رای شماره 1068 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: بند 13 صورتجلسه مورخ 1396/12/20هیات امنای دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زاهدان و ایرانشهر که بر اساس آن مقرر شده است که دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی مجاز می‌باشند نسبت به برقراری فوق العاده تمام وقت جغرافیایی برای اعضای هیات علمی تمام وقت جغرافیایی غیر گروه پزشکی که خارج از موسسه اشتغال نداشته باشند، تا صددرصد حقوق مبنا و فوق العاده شغل مخصوص در قالب قرارداد سالیانه ووجود اعتبار اقدام نمایند، ابطال شد

شماره 0002172 – 28/6/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905811068 مورخ 1401/6/8 با موضوع: «بند 13 صورتجلسه مورخ 1396/12/20 هیات امنای دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زاهدان و ایرانشهر که بر اساس آن مقرر شده است که دانشگاهها و دانشکده‌های علوم پزشکی مجاز می‌باشند نسبت به برقراری فوق‌العاده تمام وقت جغرافیایی برای اعضای هیات علمی تمام وقت جغرافیایی غیر گروه پزشکی که خارج از موسسه اشتغال نداشته باشند، تا صد درصد حقوق مبنا و فوق‌العاده شغل مخصوص در قالب قرارداد سالیانه و وجود اعتبار اقدام نمایند، ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه: 8/6/1401 شماره دادنامه: 1068 شماره پرونده: 0003172 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: سازمان بازرسی کل کشور موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 13 صورتجلسه مورخ 1396/12/20 هیات امنای دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زاهدان و ایرانشهر گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 300/213723 1400/8/3 اعلام کرده است که: "هیات امنای دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی زاهدان و ایرانشهر در بند 13 صورتجلسه مورخ 1396/12/20 الحاق 1 تبصره به ماده 114 آیین‌نامه اداری، استخدامی اعضای هیات علمی تحت عنوان تبصره 2 جهت اصلاح آیین‌نامه را مصوب نموده که بیان می‌دارد: « تبصره 2: دانشگاه‌ها/ دانشکده‌ها و موسسات آموزش عالی علوم پزشکی مجاز می‌باشند نسبت به برقراری فوق‌العاده تمام‌وقت جغرافیایی برای اعضای هیات علمی تمام وقت جغرافیایی غیر گروه پزشکی که هیچ‌گونه و به هیچ عنوان اشتغال خارج از موسسه نداشته باشند، حداکثر معادل 100% حقوق مبنا و فوق‌العاده شغل مخصوص در قالب قرارداد سالیانه در صورت وجود اعتبار اقدام نماید. تبصره موجود ذیل این ماده به عنوان تبصره 1 اصلاح می‌گردد.» این در حالی است که به استناد ماده 74 قانون مدیریت خدمات کشوری که اشعار می‌دارد: «به منظور هماهنگی در تعیین حقوق و مزایای کارمندان دستگاه‌های اجرایی، شورای حقوق و دستمزد با عضویت رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و وزیر امور اقتصادی و دارایی و دو نفر از وزرا به انتخاب هیات وزیران و رئیس دستگاه ذی‌ربط و مجموعا دو نفر نماینده از کمیسیون‌های اجتماعی و برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی (به عنوان ناظر) تشکیل می‌شود، کلیه دستگاه‌های اجرایی اعم از این که مشمول مقررات این قانون باشند یا نباشند مکلفند قبل از اتخاذ تصمیم در مراجع قانونی ذی‌ربط برای تعیین و یا تغییر مبانی و مقررات حقوق و مزایای کارمندان خود و یا هر نوع پرداخت جدید موافقت شورای مذکور را کسب کنند. مصوبات و تصمیمات شورا پس از تایید رئیس جمهوری اسلامی ایران قابل اجرا است. تبصره هیات وزیران و سایر مراجعی که اختیار تنظیم مقررات پرداخت دارند، موظفند قبل از هرگونه تصمیم‌گیری نظر موافق این شورا را اخذ نمایند.» دانشگاه یاد شده قبل از اتخاذ تصمیم در هیات امنا برای تعیین و یا تغییر مبانی و مقررات حقوق و یا هر نوع پرداخت بایستی موافقت شورای حقوق و دستمزد در خصوص آن را اخذ می‌نمود که این مهم رعایت نشده است. بنا به مراتب بند 13 صورتجلسه مورخ 1396/12/20 هیات امنای دانشگاه/علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی زاهدان و ایرانشهر به دلیل وضع مقرره جدید پیرامون پرداخت فوق‌العاده اعضای هیات علمی پیش از اخذ موافقت شورای حقوق و دستمزد مغایر با ماده 74 قانون مدیریت خدمات کشوری و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آن (به صورت فوق‌العاده و خارج از نوبت) در هیات عمومی مورد تقاضا می‌باشد." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "صورتجلسه مورخ 1396/12/20 هیات امنای دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی زاهدان و ایرانشهر ................ بند 13 با الحاق یک تبصره به ماده 114 آیین‌نامه اداری، استخدامی اعضای هیات علمی به شرح ذیل تحت عنوان تبصره 2 جهت اصلاح آئین‌نامه موافقت گردید: تبصره2: دانشگاه‌ها/دانشکده‌ها و موسسات آموزش عالی علوم پزشکی مجاز می‌باشند نسبت به برقراری فوق‌العاده تمام وقت جغرافیایی برای اعضای هیات علمی تمام وقت جغرافیائی غیر گروه پزشکی که هیچ‌گونه و به هیچ عنوان اشتغال خارج از موسسه نداشته باشند ، حداکثر تا معادل صد در صد (100%) حقوق مبنا و فوق‌العاده شغل مخصوص در قالب قرارداد سالیانه در صورت وجود اعتبار اقدام نمایند. تبصره موجود ذیل این ماده به عنوان تبصره 1 اصلاح می‌گردد." در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی و تنظیم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 107/453 1401/2/28 به‌طور خلاصه توضیح داده است که: "با امعان نظر به ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب 1396 دانشگاه‌ها از شمول قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی خارج بوده و از نظر مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی تابع آیین‌نامه مصوب هیات امنا می‌باشند. بر این اساس اختیار تدوین و تصویب امور مورد اشاره در ماده فوق‌الذکر بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی به ویژه قانون مدیریت خدمات کشوری به هیات‌های امنای دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کل کشور واگذار شده است. به موجب بند (ی) ماده 7 قانون تشکیل هیات‌های امنای دانشگاه‌ها و مرسات آموزش عالی و پژوهشی کشور مورخ 1367/12/23 شورای عالی انقلاب فرهنگی یکی از وظایف هیات‌های امنای دانشگاه‌ها و دانشکده‌ها پیشنهاد میزان فوق‌العاده‌های اعضای هیات علمی و غیر هیات علمی (کارشناسان و تکنیسین‌ها) می‌باشد که بر حسب مورد پس از تایید وزارتخانه‌های فرهنگ و آموزش عالی و یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قابل اجرا می‌باشد. بر اساس تبصره ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و سایر مراکز علمی در کنار نهادها، موسسات و تشکیلات و سازمان‌هایی که زیر نظر مستقیم مقام معظم رهبری اداره می‌شوند، وزارت اطلاعات نهادهای عمومی غیردولتی، قضات، دیوان محاسبات، شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام و مجلس خبرگان رهبری به صراحت و به‌طور کلی از شمول مقررات قانون مذکور مستثنی شده‌اند. به موجب قانون اصلاح ماده 2 قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی مجازند از خدمت تمام وقت (شبانه روزی کامل) اعضای هیات علمی دانشکده‌های گروه پزشکی و شاغلان رشته‌های پیراپزشکی استفاده کنند و در ازای آن حداکثر معادل صد درصد حقوق و فوق‌العاده شغل آنان را به عنوان حق محرومیت از مطب، داروخانه، آزمایشگاه یا انواع دیگر درآمدهای خارج از دانشگاه بپردازند. تبصره مشمولین این ماده مجاز نمی‌باشند در خارج از دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی خدمات پزشکی و پیراپزشکی تخصصی انتفاعی خود را ارائه نمایند. بر این اساس و با عنایت به ضوابط و مقررات پیش‌گفته و اختیارات قانونی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کشور و همچنین در راستای کمک به محرومیت‌زدایی منطقه، ارتقاء ماندگاری نیروهای تخصصی، افزایش انگیزه مسئولیت‌پذیری، یک تبصره به ماده 114 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی زاهدان و ایرانشهر به عنوان تبصره 2 الحاق گردیده است. شایان ذکر است هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری در سال 1398 در خصوص شکایت سازمان بازرسی کل کشور به خواسته ابطال ماده 30 ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1396 (که واجد مقرره‌ای مشابه بند 13 صورتجلسه مورخ 1396/11/20 هیات امنای دانشگاه/دانشکده‌های مزبور بوده است) در حقوق و یا فوق‌العاده در دانشگاه‌ها نیازی به اخذ مجوز از شورای حقوق و دستمزد ندارد و صرفا تامین اعتبار وجه دادنامه شماره 10077 1398/3/8 ضمن صدور رای به رد شکایت مطروحه تصریح نموده است که برقراری الزام قانونی است. بر این اساس و با عنایت به مراتب مذکور از آنجا که اقدام دانشگاه/دانشکده یاد شده وفق ضوابط و مقررات و اختیارات حاصل از قانون به تصویب هیات امنای مربوطه رسیده است، صدور رای به رد شکایت مطروحه مورد تقاضا است." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/6/8 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا: براساس ماده 74 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386/7/8: «به منظور هماهنگی در تعیین حقوق و مزایای کارمندان دستگاههای اجرایی، شورای حقوق و دستمزد با عضویت رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و وزیر امور اقتصادی و دارایی و دو نفر از وزرا به انتخاب هیات وزیران و رئیس دستگاه ذیربط و مجموعا دو نفر نماینده از کمیسیونهای اجتماعی و برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی (به عنوان ناظر) تشکیل می‌شود و کلّیه دستگاههای اجرایی اعم از اینکه مشمول مقررات این قانون باشند یا نباشند مکلّفند قبل از اتّخاذ تصمیم در مراجع قانونی ذیربط برای تعیین و یا تغییر مبانی و مقررات حقوق و مزایای کارمندان خود و یا هر نوع پرداخت جدید موافقت شورای مذکور را کسب کنند...» ثانیا: با وجود حاکمیت بند «ب» ماده 49 قانون برنامه چهارم توسعه جمهوری اسلامی ایران در زمان تصویب ماده 74 قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون‌گذار در ماده 74 قانون مدیریت خدمات کشوری کلّیه دستگاههای اجرایی را اعم از اینکه مشمول مقررات این قانون باشند یا نباشند، مکلّف کرده است که برای تعیین و یا تغییر مبانی و مقررات حقوق و مزایای کارمندان خود و یا هر نوع پرداخت جدید به اخذ موافقت از شورای حقوق و دستمزد مبادرت نمایند و استثناء شدن اعضای هیات علمی از شمول مقررات قانون مدیریت خدمات کشوری که بر مبنای ماده 117 این قانون صورت گرفته، با توجه به خاص بودن حکم مندرج در ماده 74 این قانون نافی شمول حکم ماده اخیرالذکر نسبت به دانشگاهها نیست و حکم مقرر در تبصره ماده 74 قانون مدیریت خدمات کشوری که براساس آن مقرر شده است : «هیات وزیران و سایر مراجعی که اختیار تنظیم مقررات پرداخت دارند، موظّفند قبل از هرگونه تصمیم‌گیری نظر موافق این شورا را اخذ نمایند»، شامل هیاتهای امنای دانشگاهها نیز می‌شود. بنا به مراتب فوق، بند 13 صورتجلسه مورخ 1396/12/20 هیات امنای دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زاهدان و ایرانشهر که براساس آن مقرر شده است که دانشگاهها/دانشکده‌ها و موسسات آموزش عالی علوم پزشکی مجاز می‌باشند نسبت به برقراری فوق‌العاده تمام وقت جغرافیایی برای اعضای هیات علمی تمام وقت جغرافیایی غیر گروه پزشکی که هیچ‌گونه و به هیچ عنوان اشتغال خارج از موسسه نداشته باشند، حداکثر تا معادل صد درصد حقوق مبنا و فوق‌العاده شغل مخصوص در قالب قرارداد سالیانه در صورت وجود اعتبار اقدام نمایند، با ماده 74 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری