رای شماره 1448 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال مفهوم مخالف فراز پایانی بند 2 بخشنامه شماره 4543 /209 /د - 24/10/1398 مدیر کل دفتر منابع انسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

شماره 9701493 – 4/8/1398 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران با سلام یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9809970905811448 مورخ 16/7/1398 با موضوع: «ابطال مفهوم مخالف فراز پایانی بند 2 بخشنامه شماره 4543 /209 /د – 24/10/1394 مدیرکل دفتر منابع انسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1398/7/16 شماره دادنامه: 1448 شماره پرونده : 1493/97 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقایان علیرضا فضل‌الهی، بهرام موحد، جهانبخش امیری، حجت امجدیان، حشمت‌اله صیدی، حمیدرضا گل بانگی، رضا رحیمی، مرتضی میری، مهدی شکاری موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 بخشنامه شماره 209/4543/د 1392/10/24 مدیرکل دفتر منابع انسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گردش کار : شاکیان به موجب شکایت نامه‌ای که به شماره 36747 1397/3/12 ثبت دفتر هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری شده اعلام کرده‌اند که: «ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع: ابطال بخشنامه شماره 209/4543/د 1392/10/24 صادره از وزارت بهداشت و درمان سلام علیکم احتراما به استحضار می‌رساند اینجانبان امضاء‌کنندگان ذیل کارکنان قراردادی تبصره3 ماده2 شاغل در دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه که دارای کارت ایثار و از رزمندگان 8 سال دفاع مقدس می‌باشیم از بخشنامه مذکور که کپی آن نیز ضمیمه شکایت نامه می‌باشد گله‌مند بوده و خواستار ابطال آن از طرف هیات عمومی دیوان عدالت اداری می‌باشیم. چرا باید کارکنان رسمی دولت که دارای کارت ایثار و رزمنده بوده‌اند مثال ما در زمان جنگ حالا 25 % حقوق ایثارگری هر ماه دریافت نمایند و ما نیروهای قراردادی تبصره 3 ماده 2 از این قانون محروم باشیم در آن زمان رزمنده، رزمنده بود و همه در یک خط مقدم در جبهه برای حفظ ناموس و وطن می‌جنگیدیم نه بحث نیروی قراردادی در میان بود و نه بحث نیروی رسمی دولت و در کشوری که حکومت آن یک حکومت الهی و تمام کار آن با نام خداوند مهربان آغاز می‌شود و مردم آن پیرو رهبر و ولایت فقیه می‌باشند اینطور بخشنامه در ادارات غیر از اینکه باعث شود مردم از مسئولین فاصله گرفته و فاصله طبقاتی ایجاد نماید سودی نخواهد داشت ما مدیون خون شهدا هستیم و خداوند بر تمام اعمال و رفتار ما نظارت خواهد داشت و این چندین سال که حق ما دارد ناحق می‌شود آن هم به خاطر قراردادی بودنمان که این کار از لحاظ شرعی حق الناس می‌باشد مجددا از ریاست هیات عمومی دیوان عدالت اداری کمال تشکر و قدردانی را داریم. » همچنین آقای علیرضا فضل الهی به موجب لایحه‌ای که به شماره 97 1493 2 مورخ 1397/6/4 ثبت دفتر هیات عمومی شده اعلام کرده است که: «حضور هیات عمومی محترم دیوان عدالت اداری با سلام و احترام اینجانب علیرضا فضل الهی که به عنوان نماینده کارکنان رزمنده و ایثارگر دانشگاه علوم پزشکی معاونت فرهنگی و دانشجویی در رابطه با پرونده شماره 9701493 معرفی شده‌ام در رابطه با پیامکی که توسط یکی از کارکنان دیوان برای بنده و دیگر همکاران ایثارگر ارسال گردیده خواسته شده که در اسرع وقت در رابطه با ابطال بخشنامه شماره 209/1269/د 1392/4/29 که از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعمال گردید نظر خود را به هیات دیوان عدالت اداری اعلام می‌نمایم لذا کارکنان فوق الذکر از مسئولین دیوان عدالت اداری استدعا داریم بند 2 بخشنامه مذکور را ابطال و قانونی را وضع نمایند که ما بتوانیم از امتیاز حق ایثارگری از زمان مصوبه قانون جامع ایثارگری بهره‌مند شویم و این قانون به صورت مکتوب و قانون در حکم کارگزینی و فیش حقوق‌مان اعمال شود و این تبعیض که بین کارمند رسمی و قراردادی تبصره 3و 4 در دانشگاه صورت می‌گیرد برداشته شود که این کار خداپسندانه نیزد ایزدمنان بدون اجر نخواهد ماند. » در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 97 