نظر معاونت حقوقی ریاست جمهوری در خصوص امکان برقراری ممنوعیت‌های صادراتی محصولات کشاورزی

موضوع: امکان برقراری ممنوعیت‌های صادراتی محصولات کشاورزی استعلام‌کننده: بخش خصوصی (اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران) استعلام: آیا دستگاه‌های اجرایی (نظیر معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی) امکان صدور بخشنامه مبنی بر ممنوعیت صادرات برخی کالاها را جهت تنظیم بازار داخلی دارند؟ نظریه معاونت حقوقی رئیس جمهور: 1- برابر بند (الف) ماده (126) قانون امور گمرکی (الحاقی به موجب بند الف ماده 23 قانون احکام دائمی مصوب 10/11/1395)، «هرگونه وضع مالیات یا عوارض برای صادرات کالاهای مجاز و غیریارانه‌ای و جلوگیری از صادرات هرگونه کالا به منظور تنظیم بازار داخلی ممنوع است». بنابراین، با ابتناء بر قانون اخیر و نیز سیاست‌های کلی نظام در خصوص امنیت اقتصادی ابلاغی 03/11/1379 مقام معظم رهبری، اصل اولیه فقدان اختیار جهت وضع ممنوعیت یا عوارض بر صادرات است. 2- به موجب بند (الف) ماده (72) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت، جهت تضمین حقوق و امنیت قراردادهای صادراتی ، وزارت جهاد کشاورزی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلفند نسبت به اعلام ممنوعیتهای صادراتی حداقل یکسال پیش از اعمال اقدام نمایند مگر در موارد ضرورت که در موارد اخیر نیز قراردادهایی که در چهارچوب سازوکارها و معیارهای مذکور در این ماده انجام شده باشد، مشمول ممنوعیت‌ها نیستند. بنابراین اولا، اصل بر عدم امکان برقراری ممنوعیت صادرات کالاها می‌باشد و ثانیا، ممنوعیت صادرات با استفاده از ظرفیت ماده (72) برنامه پنجساله هفتم پیشرفت نباید به حقوق مکتسبه صادرکنندگان خللی وارد نماید. به ویژه اینکه تقاضای ممنوعیت هر ساله خرما در آستانه ماه مبارک رمضان و یا ممنوعیت سیب و پرتقال در نزدیکی شروع سال جدید حاکی از آن است که دست کم در برخی کالاها، امکان پیش‌بینی و استفاده از راهکارهای دیگر جهت مدیریت و تنظیم بازار وجود دارد و توسل به ممنوعیت باید به موارد ضروری و غیرقابل پیش‌بینی محدود شود. صادرکننده: مجید انصاری – معاون حقوقی رئیس جمهور واژگان کلیدی: ممنوعیت صادرات، محصولات کشاورزی، صادرات کالا قوانین و مقررات مرتبط: - بند (الف) ماده (126) قانون امور گمرکی - بند (الف) ماده (72) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت دسته‌بندی موضوعی: 1- اقتصادی، مالی و مالیاتی/برنامه و بودجه □ 2- مدیریت و منابع انسانی، اداری و استخدامی/فرهنگی و اجتماعی □ 3- حقوقی و قضایی/سیاسی و امنیتی □ 4- زیربنایی، صنعت و محیط زیست/تولیدی و خدماتی / مسکن و عمران □ 5- علمی، فناوری، بهداشت و هوشمندسازی (الکترونیک) □ 6- اشخاص (اعم از حقیقی و حقوقی...) □