رای شماره 52 مورخ 1370/05/08 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال دستورالعمل شماره 4969/1 مورخ 1362/07/03 سازمان تا‌مین اجتماعی، مبنی بر استفاده از بازنشستگی پیش از موعد کارکنان با سنوات خدمت ارفاقی منوط به تنظیم و اخذ تعهدنامه در دفترخانه اسناد رسمی، به جهت مغایرت قانونی با ماده (114) قانون تامین اجتماعی مصوب 1354/04/03 و تبصره «1» الحاقی به ماده (74) قانون استخدام کشوری مصوب 1351/12/24

موضوع : ابطال دستورالعمل شماره 1/4969 مورخ 3/7/62 تاریخ: 8/5/70 شماره دادنامه: 52 کلاسه پرو‌نده: 69/150 شاکی : آقای محمد حسین کتابیان طرف شکایت : سازمان تا‌مین اجتماعی مقدمه : شاکی طی دادخواست تقدیمی به دیوان اعلام داشته است: ماده 114قانون تا‌مین اجتماعی که مسلما یکی از قواعد آمره است مقرر می‌دارد: «ضوابط سنی و مدت خدمت برای احتساب مستمری و بازنشستگی کارکنان سازمان قبل از موعد مقرر تابع ضوابط و مقررات قانون استخدام کشوری و تغییرات و اصلاحات بعدی آن خواهد بود و حقوق بازنشستگی این افراد برابر با متوسط حقوق و مزایای دریافتی دو سال آخر خدمت که ما‌خذ پرداخت حق بیمه بوده می‌باشد.» از قانون مذکور صدها نفر از کارکنان سازمان تا‌مین اجتماعی استفاده نموده و به افتخار بازنشستگی نائل گشته‌اند و‌لی متا‌سفانه از مهر 1362 آقای ابوالفضل غرضی مدیرعامل سازمان تا‌مین اجتماعی با صدو‌ر دستور اداری شماره 1/49693/7/62 به انضمام متن تعهدنامه‌ای که قبلا تنظیم شده، به کارکنان متقاضی اعلام نموده‌اند که ماده 114 فوق‌الذکر را فقط در صورت تنظیم و امضاء صلح‌نامه محضری و بدو‌ن احتساب ارفاق مقرر قانون اجرا خواهند کرد. و به‌این ترتیب با صراحت قانون معتبر و لازم‌الاجرا را شخصا لغو نموده‌اند. آیا مقام مسوو‌ل اداری و اجرایی حق و اجازه دارد قانون مصوب قوه مقننه یعنی قاعده آمره را به هر دلیل و به دلخواه خود لغو نموده و مصوبه خود را اعمال نمایند. رئیس هیا‌ت مدیره و مدیرعامل سازمان تا‌مین اجتماعی طی نامه شماره 909/د/ 10مورخ 1/2/70 در پاسخ اعلام داشته‌اند: پیشنهاد شماره 1/49693/7/62 این سازمان در جهت کمک و ارفاق به آن دسته از کارکنانی صادر شده که متقاضی بازنشستگی با بیست سال سنوات خدمتی بوده‌اند و در این رابطه هیچ‌گونه الزامی در متابعت از پیشنهاد مزبور برای هیچیک از کارکنانی که بدین نحو بازنشسته گردیده‌اند و‌جود نداشته است تا علیرغم میل خود تقاضای بازنشستگی نمایند دلیل این مدعا تنظیم صلح‌نامه محضری است و حسب قسمت پایانی مفاد آن حق هر گونه آغاز سخن و یا ادعایی راپس از نیل به بازنشستگی نسبت به مبلغ مورد صلح از خود سلب نموده است. هیا‌ت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجهالاسلام محمد رضا عباسی فرد و با حضور روسای شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاو‌ره با اکثریت آراء بشرح آتی مبادرت به صدو‌ر رای می‌نماید. رای : دستورالعمل شماره 1/49693/7/62 سازمان تا‌مین اجتماعی که در لایحه شماره 909/د/101/2/70 آن سازمان پیشنهاد ذکر شده مورد شکایت و‌اقع گردیده و در آن پیشنهاد آمده است که با توجه به درخواست تعدادی از همکاران بر استفاده از بازنشستگی پیش از موعد با سنوات خدمت به کلیه همکاران و‌اجد شرایط ابلاغ فرمایید در صورت تمایل نسبت به تنظیم سند رسمی طبق فرم پیوست در دفترخانه اسناد رسمی اقدام و به ضمیمه تقاضای بازنشستگی که به تا‌یید مقام مافوق رسیده باشد با رعایت سلسله مراتب اداری ارسال دارند تا نسبت به بازنشستگی آنان رسیدگی و اقدام گردد. و در فرم تنظیمی آمده است: اینجانب ... در کمال آزادی و اختیار و رضایت با توجه به ماده 114 قانون تا‌مین اجتماعی ناظر به تبصره 1 ماده 74 قانون استخدام کشوری تعهد می‌نمایم ... صلح بلاعوض می‌نمایم ... حق هر گونه آغاز سخن یا ادعایی را در آتیه نسبت به مبلغ مذکور از خود سلب نموده و ... فاقد هر گونه ارزش اعتبار قانونی خواهند بود. نظر به اینکه تنظیم سند رسمی فوق‌الاشعار در ماده 114 قانون تا‌مین اجتماعی و تبصره 1 ماده 74 قانون استخدام کشوری پیش‌بینی و مقرر نشده به نظر اکثریت هیا‌ت عمومی دیوان عدالت اداری گرفتن تعهد و صلح بلاعوض و سلب حق آغاز سخن و یا ادعایی در آتیه از افراد و‌اجد شرایط استفاده از باز نشستگی پیش از موعد با سنوات خدمت مخالف قانون و خارج از حدو‌د اختیار سازمان تا‌مین اجتماعی بوده و حکم به ابطال آن صادر و اعلام می‌نماید.