به استناد ماده (99) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران 17/1/1379 و به منظور انسجام بخشیدن به امور اجرائی و سیاستگذاری نظام علمی، تحقیقاتی و فناوری کشور، اهداف وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به شرح زیر تعیین میگردد:
۱ رأی مرتبط
توسعه علوم، تحقیقات و فناوری و تقویت روحیه تحقیق و تتبع و ترویج فکر خلاق و ارتقاء فرهنگ علم دوستی.
اعتلای موقعیت آموزشی، علمی و فنی کشور.
تعمیق و گسترش علوم، معارف، ارزشهای انسانی و اسلامی و اعتلای جلوههای هنر و زیبائیشناسی و میراث علمی تمدن ایرانی و اسلامی.
تامین نیروی انسانی متخصص و توسعه منابع انسانی کشور.
۲ رأی مرتبط
- ارتقاء سطح دانش و مهارتهای فنی و توسعه و ترویج فرهنگ تفکر علمی در جامعه.
حفظ و تحکیم آزادی علمی و استقلال دانشگاهها، مراکز علمی و تحقیقاتی.
ماموریتهای اصلی و حدود اختیارات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به شرح زیر میباشد:
در زمینه انسجام امور اجرائی و سیاستگذاری نظام علمی و امور تحقیقات و فناوری
شناسائی مزیتهای نسبی، قابلیتها، استعدادها و نیازهای پژوهش و فناوری کشور بر مبنای آینده نگری و آینده پژوهی و معرفی آن به واحدهای تولیدی، تحقیقاتی، دانشگاهها و مراکز آموزشی و تحقیقاتی جهت بهره برداری.
بررسی اولویتهای راهبردی تحقیقات و فناوری با همکاری یا پیشنهاد دستگاههای اجرائی ذی ربط و پیشنهاد به شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری.
۱ رأی مرتبط
حمایت از توسعه تحقیقات بنیادی و پژوهشهای مرتبط با فناوریهای نوین براساس اولویتها.
برنامهریزی برای تدارک منابع مالی توسعه فناوری کشور و مشارکت در ایجاد، توسعه و تقویت فناوری ملی و حمایت از توسعه فناوریهای بومی.
اتخاذ تدابیر لازم به منظور افزایش کارائی و اثربخشی تحقیقات کشور و توسعه تحقیقات کاربردی با همکاری دستگاههای ذی ربط.
اتخاذ تدابیر و تهیه پیشنهادهای لازم در خصوص انتقال فناوری و دانش فنی و برنامهریزی به منظور بومی کردن فناوریهای انتقال یافته به داخل کشور و ارائه آنها به شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری.
ایجاد زمینههای مناسب برای عرضه فناوری در داخل و خارج کشور و حمایت از صدور فناوریهای تولید شده در کشور و کمک به ایجاد انجمنها و شرکتهای غیردولتی علمی، تحقیقاتی و فناوری.
تمهید ساز و کارهای لازم برای ایجاد هم سویی میان فعالیتهای آموزشی، تحقیقاتی و فناوری، تقویت ارتباط دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی با بخشهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور.
اتخاذ راهکارهای مناسب برای کمک به توسعه پژوهش و فناوری در بخشهای غیردولتی.
ارزیابی جامع عملکرد نظام ملی علوم، تحقیقات و فناوری شامل پیشرفتها، شناخت موانع و مشکلات و تدوین و ارائه گزارش سالانه.
اتخاذ تدابیر و ارائه پیشنهادهای لازم جهت حفظ دانشمندان و محققان و تامین امنیت شغلی آنان و استفاده بهینه از توانمندیهای آنها.
در زمینه اداره امور دانشگاهها و موسسات آموزش عالی تحت پوشش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پیشنهاد ضوابط و معیارهای کلی پذیرش دانشجو به مراجع ذی صلاح.
تعیین راهکارهای لازم و برنامهریزی و حمایت از ایجاد و گسترش دانشگاهها، موسسات آموزش عالی، مراکز تحقیقاتی و فناوری و دیگر مراکز فعالیتهای علمی - پژوهشی همانند شهرکهای تحقیقاتی، آزمایشگاههای ملی، موزههای علوم و فنون با استفاده از منابع دولتی و غیردولتی و مشارکتهای مردمی متناسب با نیازها و ضرورتهای کشور.
برنامهریزی اجرائی، آموزشی و تحقیقاتی متناسب با نیازها و تحولات علمی و فنی در جهان.
تعیین ضوابط، معیارها و استانداردهای علمی موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی، رشتهها و مقاطع تحصیلی با رعایت اصول انعطاف، پویایی، رقابت و نوآوری علمی.
۲۸ رأی مرتبط
نظارت بر فعالیتهای دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی کشور.
ارزیابی مستمر فعالیت هرگونه واحد آموزش عالی و یا موسسه تحقیقاتی (اعماز دولتی و غیردولتی) و جلوگیری از ادامه فعالیت، تعلیق فعالیت و یا انحلال هر یک از آنها در صورت تخلف از ضوابط و یا از دست دادن شرایط ادامه فعالیت براساس اساسنامههای مصوب.
صدور مجوز تاسیس انجمنهای علمی و حمایت و ارزیابی مستمر از فعالیت آنها براساس ضوابط مصوب مراجع ذی صلاح.
تایید اساسنامه و صدور مجوز تاسیس انجمنها و تشکلهای دانشجویان و دانش آموختگان دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی و ارزیابی فعالیت آنها و اتخاذ تصمیم در مورد امکان ادامه فعالیت آنها براساس ضوابط و مقررات مراجع ذی صلاح.
تایید صلاحیت و صدور احکام اعضای هیاتهای ممیزه، هیاتهای امناء، هیاتهای موسس، هیاتهای گزینش اعضای هیات علمی و هیاتهای انتظامی اعضای هیات علمی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، طبق ضوابط و مقررات موضوعه.
انتخاب و تایید روسای دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی براساس مفاد مندرج در وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد بود.
ارزیابی و اعتبارسنجی علمی دانشگاهها، موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی به صورت مستقیم و یا از طریق حمایت از انجمنهای مستقل علمی، تخصصی و فرهنگستانها در ارزیابی علمی دانشگاهها و موسسات و انتشار نتایج در محافل علمی و ارائه گزارش سالانه به کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی و سایر مراجع ذی صلاح.
تایید اساسنامه و صدور مجوز ایجاد یا توسعه هرگونه واحد آموزش عالی یا موسسه تحقیقاتی (اعم از دولتی یا غیردولتی)، رشتهها و مقاطع تحصیلی.
ارزیابی سالانه عملکرد مالی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی دولتی.
بررسی و پیشنهاد اولویتهای تخصیص منابع در حوزههای علوم، تحقیقات و فناوری به سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور.
توسعه همکاریهای علمی بینالمللی و اتخاذ تدابیر لازم به منظور نهادینه کردن همکاریها و مبادلات علمی بین مراکز علمی - تحقیقاتی داخل کشور با مراکز علمی - تحقیقاتی منطقهای و بینالمللی در چارچوب ضوابط و مقررات مصوب مراجع ذی صلاح.
دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی مجازند با تصویب هیات امناء و تایید وزیر ذی ربط و روابط تحقیقاتی، علمی و فنی با موسسات و مراکز صنعتی و سازمانهای مشابه خارجی برقرار نمایند و یا به عضویت موسسات و سازمانهای مذکور درآیند. حق عضویت مراکز مذکور در این قبیل موسسات با تصویب هیات امناء قابل پرداخت خواهد بود.
صدور مجوز «تاسیس دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی دولتی و غیردولتی با مشارکت دانشگاهها و مراکز علمی خارج از کشور» براساس ضوابط مصوب مراجع ذی صلاح.
سایر موارد:
مشارکت فعال در فرآیند سیاستگذاری نظام آموزش و توسعه نیروی انسانی کشور به منظور ایجاد هماهنگی لازم بین برنامههای سطوح مختلف آموزش کشور.
مشارکت در تعیین اولویتهای توسعه منابع انسانی کشور و ارائه نتایج حاصل شده به دستگاههای ذی ربط به منظور هدایت منابع در جهت اولویتهای مذکور.
ارزیابی و تایید اختراعات، اکتشافات و نوآوریها با همکاری سایر مراکز علمی و تحقیقاتی کشور به منظور فراهم نمودن زمینه حمایت از حقوق مالکیت معنوی و ثبت در مراجع ذی ربط. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است ظرف مدت شش ماه از تاریخ تصویب این قانون، آییننامه اجرائی این جزء را تهیه و جهت تصویب تقدیم هیات وزیران نماید.
تعیین ضوابط ارزشیابی علمی مدارک فارغ التحصیلان و تایید ارزش علمی مدارک دانشگاهها و مراکز آموزش عالی (دولتی یا غیردولتی) داخل کشور به استثنای گروه پزشکی. تعیین ضوابط مربوط به تشخیص ارزش علمی، گواهینامههای آموزش عالی و پژوهشهای علمی دانشگاهها و موسسات علمی خارجی و تعیین ارزش مدارک مذکور به استثنای گروه پزشکی.
۲ رأی مرتبط
اجرای مفاد این جزء در خصوص دانشگاهها و مراکز آموزش عالی (دولتی و غیردولتی) در گروه پزشکی به عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.
برنامهریزی برای شناسایی و حمایت از شکوفایی استعدادهای درخشان و هدایت آنها به سمت اولویتهای راهبردی کشور در زمینه علوم، تحقیقات و فناوری در چارچوب مقررات مصوب مراجع ذی صلاح.
۱ رأی مرتبط
برنامهریزی برای جذب متخصصان ایرانی داخل و خارج از کشور جهت همکاری علمی، تحقیقاتی و فناوری.
وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجازند از اعضای هیات علمی و محققان غیرایرانی خارج از کشور به منظور استفاده از خدمات علمی و تحقیقاتی دعوت به کار نمایند.
اداره امور دانشجویان ایرانی در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی خارج از کشور و ایجاد زمینههای علمی و فنی متقابل از طریق اعزام رایزنهای علمی با هماهنگی وزارت امور خارجه.
اهتمام در معرفی میراث علمی تمدن ایرانی و اسلامی و گسترش زبان و ادبیات فارسی در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی خارج از کشور.
همکاری در اعتلای فرهنگ، اخلاق و معنویت اسلامی در مجامع علمی دانشگاهی و در جامعه.
ایجاد پایگاههای اطلاعرسانی به جامعه و بخشهای مختلف در زمینه سیاستها، اولویتها و برنامهها و عملکردهای آموزش عالی، تحقیقات و فناوری.
نمایندگی دولت در مجامع و سازمانهای بینالمللی و برقراری ارتباطات لازم در حوزه ماموریتها و اختیارات وزارتخانه.
انجام امور مربوط به کمیسیون ملی یونسکو.
از تاریخ تصویب این قانون «شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری» با ترکیب زیر به ریاست رئیس جمهور تشکیل میگردد: - رئیس جمهور. - وزیر علوم، تحقیقات و فناوری. - وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. - وزیر آموزش و پرورش. - دو تا چهار نفر از اعضای هیات دولت به انتخاب هیات دولت. - رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور. - رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها با اجازه ایشان. - دو نفر از اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات به انتخاب مجلس شورای اسلامی به عنوان ناظر. - رئیس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. - روسای فرهنگستانهای علوم، علوم پزشکی، هنر و زبان و ادبیات فارسی. - سه نفر از روسای دانشگاههای دولتی (یک نفر از دانشگاههای علوم پزشکی) به انتخاب شورای مرکزی دانشگاههای مربوطه. - یک نفر از روسای دانشگاهها و موسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی. - سه نفر از دانشمندان و صاحب نظران دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی به انتخاب تشکلها و انجمنهای علمی. - سه نفر از صاحب نظران بخشهای تولیدی و خدماتی خصوصی با معرفی رئیس جمهور.
مصوبات شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری در چارچوب این قانون پس از تایید رئیس جمهور برای کلیه موسسات آموزشی و تحقیقاتی و دستگاههای اجرائی لازم الاجراء است.
وظایف و اختیارات شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری عبارت است از: 1 - اولویتبندی و انتخاب طرحهای اجرائی بلندمدت سرمایهگذاری کلان در بخشهای آموزشی و پژوهشی و فناوری. 2 - بررسی و پیشنهاد منابع مالی مورد نیاز در حوزههای علوم، تحقیقات و فناوری.
شرح تفصیلی وظایف و اختیارات شورا در محدوده این قانون بنا به پیشنهاد وزیر علوم، تحقیقات و فناوری به تصویب هیات وزیران میرسد.
دبیرخانه این شورا در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مستقر خواهد بود.
تایید اساسنامه و صدور مجوز تاسیس فدراسیون ملی ورزشهای دانشگاهی جمهوری اسلامی ایران و نمایندگی دولت در فدراسیونهای قارهای و بینالمللی ورزش دانشگاهی، به عهده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری میباشد.
کلیه وزارتخانهها، موسسات و شرکتهای دولتی، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و همچنین موسسات خصوصی که به نوعی مبادرت به انجام فعالیتهای آموزش عالی، پژوهش و فناوری مینمایند، موظفند فعالیتهای خود را در چارچوب سیاستها و آییننامههای موضوع این قانون انجام دهند.
۱ رأی مرتبط
موسسات پژوهشی وابسته به سایر وزارتخانهها که به موجب قانون مصوب مجلس تاسیس شدهاند در چارچوب قوانین مصوب و اصلاحات بعدی آن و سیاستها و مصوبات مراجع ذی صلاح به فعالیت خود ادامه خواهند داد.
هرگونه فعالیت اشخاص حقوقی و موسساتی که به نحوی از انحاء به امور دانشجوئی مرتبط میشود حسب مورد موکول به اجازه وزارتخانههای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و علوم، تحقیقات و فناوری در چارچوب مصوبات مراجع ذی صلاح است و اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی موظف است بدون ارائه این اجازه نامه از ثبت آن خودداری نماید.
۱ رأی مرتبط
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مجاز است زمینه فعالیت دانشگاههای غیردولتی و شعب دانشگاههای معتبر خارج از کشور را در چارچوب ضوابط مصوب مراجع ذی صلاح فراهم نماید.
در صورتی که به تشخیص وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موسس یا موسسان و هیات امنای هر یک از موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی غیردولتی بر خلاف ضوابط و معیارها و اصول مصوب رفتار نمایند، وزارتخانه میتواند براساس ضوابطی که به تصویب مراجع ذی صلاح میرسد از آنان سلب مسوولیت و صلاحیت نماید.
۱ رأی مرتبط
دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی دارای شخصیت حقوقی مستقل هستند و برابر ضوابط و آییننامههای خاص مالی معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی که به تصویب هیات امناء و تایید وزیر میرسد اداره میشوند. اختیارات وزارت در امور دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی و حدود تعیین سیاستهای عمومی اداره آنها، ارزیابی، نظارت و حمایت و پشتیبانی آنها در چارچوب این قانون و مصوبات مراجع ذی صلاح خواهد بود.
۱ رأی مرتبط
به منظور تحقق تمرکززدائی در فعالیتهای اجرائی بخش آموزش عالی و پژوهشی افزایش اختیارات هیات امناء شوراهای علمی و مدیریت اجرائی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی، تنظیم حدود اختیارات حوزههای ستادی وزارتخانه در امور دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی، تقویت ترکیب اعضای هیاتهای امناء، تعریف و تعیین مسوولیتهای متقابل دولت و هیاتهای امناء و نحوه نظارت بر فعالیت دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی، لوایح، تصویب نامهها، آییننامهها و اصلاحیههای لازم توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تنظیم و برای طی مراحل قانونی به مراجع ذی صلاح ارائه خواهد شد.
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است حداکثر ظرف شش ماه پس از تصویب این قانون با رعایت موارد مندرج در ماده (2) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 17/1/1379 و مفاد این قانون شرح وظایف تفصیلی و تشکیلات وزارتخانه را تهیه و پس از تصویب سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور به مرحله اجراء درآورد.
آییننامههای اجرائی این قانون از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تهیه و به مراجع ذی ربط ارائه خواهد شد. اعمال مقررات موضوع این قانون در مورد دانشگاههای نظامی و انتظامی و موسسات آموزشی و پژوهشی تحت نظر فرماندهی کل قوا پس از کسب موافقت ایشان انجام خواهد شد.
این قانون از تاریخ تصویب لازم الاجراء است و کلیه قوانین، مصوبات و مقررات مغایر لغو و بلااثر میگردد.
قانون فوق مشتمل بر سیزده ماده و نه تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ هجدهم مردادماه یکهزار و سیصد و هشتاد و سه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 28/5/1383 به تایید شورای نگهبان رسید.
رئیس مجلس شورای اسلامی - غلامعلی حداد عادل