رای شماره 927 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع :1-بند 2-10ازپیوست شماره 4 دستورالعمل تطبیق واحد دوره‌های کاردانی و کارشناسی مصوب جلسه 108-1391/12/20 شورای دانشگاه پیام نور که براساس آن اعلام شده دانشجویان پذیرفته شده در مقطع کارشناسی پیوسته که دارای مدرک کاردانی پیوسته و فاقد مدرک پیش دانشگاهی هستند هیچ یک از واحدهای مقطع کاردانی آنان قابل معادل‌سازی نمی‌باشد،ابطال شد

شماره 00044372 – 09/06/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905810927 مورخ 1401/5/25 با موضوع: «1 بند 210 از پیوست شماره 4 دستورالعمل تطبیق واحد دوره‌های کاردانی و کارشناسی مصوب جلسه 108 1391/12/20 شورای دانشگاه پیام نور که براساس آن اعلام شده « دانشجویان پذیرفته شده در مقطع کارشناسی پیوسته که دارای مدرک کاردانی (پیوسته) و فاقد مدرک پیش‌دانشگاهی هستند هیچ یک از واحدهای مقطع کاردانی آنان قابل معادل‌سازی نمی‌باشد » ابطال شد . » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه : 25/5/1401 شماره دادنامه : 927 شماره پرونده : 0004372 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای علی کاظمیان حیدری موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند 2 10 از پیوست شماره 4 دستورالعمل تطبیق واحد دوره‌های کاردانی و کارشناسی مصوب جلسه 108 1391/12/20 شورای دانشگاه پیام نور گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 2 10 از پیوست شماره 4 دستورالعمل تطبیق واحد دوره‌های کاردانی و کارشناسی مصوب جلسه 108 12 / 20 / 1391 شورای دانشگاه پیام نور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که : " الف با توجه به اینکه آیین‌نامه‌های دانشگاه‌ها باید با استناد به قوانین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تدوین شود و آیین‌نامه تطبیق واحد دانشگاه پیام نور در زمان حاکمیت آیین‌نامه شماره 138715 / د 1391/7/22 وزارت علوم مصوب شده است در آیین‌نامه وزارتی در ماده 33 مقرر شده است که «این آیین‌نامه حاوی اصول و ضوابط کلی حاکم بر دوره کاردانی، کارشناسی پیوسته و ناپیوسته است و موسسه موظف است، شیوه نامه‌های اجرایی مربوط را صرفا در چارچوب مفاد آیین‌نامه تدوین و ضمن اطلاع‌رسانی اجرا نماید» و مطابق ماده 29 آیین‌نامه یاد شده برای بررسی و معادل‌سازی دروسی که دانشجو در رشته و گرایش قبلی گذرانده است داشتن مدرک پیش دانشگاهی برای تطبیق واحد ذکر نشده است و نظر به اعتبار نتایج گذراندن واحدهای درسی در هر مقطع و در هر دانشکده معتبر کشور قابل تطبیق می‌باشد و مطابق با ماده 33 آیین‌نامه چون کلمه موسسه به دانشگاه پیام نور نیز مربوط می‌شود دانشگاه پیام نور باید آیین‌نامه‌های خود را مطابق با آیین‌نامه وزارتی تدوین نماید و اختیار وضع قانون خاص را ندارد و فقط ملزم به تطبیق آیین‌نامه خود با آیین‌نامه وزارتی است زیرا اختیار وضع قاعده آمره به دانشگاه پیام نور داده نشده است . همچنین اختیار وضع قانون نیازمند نص می‌باشد ولی چنین نصی در آیین‌نامه وزارتی وجود ندارد اما دانشگاه پیام نور برخلاف سلسله مراتب اداری به نحو مستقلی قاعده آمره تعیین کرده است اما باید توجه داشت دانشگاه پیام نور شخصیت مستقلی از وزارت علوم ندارد و اختیار وضع قانون و آیین‌نامه‌های این چنینی در صلاحیت دانشگاه پیام نور نمی‌باشد به عبارتی جز باید از کل تبعیت نماید و عدم تبعیت جز از کل نیازمند نص است که چنین نصی وجود ندارد . ب بنا بر بند 3 اصل 3 قانون اساسی با توجه به قید عبارت « تسهیل آموزش عالی» هر امری که موجب تسهیل آموزش عالی شود به گونه‌ای که به کیفیت آموزشی لطمه نزند از وظایف قوه مجریه می‌باشد . نظام معادل‌سازی دروس نیز در راستای تسهیل آموزش عالی شکل گرفته است زیرا موجب صرفه‌جویی در وقت و هزینه می‌گردد . اما دانشگاه پیام نور با وضع بند 210 پیوست 4 آیین‌نامه گامی خلاف جهت تسهیل آموزش عالی برداشته و دانشجویانی که در دوره‌های کاردانی واحدهای مشابه را گذرانده‌اند به دلیل بند 210 آیین‌نامه مورد اشاره از معادل‌سازی محروم نموده که خود با تسهیل آموزش عالی مورد اشاره در قانون اساسی در تضاد است . لذا بنابر موارد فوق‌الذکر تقاضای ابطال بند 210 پیوست 4 آیین‌نامه مورد درخواست می‌باشد ." متن مصوبه مورد شکایت به شرح زیر است : " دستورالعمل تطبیق واحد دوره‌های کاردانی و کارشناسی 210 دانشجویان پذیرفته شده در مقطع کارشناسی پیوسته که دارای مدرک کاردانی (پیوسته) و فاقد مدرک پیش دانشگاهی هستند، هیچ یک از واحدهای مقطع کاردانی آنان قابل معادل‌سازی نمی‌باشد . شورای دانشگاه پیام نور " علی‌رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن تا زمان صدور رای در هیات عمومی پاسخی از طرف شکایت واصل نشده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/5/25 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی اولا : براساس جزء ) 4 ( بند «ب» ماده (2) قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب سال 1383، تعیین ضوابط، معیارها و استانداردهای علمی موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی، رشته‌ها و مقاطع تحصیلی با رعایت اصول انعطاف، پویایی، رقابت و نوآوری علمی از ماموریت‌های اصلی و در حدود اختیارات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در زمینه اداره امور دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی تحت پوشش وزارتخانه یادشده است و در راستای ایفای ماموریت‌ها و اختیارات فوق، آیین‌نامه آموزشی دوره‌های کاردانی، کارشناسی پیوسته و ناپیوسته در جلسه 803 1391/5/8 به تصویب شورای برنامه‌ریزی آموزش عالی رسیده است و برمبنای ماده 29 آیین‌نامه مزبور: «دروسی که دانشجو در رشته یا گرایش قبلی گذرانده است، در گروه آموزشی رشته جدید بررسی و معادل‌سازی می‌شود و فقط دروسی از وی پذیرفته می‌شود که به تشخیص گروه آموزشی، با دروس رشته یا گرایش جدید، اشتراک محتوایی ) طبق برنامه درسی مصوب ( داشته باشد و نمره هر یک از آن دروس کمتر از 12 نباشد ... » و ماده مزبور متضمن این حکم نیست که واحدهای گذرانده شده در مقطع کاردانی رشته‌هایی که فاقد مدرک پیش‌دانشگاهی هستند، برای دانشجویان پذیرفته شده در مقطع کارشناسی پیوسته امکان معادل‌سازی ندارند . ثانیا : به موجب ماده (33) آیین‌نامه آموزشی دوره‌های کاردانی، کارشناسی پیوسته و ناپیوسته، دانشگاه پیام نور باید در تدوین و تصویب شیوه‌نامه اجرایی نظارت بر اجرای مفاد آیین‌نامه مذکور، اصول و ضوابط اصلی دوره‌های تحصیلی مندرج در آیین‌نامه را رعایت کند و این در حالی است که وضع بند مورد شکایت که براساس آن مقرر شده است که دروس مقطع کاردانی دانشجویان پذیرفته‌شده در مقطع کارشناسی پیوسته که فاقد مدرک پیش‌دانشگاهی هستند، امکان معادل‌سازی ندارد عملا به تضییق دامنه شمول حکم مقرر در ماده 29 آیین‌نامه مورد اشاره منجر شده است . بنا به مراتب فوق، بند 210 از پیوست شماره 4 دستورالعمل تطبیق واحد دوره‌های کاردانی و کارشناسی مصوب جلسه 1391/12/20-108 شورای دانشگاه پیام نور برمبنای دلایل و مستندات فوق‌الذکر خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین