رای شماره 2465 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: درخصوص اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای 1889 الی 1891 -1397/10/04 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شماره 9802132 – 1398/9/19 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 98099709058112465 مورخ 1398/8/28 با موضوع : « اعمال ماده 91 قانون تشکیلات آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای 1889 الی 1891 هیات عمومی دیوان عدالت اداری» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه: 1398/8/28 شماره دادنامه: 2465 شماره پرونده: 98/2132 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع: اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای 1889 الی 1891-1397/10/4 هیات عمومی دیوان عدالت اداری متقاضی: رئیس دیوان عدالت اداری گردش کار: 1- معاونت حقوقی، مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کشور به موجب نامه شماره 109/20000-1398/2/23 به رئیس دیوان عدالت اداری اعلام کرده است که : "احتراما در خصوص صدور رای وحدت رویه شماره 1889 الی 1891 هیات عمومی دیوان عدالت اداری راجع به ماهیت حقوقی صندوق بازنشستگی کارکنان صنایع فولاد موارد ذیل را به استحضار می‌رساند : 1 - وفق بند (پ) ماده 12 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، موسسه صندوق حمایت و بازنشستگی کارکنان فولاد با کلیه وظایف، اختیارات، تعهدات و داراییها از جمله اموال منقول و غیرمنقول، سهام، امتیازات، موجودی، اسناد و اوراق با حفظ هویت مستقل به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی انتقال می‌یابد . 2 - با عنایت به تاکید بند مزبور مبنی بر انتقال وظایف و اختیارات و سهام و امتیازات و موجودی و اموال منقول و غیرمنقول و داراییهای صندوق به وزارتخانه مذکور با قید «حفظ هویت مستقل» مربوط ماهیت حقوقی صندوق مزبور دولتی ارزیابی می‌گردد . بنا به مراتب پیش گفته و از آنجا که آخرین اراده قانون‌گذار به شرح ماخذ قانونی اخیرالذکر تعیین‌کننده وضعیت اموال منقول و غیرمنقول، سهام، امتیازات، موجودی، اسناد و اوراق صندوق می‌باشد که طی آن به وزارت تعاون، کار ور فاه اجتماعی منتقل شده و با این انتقال، ماهیت حقوقی دستگاه منتقل الیه به آن تعمیم می‌یابد لذا مستند به ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 و به منظور اعمال نظارت موثر سازمان متبوع، اصلاح دادنامه صدرالذکر مورد استدعاست . " 2 - رئیس دیوان عدالت اداری پس از ملاحظه گزارش نامه شماره 39039 - 11/3/1398 معاونت نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری موضوع را برای بررسی به هیات تخصصی مربوطه ارجاع می‌کند و پس از ملاحظه نظر اکثریت هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری در هامش گزارش 9802132 - 1398/7/17 مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری موضوع را به هیات عمومی ارجاع می‌کند . 3 - متن رای 1889 الی 1891- 1397/10/4 هیات عمومی دیوان عدالت اداری به قرار زیر است : "به موجب قرارداد قطعی شماره 33691/43-1392/12/28 سازمان خصوصی‌سازی، 55 درصد سهام شرکت دخانیات ایران به صندوق حمایت و بازنشستگی کارکنان فولاد واگذار شده است. صندوق حمایت و بازنشستگی کارکنان فولاد بر اساس قانون تاسیس نشده و تعلق بیش از 50 درصد سهام اولیه آن به دولت یا شرکتهای دولتی نیز احراز نشده است و بنابراین تعریف شرکت دولتی (موضوع ماده 4 قانون محاسبات عمومی و مواد 2 و 4 قانون مدیریت خدمات کشوری) شامل این صندوق نمی‌شود. ضمن آن که این صندوق با شماره 9511 و در تاریخ 1376/3/18 بر اساس مصوبه هیات مدیره شرکت ملی فولاد ایران به عنوان یک موسسه غیر دولتی در اداره ثبت شرکتها و موسسات غیر تجاری تهران به ثبت رسیده است. در عین حال واگذاری این صندوق به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی که بر اساس تصویب نامه شماره 141598/ت45352ه-1391/7/22 هیات وزیران صورت گرفته تغییری در ماهیت حقوقی آن ایجاد نمی‌کند، زیرا این انتقال در راستای اجرای حکم مقرر در ماده 113 قانون مدیریت خدمات کشوری و به منظور اعمال نظارت بر صندوقهای بیمه‌ای انجام شده و وضعیت حقوقی سابق آن قابل استصحاب است. احکام قانون‌گذار در بند (د) ماده7 قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی مصوب سال 1383، بند (د) ماده 113 قانون مدیریت خدمات کشوری اصلاحی 1388، ماده 29 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت 2 مصوب سال1393، بند (پ) ماده 12 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1395 و بند (ه) تبصره 7 قانون بودجه سال 1396 کل کشور به ترتیب بر منع دولت از دخل و تصرف در اموال صندوقهای بازنشستگی، عدم تغییر نظام حقوقی صندوقهای بازنشستگی پس از واگذاری آن‌ها، کاهش وابستگی این صندوقها به بودجه عمومی دولت، حفظ هویت مستقل آن‌ها پس از واگذاری و رد دیون دولت به صندوق بازنشستگی فولاد تاکید کرده است که موارد فوق همگی دلالت بر حفظ ماهیت غیردولتی این صندوق از نظر قانون‌گذار دارند. همچنین با توجه به عدم پیش‌بینی ردیف بودجه دولتی برای صندوق بازنشستگی فولاد در قوانین بودجه سالیانه کل کشور و تصریح مفاد نامه شماره 147367/23952-1395/11/24معاونت حقوقی رئیس جمهور، نامه شماره 786/30100-1393/11/15 مدیرکل حقوقی و بررسی‌های فنی دیوان محاسبات کشور و نامه شماره 13252/21-1393/6/9 سازمان خصوصی‌سازی بر غیر دولتی بودن این صندوق، ماهیت آن غیر دولتی است. بنابراین با توجه به ماهیت غیر دولتی صندوق یاد شده، شرکت دخانیات ایران نیز که 55 درصد سهام آن به این صندوق واگذار شده، بالتبع ماهیت غیر دولتی دارد و آرایی که بر مبنای غیر دولتی بودن شرکت دخانیات و صندوق بازنشستگی فولاد صادر شده و شعب دیوان را صالح به رسیدگی به دعاوی مطروحه علیه آن‌ها ندانسته‌اند، صحیح و موافق مقررات قانونی است. این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری در موارد مشابه لازم الاتباع است " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/8/28 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی مطابق بند (پ) ماده 12 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1395 مقرر شده است موسسه صندوق حمایت و بازنشستگی کارکنان فولاد با کلیه وظایف، اختیارات، تعهدات و داراییها از جمله اموال منقول و غیرمنقول، سهام، امتیازات، موجودی، اسناد و اوراق با حفظ هویت مستقل به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی انتقال می‌یابد. نظر به اینکه رای وحدت رویه شماره 1889 الی 1891-1397/10/4 هیات عمومی دیوان عدالت اداری پس از لازم الاجرا شدن قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران صادر شده و از طرفی منظور از حفظ هویت در بند (پ) ماده 12 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ، هویت مستقل آن بوده و در صدد بیان ماهیت حقوقی آن از حیث دولتی یا غیردولتی بودن نبوده است، مضاف اینکه در بند 59 قانون بودجه سال 1391 نیز مفاد بند (پ) ماده 12 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ذکر شده بود، بنابراین با لحاظ حکم بند 59 قانون بودجه سال 1391 کل کشور و بند (پ) ماده 12 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران صندوق بازنشستگی کارکنان صنایع فولاد به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مستقل شده و ماهیت حقوقی آن دولتی است. از این جهت رای وحدت رویه شماره 1889 الی 1891-1397/10/4 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون صادر شده و در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 رای مذکور نقض می‌شود و با توجه به اینکه رای هیات عمومی وحدت رویه بوده، در اجرای بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری آرایی که در مقام دولتی بودن صندوق بازنشستگی فولاد صادر شده صحیح و موافق مقررات است. این رای برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است. مرتضی علی اشراقی هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری