رای شماره 647349 هیات عمومی دیوان عدالت اداری ابطال اطلاق قسمت اخیر ماده 12 ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور (موضوع تصویب نامه شماره 21502/ت59740ه مورخ 1401/2/15 هیات وزیران)

شماره 0204751 - 1404/3/21 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140431390000647349 مورخ 1404/3/13 مبنی بر: قسمت اخیر ماده 12 ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور (موضوع تصویب نامه شماره 21502/ت59740 ه مورخ 1401/2/15 هیات وزیران) که مقرر داشته "سایر موارد مطابق آیین‌نامه روزانه موضوع بند (ث) ماده 39 قانون استخدام کشوری و اصلاحات بعدی آن خواهد بود" از تاریخ تصویب ابطال شد جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1404/3/13 - شماره دادنامه: 140431390000647349 شماره پرونده: 0204751 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای روح اله تقوایی طرف شکایت: هیات وزیران موضوع شکایت و خواسته: ابطال اطلاق قسمت اخیر ماده 12 ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور (موضوع تصویب نامه شماره 21502/ت59740ه مورخ 1401/2/15 هیات وزیران) گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال اطلاق قسمت اخیر ماده 12 ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور (موضوع تصویب نامه شماره 21502/ت59740ه مورخ 1401/2/15 هیات وزیران) را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: "مطابق بند 7 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوّب 1386، مبالغ مربوط به فوق العاده ماموریت روزانه باید با پیشنهاد سازمان، به تصویب هیات وزیران برسد و تصویب آیین‌نامه فوق العاده روزانه، از صلاحیت‌های تکلیفی و انحصاری مختص به هیات وزیران است و این هیات نمی‌تواند صلاحیت تصویب این موضوع را به شخص یا هیات دیگری واگذار نماید. هیات وزیران در ماده 12 ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور، به تکلیف خود در خصوص تعیین فوق العاده ماموریت روزانه با تصویب ماده 12 ضوابط اجرایی بودجه سال 1401 به نوعی عمل نموده، لیکن در انتهای این ماده مقرر نموده است: «سایر موارد مطابق آیین‌نامه فوق العاده روزانه موضوع بند (ث) ماده (39) قانون استخدام کشوری و اصلاحات بعدی آن خواهد بود» یکی از این سایر موارد، معتبر و قانونی شدن و به شکلی احیاء کردن ماده 3 فوق العاده روزانه منبعث از بند (ث) ماده 39 قانون استخدام کشوری می‌باشد که اعلام نموده است: ماده 3 فوق العاده روزانه ماموران قطارهای باری و مسافری بنگاه راه آهن دولتی براساس مقرّرات جاری راه آهن (فوق العاده کیلومتراژ) پرداخت می‌شود». مقرره مورد شکایت قبلا در ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1400 کل کشور به موجب رای شماره 907 [140109970905810907] مورخ 1401/5/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون تشخیص داده شده و در ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور عینا این مقرره وضع گردیده است. در پایان اعلام می‌گردد که: اطلاق قسمت اخیر ضوابط اجرایی بودجه سال 1401 مغایر با حکم بند 7 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری و بندهای 6، 9 و 10 اصل سوم قانونی اساسی در زمینه ایجاد نظام صحیح اداری، تبعیض ناروا، محو هرگونه استبداد و خودکامگی و نیز خارج از حدود اختیارات تفویضی به هیات وزیران مطابق حکم بند 7 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری و نیز عدم صلاحیت هیات مدیره راه آهن، در تصویب فوق العاده کیلومتراژ بدل از فوق العاده ماموریت روزانه، منطبق با بند 1 ماده 12 قانون دیوان می‌باشد؛ در نتیجه تقاضای صدور حکم ابطال اطلاق قسمت اخیر ماده 12 ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور در قسمت شمول بر فوق العاده‌هایی که تعیین آن‌ها به غیر از هیات وزیران تصویب شده است (مشخصا ماده 3 آیین‌نامه فوق العاده روزانه موضوع بند (ث) ماد (39) قانون استخدام کشوری) از زمان تصویب ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور مورد استدعاست." متن مصوبه مورد شکایت به شرح زیر است: " مصوبه شماره 21502/ت59740ه مورخ 1401/2/15 هیات وزیران هیات وزیران در جلسه 1401/1/24 به پیشنهاد شماره 14239 مورخ 1401/1/17 سازمان برنامه و بودجه کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور را به شرح زیر تصویب کرد: ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور .............................. ماده 12: فوق العاده ماموریت روزانه داخل کشور به کارمندان دستگاه‌های اجرایی مشمول این تصویب نامه که به عنوان مامور برای انجام وظیفه موقّت به خارج از حوزه شهرستان محل خدمت خود اعزام می‌شوند و ناچار به توقف شبانه هستند، تا میزان حداقل حقوق و مزایا در مورد مشمولین این تصویب نامه به ماخذ یک بیست و پنجم و نسبت به مازاد به ماخذ یک پنجاهم در سقف اعتبار ابلاغی دستگاه قابل پرداخت است. سایر موارد مطابق آیین‌نامه فوق العاده روزانه موضوع بند (ث) ماده 39 قانون استخدام کشوری و اصلاحات بعدی آن خواهد بود. تبصره 1 در صورت عدم توقف شبانه، تنها پنجاه درصد (50%) از میزان مندرج در بند یاد شده قابل پرداخت است. تبصره 2 کارمندان سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای که به سبب انجام وظایف خاص نگهداری، مرمّت و بازگشایی راه‌ها موظّف به انجام ماموریت‌های مداوم در خارج از حریم شهر محل خدمت خود می‌باشند، از قید «خارج از حوزه شهرستان محل خدمت» و تبصره (1) این ماده مستثنی بوده و با اعزام به ماموریت، فوق العاده مربوط به آن‌ها قابل پرداخت است. ........................... معاون اول رئیس جمهور " در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت (حوزه معاونت حقوقی رئیس جمهور) به موجب لایحه شماره 40427/ 54247 مورخ 1403/3/7 ضمن درخواست اتّخاذ تصمیم شایسته دایر بر رد شکایت مطروحه، نامه شماره 11626 مورخ 1403/2/12 معاون حقوقی، مجلس و استان‌ها سازمان اداری و استخدامی کشور را ارسال نموده که متن آن به قرار زیر است: "1 در رابطه با ادعای مشارالیه مبنی بر ناموجه و غیرقانونی بودن تفویض اختیار هیات وزیران دایر بر پرداخت فوق العاده ماموریت روزانه ماموران قطارهای باربری براساس مقرّرات جاری شرکت راه آهن (فوق العاده کیلومتراژ)، نظر به این که شرکت راه آهن به عنوان یک واحد تخصّصی و فنّی، اشراف به فعالیت‌ها، وظایف و امور کارکنان خود دارد، بنابراین ضروری است که کیفیّت و نحوه پرداخت فوق العاده مورد بحث، توسط شرکت مذکور (هیات مدیره) صورت گیرد. 2 با عنایت به اطلاق عبارت «.... به تصویب هیات وزیران خواهد رسید» مندرج در ماده (43) قانون استخدام کشوری، هیات وزیران، مجاز است بخشی از اختیارات، اقدامات و فعالیت‌های لازم برای اجرای مصوبه را به واحد یا واحدهایی از دستگاه اجرایی واگذار نماید و در متن ماده قانونی مزبور، قانون‌گذار هیچ‌گونه محدودیتی برای هیات وزیران در این زمینه قائل نشده است. 3 ماده (3) آیین‌نامه فوق العاده روزانه (موضوع بند (ث) ماده 39 قانون استخدام کشوری)، تاکنون مورد ایراد هیچ یک از مراجع ذی صلاح نظارتی (اعم از سازمان بازرسی کل کشور، هیات عمومی دیوان عدالت اداری، هیات بررسی و تطبیق مصوبات دولت یا قوانین مجلس شورای اسلامی و غیره) قرار نگرفته و کماکان دارای قابلیت اجرایی است که این امر، خود دلیلی بر استحکام و استواری متن مصوبه مورد شکایت می‌باشد. 4 فراز پایانی رای شماره 140109970905810907 و 140109970905810908 مورخ 1401/5/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مقرر می‌دارد: «اطلاق عبارت قسمت اخیر ماده 12 ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1400 کل کشور مصوّب 1400/1/25 (تاریخ مصوبه 1400/2/4 می‌باشد که در رای دیوان اشتباها 1400/1/25 درج شده است) هیات وزیران که مقرّر داشته: «سایر موارد مطابق آیین‌نامه فوق العاده روزانه موضوع بند (ث) ماده (39) قانون استخدام کشوری و اصلاحات بعدی آن خواهد بود» و تعیین فوق العاده کیلومتراژ شرکت دولتی راه آهن جمهوری اسلامی ایران را به ماده 3 آیین‌نامه فوق العاده روزانه موضوع بند (ث) ماده (39) قانون استخدام کشوری مصوّب 1352/6/24 هیات وزیران که متضمن حکمی مغایر با بند 7 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوّب سال 1386 در خصوص مرجع تعیین فوق العاده مزبور است، احاله داده، با قوانین و مقرّرات مذکور مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود». همان گونه که ملاحظه می‌نمایند مطابق رای صادره، صرفا عبارت قسمت اخیر ماده (12) تصویب نامه شماره 10674/ت58680ه مورخ 1400/2/4 هیات وزیران، مغایر با قانون شناخته شده و مورد ابطال قرار گرفته است و وفق رای صادره هیچ‌گونه خللی بر مفاد و اعتبار آیین‌نامه فوق العاده روزانه موضوع بند (ث) ماده (39) قانون استخدام کشوری و اصلاحات بعدی آن وارد نشده است. از این رو هیات وزیران در سال 1401 نیز بنا به مصالح و مقتضیات اداری، با علم به اعتبار آیین‌نامه فوق العاده روزانه موضوع بند (ث) ماده (39) قانون استخدام کشوری، مجددا، عبارت «سایر موارد مطابق آیین‌نامه فوق العاده روزانه موضوع بند (ث) ماده (39) قانون استخدام کشوری و اصلاحات بعدی آن خواهد بود»، را در قسمت اخیر ماده (12) تصویب نامه شماره 21502/ت59740ه مورخ 1401/2/15 گنجانده است. فلذا عنایت دارند ابطال عبارت اخیرالذکر در مصوبه ضوابط اجرایی بودجه سال 1400، اصولا هیچ‌گونه دلالتی بر ابطال همان عبارت در ضوابط اجرایی بودجه سال 1401 ندارد. هرچند حکم مشابهی در هر دو مصوبه آمده باشد. نتیجه آن که: مادامی که ماده (3) آیین‌نامه فوق العاده روزانه موضوع بند (ث) ماده (39) قانون استخدام کشوری (موضوع تصویب نامه شماره 13436 مورخ 1352/6/25هیات وزیران) مورد ابطال یا اصلاح قرار نگیرد، هیات وزیران هر ساله این اختیار را دارد که مطابق ماده (3) مصوبه مذکور، نحوه محاسبه فوق العاده کیلومتراژ ماموران قطارهای باری و مسافربری شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران را براساس مقرّرات جاری راه آهن و یا به کیفیتی که در مصوبه مشخص می‌کند، تعیین نماید." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/3/13 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی با عنایت به این که مقرره مورد شکایت قبلا در ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1400 کل کشور ذکر و به موجب رای شماره 140109970905810907 مورخ 1401/5/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر با قانون تشخیص و ابطال شده است و در ضوابط اجرایی بودجه سال 1401 کل کشور نیز عینا درج گردیده، بنابراین به رغم این که مقرره مورد اعتراض قبل از رای یاد شده وضع و مآلا از شمول حکم ماده 92 قانون دیوان عدالت اداری خارج است، ولی با توجه به استدلال‌های مقرّر در رای مذکور هیات عمومی قسمت اخیر ماده 12 ضوابط اجرایی قانون بودجه سال 1401 کل کشور خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوّب 1402/2/10 برای مراجع اداری و قضایی معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری احمدرضا عابدی