رای شماره 2431 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال قسمتی از تصویب نامه شماره 134821 /ت50980ه مورخ 16/10/1394 هیات وزیران

شماره 9700985 - 9/9/1398 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9809970905812431 مورخ 1398/8/21 با موضوع : « ابطال قسمتی از تصویب نامه شماره 134821 / ت50980ه مورخ 1394/10/16 هیات وزیران » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1398/8/21 شماره دادنامه : 2431 شماره پرونده : 985 / 97 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : سازمان بازرسی کل کشور موضوع شکایت و خواسته : ابطال قسمتی از تصویب نامه شماره 134821 / ت50980ه 1394/10/16 هیات وزیران گردش کار : سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 1179 1397/1/28 توضیح داده است که : « حضرت حجت‌الاسلام‌والمسلمین جناب آقای بهرامی رئیس محترم دیوان عدالت اداری سلام علیکم احتراما به استحضار می‌رساند، « مبانی پرداخت فوق العاده‌های سختی معیشت به ماموران ثابت وزارت امور خارجه در نمایندگی‌های سیاسی و کنسولی خارج از کشور » با ضوابط و مقررات موضوعه در کمیسیون تطبیق مصوبات این سازمان مورد بررسی قرار گرفت که نتیجه به شرح ذیل اعلام می‌گردد : در تبصره 2 ماده 2 تصویب نامه شماره 29920 / ت461ه 1371/10/9 هیات وزیران و اصلاحات بعدی آن منتهی به مصوبه شماره 134821 / ت50980ه 1394/10/16 ،فوق العاده سختی معیشت به ماموران شاغل در کلیه نمایندگی‌های مستقر در کشورهای جهان تعمیم داده شده است . در ماده 30 مقررات تشکیلاتی، استخدامی، انضباطی و مالی وزارت امور خارجه مقرر شده که هیات وزیران همه ساله با پیشنهاد وزارت امور خارجه نسبت به : 1 درجه‌بندی کشورها از نظر تعیین فوق العاده اشتغال خارج از کشور ماموران ثابت وزارت امور خارجه 2 تعیین فهرست مناطق بد آب و هوا جهت پرداخت فوق ا عاده سختی معیشت اقدام نماید . از ماده قانونی مذکور مستفاد می‌گردد که پرداخت فوق العاده سختی معیشت به مامورانی تعلق می‌گیرد که به صورت ثابت و در مناطق بد آب و هوا فعالیت می‌کنند، در حالی که هیات وزیران خارج از چارچوب ماده مذکور پرداخت فوق العاده مذکور را برای تمامی ماموران ثابت وزارت خارجه تجویز کرده است . به علاوه در این مصوبه بسیاری از شاخصهایی که ملاک قرار گرفته، ارتباطی با مناطق بد آب و هوا نداشته و مربوط به شاخصهای تعیین درجه‌بندی کشورها برای میزان فوق العاده اشتغال و یا افزایش فوق العاده اشتغال در کشورهای با شرایط خاص ( استراتژیک ) می‌باشد . بنابراین جدول شماره 4 گروه‌بندی کشورها از نظر سختی معیشت پیوست تصویب نامه شماره 134821 / ت50980ه 1394/10/16 که کلیه کشورهای جهان را در شمول مناطق بد آب و هوا جهت پرداخت فوق العاده سختی معیشت ماموران ثابت قرار داده، خلاف ماده 30 مقررات تشکیلاتی، استخدامی، انضباطی و مالی وزارت امور خارجه و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص می‌گردد . با توجه به مراتب و در راستای تبصره 2 بند د ماده 2 قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور ابطال آن قسمت تصویب نامه شماره 134821 / ت50980ه 1394/10/16 هیات وزیران که ناظر بر جدول شماره 4 پیوست آن است، توسط هیات عمومی دیوان عدالت اداری درخواست می‌شود . موجب امتنان است از نتیجه تصمیم متخذه این سازمان را مطلع نمایند .» متن تصویب نامه مورد اعتراض به قرار زیر است : « هیات وزیران در جلسه 1394/10/2 به پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و به استناد ماده 30 قانون مقررات تشکیلاتی، استخدامی، مالی و انضباطی وزارت امور خارجه مصوب 1352 ،ماده 7 قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 1370 و تبصره 5 ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386 تصویب کرد : جداول شماره‌های ( 1 ) ، ( 2 ( و ( 4 ( پیوست آیین‌نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور مستخدمان دولت جمهوری اسلامی ایران ( مامورین ثابت ) موضوع تصویب نامه شماره 29920 / ت461ه 1371/10/9 و اصلاحات بعدی آن در خصوص کارمندان سیاسی و کارمندان شاغل در پستهای سیاسی وزارت امور خارجه به شرح پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، جهت اجرا از اول سال 1394 اصلاح می‌شود .» در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت [ حوزه معاونت حقوقی رئیس جمهور ] به موجب لایحه شماره 30011م / 9736946 1397/9/17 توضیح داده است که : « بازگشت به ابلاغیه شماره 9709980905800496 ) بایگانی شعبه 85084 ( موضوع ارسال نسخه دوم درخواست سازمان بازرسی کل کشور، به خواسته « ابطال بخشی از تصویب نامه شماره 134821 / ت50980ه 1394/10/16 هیات وزیران ( مربوط به جدول شماره 4 مصوبه مرقوم، موضوع فوق العاده سختی معیشت مامورین شاغل در کلیه نمایندگی‌ها مستقر در کشورهای جهان )» اعلام می‌دارد : 1 برابر مواد 6 و 7 قانون نظام هماهنگی پرداخت کارکنان دولت ( مصوب 1370 با اصلاحات بعدی ) مقرر گردیده است : « ماده 6 به دولت اجازه داده می‌شود در اجرای نظام هماهنگ پرداخت به منظور تطبیق وضع کارکنان دستگاهی مشمول مقررات خاص و جذب و نگهداری نیروهای مناسب برای مشاغل تخصصی و مدیریت در مواردی که در این قانون پیش‌بینی نشده است فوق العاده‌های خاصی وضع نماید . ماده 7 دولت مکلف است با در نظر گرفتن تغییرات ناشی از اجرای این قانون نسبت به تغییر و اصلاح درصد و یا میزان پرداخت فوق العاده‌های موضوع مواد 39 و 40 قانون استخدام کشوری در حدود اعتبارات مصوب اقدام نماید ». لازم به ذکر است در ماده 39 قانون استخدام کشوری، امکان وضع فوق العاده‌های مختلف، به شرح ذیل به دولت داده شده است : ماده 39 وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی می‌توانند علاوه بر فوق العاده شغل مذکور در ماده 38 این قانون فوق العاده‌هایی به شرح زیر به مستخدمین پرداخت کنند . ب فوق العاده بدی آب و هوا به مستخدمینی که در نقاط بد آب و هوا انجام وظیفه می‌کنند قابل پرداخت است . پ فوق العاده محرومیت از تسهیلات زندگی به مستخدمینی که در نقاطی خدمت می‌کنند که فاقد تسهیلات لازم زندگی است قابل پرداخت است . ت فوق العاده محل خدمت که فقط به مستخدمینی که محل جغرافیایی خدمت آنان تغییر می‌کند حداکثر به مدت 5 سال در هر محل قابل پرداخت است . ج فوق العاده اشتغال خارج از کشور فقط به مستخدمینی که در خارج از کشور انجام وظیفه می‌کنند قابل پرداخت است . چ ...». در ضمن برابر ماده 12 قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مقرر شده است : « ماده 12 کلیه دستگاه‌ها و موسسات و شرکتهای دولتی و نهادهای انقلاب اسلامی که دارای مقررات خاص استخدامی می‌باشند، بانکها و شهرداریها و نیز شرکتها و موسساتی که شمول قانون بر آن‌ها مستلزم ذکر نام است تابع ضوابط و مقررات این قانون خواهند بود .» 2 ضمن تاکید بر موارد مرقوم، لازم به توضیح است برابر ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری ( مصوب 1386 ( نیز « کارمندان سیاسی و کارمندان شاغل در پستهای سیاسی وزارت امور خارجه مشمول مقررات تشکیلاتی، استخدامی، مالی و انضباطی وزارت امور خارجه مصوب 1352 می‌باشند » و در ماده 30 مقررات تشکیلاتی، استخدامی، مالی و انضباطی وزارت امور خارجه ( مصوب 352 با اصلاحات بعدی ) مقرر شده است : « درجه‌بندی کشورها از نظر تعیین میزان فوق العاده اشتغال خارج از کشور ماموران ثابت وزارت امور خارجه و فهرست مناطق بد آب و هوا جهت پرداخت فوق العاده سختی معیشت و تعیین ضوابط آن به پیشنهاد وزارت امور خارجه و تصویب هیات وزیران در هر سال تعیین می‌گردد .» همان گونه که ملاحظه می‌گردد، درجه‌بندی کشورها در این ماده، جهت پرداخت « فوق العاده سختی معیشت » ناظر بر هر دو موضوع مندرج در حکم یعنی « فوق العاده اشتغال خارج از کشور » و « فهرست مناطق بد آب و هوا » می‌باشد در حالی که شاکی به اشتباه این موضوع را صرفا ناظر به مناطق بد آب و هوا تلقی کرده است . بدیهی است برخلاف استنباط شاکی، مفهوم فوق العاده سختی معیشت که به دشواری زندگی در یک کشور بیگانه در اثر عواملی نظیر تفاوت در دین، فرهنگ، زبان، دسترسی به غذای حلال، تحصیلات فرزندان، دوری از هموطنان و بستگان، میزان امنیت، بهداشت و درمان، قدرت خرید و ... نیز محدودیتهای سیاسی و دیپلماسی از جهت تردد، ارتباط با دیگران و ... وجود دارد، مجموعا عواملی را علاوه بر بدی یا عدم بدی آب و هوای آن کشور ایجاد می‌نماید که شایسته است مورد توجه قرار گرفته و جبران گردد . با توجه به این موضوع، استدلال شاکی که با انحراف از مفاهیم قانونی، فوق العاده سختی معیشت را به فوق العاده بدی آب و هوا تقلیل داده است محل تامل است . 3 با توجه به موارد مذکور، هیات وزیران برابر مصوبه شماره 29920 / ت461ه 1371/10/9 اقدام به وضع برخی فوق العاده‌ها برای اشتغال خارج از کشور مستخدمین ( مامورین ثابت ) نموده و برابر مصوبه شماره 23781 / ت31427 1384/4/21 اصلاحات لازم را در آن معمول کرده است که کاملا در چارچوب موازین قانونی مربوطه می‌باشد . در خاتمه با توجه موارد معنونه و صلاحیت هیات وزیران در وضع و برقراری فوق العاده موصوف، صدور تصمیم شایسته مبنی بر رد شکایت مطروحه مورد استدعاست .» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/8/21 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی با توجه به اینکه در ماده 30 مقررات تشکیلاتی، استخدامی، مالی و انضباطی وزارت امور خارجه مقرر شده است درجه‌بندی کشورها از نظر تعیین میزان فوق العاده اشتغال خارج از کشور ماموران ثابت وزارت امور خارجه و فهرست مناطق بد آب و هوا جهت پرداخت فوق العاده سختی معیشت و تعیین ضوابط آن به پیشنهاد وزارت امور خارجه و تصویب هیات وزیران در هر سال تعیین می‌گردد، بنابراین استنباط می‌شود برخلاف فوق العاده اشتغال خارج از کشور، فوق العاده سختی معیشت صرفا می‌بایست به کارمندانی پرداخت شود که در مناطق بد آب و هوا اشتغال دارند و شامل تمامی کشورها نمی‌شود، لذا قرار دادن اسامی تمامی کشورها حتی آنهایی که دارای آب و هوای خوب هستند در دسته‌بندی مناطق بد آب و هوا جهت پرداخت فوق العاده سختی معیشت غیر منطقی است کما اینکه در مقررات مربوط به مناطق بد آب و هوای کشور نیز معیار و ضوابط مشخص و معینی در این زمینه وجود دارد، بنابراین مصوبه مورد شکایت مغایر با منظور قانون‌گذار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی