رای شماره 2410 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال در خصوص قسمت دوم بخشنامه شماره 60/273459 مورخ 1399/11/12 سرپرست مرکز اصناف و بازرگانان ایران و دبیر هیات عالی نظارت بر سازمانهای صنفی

شماره 9903261 1400/9/24- بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140009970905812410 مورخ 1400/9/2 با موضوع: «قسمت دوم بخشنامه شماره 60/273459 – 1399/11/12 سرپرست مرکز اصناف و بازرگانان ایران و دبیر هیات عالی نظارت بر سازمانهای صنفی ابطال شد . » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه : 1400/9/2 شماره دادنامه : 2410 شماره پرونده : 9903261 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای محمدحسین تقی پور موضوع شکایت و خواسته : ابطال قسمت دوم بخشنامه شماره 60/273459 1399/11/12 سرپرست مرکز اصناف و بازرگانان ایران و دبیر هیات عالی نظارت بر سازمانهای صنفی گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال قسمت دوم بخشنامه شماره 60/273459 1399/11/12 سرپرست مرکز اصناف و بازرگانان ایران و دبیر هیات عالی نظارت بر سازمانهای صنفی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : " با سلام با توجه به اینکه اینجانب محمدحسین تقی پور به عنوان فرد صنفی و نائب رئیس اول اتحادیه املاک شهرستان تنکابن می‌باشم به استحضار عالی می‌رساند برابر دادنامه قطعی شماره 1165 1166 مورخ 1399/9/29 صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری بخشنامه شماره 60/121757 1396/5/25 مرکز اصناف و بازرگانان که مستند برگزاری انتخابات هیات‌مدیره اتحادیه‌های صنفی قرار گرفته بود ابطال گردید که در حکم قانون می‌باشد که با ابلاغ آن دبیرخانه موصوف مکلف به اجرای دقیق آن بوده که متاسفانه با تفسیر نادرست سعی در بایگانی نمودن آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری را داشته لذا به استناد ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری با رعایت ماده 83 این قانون اولا: ابطال بخشنامه 60/273459 1399/11/12 که خلاف رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری و خلاف قانون صادر گردید مورد تقاضاست در ثانی چون تبصره 3 ماده 6 از آیین‌نامه اجرایی نحوه انتخابات هیات‌مدیره موضوع تبصره 3 ماده 22 قانون نظام صنفی مغایر دادنامه اخیرالصدور شماره 1165 1166 دیوان عدالت اداری می‌باشد ابطال تبصره 3 ماده 6 از آیین‌نامه فوق الذکر مورد تقاضا می‌باشد . " در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده بود وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 99 3261 6 مورخ 1400/2/29 ثبت دفتر اداره کل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی شده اعلام کرده است که : " احتراما در خصوص رفع نقص پرونده کلاسه 9903261 که در آن هیات در حال رسیدگی می‌باشد مراتب رفع نقص در فرجه قانونی به شرح ذیل تقدیم می‌گردد . مصوبه مورد شکایت مغایر با تبصره 1 ماده 22 از فصل سوم قانون اتحادیه‌های نظام صنفی می‌باشد بدین شرح مطابق ماده قانونی فوق اعضا هیات‌مدیره اتحادیه‌ها نمی‌توانند بیش از دو دوره متولی یا چهار دوره متناوب در هیات‌مدیره اتحادیه عضویت داشته باشند و معنی آن این است که اعضا چه قبل از تصویب قانون و چه بعد از تصویب قانون عضو هیات‌مدیره باشند هر زمان دو دوره یا چهار دوره فرا برسد از ثبت نام مجدد در هیات‌مدیره محرومند متاسفانه هیات عالی نظارت در آیین‌نامه اجرایی تبصره 3 ماده 22 (تبصره 3 ماده 6 از آیین‌نامه اجرایی تبصره 3 ماده 22) از زمان لازم الاجرا شدن قانون سال 1392 عضویت افراد فوق را ممنوع نمودند که این مغایر با تبصره 1 ماده 22 از فصل سوم قانون اتحادیه‌های صنفی می‌باشد و از حدود و اختیارات هیات عالی نظارت خارج است که دادنامه 1165 و 1166 1399/9/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که در حکم قانون بوده حکایت از این امر دارد و در صدور بخشنامه‌های بعدی رعایت دادنامه‌های دیوان برای مرجع صدور بخشنامه الزامی است که این مهم را هم رعایت ننموده‌اند لذا ابطال شق دوم بخشنامه 60/273459 1399/11/12 و 60/26077 1400/1/17 که خلاف دادنامه دیوان صادر گردید مورد تقاضا است . در ثانی الزام هیات عالی نظارت مبنی بر اجرای دادنامه شماره 1165 و 1166 به نحو شایسته و دعوت از اعضا علی البدل اتحادیه جهت تشکیل هیات‌مدیره قانونی مورد استدعا بوده ضمن اینکه جهت پایان دادن به همه کش و قوص‌های به وجود آمده و جلوگیری از تفاسیر ناصحیح و حرمت نهادن در اجرای دادنامه 1165 و 1166 آن هیات بنا به مراتب پیش گفتار و به استناد تبصره 1 ماده 22 فصل سوم قانون اتحادیه‌های صنفی و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 و دیگر مواد مربوط ابطال مصوبه آیین‌نامه اجرایی تبصره 3 ماده 22 (تبصره 3 ماده6 از آیین‌نامه اجرایی تبصره 3 ماده 22) را از هیات عمومی دیوان عدالت اداری خواهان و خواستارم . " متن مقرره‌های مورد اعتراض به شرح زیر است : " روسای محترم سازمان‌های صنعت، معدن و تجارت (31) استان و جنوب کرمان موضوع : ابلاغ دادنامه هیات عمومی دیوان عدالت اداری سلام علیکم احتراما به پیوست تصویر نامه شماره 60/271578 1399/11/11 با موضوع ابلاغ دادنامه شماره 1165 1166 مورخ 1399/9/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر ابطال نامه شماره 60/121757 1396/5/25 رئیس مرکز اصناف و بازرگانان و دبیر هیات عالی نظارت به حضور ارسال می‌گردد . مضافا خاطر نشان می‌گردد به استناد دادنامه شماره 383 1394/12/3 هیات تخصصی دیوان عدالت اداری، تبصره 3 ماده 6 آیین‌نامه اجرایی نحوه برگزاری انتخابات هیات‌مدیره و بازرسان اتحادیه‌های صنفی همچنان به قوت خود باقی است . " در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس مرکز و دبیر هیات عالی نظارت به موجب لایحه شماره 60/90320 1400/3/31 به طورخلاصه توضیح داده است که : " 1 بر اساس دادنامه شماره 383 1394/12/3 هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری به تبصره 3 ماده 6 آیین‌نامه اجرایی نحوه برگزاری انتخابات هیات‌مدیره و بازرسان اتحادیه‌های صنفی، خلاف قانون و خارج از صلاحیت مرجع ذینفع تشخیص داده نشده و ابطال نگردیده است . 2 بر اساس دادنامه شماره 9809970905813120 1398/11/28 معاون قضایی دیوان عدالت اداری، با توجه به دادنامه شماره 383 1394/12/3 هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری موضوع را از اعتبار امر مختوم دانسته است . 3 مطابق با دادنامه شماره 1165 و 1166 مورخ 1399/9/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، صرفا نامه شماره 60/121757 1396/5/25 آن مرکز ابطال گردیده و هیچ یک از دادنامه‌های ذکر شده، تبصره مبحوث عنه را باطل اعلام ننموده است . " در خصوص دادخواست شاکی مبنی بر اعمال ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به دلیل اینکه مصوبه مورد اعتراض یک روز زودتر از انتشار رای در روزنامه رسمی وضع شده است، بنابراین موضوع از مصادیق ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تشخیص نشد و جهت رسیدگی در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به طریق عادی و با تبادل دادخواست، ضمائم و طرح در هیات تخصصی مورد رسیدگی قرار گرفت . در خصوص خواسته دیگر شاکی مبنی بر ابطال تبصره 3 ماده 6 آیین‌نامه اجرایی نحوه برگزاری انتخابات هیات‌مدیره و سازمان اتحادیه‌های صنفی، به جهت اینکه موضوع پیشتر در هیات تخصصی اقتصادی، مالی دیوان عدالت اداری رسیدگی شده و به موجب دادنامه شماره 383 1394/12/3 رای بر رد شکایت و عدم ابطال تبصره 3 ماده 6 آیین‌نامه مذکور صادر شده است، معاون قضایی دیوان عدالت اداری، در اجرای ماده 85 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری طی دادنامه شماره 9809970905813120 1398/11/28 قرار رد شکایت به واسطه رسیدگی قبلی و انتفای رسیدگی مجدد صادر کرده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/9/2 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی اولا: براساس حکم ذیل تبصره 1 ماده 22 قانون نظام صنفی مصوب سال 1392، اعضای هیات‌مدیره اتحادیه‌ها نمی‌توانند بیش از دو دوره متوالی و یا چهار دوره متناوب در هیات‌مدیره اتحادیه عضویت داشته باشند . ثانیا: رای شماره 383 1394/12/3 هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری صرفا در مقام بیان این حکم صادر شده است که براساس تبصره 3 ماده 6 آیین‌نامه اجرایی نحوه برگزاری انتخابات هیات‌مدیره و بازرسان اتحادیه‌های صنفی، حکم مقرر در تبصره 1 ماده 22 قانون نظام صنفی از زمان لازم‌الاجرا شدن قانون نظام صنفی قابل اجراست و این حکم مبتنی بر حکم مقرر در ماده4 قانون مدنی است، ولی همچنانکه در رای شماره 1166 1165 مورخ 1399/9/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری تصریح شده، منطوق و مفهوم حکم ذیل تبصره 1 ماده22 قانون نظام صنفی این است که فارغ از اینکه عضو هیات‌مدیره اتحادیه پیش یا پس از لازم‌الاجرا شدن قانون عضو هیات‌مدیره اتحادیه باشد، هر زمان دو دوره متوالی یا چهار دوره متناوب عضویت در هیات‌مدیره اتحادیه را دارا باشد، امکان عضویت جدید در هیات‌مدیره را ندارد و تبصره 3 ماده 6 آیین‌نامه اجرایی نحوه برگزاری انتخابات هیات‌مدیره و بازرسان اتحادیه‌های صنفی نیز در مقام بیان این حکم نیست که شرایط تحقّق ممنوعیت مقرر در تبصره 1 ماده 22 قانون نظام صنفی صرفا باید پس از لازم‌الاجرا شدن قانون نظام صنفی ایجاد شده باشد . بنا به مراتب فوق، قسمت دوم بخشنامه شماره 60 / 273459 1399/11/12 سرپرست مرکز اصناف و بازرگانان ایران و دبیر هیات عالی نظارت بر سازمانهای صنفی که از آن مستفاد می‌شود رای شماره 383 1394/12/3 هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری مبنی بر عدم ابطال تبصره 3 ماده 6 آیین‌نامه اجرایی نحوه برگزاری انتخابات هیات‌مدیره و بازرسان اتحادیه‌های صنفی متضمن این امر است که شرایط ایجاد ممنوعیت مقرر در تبصره 1 ماده 22 قانون نظام صنفی صرفا پس از لازم‌الاجرا شدن قانون مزبور قابل تحقّق است و این برداشت با رای شماره 1666 1665 مورخ 1399/9/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایرت دارد، بنابراین فراز دوم مقرره مذکور خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین