رای شماره 392 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بخشنامه شماره 940/ص/25012 1400/4/2 مدیریت استان خوزستان صندوق بازنشستگی کشوری

شماره0003467 - 30/3/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905810392 مورخ 1401/3/3 با موضوع: «بخشنامه شماره 940/ص/25012 1400/4/2 مدیریت استان خوزستان صندوق بازنشستگی کشوری که متضمن الزام جانبازان و آزادگان به ادامه خدمت تا میزان سی و پنج سال سابقه است، ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه: 1401/3/3 شماره دادنامه: 392 شماره پرونده: 0003467 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای قدرت ابراهیمی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 940/ص/25012 1400/4/2 مدیریت استان خوزستان صندوق بازنشستگی کشوری گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه شماره 940/ص/25012 1400/4/2 مدیریت استان خوزستان صندوق بازنشستگی کشوری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: "جانبازانی که قبل از تصویب قانون برنامه ششم به صورت پیش از موعد یا عادی و بدون سنوات ارفاقی بازنشسته شده‌اند، با رعایت شرایط سنی کمتر از 65 سال می‌توانند به خدمت اعاده و با تکمیل خدمت 35 ساله خود و با رعایت شرایط عمومی به بازنشستگی نائل آیند. بند (ز) ماده 87 آزادگانی که به دلیل استفاده از 2 برابر شدن سابقه اسارت زودتر از 30 سال بازنشسته شده‌اند می‌توانند برای یک بار و با رعایت شرایط سنی زیر 65 سال با بازگشت به خدمت حسب مورد 30 یا 35 سال خدمت خود را تکمیل و سپس با لحاظ عین سوابق اسارت به بازنشستگی نائل آیند. شرایط عمومی بازنشستگی دستگاه‌های اجرایی مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 86 نیز در ماده 103 مورد تصریح قرار گرفته است و مستفاد از حکم مقرر در این ماده دستگاه اجرایی در صورت وجود شرایط مقرره نمی‌تواند بدون درخواست کارمند دارای مدرک تحصیلی فوق لیسانس و بالاتر وی را بازنشسته کند و چنانچه معروض گردید اطلاق این ماده ناظر بر ادامه خدمت کلیه کارکنان دارای مدرک تحصیلی فوق لیسانس و بالاتر و تکمیل خدمت تا 35 سال است و به تبع جهت ایثارگران دارای مدرک تحصیلی حداقل لیسانس که حسب قوانین و مقررات مربوط از امتیازات یک مقطع تحصیلی بالاتر برخوردارند، مفاد ماده موصوف ساری وجاری است و این قبیل کارمندان هم می‌توانند تا 35 سال خدمت نمایند. لیکن چنانچه بخواهند قبل از اتمام 35 سال بازنشسته شوند علی القاعده با عنایت به قید عبارت می‌توانند که حاکی از اختیار فرد تا رسیدن به 35 سال خدمت است منافاتی با قانون نداشته لذا تعبیر تا 35 سال در معنای الزام و تکلیف به خدمت یا رسیدن به 35 سال خدمت مغایر غرض قانون‌گذار می‌باشد. تبصره الحاقی به ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری موضوع قانون تفسیر بند (الف) ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1395/11/24 مجلس شورای اسلامی نیز موید این مطلب است، مضافا اعاده به خدمت جانباز واجد شرایط فی‌الواقع حقی است که قانون‌گذار برای یک فرد ایثارگر قایل شده و اینکه فرد در ادامه خدمت اراده‌اش بر اسقاط حق خود باشد علی القاعده دستگاه مربوطه نمی‌تواند با این اسقاط حق که مختص و قائم به شرایط خاص فرد ایثارگر بوده و احیانا به واسطه جراحات ناشی از دوران اسارت و مراتب جانبازی امکان خدمت بیشتر برایش میسر نباشد در شرایطی که قبلا نیز در شرایط عادی و بر اساس اختیارات اعطایی با بازنشستگی‌اش موافقت شده و فرد نیز بازنشسته، سپس اعاده به کار شده و این اعاده به کار امکان‌پذیر و مجددا صورت نخواهد پذیرفت. وی را مجبور به ادامه خدمت تا سقف 35 سال سابقه نماید. لذا به طریق اولی دستگاه دیگری هم در مانحن فیه سازمان بازنشستگی کشوری با وجود حصول شرایط عمومی بازنشستگی علی‌الاصول نمی‌تواند جهت سایر دستگاه‌ها تکلیف به ادامه خدمت افراد تا رسیدن به 35 سال سابقه به صورت اجباری و الزامی نماید. بنا به مراتب بخشنامه شماره 940/ص/25012 1400/4/2 صندوق بازنشستگی کشوری (مدیریت استان خوزستان) از این حیث که بازنشستگی جانبازان و آزادگان را که بر اساس قوانین و مقررات مربوطه از جمله بند (ج) و (ز) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه اعاده به خدمت شده‌اند قبل از 35 سال خدمت ممنوع اعلام نموده، خارج از حدود اختیارات قانونی می‌باشد." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "به کلیه دستگاه‌های اجرایی دارای مشترک صندوق بازنشستگی کشوری در استان خوزستان موضوع: شرایط بازنشستگی مجدد ایثارگران اعاده به خدمت پیرو نامه شماره 1118/ص/25012 1396/7/17 این مدیریت درباره «اعاده به خدمت ایثارگران (جانباز و آزاده) در اجرای قانون برنامه ششم توسعه» به استناد بندهای (چ) و (ز) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه اشعار می‌دارد: نظر به تصریح مندرج در مواد قانونی مذکور، آزادگان و جانبازانی که با مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر با سابقه خدمت کمتر از 35 سال بازنشسته شده‌اند و در اجرای مستندات قانونی صدرالذکر از تاریخ 1396/1/1 با صدور حکم کارگزینی (با رعایت قوانین و مقررات مربوط) از سوی دستگاه ذیربط اعاده به خدمت شده باشند، تا تکمیل 35 سال اشتغال به خدمت خود ادامه داده آن گاه بازنشستگی مجدد آنان بلامانع خواهد بود. بدیهی است در صورت عدم تکمیل 35 سال خدمت، بازنشستگی موضوعیت نخواهد داشت. مقتضی است به هنگام صدور ابلاغ بازنشستگی و پیشنهاد برقراری حقوق بازنشستگی افراد موصوف مراتب مورد توجه واقع گردد. ضمنا آزادگان بازنشسته‌ای که به موجب بند (ک) ماده 44 قانون برنامه پنجم توسعه و بند (ز) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه بازگشت به کار شده‌اند برابر نص صریح احکام فوق‌الذکر، با تکمیل سنوات خدمتی 30 سال یا 35 سال بازنشسته می‌گردند. لذا محاسبه سابقه یک برابر مدت اسارت (مضاعف) به عنوان سابقه خدمت در تعیین 30 یا 35 سال قابل اعمال و محاسبه نبوده و موضوعیتی نخواهد داشت. مدیر استان خوزستان " علیرغم ابلاغ دادخواست ضمائم آن به صندوق بازنشستگی کشوری، تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی دیوان عدالت اداری پاسخی از طرف آن مرجع واصل نشده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/3/3 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا: براساس بند (چ) ماده 87 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1395: «جانبازانی که قبل از تصویب این قانون به صورت پیش از موعد یا عادی و بدون سنوات ارفاقی بازنشسته شده‌اند، با رعایت شرط سنی کمتر از شصت و پنج سال می‌توانند به خدمت اعاده و با تکمیل خدمت سی و پنج ساله خود و با رعایت شرایط عمومی به بازنشستگی نائل آیند» و بر همین اساس، مفاد حکم مقرر در این بند جنبه ارفاقی داشته و متضمن حکمی مبنی بر تکلیف جانبازان به ادامه خدمت تا میزان 35 سال سابقه نیست. ثانیا: براساس بند (الف) ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386: «دستگاه اجرایی با داشتن یکی از شرایط زیر می‌تواند کارمند خود را بازنشسته نماید: الف) حداقل سی سال سابقه خدمت برای مشاغل غیرتخصصی و سی و پنج سال برای مشاغل تخصصی با تحصیلات دانشگاهی کارشناسی ارشد و بالاتر با درخواست کارمند برای سنوات بالاتر از 30 سال...» و در نتیجه برمبنای این بند نیز ادامه خدمت کارکنان مشمول قانون تا سی و پنج سال سابقه خدمت اختیاری است و تکلیفی در این خصوص وجود ندارد. بنا به مراتب فوق، مفاد بخشنامه شماره 940/ص/25012 1400/4/2 مدیریت استان خوزستان صندوق بازنشستگی کشوری که متضمن الزام جانبازان و آزادگان به ادامه خدمت تا میزان سی و پنج سال سابقه است، با بند (چ) ماده 87 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1395 و بند (الف) ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین