ابطال بند 4 مصوبه 24860/ت24978/ه مورخ 27/5/1380 هیات وزیران و دستورالعمل 10985/1 مورخ 24/7/1380 وزیر بازرگانی مبنی بر افزایش مابهالتفاوت برنج وارداتی به‌وسیله تعاونی‌های مرزنشینان

تاریخ: 12/6/85 شماره دادنامه: 410 کلاسه پرونده: 742/84 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری. شاکی: اتحادیه تعاونی مرزنشینان استان سیستان و بلوچستان. موضوع شکایت و خواسته: 1- ابطال بند 4 مصوبه 24860/ت24978/ه مورخ 27/5/1380 هیات وزیران 2- ابطال دستورالعمل 10985/1 مورخ 24/7/1380 وزیر بازرگانی مبنی بر افزایش مابهالتفاوت برنج وارداتی به‌وسیله تعاونیهای مرزنشینان از 25 ریال به 450 ریال و 450 ریال به 900 ریال در سالهای 1380، 1381 و 1382. مقدمه: وکیل شاکی در دادخواست تقدیمی اعلام داشتهاند، در اجرای ماده 16 قانون مقررات صادرات و واردات مصوب 1372 و آیین‌نامه اجرائی قانون مذکور مصوب 1373 و به منظور مساعدت و کمک به افراد کم درآمد و آسیب‌پذیر مناطق مرزی موجبات تشکیل شرکتهای تعاونی مرزنشینان را به منظور تامین قسمتی از کالاهای اساسی و ضروری مناطق مرزی فراهم نموده و به همین جهت در استانهای مرزی به خصوص استان محروم سیستان و بلوچستان شرکتهای تعاونی مرزنشینان زیادی تاسیس گردیده است. متاسفانه هیات وزیران با استنباط ناصحیح از بند (ب) ماده 46 قانون برنامه سوم و در بند 4 مصوبه 24860/ت24978/ه مورخ 27/5/1380 و وزارت بازرگانی نیز به استناد بخشنامه و دستورالعمل شماره 10985-1 مورخ 24/7/1380 مبنی بر مطالبه مابه التفات برنجهای وارداتی به‌وسیله شرکتهای تعاونی مرزنشینان و تسری و عطف بماسبق نمودن مصوبه و بخشنامه مذکور عملا شرکتهای تعاونی مرزنشینان را به مرحله انحلال و تعطیلی کشانده و مشکلاتی را به وجود آوردهاند که حتی شخص آقای وزیر بازرگانی در سطر آخر نامه شماره 4020/1 مورخ 16/7/1383 خود به مدیرعامل سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان اعلام نمودهاند که «واقع ا امکان اخذ 900 ریال از مرزنشینان حتی قابل تصور نیست.» از آنجائی که تصویب نامه هیات وزیران و بخشنامه وزارت بازرگانی مخالف اصل 138 و 51 قانون اساسی و ماده 4 قانون مدنی و بر خلاف ماده 8 و تبصره 3 ماده یک و تبصره یک ماده 10 قانون مقررات صادرات و واردات مصوب 1372 بوده و خارج از حدود اختیارات مراجع تصویب‌کننده بوده و قابل ابطال می‌باشد، علیهذا به دلایل زیر تقاضای ابطال آن‌ها را دارد. 1- در بند 4 مصوبه مورد شکایت آمده است، سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولید‌کنندگان موظف خیابان بهشت (ضلع جنوبی پارک شهر) دیوان عدالت اداری تلفن 8-5609031 است از هر کیلو برنج وارداتی به غیر از بخشی که براساس مصوبه ستاد پشتیبانی برنامه تنظیم بازار توسط دولت تامین می‌گردد، در سال جاری معدل 900 ریال مابهالتفاوت اخذ نماید و از آنجائی که عبارت در سال جاری از اول فروردین ماه سال 1380 شروع می‌شود علیهذا با عطف بماسبق کردن تصویب نامهای که در تاریخ 27/5/1380 به تصویب رسیده است نسبت به کالاهای وارداتی تعاونی مرزنشینان که قبل از 27/5/1380 وارد کشور گردیده است عطف بماسبق بوده و بر خلاف صراحت ماده 4 قانون مذکور است. 2- در دستورالعمل عام الشمول شماره 10985/1 مورخ 24/7/1380 وزیر بازرگانی مقرر گردیده است که کالاهایی که بعد از 13/6/1380 به گمرکات کشور وارد می‌شود مشمول پرداخت هر کیلوگرم 900 ریال مابهالتفاوت می‌باشد بدین ترتیب دستورالعمل 24/7/1380 به مدت 43 روز نسبت به ماقبل عطف بماسبق گردیده است و از این جهت مخالف نص صریح ماده 4 قانونی مدنی است. 3- با توجه به بند یک ماده 10 آیین‌نامه اجرائی قانون مقررات و صادرات دستورالعمل وزیر بازرگانی در تجاری تلقی کردن کالاهای وارداتی به‌وسیله مرزنشینان و شرکت تعاونی مرزنشینان به جای گمرک ایران خارج از حدود اختیارات می‌باشد. 4- به موجب تب صره 2 ماده 8 قانون مقررات صادرات و واردات تعاونیهای مرزنشینان از شمول ماده 8 مرقوم (مراجعه به وزارت بازرگانی و ثبت سفارش کالا) مستثنی می‌باشد. همچنین تبصره 3 ماده یک قانون فوقالذکر و بند 4 قسمت دوم آیین‌نامه اجرائی آن قانون دلیل دیگری بر غیر تجاری بودن کالاهای وارداتی می‌باشد. 6- امکان دارد طرفهای شکایت به بند (ب) ماده 46 قانون برنامه سوم مصوب 16/2/1383 تمسک نمایند، در این مورد باید گفت که به موجب رای 204 مورخ 1/10/1375 هیات عمومی دیوان عدالت اداری قانون مقررات صادرات و واردات از جمله قوانین خاص می‌باشد و قانون برنامه سوم توسعه نمیتواند ناسخ قانون خاص بوده باشد. 7- همانطوری که اعضاء هیات عمومی استحضار دارند مصوبه 1509/م/ص مورخ 8/3/1382 وزارت بازرگانی در مورد مطالبه مابه التفاوت 900 ریال (که جایگزین مصوبه قبلی 10985 مورخ 24/7/1380 گردیده بود به موجب رای 370-369 مورخ 16/2/1382 هیات عمومی دیوان ابطال گردیده است. 8- با توجه به مراتب فوق و نظر به اینکه هدف قانون‌گذار در قانون مقررات صادرات و واردات و آیین‌نامه اجرائی آن علاوه بر جلوگیری از توسعه قاچاق کالا و قانونمند نمودن واردات به‌وسیله مرزنشینان نوعی حمایت و م ساعدت و پرداخت یارانه کالاهای اساسی مورد نیاز آنان از جمله برنج وارداتی بوده است و بنابراین خیابان بهشت (ضلع جنوبی پارک شهر) دیوان عدالت اداری تلفن 8-5609031 افزایش مابهالتفاوت از 25 ریال به 450 ریال و از 450 ریال به 900 ریال و مطالبه آن بر سالهای 80 و 81 و 82 بر خلاف موارد استنادی فوق الاشعار و مغایر با هدف قانون‌گذار و خواسته نمایندگان مجلس می‌باشد. علیهذا ابطال مصوبه و بخشنامه مورد شکایت را تقاضا دارد. 1- مدیرکل دفتر امور حقوقی دولت در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 83-85/م مورخ 27/2/1385 مبادرت به ارسال تصویر نامه شماره 7857-84/م مورخ 1/11/1384 قائم مقام معاونت حقوقی و امور مجلس رئیس جمهوری به عنوان وزیر بازرگانی نمودهاند در این نامه آمده است، 1- بررسی امکان اخذ مابهالتفاوت مورد بحث به استناد دستورالعمل شماره 10985/1 مورخ 24/7/1380 همانگونه که در نظریه تفصیلی شماره 5250 مورخ 22/3/1381 معاون حقوقی و امور مجلس وقت رئیس جمهور اعلام شده است «آن قسمت از کالاهایی که براساس بند یک ماده 10 و ماده 17 آیین‌نامه اجرائی قانون مقررات صادرات واردات به تشخیص گمرک برای مصارف شخصی وارد می‌شود غیر تجاری محسوب می‌شود و اخذ مابه التفاوت سازمان حمایت که برای کالاهای تجاری وضع شده از کالاهای غیر تجاری قابل وصول نمیباشد. در ماده 10 قانون مقررات صادرات و واردات مقرر شده است، دو لت موظف است در آیین‌نامه اجرائی نکات زیر را در خصوص مبادلات مرزی مشخص نماید: 1- … 4- شرایط صدور و ورود کالا و