رای شماره 1231820 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری با موضوع عدم ابطال بند 2 بخشنامه شماره 400 /39100 مورخ 6/8/1396 و جدول پیوست مصوبه شماره 60958 /430 مورخ 5/11/1394 وزارت راه و شهرسازی

هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست * شماره پرونده: ه ت/ 0100043 شماره دادنامه سیلور: 140231390001231820 تاریخ: 1402/05/16 * شاکی: آقای مهران شیرازی *طرف شکایت: وزارت راه و شهرسازی، وزارت علوم تحقیقات و فناوری *موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 بخشنامه شماره 39100/400 مورخ 1398/6/6 و جدول پیوست مصوبه شماره 430/60958 مورخ 1394/11/5 وزارت راه و شهرسازی * شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت راه و شهرسازی، وزارت علوم تحقیقات و فناوری به خواسته ابطال بند 2 بخشنامه شماره 39100/400 مورخ 1398/6/6 و جدول پیوست مصوبه شماره 430/60958 مورخ 1394/11/5 وزارت راه و شهرسازی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد: بخشنامه شماره 39100/400 مورخ 1398/6/6 2 دارندگان مدارک تحصیلی کارشناسی پیوسته علمی کاربردی، کاربردی یا تکنولوژی در رشته‌های هفتگانه ساختمان، می‌توانند با داشتن سایر شرایط لازم، صلاحیت طراحی (محاسبات) فقط در پایه 3 بدون امکان ارتقاء، با شماره مرتبط دریافت نمایند. لازم به ذکر است در اجرای ابلاغیه شماره 400/27882 مورخ 1394/5/25، صلاحیت طراحی (محاسبات) برای دارندگان مدرک کارشناسی ناپیوسته علمی کاربردی، کاربردی یا تکنولوژی در رشته‌های اصلی ساختمان که دارای مدرک کاردانی در رشته‌های اصلی یا مرتبط با رشته مقطع کارشناسی می‌باشند فقط در پایه 3 بدون امکان ارتقاء با شماره مرتبط، امکان‌پذیر می‌باشد. در این خصوص تکمیل و ارائه کاربرگ در زمان صدور یا تمدید توسط متقاضی و ضبط آن در پرونده مربوط توسط اداره کل استان ضروری است. بخشنامه شماره 430/60958 مورخ 1394/11/5 وزارت راه و شهرسازی *شرح شکایت خواسته: شاکی که مدعی است عضو سازمان نظام مهندسی با مدرک کارشناسی ناپیوسته علمی کاربردی تاسیسات برودتی است با تقدیم دادخواستی که پس از ثبت به شعبه 35 بدوی دیوان عدالت اداری ارجاع شده درخواست 1 صدور پروانه کسب و ابطال بخشنامه‌های شماره 27882/430 مورخ 94/5/25، 430/ 52381 مورخ 1394/7/28، 39100/400 مورخ 1398/6/6 و 43/60958 مورخ 1394/11/5 وزارت راه و شهرسازی را نموده است. شعبه بدوی به موجب دادنامه شماره 2635793 مورخ 1400/10/11 در خصوص خواسته اول مبادرت به صدور قرار رد شکایت به طرفیت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و حکم به رد شکایت به طرفیت وزارت راه و شهرسازی در خصوص خواسته دوم مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت به شایستگی و صلاحیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری نموده است. *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: با عنایت به اینکه مطابق ماده 6 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 1374 برای تشکیل سازمان مهندسی استان وجود حداقل 50 نفر از مهندسین دارای مدرک مهندسی در رشته‌های اصلی مهندسی ضروری است و در زمان تدوین قانون به این موضوع توجه نشده است که اصلا رشته‌ای تحت عنوان تاسیسات مکانیکی یا تاسیسات برقی و شهرسازی وجود خارجی نداشته است کمیسیون تبصره 2 ماده 7 قانون یاد شده خارج از وظایف قانونی خود مبادرت به انطباق دیگر رشته‌های تحصیلی که توسط قانون‌گذار احصاء شده را معادل رشته تاسیسات مکانیکی (رشته حرارت سیالات مکانیک سیالات مکانیک قبل از سال 1360 و ...) نموده که خارج از وظایف قانونی آن بوده است. رشته‌های اصلی مهندسی ساختمان و عناوین مصرح در ماده 6 قانون مکرر محدود است و انطباق دیگر رشته‌های تحصیلی که توسط قانون‌گذار احصاء شده با عنوان رشته اصلی فاقد محمل قانونی است. نظر به اینکه تنها رشته دانشگاهی با محتوای مورد نظر قانون‌گذار و صنعت ساختمان رشته تحصیلی تاسیسات حرارتی و برودتی بوده و با عنایت به نامه شماره 54552/3 مورخ 1397/3/13 وزارت علوم و تحقیقات و فناوری مبنی بر همتراز بودن دارندگان مدرک کارشناسی با پیشوند علمی کاربردی با کارشناسی پیوسته یا ناپیوسته بدون پیشوند در همان رشته و با توجه به عدم تغییر سرفصل‌هایی دروس در هر عنوان رشته (با پیشوند علمی کاربردی و بدون پیشوند) و با توجه به بندهای 9، 10 و 14 اصل سوم قانون اساسی و اصول بیستم، سی و چهارم، صد و پنجاهم، بیست و دوم و صدوهفتادم آن درخواست ابطال بخشنامه‌های مذکور را دارم. *در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل دفتر توسعه مهندسی ساختمان به موجب لایحه شماره 163522/430 مورخ 1399/11/28 به‌طور خلاصه توضیح داده است که: 1 مطابق ماده 6 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان رشته‌های اصلی مهندسی ساختمان، شامل معماری، عمران، تاسیسات مکانیکی، تاسیسات برقی، شهرسازی، نقشه برداری و ترافیک می‌باشد و مطابق تبصره 1 ماده 7 قانون مذکور رشته‌های مرتبط با مهندسی ساختمان به رشته‌هایی اطلاق می‌شود که عنوان آن‌ها با رشته‌های اصلی یاد شده در ماده 6 متفاوت بوده ولی محتوای علمی و آموزشی آن‌ها با رشته‌های اصلی بیش از 70٪ در ارتباط باشد. در این راستا تعیین حدود صلاحیت حرفه‌ای دارندگان این‌گونه مدارک تحصیلی دانشگاهی مرتبط با مهندسی ساختمان و عناوین این رشته‌ها به استناد تبصره 2 ماده 7 قانون یادشده توسط کمیسیونی متشکل از نمایندگان وزرای راه و شهرسازی، علوم تحقیقات و فناوری و رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان تعیین و به تصویب وزیر راه و شهرسازی می‌رسد. 2 به استناد بخشنامه شماره 62271/400/89 مورخ 1389/12/7 کمیسیون ماده 7 قانون مذکور، اطلاق رشته‌های مهندسی منوط به داشتن پایه تحصیلات عالیه کارشناسی پیوسته یا مدارک پیوسته بالاتر در یکی از رشته‌های مهندسی اصلی یا مرتبط با آن مطابق مواد 6 و 7 قانون موصوف می‌باشد. 3 با عنایت به اینکه در تبصره 1 ماده 7 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، برای رشته‌های مرتبط با مهندسی ساختمان به قیودی همچون: عنوان مدرک تحصیلی و ارتباط حداکثری محتوای علمی و آموزشی با رشته‌های اصلی مذکور در ماده 6 همان قانون اشاره شده است و اینکه رشته‌های مرتبط با مهندسی ساختمان می‌توانند خدمات فنی معینی را در زمینه مهندسی ساختمان ارایه دهند؛ بنا به مراتب، در صورت اصلاح عناوین رشته‌های این‌گونه مدارک تحصیلی توسط مرجع ذیصلاح صادر‌کننده که نماینده آن نیز جزو اعضای کمیسیون موضوع ماده 7 قانون مزبور می‌باشد با این‌گونه مدارک رفتاری همچون مدارک رشته‌های اصلی خواهند داشت. 4 به استناد مصوبات کمیسیون یادشده ابلاغی به شماره 27882/430 مورخ 1394/5/25، صدور پروانه اشتغال به کار مهندسی برای دارندگان مدارک تحصیلی کارشناسی ناپیوسته علمی کاربردی در رشته‌های اصلی یا هم ارز آن‌ها، با کاردانی مرتبط و یا اصلی با رشته‌های ساختمانی، پروانه اشتغال به کار مرتبط با مهندسی مربوطه با صلاحیت نظارت وفق سنوات، بدون محدودیت و صلاحیت طراحی حداکثر تا پایه 2 با عنایت به تبصره یک ماده 7 قانون یاد شده تعلق می‌گیرد. توضیح اینکه مصوبه فوق با بررسی‌های تخصصی و کارشناسی لازم توسط کارگروههای ذیربط کمیسیون مذکور در موارد مختلف صورت گرفته و یادآور می‌شود که در این کار گروهها و کمیسیون مذکور، یکی از اعضاء نماینده محترم وزارت علوم تحقیقات و فناوری است که مرجع قانونی و تخصصی تدوین و اجرای محتوای آموزشی رشته‌های مذکور است. پرونده شماره ه ت/0200043 مبنی بر درخواست ابطال بند 2 بخشنامه شماره 39100/400 مورخ 6/8/1396 معاون امور مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی و جدول پیوست بخشنامه شماره 430/60958 مورخ 11/5/1394 مدیر کل دفتر سازمان‌های مهندسی و تشکل‌های حرفه‌ای وزارت راه و شهرسازی در جلسه مورخ 11/4/1402 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست با حضور نمایندگان طرف شکایت مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات با اکثریت قریب به اتفاق آرا به شرح ذیل اعلام نظر نمودند: رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست اولا بر اساس ماده 6 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 1374 مقرر گردیده: «برای تشکیل سازمان استان وجود حداقل 50 نفر داوطلب عضویت از بین مهندسان حوزه آن استان که دارای مدرک مهندسی در رشته‌های اصلی مهندسی شامل معماری، عمران، تاسیسات مکانیکی، تاسیسات برقی، شهرسازی، نقشه برداری و ترافیک باشند ضروری است.»، لذا بر اساس این ماده معماری، عمران، تاسیسات مکانیکی، تاسیسات برقی، شهرسازی، نقشه برداری و ترافیک به عنوان رشته‌های اصل مهندسی در حوزه ساختمان محسوب گردیده‌اند. ثانیا براساس ماده 7 قانون مذکور مقرر گردیده: «عضویت اشخاص حقوقی شاغل به کار مهندسی در رشته‌های اصلی و اشخاص حقیقی در رشته‌های مرتبط با مهندسی ساختمان در سازمان استان بلامانع است.» بر اساس تبصره‌های یک و 2 این ماده نیز مقرر گردیده: «رشته‌های مرتبط با مهندسی ساختمان به کلیه رشته هائی اطلاق می‌شود که عنوان آن‌ها با رشته‌های اصلی یاد شده در ماده (6) متفاوت بوده ولی محتوای علمی و آموزشی آن‌ها با رشته‌های اصلی بیش از 70% در ارتباط باشد و فارغ التحصیلان این‌گونه رشته‌ها خدمات فنی معینی را در زمینه‌های طراحی، محاسبه، اجراء، نگهداری، کنترل، آموزش، تحقیق و نظایر آن به بخشهای ساختمان و شهرسازی عرضه می‌کنند اما این خدمات از حیث حجم، اهمیت و میزان تاثیر عرفا همطراز خدمات رشته‌های اصلی مهندسی ساختمان نباشد.» و «حدود صلاحیت حرفه‌ای دارندگان مدارک تحصیلی دانشگاهی مرتبط با مهندسی ساختمان و عناوین این رشته‌ها توسط کمیسیونی متشکل از نمایندگان وزیر راه و شهرسازی، وزیر فرهنگ و آموزش عالی و رئیس سازمان تعیین و به تصویب وزیر راه و شهرسازی می‌رسد. مرجع تطبیق عناوین مدارک تحصیلی کمتر از معادل لیسانس و تعیین حدود صلاحیت حرفه‌ای دارندگان آن‌ها وزارت راه و شهرسازی است.»، لذا تعیین حدود صلاحیت حرفه‌ای دارندگان مدارک تحصیلی دانشگاهی مرتبط با مهندسی ساختمان از جمله امکان و حدود ارتقا در درجه‌ها و پایه‌های مختلف و تعیین رشته‌های مرتبط با رشته‌های اصلی مهندسی ساختمان در صلاحیت کمیسیون موضوع تبصره 2 ماده 7 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 1374 قرار دارد. ثالثا عناوین رشته‌های تحصیلی دانشگاهی در طول زمان ممکن است بدون تغییر در محتوای آموزشی دچار تغییر و تحول گردند، لذا تعیین برخی از رشته‌های تحصیلی به عنوان رشته‌های تحصیلی همطراز با رشته مهندسی تاسیسات مکانیکی به عنوان رشته‌های اصلی مرتبط با راه و ساختمان در جدول پیوست بخشنامه شماره 430/60958 مورخ 11/5/1394 مدیر کل دفتر سازمان‌های مهندسی و تشکل‌های حرفه‌ای وزارت راه و شهرسازی ناشی از همین امر است و احصای این رشته‌ها در جدول مذکور به معنای تعیین رشته‌های مرتبط با مهندسی راه و ساختمان به عنوان رشته‌های اصلی نمی‌باشد. بنابه مراتب مذکور بند 2 بخشنامه شماره 39100/400 مورخ 8/6/1396 معاون امور مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی و جدول پیوست بخشنامه شماره 430/60958 مورخ 11/5/1394 مدیر کل دفتر سازمان‌های مهندسی و تشکل‌های حرفه‌ای وزارت راه و شهرسازی در راستای اجرای مصوبات کمیسیون موضوع تبصره 2 ماده 7 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 1374 و به منظور ایجاد وحدت رویه در اتخاذ تصمیم و یکسان‌سازی عملکرد در این خصوص صادر گردیده و مغایرتی با قوانین و مقررات مورد استناد شاکی نداشته و در حدود اختیارات مرجع صدور آن بوده و قابل ابطال نمی‌باشند. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم‌گیری‌های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود. رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری سعید کریمی