رای شماره 1919126 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بند 18 صورتجلسه اولین نشست هیات امنای دانشگاه فرهنگیان مورخ 1391/4/24

شماره0200008 1402/8/21 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140231390001919126 مورخ 1402/7/25 با موضوع: «بند 18 صورتجلسه اولین نشست هیات امنای دانشگاه فرهنگیان مورخ 1391/4/24 که علی الاطلاق و صرف نظر از استفاده یا عدم استفاده از خدمات رفاهی ( خوابگاه و تغذیه) توسط دانشجو معلمان حکم به الزام به کسر 45% از حقوق تمامی متعهدین خدمت به صورت مبنا و میزان ثابت کرده است از تاریخ تصویب ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/7/25 شماره دادنامه: 140231390001919126 شماره پرونده: 0200008 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای محمدحسین قاسمی طرف شکایت: دانشگاه فرهنگیان موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 18 صورتجلسه اولین نشست هیات امنای دانشگاه فرهنگیان مورخ 1391/4/24 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 18 صورتجلسه اولین نشست هیات امنای دانشگاه فرهنگیان مورخ 1391/4/24 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: "اینجانب نسبت به مصوبه هیات امنا دانشگاه فرهنگیان در خصوص تبصره ماده 6 قانون متعهدین خدمت به آموزش و پرورش مصوب 8/3/1369 اعتراض نموده و با استناد به مواد 10 و 11 قانون دیوان عدالت اداری درخواست نقض و ابطال مصوبه مذکور را دارم. نظر به مصوبه اخیر هیات امنای دانشگاه فرهنگیان با عنایت به تبصره ششم قانون متعهدین خدمت به آموزش و پرورش: کسر حقوق این دانشجویان بابت هزینه‌های شبانه روزی و خوابگاه و خدمات حضوری بوده است و کسورات دریافتی در فصل تابستان و ایامی که دانشجویان در دانشگاه حضور فیزیکی ندارند «همانند ایام تعطیل طولانی مدت دانشگاه به سبب شیوع ویروس کرونا و همچنین فرجه تعطیلات میان ترم» خلاف این قانون می‌باشد. لذا خواهشمند است نسبت به ابطال مصوبه اخیرالتصویب و ابلاغ آن به هیات امنا دانشگاه فرهنگیان و برگزاری مجدد جلسه و تغییر آن مصوبه به نحوه دیگر در شرایط اضطراری حال حاضر که هیچ‌گونه خدماتی دریافت نمی‌شود که باعث رعایت عدالت و احقاق حقوق دانشجویان می‌گردد دستور اقدام لازم و اتخاذ تصمیم شایسته و قانونی مورد استدعاست." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "مصوبات هیات امنای دانشگاه فرهنگیان وزارت آموزش و پرورش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور رئیس دانشگاه فرهنگیان هیات امنای دانشگاه فرهنگیان در اولین جلسه مورخ 1391/4/24 بنا به پیشنهاد هیات رئیسه دانشگاه بر اساس مواد 8 و 13 اساسنامه، تصویب نمود: 18 وزارت آموزش و پرورش حسب تبصره 1 ماده 20 اساسنامه، 45% حقوق متعهدین خدمت را جهت هزینه خوابگاه (10%) و غذا (35%) به حساب متمرکز دانشگاه واریز نماید." در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل امور حقوقی، املاک و قراردادها و رسیدگی به شکایات دانشگاه فرهنگیان به موجب لایحه شماره 120/7969 مورخ 25/4/1402 توضیح داده است که: "دانشگاه فرهنگیان مشمول بند (ب) ماده (20) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه و ماده (1) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور بوده و بدون الزام به رعایت قوانین و مقررات عمومی در چارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی و اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امنا عمل می‌نماید. در پاسخ به بخش دوم سوال اول معروض می‌دارد مطابق بند (ب) ماده 27 آیین‌نامه مالی معاملاتی، درآمدهای اختصاصی دانشگاه موضوع به حساب خزانه واریز و بنا به درخواست دانشگاه به حساب‌های پرداخت منتقل می‌شود و در خصوص بند 18 صورتجلسه اولین نشست هیات امنای دانشگاه فرهنگیان مورخ 1391/4/24 که مورد شکایت قرار گرفته است در بند (غ) ماده 1 دستورالعمل انواع و نحوه وصول و مصرف درآمدهای اختصاصی موضوع بند (ب) ماده 27 آیین‌نامه مالی معاملاتی دانشگاه فرهنگیان تحت عنوان درآمد حاصل از تبصره ذیل ماده 6 قانون متعهدین خدمت به وزارت آموزش و پرورش قرار گرفته است . در پاسخ به سوال دوم در خصوص مبنای کسر هزینه به یک میزان ثابت و عدد 45 درصد و اساس ارزیابی این هزینه‌ها نیز اعلام می‌دارد: همان‌طور که استحضار دارند؛ موضوع کسورات رفاهی دانش آموزان و دانشجو معلمان در قانون الحاق 2 ماده به قانون اجازه تاسیس دانشسراهای مقدماتی و عالی مصوب سال 1312 مصوب 31/3/1354 (ماده 18 الحاقی) پیش‌بینی شده و امری مسبوق به سابقه در قوانین بوده و دارای مبنای قانونی می‌باشد . بر اساس مصوبه اصلاح و تکمیل ماده 1 اساسنامه دانشگاه فرهنگیان مصوب جلسه 722 مورخ 24/9/1394 شورای عالی انقلاب فرهنگی که به تاریخ 21/7/1400 از سوی رئیس جمهور محترم و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی به وزارتین ابلاغ شده است و همچنین و مطابق بند (4) از بخش (د) شرایط و ضوابط پذیرش و تربیت دانشجو معلم متعهد خدمت در رشته‌های تحصیلی دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی به شرح صفحات 2 تا 4 دفترچه بخش پیوست‌های آزمون سراسری تحصیل دانشجویان پذیرفته شده در دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی به صورت شبانه روزی می‌باشد. مطابق ماده (6) قانون متعهدین خدمت به وزارت آموزش و پرورش (مصوب 8/3/1369 مجلس شورای اسلامی) دانشجویان متعهد خدمت موضوع این قانون از آغاز تحصیل به استخدام آزمایشی وزارت آموزش و پرورش درآمده و از حقوق و فوق العاده شغل (حق شغل و حق شاغل) مربوط به مدارک تحصیلی لازم جهت ورود به دوره تحصیلی مورد نظر برخوردار می‌شوند و به استناد تبصره ذیل همان ماده هزینه‌های شبانه روزی و هزینه خوابگاه بابت استفاده از امکانات دانشگاه از وجوه پرداختی به آنان کسر خواهد شد. بند «13» بخش دوم دستورالعمل وزارتی شماره 47374 مورخ 29/3/1395 مربوط به متعهدین خدمت در وزارت آموزش و پرورش اعلام می‌دارد: «پرداخت حقوق کارآموزی و حقوق به دانشجویان متعهد خدمت موضوع قانون متعهدین خدمت، مانع از استفاده آنان از امکانات رفاهی عمومی از قبیل خوابگاه و وام صندوق رفاه و غیره که مراکز تربیت معلم (پردیس‌های دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی) معمولا در اختیار آنان قرار می‌دهند نخواهد بود، لکن هزینه‌های شبانه روزی و هزینه خوابگاه وفق مقررات مربوط از وجوه پرداختی کسر خواهد شد.» به موجب بند (18) مصوبات اولین جلسه هیات امنای دانشگاه فرهنگیان (مورخ 1391/4/24 ) که در چارچوب بند (ب) ماده (20) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (مصوب 1389) و ماده (1) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور از اعتبار قانونی برخوردار می‌باشد و به تایید و امضای وزرای وقت آموزش و پرورش و علوم، تحقیقات و فناوری و سایر اعضای محترم هیات امنای دانشگاه نیز رسیده و در دومین نشست عادی هیات امنا مورخ 2/4/1393 نیز تنفیذ و از سوی رئیس جمهور به دانشگاه ابلاغ شده است؛ مقرر شده که وزارت آموزش و پرورش حسب تبصره (1) ماده (20) اساسنامه دانشگاه فرهنگیان به میزان 45% حقوق (حق شغل و حق شاغل) متعهدین خدمت را به تفکیک هزینه خوابگاه به میزان (10%) و هزینه غذا به میزان (35%) کسر و به حساب متمرکز دانشگاه فرهنگیان واریز نماید.» بر اساس بخشنامه شماره 126801/700 مورخ 6/1397/ 3 1 معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش که به تمامی ادارات کل استان‌های آموزش و پرورش در سراسر کشور ابلاغ گردیده مقرر شده است که به میزان 45 درصد از حقوق کلیه دانشجو معلمان کسر و به حساب درآمدهای اختصاصی دانشگاه فرهنگیان جهت هزینه‌های شبانه روزی و خوابگاهی واریز شود؛ کما اینکه رویه عملی و عرف متداول وزارت آموزش و پرورش (معاونت تامین و تربیت نیروی انسانی و دفتر تربیت معلم) در رابطه با روش و میزان کسر از حقوق متعهدین خدمت «دانشجو یا دانش آموز معلمان» از جمله بخشنامه وزیر محترم وقت راجع به ابلاغ آیین‌نامه امور مالی مراکز و دانشسراهای تربیت معلم (موضوع بخشنامه شماره 158/600/100 مورخ 9/5/1372 ) و تصریح ماده (11) آن آیین‌نامه به کسر هزینه‌های شبانه روزی و خوابگاه از حقوق متعهدین خدمت و تعیین محل مصرف آن‌ها و بخشنامه‌های شماره 724/610/100 مورخ 11/10/1370 و 39/600/100 مورخ 8/2/1372 ) معاون وقت تامین و تربیت نیروی انسانی در خصوص تعیین میزان و روش کسر هزینه‌های شبانه روزی (به ویژه بند 2 بخشنامه اخیر) دایر بر تعیین (35%) مجموع حقوق و فوق العاده شغل دانشجو معلمان جهت هزینه‌های غذایی و (10%) جهت هزینه‌های خوابگاهی نیز چنین بوده است." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/7/25 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی به موجب ماده 6 قانون متعهدین خدمت به آموزش و پرورش مصوب سال 1369: «دانشجویان متعهد به خدمت موضوع این قانون از آغاز تحصیل خود به استخدام آزمایشی وزارت آموزش و پرورش درآمده و از حقوق و فوق العاده شغل مربوط به مدارک تحصیلی لازم جهت ورود به دوره تحصیلی مورد نظر برخوردار خواهند شد. ضمنا حقوق کارآموزی دانش آموزان دانشسراهای تربیت معلم معادل حقوق و فوق العاده شغل مربوط به مدرک تحصیلی لازم جهت ورود به دوره تحصیلی مورد نظر پرداخت خواهد شد» و براساس تبصره همین ماده: «پرداخت حقوق کارآموزی و حقوق به دانش آموزان و دانشجویان مذکور مانع از استفاده آنان از امکانات رفاهی عمومی از قبیل خوابگاه و وام صندوق رفاه و غیره که دانشسراها و مراکز تربیت معلم و آموزشکده‌های فنی و دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و حوزه‌های علمیه معمولا در اختیار آنان قرار می‌دهند نخواهد بود، لکن هزینه‌های شبانه روزی و هزینه خوابگاه از وجوه پرداختی کسر خواهد شد» و بر همین اساس هرچند کسر مبالغ مصرح در مقرره مورد اعتراض در اجرای قسمت اخیر تبصره فوق صورت گرفته، لیکن مفاد تبصره یادشده متضمن جواز کسر از حقوق متعهدین خدمت در صورت بهره مندی از امکانات رفاهی بوده و بر همین اساس مجوزی دائر بر کسر مبالغ موصوف در صورت عدم استفاده از خدمات رفاهی (خوابگاه و غذا) قابل استنتاج نیست. ضمن اینکه جواز کسر حقوق از دانشجو معلمان با لحاظ مجوز قانون‌گذار در تبصره ماده 6 قانون متعهدین خدمت به آموزش و پرورش متوقف بر پرداخت و هزینه کرد بابت امکانات رفاهی است که جبران و اعاده وجوه پرداختی و هزینه شده را مستلزم محاسبه با معیار شخصی می‌نماید و نه معیار کلّی و نوعی و بدون در نظر گرفتن استفاده یا عدم استفاده از امکانات موصوف. بنا به مراتب فوق، بند 18 صورتجلسه اولین نشست هیات امنای دانشگاه فرهنگیان مورخ 1391/4/24 که علی الاطلاق و صرف نظر از استفاده یا عدم استفاده از خدمات رفاهی (خوابگاه و تغذیه) توسط دانشجو معلمان حکم به الزام به کسر 45% از حقوق تمامی متعهدین خدمت به صورت مبنا و میزان ثابت کرده است، خلاف اصل بیست و دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و تبصره ماده 6 قانون متعهدین خدمت به آموزش و پرورش مصوب سال 1369 بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری ( اصلاحی مصوب 10/2/1402 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری