مصوب 1379/2/13 و رای وحدت رویه شماره 657 و 658 1387/10/15 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که به موجب آن مقرر شده پاداش پایان خدمت « معادل یک ماه آخرین حقوق و فوق‌العاده‌های دریافتی ملاک کسور بازنشستگی » است، این فوق‌العاده قابل احتساب در پاداش پایان خدمت می‌باشد . ثانیا : بر اساس ماده 59 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1389/10/15 آن دسته از کارکنان دستگاه‌های مشمول قانون تامین اجتماعی که تا قبل از اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری ( 1388/1/1 ) از فوق‌العاده اضافه‌کار آنان کسور بازنشستگی کسر شده است، متناسب با مبلغ کسرشده، در پاداش پایان خدمت و حقوق بازنشستگی آنان محاسبه می‌گردد . گرچه متن این ماده به « قانون مدیریت خدمات کشوری » اشاره دارد و حسب ظاهر حکم آن، مخصوص مشمولین قانون مدیریت خدمات کشوری است و لکن از آن جایی که مطابق ماده 222 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران « کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری و نیز دستگاه‌های موضوع مواد 2، 3، 4 و 5 قانون محاسبات عمومی کشور در موارد مربوط، مشمول مقررات این قانون » شناخته شده‌اند و بنیاد مسکن نیز جزء دستگاه‌های اجرایی مشمول قانون تامین اجتماعی است، بنابراین منعی در تسری حکم ماده 59 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران به کارمندان موسسات عمومی غیردولتی از جمله کارمندان بنیاد مسکن وجود ندارد و در نتیجه احکامی که در طول قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران و به استناد این ماده به نفع شاکیان ( ورود ) صادر شده صحیح و موافق مقررات قانونی است . این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است . حالت دوم کارکنانی که بعد از تصویب آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در تاریخ 1388/5/28 و تا قبل از تاریخ 1394/3/9 ( اصلاحیه آیین‌نامه استخدامی ) بازنشسته شده‌اند : الف تعارض در آراء محرز است . ب به موجب ماده 90 آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ( مصوب 1388/5/28 شورای مرکزی ) مقرر شده است به مستخدمینی که بازنشسته و یا ازکارافتاده می‌شوند به ازاء هر سال خدمت در بنیاد معادل 30 روز « حقوق و مزایا » پرداخت می‌گردد . با توجه به این که عبارت « مزایا » ی مذکور در این ماده مطلق بوده و در فصل چهارم آیین‌نامه که در مقام احصاء « حقوق و مزایا » است « اضافه کار » جزء مزایای قابل پرداخت به کارکنان بر شمرده شده است، بنابراین در مورد افرادی که بعد لازم‌الاجرا شدن آیین‌نامه سال 1388 بازنشسته شده‌اند مشروط به اینکه اضافه‌کاری مشمول کسور بازنشستگی قرارگرفته بوده باشد، حکم به ورود شکایت و الزام سازمان به احتساب فوق‌العاده اضافه کار در پاداش پایان خدمت صحیح و موافق ماده 90 آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن است . این رای به‌استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است . حالت سوم کارکنانی که بعد از اصلاحیه آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در تاریخ 1394/3/9 بازنشسته شده‌اند : الف تعارض در آراء محرز است . ب نظر به اینکه شورای مرکزی بنیاد مسکن در تاریخ 1394/3/9 ماده 90 آیین‌نامه استخدامی بنیاد را به این شکل اصلاح کرده است : « ماده90 پاداش بازنشستگی : به مستخدمینی که به افتخار بازنشستگی نائل می‌شوند یا به دلیل از کار افتادگی رای بازنشستگی دریافت می‌نمایند به ازای هر سال خدمت در بنیاد معادل 30 روز آخرین حقوق و مزایای مندرج در حکم کارگزینی پرداخت می‌گردد .» و با توجه به این که اضافه کار از اقلام مذکور در حکم کارگزینی نمی‌باشد بلکه مبلغی است که به‌صورت متغیرو متناسب با کارکرد افراد خارج از وقت اداری در هر ماه در فیش حقوقی آنان درج می‌گردد، بنابراین در پاداش پایان خدمت کارمندانی که از تاریخ 1394/3/9 به‌بعد بازنشسته شده یا می‌شوند، اضافه کار قابل احتساب نیست و رای به رد شکایت صحیح و موافق مقررات است . این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است .