انجام تعهدات (از آنجا که پرداخت یا عدم پرداخت مابهالتفاوت برای کالاهای وارداتی نیز از جمله شرایط صدور و ورود کالا و انجام تعهدات) است، اخد مابهالتفاوت از مرزنشینان و شرکت تعاونی آن‌ها نیازمند تصریح در آیین‌نامه اجرائی مقررات صادرات و واردات بوده است که آیین‌نامه فاقد چنین حکمی است. بنابراین مصوبه شماره 24860/ت24978ه مورخ 27/5/1380 هیات وزیران که به‌طور کلی و عامل صادر شده است برای اخذ مابهالتفاوت از برنج وارداتی مرزنشینان و تعاونیهای آن‌ها کافی نبوده است دستورالعمل شماره 10985/1 مورخ 24/7/1380 که به‌طور عام صادر شده مجوزی برای اخذ مابهالتفاوت از برنج وارداتی توسط مرزنشینان نمیباشد. 2- مدیرکل دفتر حقوقی وزارت بازرگانی در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 3565/25 مورخ 6/12/1384 مبادرت به ارسال تصویر نامه شماره 2824/5/370/م مورخ 1/12/1384 سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولید‌کنندگان نموده در این نامه آمده است، 1- به موجب مصوبات شورای اقتصاد، برنج وارداتی تا قبل از تاریخ 13/6/1380 مشمول پرداخت مابهالتفا وت به ازای هر کیلوگرم 25 ریال برای کلیه واردکنندگان بوده است. 2- از تاریخ 13/6/1380 براساس ابلاغیه شماره خیابان بهشت (ضلع جنوبی پارک شهر) دیوان عدالت اداری تلفن 8-5609031 10985/1 مورخ 24/7/1380 وزیر بازرگانی مستند به بند (ب) ماده 46 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مقرر گردید برنجهای وارداتی که تا مورخ 13/6/1380 به گمرکات کشور وارد شده مشمول پرداخت مابهالتفاوت به ازای هر کیلوگرم 25 ریال و برای محمولههایی که بعد از تاریخ فوق الذکر به کشور وارد می‌شود، مشمول پرداخت هر کیلوگرم 900 ریال به عنوان مابهالتفاوت قرار گیرد. 3- برای حل مشکلات مرزنشینان و تعدیل مابهالتفاوت برنج وارداتی سنوات 1380 و 1381 تعاونیهای مذکور، نامه شماره 1509/م/ص مورخ 8/3/1382 وزیر بازرگانی ابلاغ شد که مابهالتفاوت برای سال 1380 هر کیلوگرم 25 ریال و برای سال 1381 به میزان 50% مابهالتفاوت تعیین شده (هر کیلوگرم 450 ریال) و برای سال 1382 هر کیلوگرم 900 ریال تعیین گردید که به دنبال شکایت از سوی تعاونی مرزنشینان و بر اساس رای شماره 370-369 مورخ 16/9/1382 ابلاغیه شماره 1509/م/ص مورخ 8/3/1382 به دلیل عطف بماسبق شدن ابطال گردید. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید. رای هیات عمومی نظر به اینکه مصوبه شماره 1509-م/ص مورخ 8/3/1382 وزارت بازرگانی موضوع اخذ مابهالتفاوت از برنج وارداتی توسط مرزنشینان و تعاونیهای مرزنشینان جایگزین مصوبات قبلی شماره 24860/ت24978/ه مورخ 27/5/1380 و 10985/1 مورخ 24/7/1380 گردیده و با این وصف مصوبات مورد اعتراض شاکی کان لم یکن و فاقد اعتبار بوده و مصوبه شماره 1509-م/ص مورخ 8/3/1382 نیز به شرح دادنامه شماره 370-369 مورخ 16/9/1382 هیات عمومی دیوان عدالت اداری به لحاظ مغایرت آن با ماده 4 قانون مدنی ابطال شده و در نتیجه کلیه مصوبات فوق الاشعار منتفی شده است، موردی برای رسیدگی و اتخاذ تصمیم در خصوص اعتراض شاکی نسبت به مصوبات مورد نظر وی جود ندارد./ هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضائی دیوان عدالت اداری مقدسیفرد خیابان بهشت (ضلع جنوبی پارک شهر) دیوان عدالت اداری تلفن 8-5609031