1493 12 مورخ 1397/6/21 ثبت دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری شده پاسخ داده است که: «هیات عمومی دیوان عدالت اداری با سلام واحترام اینجانب علیرضا فضل‌الهی که از طرف پرسنل ایثارگر قراردادی تبصره 3 ماده 2 به عنوان نماینده به هیات عمومی دیوان معرفی شدم در رابطه با اخطار رفع نقص پرونده کلاسه 9701493 از قضات دیوان استدعا داریم این بند از بخشنامه را ابطال نمایند. متن مذکور به همین شرح (در خصوص کارکنان قراردادی تبصره 3 ماده 2 در دستورالعمل انعقاد قرارداد با این افراد موضوع برخورداری از مزایای ایثارگری پیش‌بینی نگردیده است. لازم به ذکر است که ما پرسنل ایثارگر معاونت دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی به خاطر این بند از 1392/10/24 که از طرف رئیس‌جمهوری ابلاغ به وزارتخانه بهداشت و درمان شده و وزارتخانه این بخشنامه را جوری تنظیم نموده که شامل حال ما پرسنل ایثارگر قراردادی تبصره 3 نشود و ما به همین خاطر خواهان ابطال این بند بخشنامه هستیم. » متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است: «معاون محترم توسعه مدیریت و منابع دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمانشاه موضوع: ایثارگری کارکنان قراردادی و قانون کار سلام علیکم احتراما بازگشت به نامه شماره 22727/ک 1392/9/4 و پیرو نامه‌های شماره 209/1736/د 1392/6/6 و 209/2699/د 1392/7/30 در خصوص نحوه اعطای امتیازات ایثارگری به کارکنان قراردادی تبصره 3 و 4 ماده 2 به آگاهی می‌رساند: ... 2 در خصوص کارکنان قراردادی تبصره 3 ماده 2 در دستورالعمل انعقاد قرارداد با این افراد موضوع برخورداری از مزایای ایثارگری پیش‌بینی نگردیده است. لیکن با توجه به‌بخشنامه شماره 209/1269/د 1392/4/29 کارکنان قراردادی و جانباز و فرزند شهید بایستی به استناد ماده 8 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی و بند الف ماده 44 قانون برنامه پنجم توسعه تبدیل وضع گردند. بدیهی است این افراد پس از تبدیل وضعیت استخدامی مشمول کلیه مزایای پیش‌بینی شده برای جانبازان خواهد بود. » در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر امور حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (معاونت حقوقی و امور مجلس) به موجب لایحه شماره 107/1911 1397/11/1 توضیح داده است که: «ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری با اهدای سلام احتراما در خصوص پرونده شماره بایگانی 70336 موضوع شکایت آقای بهرام موحد، جهانبخش امیری، حجت امجدیان، حشمت‌اله صیدی، حمیدرضا گل بانگی، رضا رحیمی، علی رضا فضل‌الهی و مرتضی میری به خواسته ابطال بند 2 بخشنامه شماره 209/4543/د 1392/10/24 اداره کل منابع انسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مراتب ذیل به استحضار می‌رسد: 1 شکات طی دادخواست تقدیمی ادعا نموده‌اند از رزمندگان 8 سال دفاع مقدس و از کارکنان قراردادی تبصره 3 ماده 2 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمانشاه و دارای کارت ایثار می‌باشند. نامبردگان مدعی می‌باشند، کارکنان مستخدم رسمی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمانشاه که دارای کارت ایثار می‌باشند هر ماه از 25 درصد حقوق ایثارگری برخوردار می‌شوند معهذا ایشان نسبت به برخورداری از حق مزبور محروم می‌باشند، مشارالیهم بر این اساس متقاضی ابطال بخشنامه مذکور گردیده‌اند. 2 در بند 2 بخشنامه مورد اعتراض اعلام شده است: «در خصوص کارکنان قراردادی تبصره 3 ماده 2 آیین‌نامه اداری استخدامی و تشکیلاتی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه، در دستورالعمل انعقاد قرارداد با این افراد موضوع برخورداری از مزایای ایثارگری پیش‌بینی نگردیده است. لیکن با توجه به بخشنامه شماره 209/1269/د 1392/4/29 معاونت توسعه مدیریت و منابع وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کارکنان قراردای جانباز و فرزند شهید بایستی به استناد ماده 8 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی و بند الف ماده 44 قانون برنامه پنجم توسعه تبدیل وضع گردند. این افراد پس از تبدیل وضعیت استخدامی مشمول کلیه مزایای پیش‌بینی شده برای جانبازان خواهند بود. 3 در ارتباط با شکایت مورد اشاره لازم به توضیح است: اولا: نامه مزبور صرفا مکاتبه‌ای اداری و در پاسخ به استعلام صورت گرفته از سوی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمانشاه اداره کل منابع انسانی این وزارتخانه در خصوص نحوه اعطای امتیازات ایثارگری به کارکنان قراردادی دانشگاه مذکور می‌باشد و حاوی تصمیم کلی در قالب بخشنامه و آیین‌نامه نمی‌باشد و صرفا وضع موجود را در پاسخ به سوال مطروحه از سوی دانشگاه تبیین نموده است. بر این اساس به نظر می‌رسد قابل طرح در هیات عمومی دیوان عدالت اداری نخواهد بود. ثانیا: فرض ابطال بند مذکور نیز کارکنان قراردادی تبصره 3 ماده 2 آیین‌نامه اداری و استخدامی و تشکیلاتی اعضاء غیرهیات علمی دانشگاه مشمول برخورداری از مزایای ایثارگری نمی‌شوند. زیرا برخورداری از مزایای مذکور مستلزم پیش‌بینی آن در ضوابط و مقررات مربوطه است. ثالثا: بند 2 نامه مورد اعتراض در ارتباط با کارکنان قراردادی جانباز و فرزند شهید اعلام نظر شده است، در حالی که شکات دارای کارت ایثارگری و از رزمندگان دفاع مقدس می‌باشند و بدیهی است حتی در صورت ابطال نامه مذکور نیز تاثیری در وضعیت شکات ایجاد نخواهد داشت. رابعا: همان گونه که اشاره شد بند 2 نامه مورد اعتراض در خصوص جانبازان و فرزندان شهید می‌باشد که در آن اعلام شده است، با توجه به بخشنامه شماره 209/1269/د 1392/4/29 معاون توسعه مدیریت و منابع، کارکنان قراردادی جانباز و فرزند شهید بایستی به استناد ماده 8 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی و بند الف ماده 44 قانون برنامه پنجم توسعه تبدیل وضع گردیدند و این افراد پس از تبدیل وضعیت استخدامی مشمول کلیه مزایای پیش‌بینی شده برای جانبازان خواهند بود. لذا بند 2 نامه مذکور در راستای حمایت از جانبازان و فرزندان شهید قراردادی می‌باشد بدیهی است درخواست ابطال آن از سوی کارمندان قراردادی رزمنده و یا هر شخص دیگری موجب تحمیل ضرر به این گروه از شاغلین می‌شود. خامسا: شکات اعلام ننموده‌اند منظور از مزایای ایثارگری چه مزایایی می‌باشد و صرفا اعلام نموده‌اند کارمندان رسمی مشمول بیست و پنج درصد حقوق ایثارگری می‌شوند و آن‌ها شامل حقوق مذکور نمی‌شوند. معهذا اعلام ننموده‌اند، این بیست و پنج درصد اعلامی مربوط به کدام یک از قوانین و مقررات می‌باشد. همچنین در هیچ قسمتی از دادخواست اعلام نشده است، بخشنامه مورد اعتراض برخلاف کدام یک از قوانین و مقررات می‌باشد و شکات دلایل و استنادات قانونی خود، برای ابطال بند مورد اشاره را نیز اعلام ننموده‌اند. لذا به نظر می‌رسد شکات لازم بوده درخواستی دائر بر برخورداری از فوق‌العاده ایثارگری به صورت موردی در شعبات دیوان جهت رسیدگی مطرح می‌نمودند. 4 صرف نظر از مراتب فوق‌الذکر لازم به توضیح است همان گونه که آن مقام مستحضر می‌باشند برابر بند الف ماده 49 قانون برنامه چهارم توسعه و بند ب ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه و در حال حاضر ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه، دانشگاه‌ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستانها و پارکهای علم و فناوری که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذی ربط می‌باشند، بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی کشور، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آن‌ها و فقط در چهارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امنا که حسب مورد به تایید وزیران علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و در مورد فرهنگستانها به تایید رئیس‌جمهور و در مورد دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی وابسته به نیروهای مسلح به تایید رئیس ستاد کل نیروهای مسلح می‌رسد، عمل می‌کنند. 5 در ماده 2 دستورالعمل قرارداد کارکنان تبصره 3 ماده 2 آیین‌نامه اداری استخدامی و تشکیلاتی اعضاء غیرهیات علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی، حقوق و مزایای این گروه از کارمندان قراردادی برابر کارمندان پیمانی و بر اساس قانون نظام هماهنگ پرداخت تعیین شده است با توجه به اینکه در احکام کارکنان پیمانی نیز فوق‌العاده‌ای با عنوان فوق العاده ایثارگری وجود ندارد برای این گروه از شاغلین نیز فوق‌العاده مذکور در قراردادهای مربوطه پیش‌بینی نشده است. 6 اشاره می‌نماید وفق تبصره 1 بند 2 مصوبه شماره 84515/ ت34613ه 1384/12/15 دستگاه‌ها می‌توانستند، در صورت عدم امکان استخدام افراد واجد شرایط بند 1 مصوبه نسبت به بکارگیری افراد مذکور در چارچوب مقررات مندرج در آیین‌نامه استخدام پیمانی و اصلاحات بعدی آن حداکثر به مدت یک سال برای هر دوره و افراد بند 2 به صورت قرارداد انجام کار معین با تایید معاون اول رئیس‌جمهور اقدام نمایند. 7 صرف نظر از مراتب فوق‌الذکر چنانچه منظور شکات از 20 درصد حقوق ایثارگری، فوق‌العاده مندرج در ماده 51 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران باشد نیز لازم به توضیح است برابر ماده مورد اشاره کلیه دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون موظفند به شهدا و جانبازان بیست و پنج درصد (25 %) و بالاتر و آزادگان شاغل مبلغی معادل بیست و پنج درصد (25 %) حداقل حقوق کارکنان دولت را که هر سال توسط دولت تعیین می‌شود، به عنوان فوق العاده ایثارگری به‌طور ماهانه پرداخت نماید. وفق تبصره ماده مذکور به افراد موضوع ماده مذکور که در استخدام دولت نیستند مبلغ یاد شده توسط بنیاد تامین و پرداخت می‌گردد. بر این اساس همان گونه که ملاحظه می‌فرمایید اولا: وفق قانون، بیست و پنج درصد مورد ادعایی شکات صرفا برای شهدا و جانبازان بیست و پنج درصد و بالاتر و آزادگان شاغل پیش‌بینی شده است در حالی که شکات از رزمندگان دارای کارت ایثار می‌باشند. ثانیا: در صورتی که شاغلان مذکور در ماده 51 در استخدام دولت نباشند مبلغ مورد اشاره توسط بنیاد تامین و پرداخت می‌شود. لذا دانشگاه‌ها الزامی به پرداخت فوق‌العاده مذکور به کارکنان قراردادی نخواهند داشت. بر این اساس با توجه به اینکه بند 2 بخشنامه مورد اعتراض هیچ‌گونه مغایرتی با قوانین و مقررات ندارد رد دعوای بی‌وجه شکات از آن مقام مورد تقاضا می‌باشد. » هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/7/16 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی با توجه به اینکه اولا: به موجب بند ح ماده 87 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مقرر شده است: «ایثارگران و فرزندان شهدا مشمول قوانین، مقررات و ضوابط استخدامی خاص مربوط به خود بوده و کلیه دستگاه‌های مشمول ماده (2) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مکلف به انجام آن هستند.» ثانیا: به موجب ماده 2 قانون جامع خدمت‌رسانی به ایثارگران : کلیه وزارتخانه‌ها، سازمانها و دستگاه‌های اجرایی، موسسات و شرکتهای دولتی و ملی شده تحت پوشش و یا مدیریت دولتی اعم از اینکه دارای قوانین و مقررات خاص باشند و یا نباشند از جمله دانشگاه مشمول قانون مذکور می‌باشند. ثالثا: ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور دانشگاه‌ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی را صرفا از رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی مستثنی کرده است و نه قوانین خاص و یا بالادستی. رابعا: در برخی مواد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران ، مزایایی برای برخی اقشار ایثارگران اعم از اینکه دارای وضعیت رسمی، پیمانی یا قراردادی باشند پیش‌بینی شده است. به عنوان مثال در ماده 51 قانون مذکور مقرر شده: « کلیه دستگاه‌های اجرائی مشمول این قانون موظفند به شهدا و جانبازان بیست و پنج درصد (25 %) و بالاتر و آزادگان شاغل مبلغی معادل بیست و پنج درصد (25 %) حداقل حقوق کارکنان دولت را که هر سال توسط دولت تعیین می‌شود. به عنوان فوق‌العاده ایثارگری به‌طور ماهانه پرداخت نماید .» و یا ماده 56 قانون مذکور مقرر داشته: «صد در صد (100 %) حقوق و فوق‌العاده شغل و سایر فوق‌العاده‌ها اعم از مستمر و غیرمستمر شاهد، جانبازان و آزادگان از پرداخت مالیات معاف می‌باشد» که شامل ایثارگران دارای وضعیت قراردادی نیز می‌شود. بنابراین مفهوم مخالف فراز پایانی مقرره مورد شکایت از این جهت که پرداخت این‌گونه مزایای ایثارگری به ایثارگران دارای وضعیت قراردادی را به تبدیل وضعیت استخدامی آن‌ها منوط کرده است به علت مغایرت با قانون مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مرتضی علی اشراقی