رای شماره 669 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب 35 و 30 و 39 بدوی دیوان عدالت اداری در خصوص تبدیل وضعیت استخدامی از قراردادی به رسمی

شماره 9801138 – 28/12/1398 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس محترم هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران با سلام یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9809970905810669 مورخ 11/4/1398 جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1398/4/11 شماره دادنامه: 669 شماره پرونده : 1138/98 مرجع رسیدگی:هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام‌کننده تعارض : آقای غلامرضا مولابیگی (معاون نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری) موضوع : اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری گردش کار : آقای غلامرضا مولابیگی (معاون نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری) به موجب گزارش شماره 260/12147/2 1397/11/29 اعلام کرده است که: حضرت حجت‌الاسلام‌والمسلمین جناب آقای بهرامی «زیدعزه» رئیس محترم دیوان عدالت اداری سلام علیکم احتراما در خصوص تعارض آراء صادره از شعب دیوان موضوع تبدیل وضعیت استخدامی از قراردادی به رسمی قطعی به استناد بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه به استحضار می‌رساند: نظر به اینکه در خصوص موضوع، برخی شعب دیوان با این استدلال که بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه مشروط به تامین نیرو از محل مجوزهای مربوط و نیز سهمیه‌های استخدامی و پستهای بدون تصدی متعاقب معرفی از بنیاد شهید می‌باشد و حکم بند مذکور صرفا ناظر به استخدام ابتدایی ایثارگران با رعایت شرایط قانونی بوده و تبدیل وضعیت استخدامی از آن استنباط نمی‌گردد، حکم به رد شکایت صادر نموده‌اند، لکن برخی شعب دیوان به استناد تبصره 1 بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه مبنی بر تبدیل وضعیت استخدامی مشمولین ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران حکم به ورود شکایت و الزم به تبدیل وضعیت از قراردادی به رسمی قطعی صادر کرده‌اند، لذا با توجه به استنباط‌های مختلف شعب دیوان در این خصوص، موضوع از مصادیق تعارض آراء به نظر می‌رسد و وفق ماده 89 قانون دیوان قابل طرح در هیات عمومی دیوان می‌باشد. مع الوصف مراتب جهت هرگونه دستور به حضور ایفاد می‌گردد. گردش کار پرونده‌ها و مشروح آراء به قرار زیر است: الف: شعبه 35 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9709980900200289 با موضوع دادخواست آقای عظیم غفاری پور به طرفیت دانشگاه علوم پزشکی ایلام سازمان امور اداری و استخدامی کشور و به خواسته تبدیل وضعیت استخدامی از قراردادی به رسمی موضوع بند ذ ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه به‌موجب دادنامه شماره 9709970900200877 1397/4/20 به شرح زیر رای صادر کرده است: نظر به ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران و ماده 87 قانون ششم برنامه توسعه در جهت لزوم تبدیل وضعیت استخدامی قانون ششم برنامه توسعه در جهت لزوم تبدیل وضعیت استخدامی اشخاص تحت شمول و توجها به احراز وضعیت استخدامی شاکی در پرتو قانون فوق‌الاشعار فلذا مستفاد از ماده 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت وی صادر و اعلام می‌گردد. این رای ظرف بیست روز از ابلاغ قابل تجدیدنظر در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری است. در اثر تجدیدنظرخواهی از رای مذکور شعبه 27 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9709970956002954 1397/9/27 با استدلال زیر رای مذکور را نقض می‌کند. حکم مقرر در بند ذ ماده 87 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران مبنی بر تکلیف دستگاههای اجرایی به استخدام رسمی ایثارگران در مشاغل حاکمیتی و نیز پیمانی در مشاغل غیرحاکمیتی مشروط به تامین نیرو از محل مجوزهای مربوط و نیز سهمیه‌های استخدامی و پست‌های بدون متصدی بوده و از این حکم استخدام ایثارگران بدون رعایت مقررات ذکر شده استنباط نمی‌گردد و رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 917 مورخ 1392/11/28 نیز مفید همین معناست و در این پرونده چون از ناحیه تجدیدنظرخوانده مدرکی دال بر اختصاص سهمیه استخدامی از ناحیه مبادی ذیربط ارائه نشده در نتیجه اعتراض وارد بوده و دادنامه معترض‌عنه مغایر با موازین قانونی تشخیص لذا مستندا به ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ضمن نقض آن حکم برد [به رد] شکایت تجدیدنظرخوانده صادر و اعلام می‌شود. این رای قطعی است. ب: شعبه 30 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده‌های شماره 9609980902302150 و 9609980902302202 با موضوع دادخواست آقای میرزا آقا خناری و خانم زینب موحدی‌فر به طرفیت سازمان اداری و استخدامی کشور و به خواسته تقاضای تبدیل وضعیت از قراردادی به رسمی به موجب دادنامه‌های شماره 9709970902301366 1397/5/17 و 9709970902301467 1397/5/22 به‌شرح زیر رای صادر کرده است: در خصوص شکایت شاکی فوق‌الذکر به طرفیت خواندگان فوق‌الذکر به خواسته فوق‌الاشعار این شعبه با بررسی محتویات پرونده، ملاحظه شکایت شاکی و دلائل مستندات ارائه شده از ناحیه ایشان، ملاحظه لایحه دفاعیه خوانده ردیف دوم و عدم پاسخ از ناحیه خوانده ردیف اول نظربه تبصره 2 قانون اصلاح بند (و) ماده 44 قانون برنامه پنجم توسعه و تبصره1 بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه خواسته شاکی وفق قوانین و مقررات بوده و خواندگان می‌بایست در اسرع وقت نسبت به اجرای آن اقدام نمایند بنابراین شکایت شاکی را موجه تشخیص و مستندا به مواد 10 و 11 و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت شاکی صادر و اعلام می‌نماید. رای صادره ظرف مهلت بیست روز قابل اعتراض در محاکم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد. در اثر تجدیدنظرخواهی از رای مذکور شعبه 27 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9709970956003140 1397/10/19 با استدلال زیر رای مذکور را نقض می‌کند: حکم مقرر در بند واو ماده 44 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1389 و قانون اصلاح بند مذکور و ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران و نیز ماده 6 آیین‌نامه ساماندهی اشتغال فرزندان شاهد و جانبازان بیست و پنج درصد و بالاتر مصوب 1388/12/26 هیات وزیران و بند ذ ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه مبنی بر تکلیف دستگاههای اجرایی به استخدام رسمی این افراد در مشاغل حاکمیتی و پیمانی در مشاغل غیرحاکمیتی مشروط به تامین نیرو از محل مجوزهای مربوط و نیز سهمیه‌های استخدامی و پست‌های بدون متصدی متعاقب معرفی از طرف بنیاد شهید می‌باشد از طرفی حکم بند ذ ماده مرقوم صرفا ناظر بر استخدام ابتدایی ایثارگران با رعایت شروط قانونی بوده و تبدیل وضعیت به کیفیت موصوفه از آن استنباط نمی‌گردد علیهذا در این پرونده به لحاظ عدم اختصاص سهمیه استخدامی از ناحیه مبادی ذیربط اعتراض وارد می‌باشد و دادنامه مرقوم مغایر با موازین قانونی صادر شده است لذا مستندا به ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ضمن نقض آن حکم به رد شکایت تجدیدنظرخوانده صادر می‌شود. رای صادره قطعی است. ج: شعبه 39 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9509980957600596 با موضوع دادخواست آقای روح اله کریمی به طرفیت شهرداری ایلام و به خواسته الزام شهرداری به تبدیل وضعیت استخدامی از قراردادی به رسمی به‌موجب دادنامه شماره 9609970957600598 1396/8/21 به شرح زیر رای صادر کرده است: در خصوص شکایت شاکی این شعبه با بررسی محتویات پرونده، ملاحظه شکایت شاکی و دلائل و مستندات ارائه شده از ناحیه ایشان، ملاحظه لایحه دفاعیه خوانده با عنایت به اینکه به موجب تبصره 3 ماده واحده قانون اصلاح بند (و) ماده 44 قانون برنامه پنج ساله توسعه جمهوری اسلامی ایران مقرر گردیده است فرزندان شاهد و آزاده از شرط جنسیت برای استفاده از سهمیه استخدامی معاف و دستگاههای مشمول این قانون موظفند بدون الزام به رعایت شرط سنی و تحصیلی معدل و آزمون برای متقاضی اعم از مرد و زن با احراز شرایط عمومی گزینش با هماهنگی بنیاد شهید و امور ایثارگران و از ابتدا آنان را به صورت رسمی قطعی استخدام نمایند به موجب قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب 1391/10/2 مشمول شاکی به عنوان برادر شهید نیز می‌شود که مرجع طرف شکایت به موجب لایحه دفاعیه مثبوته در شعبه اعلام داشته است که تبدیل وضعیت ایثارگران خانواده شهدا نیاز به سهمیه استخدامی می‌باشد که آن مرجع (خوانده) در اختیار ندارد نظر به اینکه سهمیه استخدامی ناظر به استخدام عادی می‌باشد و حسب تبصره 2 ماده فوق‌الذکر دستگاه متبوع مکلف به استخدام رسمی شاکی می‌باشد. علی هذا شکایت شاکی را موجه تشخیص و مستندا به مواد 10 و 11 و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت شاکی صادر و اعلام می‌نماید. رای صادره ظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدید نظر دیوان عدالت اداری می‌باشد . در اثر تجدیدنظرخواهی از رای مذکور شعبه 29 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به‌موجب دادنامه شماره 9709970959900377 1397/2/5 با استدلال زیر رای مذکور را نقض می‌کند: در خصوص تجدیدنظرخواهی شهرداری ایلام از دادنامه شماره 598 1396/8/21 صادره از شعبه 29 تجدیدنظر. با عنایت به محتویات پرونده و نظربه اینکه براساس مقررات و قوانین موضوعه از جمله ماده 44 قانون مدیریت خدمات کشوری به کارگیری افراد در دستگاه‌های اجرایی منوط به شرکت در آزمونهای عمومی و قبولی از امتحان می‌باشد و ایضا جذب ایثارگران واجد شرایط منوط به صدور مجوز در حد سهمیه مربوطه و ایضا شرکت در آزمونهای عمومی می‌باشد و همچنین تبدیل وضعیت استخدامی براساس ماده 14 آیین‌نامه استخدامی شهرداریها منوط به شرایط متعددی از جمله موافقت و تصویب شورا بوده که نامبرده فاقد چنین مصوبه‌ای می‌باشد علیهذا تجدیدنظرخواهی وارد تشخیص و مستندا به ماده 71 از قانون دیوان عدالت اداری ضمن نقض دادنامه معترض‌عنه حکم به رد شکایت بدوی صادر می‌شود. این رای قطعی است. د: شعبه 36 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده‌های شماره 9609980957001549، 9709980957000564 و 9709980957000526 با موضوع دادخواست آقایان محمدحسن الهیاری، علی نیساری و سهیل بخشایی به طرفیت سازمان اداری و استخدامی کشور و به خواسته تبدیل وضعیت از قراردادی به رسمی به موجب دادنامه‌های شماره 97099709570002371397/2/23، 9709970957001292 1397/5/28 و 97099709570009341397/4/24 به شرح زیر رای صادر کرده است: با توجه به مجموع محتویات و اوراق پرونده نظر به اینکه مطابق و تبصره بند ز ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه دستگاه اجرایی می‌بایستی وضعیت استخدامی مشمولان این ماده را حداکثر پس از 3 ماه رسمی قطعی نموده و شاکی نیز از مشمولان ماده فوق‌الذکر بوده علیهذا بنا به مراتب فوق ضمن پذیرش شکایت شاکی حکم به ورود و الزام ادارات خوانده به اجابت خواسته مشارالیه را صادر و اعلام می‌نماید. رای صادره ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد. رای مذکور به موجب آراء شماره 9709970955803105 1397/8/21، 9709970956302576 1397/7/22 و 9709970956302507 1397/7/17 شعبه 36 و 28 تجدیدنظردیوان عدالت اداری تایید شده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/4/11 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف: تعارض در آراء محرز است. ب: اولا: با توجه به اینکه بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395/12/14 عبارت «اعم از رسمی، پیمانی، قراردادی، شرکتی» را بعد از عبارت «تامین نیروهای مورد نیاز خود را» به ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب 1391/10/2 اضافه کرده است لذا تفسیر و اجراء آن باید با توجه به قیود و شرایط ماده مذکور صورت پذیرد. مخاطب ماده 21 به موجب صدر این ماده کلیه دستگاه‌های موضوع ماده 2 قانون مذکور اعم از دستگاه‌های اجرایی دولتی و عمومی و ... شرکتها و مراکز تولیدی و توزیعی و خدماتی تحت پوشش قانون کار هستند. به موجب این ماده در اعمال سهمیه اختصاصی ایثارگران لازم است «وفق ضوابط و مجوزهای مربوط» اقدام شود. ماده مذکور هم در برگیرنده «استخدام» و هم در برگیرنده «به کارگیری نیرو» در دستگاه‌ها و شرکتهای مشمول می‌باشد. بر اساس ضوابط و مقررات استخدامی (از جمله مواد 32 و تبصره‌های آن 47، 52، 95 و 124 قانون مدیریت خدمات کشوری ) به کارگیری نیرو مفهومی عام داشته و شامل کلیه مواردی می‌شود که دستگاه فردی را مستقیما جهت انجام وظایف و ماموریتهای خود به خدمت گرفته باشد. لیکن استخدام به موجب مواد 45 و 46 قانون مدیریت خدمات کشوری صرفا شامل به کارگیری نیرو به صورت پیمانی و رسمی اعم از آزمایشی و قطعی می‌باشد و لذا به خدمت گرفتن افراد به صورت قراردادی هر چند به کارگیری محسوب می‌شود، لیکن برای فرد وضعیت استخدامی ایجاد نمی‌کند. ثانیا: با توجه به اینکه در تبصره 1 بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395/12/14 مقرر شده: «وضعیت استخدامی مشمولان این ماده حداکثر پس از سه ماه رسمی قطعی می‌گردد.» این تبصره شامل ایثارگرانی است که مستند به ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران با رعایت سهمیه، ضوابط و مجوزهای مربوط از جمله شرکت در آزمون به استخدام دستگاه درآمده باشند و چنانچه وضعیت استخدامی آن‌ها به صورت پیمانی یا رسمی آزمایشی باشد، ظرف سه ماه به قطعی تبدیل شود، بنابراین این حکم شامل ایثارگرانی که به کارگیری آن‌ها به صورت قراردادی و غیراستخدامی بوده است نمی‌شود. در این ارتباط در رای شماره 1849 تا 1851 1397/9/20 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که با لحاظ مفاد ماده 21 (با لحاظ بند ذ ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395/12/14 ) صادر شده مقرر شده است، جهت استخدام ایثارگران در دستگاه‌های اجرایی رعایت مقررات عمومی از جمله (وجود پست سازمانی بلاتصدی) داشتن مجوز و سهمیه استخدامی، شرکت و قبولی در آزمون عمومی و رقابت در سهیمه استخدامی، رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصتها با لحاظ برخی معافیتهای مصرح لازم است. ثالثا: استناد به تبصره 2 بند (و) ماده 44 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 جهت تبدیل وضعیت استخدامی از قراردادی به رسمی قطعی موضوعیت ندارد، زیرا صرف نظر از اینکه اعتبار قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 در حال حاضر منقضی شده و به‌استناد ماده 76 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب 1391/10/2 استناد به قوانین برنامه تنها در مدت اعتبار آن‌ها قابلیت استناد دارد، اساسا موضوع تبصره مذکور استخدام رسمی قطعی در چارچوب سهمیه استخدامی ایثارگران می‌باشد. بدیهی است این امر مانع به کارگیری ایثارگران خارج از سهمیه استخدامی به صورت قراردادی در دستگاه‌های اجرایی نبوده و چنانچه قرار باشد به استناد ماده 21 قانون جامع ایثارگران مصوب 1391/10/2 با استفاده از سهمیه ایثارگری به صورت رسمی قطعی استخدام شوند رعایت مقررات مذکور در این ماده الزامی است. رابعا: الزام به استخدام نیروهای قراردادی شاغل در دستگاه‌های دولتی بدون رعایت مقررات و مجوز استخدامی که در ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب 1391/10/2 به آن موکول شده است از جمله عدم شرکت در آزمون و عدم رقابت با سایر ایثارگران متقاضی استخدام به منزله نادیده گرفتن حکم ماده قانونی مذکور و بسیاری از اصول و مقررات حاکم بر استخدام دولتی و آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری است و عملا موجبات تقلب نسبت به قانون و ایجاد تبعیض استخدامی در بین ایثارگران و زمینه سوء استفاده در دستگاه‌های اجرایی را فراهم خواهد کرد. خامسا: با توجه به استدلال مصرح در رای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 92 1398/1/27 آراء صادر شده به رد شکایت به شرح مندرج در گردش کار صحیح و موافق مقررات است. این رای به استناد بند 2 بند 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی