رای شماره 2036343 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بخشنامه شماره 99111502/2094/3/02/13/21 مورخ 1399/6/16 معاونت نیروی انسانی ناجا که بر مبنای آن از یک سو اعمال مدرک تحصیلی کارکنانی که بدون مجوز و نیاز یگان به تحصیل و اخذ مدرک اقدام نموده‌اند مورد پذیرش قرار گرفته و از طرف دیگر اعمال مدرک تحصیلی در آن صرفا محدود به مزایای مالی شده است، از تاریخ تصویب

شماره 9902526 9902758 0106598 1404/8/20 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140431390002036343 مورخ 1404/8/13 مبنی بر: بخشنامه شماره 99111502/2094/3/02/13/21 مورخ 1399/6/16 معاونت نیروی انسانی ناجا که بر مبنای آن از یک سو اعمال مدرک تحصیلی کارکنانی که بدون مجوز و نیاز یگان به تحصیل و اخذ مدرک اقدام نموده‌اند مورد پذیرش قرار گرفته و از طرف دیگر اعمال مدرک تحصیلی در آن صرفا محدود به مزایای مالی شده است، از تاریخ تصویب ابطال شد. جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیئت عمومی و هیئت‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1404/8/13 شماره دادنامه: 140431390002036343 شماره پرونده: 9902526 9902758 0106598 مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری شاکیان: آقایان عبدالحمید بدرقه ابوالحسن نامجو بالاشهری طرف شکایت: نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 99111502/2094/02/3/02/13/21 مورخ 1399/6/16 معاونت نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران گردش کار: شاکیان به موجب دادخواست‌های جداگانه‌ای ابطال بخشنامه شماره 99111502/2094/02/3/02/13/21 مورخ 1399/6/16 معاونت نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران را خواستار شده‌اند و در جهت تبیین خواسته اجمالا به‌طور خلاصه اعلام کرده‌اند که: "مرکز عملیات نیروی انسانی ناجا اداره بدو خدمت طی بخشنامه شماره 99111502/2094/02/3/02/13/21مورخ 1399/6/16 به منظور ساماندهی مدارک تحصیلی نیروهای انسانی فاقد مجوّز تکلیف درج مدرک تحصیلی مورد نیاز براساس رسته خدمتی کارکنان ناجا را تعیین نموده است. مقصود و مراد از خلاف شرع بین بخشنامه واصله از سازمان ناجا در بند 8 (تعیین عدم دارا بودن سطح سلامت برای دارندگان متقاضی ثبت مدرک تحصیلی کارکنان فاقد مجوّز از سازمان ناجا) با مسلمات فقه است لذا اگر امری فقهی باشد (مثل تضییع حقوق افراد) و بخشنامه‌ای براساس آن صادر گردد خلاف بین شرع بودن آن مسلّم خواهدبود. بخشنامه مزبور با مفاد ماده 79 قانون استخدامی ناجا مصوّب سال 1382 که شرایط درج مدرک تحصیلی را عنوان داشته به جهت عدم ذکر درج مدرک تحصیلی برای کارکنان دارای سطح سلامت و عناوینی از قبیل محکومیت‌های قضایی و تنبیهات انضباطی در تعارض کامل می‌باشد و ناقض اصل 138 قانون اساسی است. بخشنامه مزبور در تعارض روشن با متن و روح قانون علی‌الخصوص ماده 4 قانون آیین دادرسی کیفری و اصول 22 و 49 قانون اساسی جمهوی اسلامی ایران و همچنین ناقض مواد 8 و 20 قانون حقوق شهروندی مصوّب سال 1395 و از مصادیق تبعیض ناروا محسوب می‌گردد. بندهای 10 (عدم دارا بودن سابقه محکومیت قضایی) و 11 (عدم دارا بودن تنبیهات موثر انضباطی) بخشنامه فوق الاشعار متناقض با قاعده قبح عقاب بلابیان و همچنین مواد 8 و 20 قانون حقوق شهروندی مصوّب 1395 و همچنین برخلاف نصّ احکام شارع مقدّس (قاعده فقهی لاضرر ولاضرار فی الاسلام) می‌باشد و بروز هرگونه سابقه محکومیت‌های کیفری برای کارکنان به جهت ایفای وظایف محوله در سازمان ناجا و شرایط شغلی ایجاد گردیده که استناد ناجا به بندهای مزبور در جهت عدم اعطاء حقوق حقه به کارکنان با اصل 22 قانون اساسی در تضاد کامل است. فلذا به استناد مواد 79 و 83 قانون استخدام ناجا و این که بخشنامه فوق فاقد بند (الف) ماده 79 و 83 قانون استخدام ناجا می‌باشد تقاضای ابطال بخشنامه مرتبط و احتساب مدرک تحصیلی در دستگاه‌های اجرایی را داریم." در پی اخطار رفع نقصی که برای احدی از شاکیان (آقای عبدالحمید بدرقه) از طرف دفتر هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ارسال شد وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 4 2894 99 مورخ 1399/11/19 ثبت دفتر اندیکاتور هیئت عمومی شده اعلام کرده است که: "خواسته اینجانب ابطال بخشنامه شماره 99111502/2094/02/3/02/13/21 مورخ 1399/6/16 معاونت نیروی انسانی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد که موجبات ایجاد تضرّر را برای متقاضیان پدید آورده است و در تعارض آشکار با قواعد فقهی «لاضرر ولاضرار فی الاسلام» و «وجوب الدفع الضرر محتمل» می‌باشد." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "بخشنامه شماره 99111502/2094/02/3/02/13/21 مورخ 1399/6/16 معاونت نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران از: معاونت نیروی انسانی ناجا مرکز عملیات اداره بدو خدمت و اعزام به آموزش به: رئیس محترم دفتر فرماندهی ناجا موضوع: درج مدارک مدرک تحصیلی کارکنان ناجا سلام علیکم؛ با احترام در اجرای تدابیر صادره و در راستای ساماندهی مدارک تحصیلی و همچنین پاسخ به درخواست‌های متعدد و مکرّر کارکنانی که بدون مجوّز اقدام به تحصیل نموده و فارغ التحصیل شده‌اند درصورت دارا بودن شرایط ذیل با درخواست و تعهّد محضری و کتبی فرد متقاضی بدون اعمال هرگونه ارشدیت مدارک آنان درج و از مزایای ریالی آن بهره مند خواهند شد. لذا لازم است معاونت‌های نیروی انسانی رده‌ها مدارک تحصیلی این قبیل کارکنان را از طریق سامانه جامع نیروی انسانی ناجا (سالک) ارسال تا اقدامات بعدی به عمل آید. 1 بالاترین مقام رده/ یگان با درج مدرک تحصیلی فرد موافقت نموده باشد. 2 در درجات افسری و کارمندان علمی هم طراز باشد. 3 در زمان ارائه مدرک تحصیلی جدید، درجه (رتبه) فرد باید با درجه (رتبه) ورودی مدرک ارائه شده برابر باشد (کاردانی ستوان سومی، کارشناسی ستوان دومی، کارشناسی ارشد ستوان یکمی) 4 رسته خدمتی فرد با رشته تحصیلی (دستورالعمل سال شروع به تحصیل) هم خوانی داشته باشد. 5 در زمان عضویت پایور (رسمی) شروع به تحصیل نموده باشد. 6 بیش از دو مقطع تحصیلی در طول خدمت درج نکرده باشد (به جزء مقطع تحصیلی مندرج در حکم استخدام قطعی) 7 حداقل میانگین چهارسال نمره ارزیابی بالای 80 باشد. 8 سطح سلامتی نداشته باشد. 9 دانشگاه محل تحصیل با دانشگاه‌های مجاز در دستورالعمل مرتبط با سال ورود به دانشگاه مطابقت داشته باشد. 10 سابقه محکومیت قضایی نداشته باشد. 11 تنبیهات موثر انضباطی شامل انتظار خدمت بیش از سه ماه، بدون کاری بیش از سه ماه، تنزیل درجه و محرومیت از ترفیع طی چهار سال اخیر نداشته باشد. 12 از درجه مدرک تحصیلی قبلی حداقل دو سال گذشته باشد. معاون نیروی انسانی ناجا" در پاسخ به شکایت مذکور، معاون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران به موجب لایحه شماره 21/1399/9/5/23029 مورخ 1400/4/6 توضیح داده است که: "1 در خصوص عدم دارا بودن سطح سلامتی، طبق نامه شماره 992532 مورخ 1399/12/23 بند (4) از ابلاغیه شماره 21/9/13/452 مورخ 1399/8/24 حذف و مورد اصلاح واقع و مراتب به سایر رده‌های ناجا ابلاغ گردیده است. 2 درخصوص خواسته‌های دیگر شاکی مبنی بر حذف سابقه محکومیت قضایی و تنبیهات موثر انضباطی موضوع بندهای (6) و (7) ابلاغیه مورد اعتراض، ابلاغیه صادره منصرف از موضوع مواد 74 و 79 قانون استخدام ناجا بوده، بنابراین استناد شاکی به مواد فوق الذکر از جمله ماده 79 قانون استخدام ناجا خروج موضوعی با مفاد ابلاغیه دارد. 3 شاکی در دادخواست اشاره دارد: «که بخشنامه‌ها و مجوّزها بایستی به تصویب هیئت وزیران برسد»، این در حالی است طبق تبصره ماده 71 قانون استخدام ناجا آیین‌نامه مورد اشاره از طریق ستاد کل بایستی به تصویب فرماندهی کل قوا برسد بنابراین آیین‌نامه مورد اشاره صرفا مصوّب هیئت وزیران نخواهد بود و هیئت وزیران می‌بایست هماهنگی لازم در این خصوص معمول نماید که در سیر مراحل تصویب قرار گرفته است. 4 شاکی با استناد به قاعده فقهی «قبح عقاب بلا بیان» به استناد قانون حقوق شهروندی عدم دارا بودن سابقه محکومیت قضایی و تنبیهات موثر انضباطی را خلاف نصّ قوانین تصوّر نموده، لیکن اشاره به بندهای موصوف ارتباطی با موارد استنادی ندارد لذا همان‌طور که در مقدمه ابلاغیه مرقوم گردید مقرّر شد در راستای ساماندهی مدارک تحصیلی و صرفا به منظور بالا بردن روحیه خدمتی کارکنانی که بدون مجوّز اقدام به ادامه تحصیل و اخذ گواهی‌نامه مورد نظر نموده‌اند، با توجه به تراضی طرفین یعنی تمایل فرد اقدام به درج مدرک تحصیلی بدون لحاظ سایر امتیازات قانونی یعنی ارشدیت‌های مربوطه و صرفا برای استفاده از مزایای ریالی بهره مند گردند. از این حیث ذکر شرایط مورد اشاره در ابلاغیه مذکور منصرف از مفاد ماده 79 قانون استخدام ناجا تلقّی می‌گردد و اساسا ناقض ماده مذکور و سایر شرایط قانونی نخواهد بود. با عنایت به مفاد مشروحه و همان‌طور که در رای هیئت تخصّصی دیوان عدالت اداری به شماره 9809970906011027 1398/11/26 آمده است، علی القاعده برابر قانون درج مدرک تحصیلی صرفا منوط به نیاز و موافقت سازمان تشخیص گردیده است، از این حیث کارکنانی که شرایط قانونی مقرّر در قانون مذکور را نداشته باشند. اساسا ناجا الزامی به درج مدرک تحصیلی این قبیل افراد ندارد، علی‌ای حال ابلاغیه مذکور صرفا به منظور پرداخت مزایای ریالی برای استفاده دارندگان مدرک تحصیلی بدون مجوّز که تمایل به ثبت آن دارند خواهد بود. بر این اساس طبق شرایط مقرّر، بندهای احصایی منافاتی با مقرّرات استخدامی و سایر ابلاغیه بدان اشاره گردیده ندارد، از این حیث ادعای مطروحه متکی به دلیل و مستند قانونی نبوده صدور رای مقتضی مبنی بر رد شکایت مطروحه مورد تقاضاست." هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/8/13 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیئت عمومی براساس مواد 79 و 83 قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوّب سال 1382 اخذ و ارائه مدرک تحصیلی بالاتر از کارکنان انتظامی و کارمندان در طول خدمت در صورتی قابل پذیرش یگان است که مورد نیاز و قابل قبول نیروی انتظامی باشد و در صورتی که مدرک تحصیلی، مورد نیاز و قبول نیروی انتظامی قرار گیرد، موثر در ارشدیت و ترفیعات کارکنان خواهد بود. بنابراین اولا پذیرش مدارک تحصیلی کارکنانی که بدون مجوّز و نیاز یگان اقدام به تحصیل نموده‌اند، جهت برقراری مزایای مالی فاقد وجاهت قانونی است. ثانیا در صورتی که مدرک تحصیلی مورد قبول ناجا قرار بگیرد، عدم اعمال مزایای قانونی مرتبط با آن از جمله اعطای ارشدیت و ترفیع مغایر با موازین قانونی است و بر همین اساس بخشنامه شماره 99111502/2094/02/3/02/13/21 مورخ 1399/6/16 معاونت نیروی انسانی ناجا که برمبنای آن از یک سو اعمال مدرک تحصیلی کارکنانی که بدون مجوّز و نیاز یگان به تحصیل و اخذ مدرک اقدام نموده‌اند مورد پذیرش قرار گرفته و از طرف دیگر اعمال مدرک تحصیلی در آن صرفا محدود به مزایای مالی شده است، با مواد 79 و 83 قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوّب سال 1382 مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ صدور ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری احمدرضا عابدی