رای شماره 2120727 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بند یک بخشنامه شماره 1000/1400/8687 - 1400/9/4 و بندهای 3,1 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 -1401/7/6 سازمان تامین اجتماعی

شماره 0106260 – 1402/8/27 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140231390002120727 مورخ 1402/8/16 با موضوع « بند یک بخشنامه شماره 1000/1400/8687 1400/9/4 و بندهای 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 1401/7/6 سازمان تامین اجتماعی با موضوع استخدام و تبدیل وضعیت استخدامی نیروهای غیررسمی ایثارگر شاغل به استناد بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور به لحاظ مقید کردن خدمت مشمولین بخشنامه‌ها به خدمت تمام وقت ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/8/16 شماره دادنامه: 142031390002120727 شماره پرونده: 0106260 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای محمدرضا بهرامی طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند یک بخشنامه شماره 1000/1400/8687 1400/9/4 و بندهای 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 1401/7/6 سازمان تامین اجتماعی گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال بخشنامه شماره 9955/1400/1000 29/9/1400 و بند 1 بخشنامه شماره 1000/1400/8687 1400/9/4 و بندهای 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 1401/7/6 سازمان تامین اجتماعی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که : " اینجانب فرزند ایثارگر جنگ تحمیلی از آبان سال 1400 به عنوان پزشک و پزشک خانواده در درمانگاه شهدای گمنام شهرستان ممسنی در حال خدمت‌رسانی و ویزیت بیماران می‌باشم. حسب بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 و بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 استحقاق استخدام در سازمان طرف شکایت را دارم. شرط تمام وقت بودن به موجب دادنامه‌های 1008 الی 1035 8/6/1401 هیات عمومی دیوان عدالت اداری منتفی شده است لذا تقاضای ابطال بخشنامه‌های مورد شکایت را دارم . " در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده، وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 31676 21/12/1401 ثبت دفتر هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری شده توضیح داده است که : " بخشنامه‌های مورد شکایت مغایر با بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 و بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 در راستای اجرای بند (د) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه مقرر شده دستگاه‌های مشمول ماده 2 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران که با عناوین مختلف در دستگاه‌های موضوع قانون مذکور شاغل هستند و رابطه شغلی آن‌ها به صورت پیمانی، قرارداد انجام کار معین یا شرکتی می‌باشند یا طی مراحل گزینش با رعایت تبصره 2 و بند (و) و ماده 44 قانون برنامه پنجساله توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 15/10/1389 به صورت استخدام رسمی اقدام نماید. (با توجه به اینکه در بند قانونی مذکور بعد از عبارت رابطه شغلی آن‌ها به صورت پیمانی، قرارداد انجام کار معین، یا شرکتی می‌باشد عبارت و یا از محل اعتبارات جاری و تبصره ماده 32 و ماده 17 قانون مدیریت خدمات کشوری و اجرای بند فوق از قانون بودجه سال 1400 مقید به خدمت تمام وقت نشده است، بنابراین حکم بند قانونی یاد شده شامل افرادی نیز هست که به صورت ساعتی بکارگیری شده‌اند و در نتیجه بندهای شامل شرط تمام وقت بودن در بخشنامه شماره 1000/1400/8687 1400/9/4 و بخشنامه شماره 1000/1401/7580 1401/7/6 مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی مغایر بندهای قانونی ذکر شده در بالا می‌باشد ." متن بخشنامه‌های مورد شکایت به شرح زیر است : الف بخشنامه شماره 1000/1400/8687 1400/9/4 سازمان تامین اجتماعی " حوزه: معاونت توسعه مدیریت و منابع انسانی موضوع: استخدام و تبدیل وضعیت استخدامی نیروهای غیر رسمی ایثارگر شاغل به استناد بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور مدیران کل تامین اجتماعی استان‌ها مدیران درمان تامین اجتماعی استان‌ها با عنایت به بخشنامه مشترک شماره 13758 19/3/1400 سازمان اداری و استخدامی و سازمان برنامه و بودجه کشور و در راستای اجرای تکلیف بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور و بند 8 دو هزار و دومین صورتجلسه مورخ 1/9/1400 هیات مدیره، بدین‌وسیله بخشنامه استخدام و تبدیل وضعیت ایثارگران به رسمی قطعی به شرح ذیل جهت اجرا ابلاغ می‌گردد : 1 مشمولان این بخشنامه عبارتند از مشمولین ذیل که در زمان تصویب قانون مذکور ( 26/12/1399 ) به صورت تمام وقت در یکی از حالات رسمی آزمایشی، پیمانی، قرارداد ماده 20 آیین‌نامه استخدامی و شرکتی برای انجام فعالیت‌های جاری در واحدهای سازمانی بکارگیری و قرارداد آنان در سال جاری تمدید و در حال حاضر نیز اشتغال به کار دارند . مشمولین ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران عبارتند از : الف) خانواده شهدا شامل: پدر، مادر، همسر، فرزند، برادر و خواهر شهید . ب) جانبازان: فرزند جانباز (با هر درصد جانبازی)، همسر جانباز 25 درصد و بالاتر . ج) آزادگان: فرزند آزاده (با هر مدت اسارت)، همسر آزاده بالای یک سال اسارت . د) رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه، همسر و فرزندان آنان (سه چهارم مدت حضور غیر داوطلبانه در جبهه، داوطلبانه محسوب می‌شود .) .......... سازمان تامین اجتماعی " ب بخشنامه شماره 1000/1401/7580 1401/7/6 سازمان تامین اجتماعی " حوزه: معاونت اقتصادی و سرمایه‌گذاری موضوع: استخدام/تبدیل وضعیت استخدامی نیروهای ایثارگر غیر رسمی مدیران عامل شرکت‌ها و موسسات تابعه پیرو بخشنامه شماره 9955/1400/1000 29/9/1400 (موضوع استخدام و تبدیل وضعیت استخدامی نیروهای غیر رسمی ایثارگر به استناد بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور) و با توجه به بخشنامه شماره 68135 4/12/1400 سازمان اداری و استخدامی کشور و بخشنامه مشترک شماره 69405 9/12/1400 سازمان مذکور و سازمان برنامه و بودجه کشور و بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 کل کشور و همچنین ابهامات مطروحه از سوی واحدهای تابعه، بدین‌وسیله ضمن تاکید بر اجرای سایر مفاد بخشنامه صدرالاشاره، استخدام/تبدیل وضعیت استخدامی مشمولین ذیل، امکان‌پذیر می‌باشد : 1 کلیه مشمولین بخشنامه فوق الذکر که تا پایان بهمن ماه سال 1400 به صورت تمام وقت اشتغال به کار داشته و دارند . ............. 3 پزشکان ایثارگر مشمول شاغل در قالب قرارداد (ساعتی/پرکیس) که قرارداد منعقده با آنان به صورت تمام وقت (175 ساعت در ماه) بوده، مشروط به اینکه میانگین ساعت کارکرد آنان در سال جاری (تاکنون) حداقل 155 ساعت در ماه باشد . ........... سازمان تامین اجتماعی " در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل امور حقوقی و قوانین سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 7560/1401/7100 19/11/1401 توضیحاتی داده که خلاصه آن به قرار زیر است : " در خصوص ابطال بندهای 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 1401/7/6 سازمان تامین اجتماعی: بخشنامه مذکور در خصوص تبدیل وضعیت نیروهای ایثارگر شاغل در شرکت‌ها، موسسات و بانک‌های تابعه است و اساسا ارتباطی با شرح شکایت شاکی ندارد. علی‌ای حال به استحضار می‌رساند: بند 1 بخشنامه مورد اعتراض منطبق با بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 می‌باشد. با توجه به نص صریح قانون شکایت شاکی در این خصوص اجتهاد در برابر نص می‌باشد. منظور از بند 3 بخشنامه مذکور آن دسته از پزشکان برون سازمانی هستند که قرارداد کار یا مشابه آن با سازمان تامین اجتماعی ندارند، بلکه قرارداد مشارکت مدنی تحت عنوان «قرارداد حق الزحمه کار اضافی» با ریاست بیمارستان منعقد می‌نمایند. قرارداد مورد استناد شاکی «قرارداد پرکیس» یا قرارداد حق الزحمه کار اضافی است که مطابق آراء متعدد قطعی صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آراء شماره 630 11/9/1392 ، 1008 8/6/1401 و رای شماره 81 31/4/1397 هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی قرارداد مشارکتی بوده و فاقد هرگونه حقوق اداری و استخدامی است و دارای ماهیت خاص است . بنابراین درج شرط دارا بودن قرارداد پرکیس تا سقف حداقل 175 ساعت در ماه و متعاقب آن احراز حداقل 155 ساعت کارکرد در ماه جهت تبدیل وضعیت، به مثابه اشخاص دارای قرارداد کار تمام وقت، مصوبه هیات مدیره این سازمان بوده و از حیث تمثیل می‌باشد . در خصوص بخشنامه شماره 1000/1400/8687 1400/9/4 سازمان تامین اجتماعی لازم به ذکر است با توجه به تصویب قانون بودجه سال 1401 و تصویب بخشنامه جدید سازمان امور اداری و استخدامی، سازمان تامین اجتماعی بخشنامه شماره 1135/1401/1000 1/2/1401 را تصویب نموده که جایگزین بخشنامه معترض عنه (بخشنامه شماره 1000/1400/8687 1400/9/4) می‌باشد و در حال حاضر بخشنامه مورد اعتراض به دلیل تغییر قوانین و مقررات اجرایی نمی‌گردد و بخشنامه جدید ملاک و مناط اعتبار است. با عنایت به مطالب معروضه و دفاعیات رد شکایت شاکی مورد استدعا می‌باشد ." در اجرای ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری پرونده به هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری ارجاع و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره 140231390001903815 24/7/1402 بخشنامه شماره 9955/1400/1000 29/9/1400 سازمان تامین اجتماعی را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت . رسیدگی به بند یک بخشنامه شماره 1000/1400/8687 1400/9/4 و بندهای 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 1401/7/6 سازمان تامین اجتماعی در دستورکار هیات عمومی قرار گرفت . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/8/16 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی با توجه به اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس دادنامه شماره 1008 الی 1035 مورخ 8/6/1401 اعلام کرده است که اجرای حکم بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور مقیّد به خدمت تمام وقت نشده و به همین لحاظ شرط خدمت تمام وقت را در بند 2 قسمت (ج) بخشنامه شماره 20/710 مورخ 12/5/1400 وزارت آموزش و پرورش و ماده 2 بخشنامه شماره 13758 مورخ 19/3/1400 مشترک سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان برنامه و بودجه کشور خلاف قانون تشخیص و ابطال کرده است، بنابراین بخشنامه شماره 1000/1400/8687 مورخ 11400/9/4 و بندهای 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 مورخ 1401/7/6 سازمان تامین اجتماعی به لحاظ مقیّد کردن خدمت مشمولین بخشنامه‌ها به خدمت تمام وقت با مفاد رای مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 10/2/1402 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری