نظر مشورتی 7/93/2934 مورخ 1393/11/26 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص بررسی ارزش و اعتبار چک بدون امضاء

شماره پرونده 1840 – 88 – 93 سوال چنانچه چکی بدون امضاء صاحب حساب (عمدا یا سهوا) به دیگری منتقل گردد: اولا: آیا بانک محال علیه مجاز به صدور گواهی عدم پرداخت می‌باشد یا خیر؟ ثانیا: در فرض صدور گواهی مذکور توسط بانک آیا چک دارای ارزش و اعتبار حقوقی بوده و می‌توان آنرا بعنوان چک بلامحل تلقی کرد؟ نظریه شماره 2934 /93 /7 – 26/11/1393 ضرورت امضاء به عنوان رکن اصلی سند از قوانین گوناگون استنباط می‌شود؛ از جمله ماده 1293 قانون مدنی به این شرح «... سند مزبور در صورتی که دارای امضاء یا مهر طرف باشد عادی است» و ماده 1031 ق.م به این شرح «امضایی که در روی نوشته یا سندی باشد بر ضرر امضاءکننده دلیل است»، همچنین مواد 1302 و 1303 همین قانون و مواد 322 و 703 و 113 قانون تجارت راجع به اسناد تجاری (برات، سفته، چک) و مواد 872 و 972 قانون امور حسبی در مورد وصیتنامه و مواد 36 و 56 قانون ثبت، که با ملاحظه مواد فوق و تکرار این نوع احکام، هیچ تردیدی در لزوم و اهمیت امضای سند به وجود نمی‌آید. بنا بر این نوشته منتسب به اشخاص، فقط در صورتی قابل استناد است که امضاء شده باشد؛ زیرا امضاء نشان تایید مندرجات سند می‌باشد و سند فاقد آن، ناقص بوده و مهمترین رکن اعتبار را ندارد. در فرض سوال، اولا بانک نمی‌تواند چک فاقد امضاء را «صادر شده» تلقی و عدم پرداخت آن را گواهی نماید. ثانیا صدور چنین گواهی از سوی بانک باعث نمی‌شود چک مزبور اعتبار یافته و یا مصداق صدور چک بلامحل شود.