رای شماره 599 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال دستورالعمل شماره 12875/2/1/د مورخ 15/5/1382 اداره کل نظارت بر مواد غذائی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

تاریخ: 28/8/85 شماره دادنامه: 599 کلاسه پرونده: 83/34 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری. شاکی: آقایان 1- جلال مهرپور 2- حسین بهبودی از طرف شرکت تعاونی لبنیات سازان استان فارس. موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستورالعمل شماره 12875/2/1/د مورخ 15/5/1382 اداره کل نظارت بر مواد غذائی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. مقدمه: وکیل شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، شرکت موکل دارای 26 عضو کارگاهی می‌باشد که به موجب پروانههای کسب و نیز مجوزهای قانونی صادره از اداره بهداشت مجاز به تولید و توزیع محصولات و فرآوردههای لبنی به صورت عمده می‌باشند. متاسفانه اداره کل طرف شکایت بدون توجه به مجوزهای قانونی صادره و حقوق مکتسبه تولید‌کنندگان با صدور دستورالعمل مورد شکایت، تولیدکنندگان فرآوردههای لبنی و خصوصا واحدهای ماستبندی سنتی را از توزیع محصولات خود به صورت عمده منع نموده و تنها عرضه محصول به صورت محدود و خرده‌فروشی آن هم در محل تولید را برای ایشان مجاز شناخته است. مجوزهای صادره از مراجع قانونی ذیربط که توزیع محصولات را به صورت عمده برای تولیدکنندگان مقرر و مجاز دانسته، براساس قانون مواد خوردنی و آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی و آیین‌نامه اجرائی ماده 13 آن صادر شده و دستورالعمل یک مقام اجرائی قدرت نقض و لغو حقوق مکتسبه ناشی از مجوز صادره بر مبنای قانون را ندارد. بنابمراتب ابطال دستورالعمل شماره 12875/2/1/د مورخ 15/5/1382 (مشخصا بند 3) مورد تقاضا است. معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 35560/ح/ن مورخ 13/3/1383 اعلام داشتهاند، 1- به استناد ماده 8 قانون مواد خوردنی و آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی مصوب 1346 و اصلاحات 1353، کلیه کارخانجات و کارگاهها میبایست برای ساخت هر نوع فرآورده پروانه ساخت اخذ نمایند و طبق تبصره یک همان ماده کارگاههایی که فرآوردههای خود را با علامت و بستهبندی مشخص به صورت بازرگانی عرضه می‌کنند، مشمول این قانون خواهند بود. 2- آیین‌نامه اجرائی ماده 8 و ماده 9 قانون مذکور مراکز ساخت و تهیه و نگهداری شیر و فرآوردههای آن مشمول این قانون نموده که در ماده 2 آیین‌نامه مقرر گردیده است که نوع فرآوردهها و بستهبند و همچنین کارخانجات کارگاههای مشمول قانون را به ترتیب اهمیت بهداشتی و به تدریج که سازمان نظارت و کنترل بر مواد غذائی و آرایشی آماده می‌شود، برای اطلاع عموم آگهی خواهد کرد. دستورالعمل مورد شکایت به منظور رعایت نکات مشروحه فوق برای کلیه مراکز ساخت، تهیه و نگهداری مواد مشمول مادتین 8 و 9 قانون صدرالاشاره الزام‌آور بوده و بر همین اساس و مبنای قانونی صادر گردیده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید. رای هیات عمومی به موجب ماده 9 قانون مواد خوردنی، آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی مصوب 1346 و اصلاحات بعدی آن «تهیه‌کنندگان و سازندگان و واردکنندگان مواد خوردنی و آشامیدنی و بهداشتی و آرایشی که نوع موسسات آن‌ها در آگهی وزارت بهداری قید خواهد شد و در تاریخ تصویب این قانون و آییننامههای اجرائی آن مشغول به کار هستند، مکلفند ظرف شش ماه از تاریخ انتشار آگهی تقاضای پروانه بهداشتی از وزارت بهداری بنمایند. به تقاضاهای رسیده در کمیسیون فنی مرکب از سه نفر از اشخاص صلاحیتدار به تعیین وزارت بهداری رسیدگی و ظرف شش ماه تصمیم کمیسیون بر رد یا قبول تقاضاها صادر خواهد شد…» بنابمراتب فوقالذکر و عنایت به مفاد لایحه جوابیه، بند 3 بخشنامه شماره 12875/2/1/د مورخ 15/5/1382 که مقرر داشته «واحدهای ماستبندی منحصرا مجاز به عرضه محصول به صورت خرده‌فروشی در محل تولید می‌باشند و در صورتی که بخواهند محصول را عرضه نمایند ملزم به اخذ پروانههای بهداشتی می‌باشند و اخیرا ضوابط این واحدها تدوین و پس از تایید نهایی ارسال خواهد شد لذا در صورت مشاهده محصول فاقد پروانه ساخت در سطح عرضه لازم است بر طبق مقررات اقدام قانونی به عمل آید.» مغایرتی با قانون ندارد و خارج از حدود اختیارات قانونی مربوط نمیباشد./ هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضائی دیوان عدالت اداری مقدسیفرد