رای شماره 54868 هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع رد شکایت ابطال بند 2 و 3 آیین‌نامه بازنگری در دستورالعمل مناطق جنگی، عملیاتی ستاد کل ن.م (استان بوشهر) شماره 7702 /1654 /75 /00 مورخ 1400/10/23 معاونت نیروی انسانی نداجا به انضمام کلیه خسارات قانونی ابطال بند 6 دستورالعمل بازنگری مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی شماره 1162 /109 /99 مورخ 1399/10/15 معاونت نیروی انسانی نداجا

هیات تخصصی اداری و امور عمومی * شماره پرونده : ه ت/ 0300109 * شماره دادنامه سیلور: 140431390000054868 تاریخ: 1404/01/17 * شاکی: آقای محمد عرب زاده * طرف شکایت: معاونت نیروی انسانی نداجا ارتش جمهوری اسلامی ایران * موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 و 3 آیین‌نامه بازنگری در دستورالعمل مناطق جنگی، عملیاتی ستاد کل ن.م (استان بوشهر) شماره 7702 /1654 /75 /00 مورخ 1400/10/23 معاونت نیروی انسانی نداجا به انضمام کلیه خسارات قانونی ابطال بند 6 دستورالعمل بازنگری مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی شماره 1162 /109 /99 مورخ 1399/10/15 معاونت نیروی انسانی نداجا * شاکی دادخواستی به طرفیت معاونت نیروی انسانی نداجا ارتش جمهوری اسلامی ایران به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد : شماره 7702 /1654 /75 /00 مورخ 1400/10/23 معاونت نیروی انسانی نداجا برابر مفاد مندرج در دستورالعمل مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی ستاد کل ن. م (بازنگری شده در سال 1399) استان بوشهر شامل بندر دیلم، گناوه، ریگ و بندر بوشهر در بازه زمانی 1361/4/16 تا 1367/5/27 (پایان جنگ تحمیلی) جزو مناطق جنگی لحاظ گردیده ولیکن امتیاز مناطق جنگی، صرفا شامل عملیات انجام شده در داخل دریا (فقط یگانهای شناور) محسوب و کلیه کارکنان و شاغلین پایگاه دریایی بوشهر (سابقا منطقه دوم دریایی نداجا) را دربر می‌گیرد. با عنایت به پیگیری‌های انجام شده از ستادهای بالاتر و اینکه شبهات و موارد اختلافی در بازنگری دستورالعمل مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی، مشهود می‌باشد، خواهشمند است دستور فرمایید تا مشخص شدن نتیجه امکان استفاده یا عدم بهره مندی از مزایای کسر خدمت یا معافیت (جهت کارکنان یاد شده که در بازه زمانی مذکور در پایگاه دریایی بوشهر خدمت نموده‌اند) از ارسال پرونده‌های کسری و معافیت و نیز ارجاع نفرات متقاضی به این معاونت/مدوظیفه جلوگیری بعمل آید. در ضمن پرونده‌هایی که قبلا واصل گردیده تا مشخص شدن موضوع تحت اقدام باقی خواهد ماند . دستورالعمل بازنگری مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی شماره 1162 /109 /99 مورخ 1399/10/15 معاونت نیروی انسانی نداجا (6) استان بوشهر : ردیف منطقه محدوده زمانی محدوده جغرافیایی از تا 1 جنگی 1359/6/31 1361/4/15 بندر دیلم به گناوه، بندر ریگ به امتداد جاده ساحلی تا بندر بوشهر 2 جنگی 1361/4/16 1367/5/27 بندر دیلم به گناوه، بندر ریگ، بند بوشهر فقط شامل عملیات انجام شده در داخل دریا * دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت : شاکی تقاضای ابطال دستورالعمل شماره 7702 /1654 /75 /00 مورخ 1400/10/23 معاونت نیروی انسانی نداجا را به دلیل مغایر بودن بازنگری و اصل قانونی عطف بما سبق نشدن دستورالعمل مذکور با بند 6 نامه شماره 3610 /1333 /28 مورخ 1396/09/28 ستاد کل نیروهای مسلح ارتش به جهت اینکه تنها مرجع صدور دستورالعمل در این خصوص می‌باشد و نیروی دریایی به تنهایی حق قانونگذاری و صدور دستورالعمل مغایر قانون را نداشته، نموده است. همچنین نامبرده اظهار داشته است: معاونت انسانی نیروی دریایی «بازنگری در دستورالعمل ستاد کل مشترک که در بازه زمانی 1361/04/16 تا 1367/05/27 را فقط یگان‌های شناور درگیر عملیات انجام شده در داخل دریا، (یگان‌های شناور) محسوب می‌نماید و کلیه شاغلین و کارکنان پایگاه نیروی دریایی را شامل نمی‌گردد» درحالیکه بنابر رای صادره از هیئت عمومی دیوان عدالت اداری تعیین مناطق جنگی تنها با ستاد کل نیروهای مسلح است نه با وزارت کشور یا نیروی دریایی! مطابق سند راهبردی خدمت‌رسانی به رزمندگان خدمت سربازی موظفی بوده و مطابق تبصره همین بند حضور کارکنان وظیفه و پایور که با اختیار خود به جبهه اعزام شده‌اند داوطلبانه می‌باشد؛ لذا به منظور تفکیک خدمت موظفی و داوطلبانه خدمت در جبهه کارکنان فوق، یک چهارم کل مدت جبهه کارکنان مذکور به عنوان موظفی و سه چهارم آن به عنوان داوطلب منظور گردیده است . مغایرت با قانون بازنگری در دستورالعمل ستاد کل نیروهای مسلح؛ اولا این جانب نیز با 28 ماه خدمت که 25 ماه از خدمت این جانب را داوطلبانه محسوب کرده‌اند که اکنون بازنگری دستورالعمل فوق از ارسال پرونده این جانب جهت صدور کارت ایثار ملی و سوابق50% حانبازی که در این خصوص هرگز قانون عطف بماسبق نمی‌گردد. ثانیا رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 257 (مورخ 1399/02/16) که بیان می‌دارد «با توجه به اینکه [طبق] مقرره مورد شکایت (نامه شماره 377598 مورخ 1397/07/20 رئیس امور مشاغل و نظام‌های پرداخت سازمان امور اداری و استخدامی کشور) برقراری امتیازات ایثارگری مربوط به خدمت داوطلبانه در جبهه موضوع احتساب سه چهارم خدمت وظیفه کارکنان جبهه از تاریخ صدور دستورالعمل شماره ن/4/م/ 201 /14 /45 مورخ 1391/05/14 ستاد کل نیروهای مسلح مجاز می‌باشد و ثالثا که در ردیف 6 دستورالعمل ستاد کل نیروهای مسلح مناطق جنگی در دوران دفاع مقدس: ردیف 6 استان محدوده مناطق (شهرستان) در خصوص استان بوشهر در تاریخ ذیل ابلاغیه مناطق عملیاتی موضوع ماده 112 قانون برنامه ششم توسعه (نامه شماره 3610 /1333 /28 مورخ 1396/09/28 ستاد کل نیروهای مسلح است . دلایل شاکی برای ابطال مقرره: 1 مطابق رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 257 (مورخ 1399/02/16) و دستور فرمانده معظم کل قوا، سه چهارم مدت خدمت وظیفه سربازان به مانند کادر نیروهای مسلح که در دوران دفاع مقدس در مناطق جنگی و عملیاتی حضور داشتند به عنوان خدمت داوطلیانه تلقی گردیده است. لکن مصوبه مورد شکایت صرفا حضور سربازان وظیفه در مناطق جنگی دریایی در بازه زمانی مورد نظر را ملاک اعطای امتیاز ایثارگری می‌داند و اشخاصی که در مناطق عملیاتی غیراز دریا حاضر بودند، از این امتیاز محروم شده‌اند. 2 مطابق بند 9/1 سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان (مصوب 1394 هیئت وزیران) ماده 3 آیین‌نامه اجرایی نحوه تعیین فوق العاده ایثارگری (مصوب فرمانده کل قوا) بند 12، 13 و 14 و ماده 1 آیین‌نامه تعیین و احراز مصادیق شهید و ایثارگری (مصوب 1393هیئت وزیران) و بند 12 ماده 1 آیین‌نامه مذکور (مصوب فرمانده کل قوا) مناطق عملیاتی (منظم و نامنظم) تعریف و مشخص گردیده است و مصوبه معاونت نیروی انسانی نداجا مورد شکایت، مغایر با مواد یاد شده می‌باشد . * در پاسخ به شکایت مذکور، طرف شکایت به‌طور خلاصه توضیح داده است که : 1 با توجه به وحدت ملاک از تبصره 2 ماده 2 و ماده 16 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی مصوب 1374/3/31 و تبصره ماده 58 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب 1391/10/2 و همچنین بر اساس آرای وحدت رویه شماره 256 مورخه 1381/7/21 و شماره 1712 و 1713 مورخ 1391/10/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، رسیدگی به شکایات ایثارگران از عدم اجرای صحیح قوانین و رسیدگی ماهوی به اختلاف در تشخیص و تطبیق جانباز با ضوابط و شرایط در صلاحیت کمیسیون ماده 16 رسیدگی به شکایات جانبازان قرار دارد، با این وصف رسیدگی به این قبیل اختلافات در دیوان عدالت اداری مجوز قانونی ندارد و مستلزم اتخاذ تصمیم در کمیسیون مذکور و اعتراض به آن می‌باشد . 2 مستند به تبصره 4 ماده 16 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری؛ در مواردی که اشخاص ذی نفع تقاضای انجام امر اداری یا خودداری از انجام آن را دارند، ابتدا باید تقاضای خود را به دستگاه مربوط ارائه دهند و آن دستگاه مکلف است ضمن ثبت درخواست و ارائه رسید، حداکثر ظرف سه ماه به صورت کتبی پاسخ قطعی را (نفیا یا اثباتا) به ذی نفع ابلاغ نماید مگر اینکه در سایر قوانین ظرف زمانی معینی برای پاسخ‌گویی دستگاه‌ها و مامورین مذکور مشخص شده باشد یا فوریت موضوع اقتضای زمان کوتاه تری را داشته باشد. چنانچه با انقضای مهلت مذکور آن دستگاه از ابلاغ پاسخ مقتضی خودداری نماید، ذی نفع می‌تواند با رعایت مواعد مذکور در تبصره (3) این ماده از زمان انقضای مهلت پاسخ و معاذیر قانونی یا شرعی در دیوان طرح شکایت کند. این در حالی است که شاکی محترم بدون رعایت مقررات شکلی مذکور، شکایت خود را مستقیما در دیوان عدالت اداری طرح نموده است . 3 مستند به تبصره 3 و 5 ماده 16 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری تصمیمات و اقدامات دستگاه‌ها و ماموران موضوع بندهای (1) و (3) ماده 10 این قانون ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ برای اشخاص مقیم داخل کشور و یکسال برای اشخاص مقیم خارج از کشور قابل شکایت در دیوان عدالت اداری می‌باشد این در حالی است که دادخواست نامبرده که مقیم ایران ( شهرستان بوشهر) بوده در تاریخ 1402/11/21 خارج از موعد قانونی به آن مرجع محترم تقدیم گردیده است . 4 یاد شده بالا در دادخواست تقدیمی به آن مرجع محترم بدون ارائه مستندات لازم ادعا نموده، سطر دوم و سوم بازنگری دستورالعمل شماره 500 /1654 /7702 مورخ 1400/10/23 و بخشنامه شماره 1162 /109 /99 مورخ 1399/10/15 صادره از معاونت نیروی انسانی نداجا با دستورالعمل مناطق جنگی و عملیاتی ستاد کل نیروهای مسلح مغایرت داشته و همچنین ادعا نموده است که به مدت 28 ماه در مناطق جنگی و عملیاتی (بوشهر) حضور داشته بر همین اساس خود را مستحق دریافت سه چهارم مدت حضور در منطقه عملیاتی (احتساب مدت 25 ماه سابقه ایثارگری) می‌داند این در حالی است که براساس تدابیر فرماندهی معظم کل قوا (مدظله العالی) در گردشکار شماره (75544 1390/3/31) راجع به مشکلات ایجاد شده ناشی از اجرای برخی از قوانین کشوری برای سازمان‌های ن . م مقرر فرمودند: «نیروهای مسلح تابع سیاست‌های ستاد کل نیروهای مسلح هستند و وقتی که آن ستاد سیاستهایی را ابلاغ می‌کند لازم الاجرا می‌باشد» و برابر ابلاغیه شماره (121 /104 /3610 - 1396/6/22) ستاد کل نیروهای مسلح اجرای قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی و مصوبات هیات محترم وزیران در سطح سازمانهای ن، م، مستلزم تدوین و ابلاغ نحوه اجرای قانون از سوی معاونت تخصصی مربوط به ستاد کل نیروهای مسلح می‌باشد که بر همین اساس احتساب هر گونه سنوات حضور کارکنان نیروهای مسلح در مناطق جنگی (جبهه) مطابق مفاد دستورالعمل جامع مناطق جنگی عملیاتی و امنیتی (درگیر و غیردرگیر) به شماره 2213 /15 /99836 1399/9/4 مصوب ستاد کل نیروهای مسلح تعیین می‌گردد که مراتب طی نامه شماره 1162 /109 /99 1391/10/15 صادره از معاونت نیروی انسانی نداجا/مد طرحها و قوانین به مناطق و پایگاههای نداجا بخشنامه گردیده است . برابر بررسی بعمل آمده مفاد بندهای (4) و (6) منطقه جنگی بخشنامه اخیرالذکر مغایریتی با مفاد بندهای (4) و (6) دستورالعمل جامع مناطق جنگی عملیاتی و امنیتی بشماره 2213 /15 /99836 - 1399/9/4 مصوب ستاد کل نیروهای مسلح ندارد. بر اساس بند (4) دستورالعمل مذکور، یگانها و شناورهای دریایی که در طول جنگ تحمیلی در خلیج فارس و تنگه هرمز مستقر بوده‌اند، به شرح زیر مشمول حضور در منطقه جنگی می‌باشند: الف یگانهای واقع در مناطق تنگه هرمز و محدوده طرح نازعات و جزایر (تنب بزرگ، تنب کوچک، بو موسی، فارو، بنی فارو و فارسی) به شناورهای شمال خلیج فارس به طرف خور عبدالله و دهانه اروند پ شناورهای بندر بوشهر به طرف جزیره فارسی ت شناورهای اسکورت نفتکشها بند 6 دستورالعمل مذکور، مناطق جنگی را به شرح جدول پیوست در صفحات 39 و 40 پرونده بر اساس محدوده جغرافیایی مشخص و تعیین نموده است . لذا چنانچه شاکی نسبت به مفاد دستورالعمل جامع مناطق جنگی و عملیاتی و امنیتی به شماره 2213 /15 /99836 1399/9/4 مصوب ستاد کل نیروهای مسلح اعتراضی دارد باید شکایت خود را به طرفیت ستاد کل نیروهای مسلح مطرح نماید نه نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران . 5 روند احتساب مدت حضور در مناطق جنگی و جبهه و صدور کارت ایثار بر اساس ضوابط بندهای «ج و د» ماده 9 و مواد 12 و 13 دستورالعمل اجرایی سیاست شماره (1) سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان، موضوع «اعطای کارت ایثار رزمندگان» بشماره 4 /2216 /1 /85 مورخ 1399/1/26 ستاد کل نیروهای مسلح، مستلزم طی فرآیند اجرایی پرونده‌های متقاضیان صدور کارت ایثار و تایید سوابق رزمندگان در کمیته احراز می‌باشد. و شاکی محترم می‌بایستی مدارک خود ( از قبیل امریه اعزام، ورود و خروج، برگ مرخصی و ....) را به نزدیکترین پایگاه ارتش ج.ا.ا به محل سکونت خود تحویل نموده تا مدارک در سامانه صدور کارت ایثار هوشمند بارگذاری و از طریق سیستمی به منطقه خدمتی وی ارسال و پس از طی تشریفات اداری و در صورت احراز مدت ایثارگری نامبرده وفق مفاد دستورالعمل مذکور، در خصوص صدور کارت هوشمند ملی ایثار وی اقدام لازم انجام خواهد شد . بر اساس قاعده فقهی «البینه علی المدعی، ماده 1257 قانون مدنی مصوب 1307/2/18 و ماده 197 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب ( در امور مدنی) مصوب 1379/1/21 «هر کسی که مدعی حقی یا دینی باشد باید آن را اثبات کند» لذا چنانچه نامبرده مدعی است که در مناطق جنگی حضور داشته است بایستی ادله و مدارک مثبته (از قبیل امریه اعزام، ورود و خروج، برگ مرخصی و) را جهت طرح در کمیته احراز (به عنوان مرجع تعیین تکلیف بررسی و تایید سوابق رزمندگان) و طی فرآیند اجرایی دستورالعمل اجرایی سیاست شماره (1) سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان موضوع «اعطای کارت ایثار رزمندگان» اقدام نماید . * پرونده کلاسه 0300109 ه ع با موضوع "ابطال بند 2 و 3 بازنگری در دستورالعمل مناطق جنگی، عملیاتی ستاد کل نیروهای مسلح شماره 1654/75 مورخ 1400/10/23 نداجا و بند 6 دستورالعمل بازنگری در مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی شماره 1162 /109 /99 مورخ 1399/10/15 معاونت نیروی انسانی نداجا" در جلسه هیات تخصصی اداری و امور عمومی مطرح و به شرح آتی اتخاذ تصمیم شد : رای هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری به موجب بند «الف» ماده 112 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1395 ستاد کل نیروهای مسلح موظف است به منظور جبران عقب ماندگی‌های استان‌های مناطق عملیاتی دفاع مقدس محدوده مناطق عملیاتی دفاع مقدس را تا پایان سال اول اجرای قانون برنامه به سازمان اعلام نماید. علیهذا نظر به اینکه مقرره مذکور در راستای حکم قانون‌گذار و همچنین صلاحیت و اختیارات قانونی ستاد کل نیروهای مسلح بوده و مغایرتی با قانون ندارد در نتیجه با اتفاق آراء اعضای هیات تخصصی اداری و امور عمومی و مستندا به بند «ب» ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی 1402/02/10 ) رای به رد شکایت صادر می‌شود؛ این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس ارزشمند یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. بر اساس ماده 93 قانون یاد شده آرای هیات‌های تخصصی و هیات عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون، در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضائی و اداری، معتبر و ملاک عمل است . رئیس هیات تخصصی اداری و امور عمومی زین العابدین تقوی