رای شماره 818798 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری فارس و ابطال بخشنامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 مدیرکل آموزش و پرورش استان فارس

شماره 0105248 – 1404/04/22 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140431390000818798 مورخ 1404/04/10 مبنی بر: نامه شماره 10 /14602 /1400 مورخ 1400/09/18 مدیرکل آموزش و پرورش فارس و صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/09/13 مدیرکل دفتر اموراجتماعی و فرهنگی استانداری فارس در تعیین نصاب سنتی کمتر از 5 سال برای فعالیت خانه‌های کودک و اعلام بی‌اعتباری مجوز فعالیت آن‌ها و تخلف‌انگاری عدم ثبت اطلاعات و پیش‌بینی برخورد با متخلفان، به دلیل عدم رعایت حدود اختیارات پیش‌بینی شده برای این نهادها ابطال شد جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری – یداله اسمعیلی فرد شماره دادنامه: 140431390000818798 تاریخ دادنامه: 1404/4/10 شماره پرونده: 0105248 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای حسن کیان طرف شکایت: استانداری فارس و اداره کل آموزش و پرورش استان فارس موضوع شکایت و خواسته: ابطال صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری فارس و ابطال بخشنامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 مدیرکل آموزش و پرورش استان فارس گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری فارس و ابطال بخشنامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 مدیرکل آموزش و پرورش استان فارس را خواستار شده و در جهت تبیین موضوع اعلام کرده است که: " مطابق با نامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 آموزش و پرورش استان فارس و براساس بند یک صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 «تنها دستگاه متولی ساماندهی و ارایه مجوز به خانه‌های بازی کودک یا موسسات خلاقیت کودک یا عملکرد مشابه آموزش و پرورش تعیین شده و مجوزهای صادره با هر عنوان از تمامی دستگاه‌های اجرایی و انجمن‌های صنفی که با کودکان کمتر از پنج سال ارتباط دارد ابطال و فاقد اعتبار گردیده و فعالیت تمامی واحدهای صنفی و رسته‌های مذکور که اقدام به ثبت اطلاعات نکرده‌اند تخلّف محسوب گردیده» در حالی که مصوبه فوق و نامه صادره مستند به آن با توجه به موارد ذیل خلاف قانون و عقل بوده و درخور نقض توسط دیوان عدالت اداری می‌باشد: الف: مطابق با ماده واحده قانون تعطیل موسسات و واحدهای آموزشی مصوّب 1372/10/7 «اشخاصی که بدون اخد مجوز از مراجع قانونی اقدام به ایجاد موسسات و واحدهای آموزشی و تحقیقاتی و فرهنگی از قبیل دانشگاه، موسسه آموزش عالی یا تحقیقاتی، مدرسه و آموزشگاه که از وظایف وزارتخانه‌های فرهنگ و آموزش عالی، آموزش و پرورش، کار و امور اجتماعی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد نمایند و بعد از صدور انحلال طبق ضوابط مقرّر موسسه یا واحد مربوطه را دایر نگاه دارند در حکم کلاه‌برداری محسوب و در صورت شکایت وزارتخانه مربوطه تحت تعقیب قانونی قرار خواهند گرفت» ب: طبق تبصره یک ماده دو قانون تاسیس و اداره مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی، تنها مرجع صدور مجوز آموزشگاه‌های علمی و آزاد و زبان خارجه جهت آموزش افراد زیر بیست سال آموزش و پرورش است. بنابراین اولا مراجع دیگر نیز می‌توانند مجوز فعالیت بدهند و ثانیا صرفا «آموزش» افراد زیر بیست سال به عهده آموزش و پرورش است نه چیز دیگری غیر از آموزش و حال آن که این نامه و این صورتجلسه فراتر از اختیارات استانداری یا آموزش و پرورش قانونگذاری کرده و نه تنها اختیارات سایر وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها و اصناف را برخلاف قانون محدود نموده بلکه آموزش و پرورش را به غلط و به صورت انحصاری تنها متولی هر گونه ارتباطی با کودکان زیر پنج سال دانسته است. لذا تقاضای ابطال نامه فوق و صورتجلسه مورد اشاره در این نامه را دارم." متن مقرره‌های مورد شکایت به شرح زیر است: " الف- نامه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 استانداری فارس شهردار محترم شیراز مدیرکل محترم آموزش و پرورش فارس مدیرکل محترم بهزیستی فارس مدیرکل محترم ثبت اسناد و املاک استان مدیرکل محترم ورزش و جوانان فارس معاونت محترم پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان فارس معاونت محترم اجتماعی فرماندهی انتظامی فارس سرپرست محترم اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان با سلام و احترام به پیوست تصویر نامه شماره 1400/394955 تاریخ 1400/9/9 رییس محترم سازمان فرهنگی و اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز به انضمام صورتجلسه تاریخ 1400/8/22 در خصوص تعیین تکلیف مراکز خانه‌های بازی کودکان برای آگاهی، اقدام و اعلام نتیجه ایفاد می‌شود.- مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری فارس نامه شماره 1400/394955 مورخ 1400/9/9 مدیرکل محترم دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری با سلام و احترام به پیوست متن صورتجلسه «تعیین تکلیف مراکز خانه‌های بازی کودکان» مورخ 1400/8/22 ارسال می‌گردد. با توجه به برگزاری جلسه در استانداری خواهشمند است در صورت صلاحدید و تایید متن صورتجلسه، دستور فرمایید مصوبات از طرف دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری برای سازمان‌ها و ارگان‌های مدعو ارسال گردد.- معاون شهردار و رییس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز عنوان جلسه: تعیین تکلیف مراکز خانه‌های بازی کودکان شماره صورتجلسه: سقف زمانی جلسه: 1 ساعت رییس جلسه: فروغ هاشمی نیا دبیر جلسه: تاریخ: 1400/8/22 محل تشکیل: استانداری (دفتر معاون امور آسیب‌ها) ساعت شروع: 8:30 ساعت خاتمه: 9:30 دستورجلسه: ارایه گزارش توسط اعضاء- تعیین دستگاه متولی و ناظر بر موضوع در استان حاضرین: ردیف – نام و نام خانوادگی – نام دستگاه – سمت – شماره تماس – امضاء 1 – سیده فروغ هاشمی نیا – استانداری فارس – معاون امور آسیب‌ها. 2 – سلیم بیگی فرد – بهزیستی فارس – کارشناس مسیول امور کارکنان. 3 – اسماعیل حسن زاده – اتاق اصناف – امور اتحادیه. 4 – منیژه پاداش نیک – اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی – رییس اداره حمایتی آسیب‌های اجتماعی. 5 – الهه دهقان پیشه – سازمان فرهنگی شهرداری – کارشناس اجتماعی. 6 – علی قادری – آموزش و پرورش – کارشناس آسیب‌های اجتماعی (آموزش و پرورش) غایبین: دستگاه اداره کل ثبت اسناد و املاک معاونت پیشگیری از جرم دادگستری معاون اجتماعی نیروی انتظامی استان ردیف – موضوعات مطرح شده – متعهّد به انجام – تاریخ اتمام 1 – اداره کل آموزش و پرورش استان فارس به عنوان دستگاه متولی در امر ساماندهی و ارایه مجوز به خانه‌های بازی کودک یا موسساتی با عملکرد مشابه تعیین می‌گردد – اداره کل آموزش و پرورش استان فارس. 2 – اداره بهزیستی به عنوان دستگاه همکار از بعد اقدامات پیشگیرانه و مداخله‌ای در خصوص آسیب‌ها و سلامت روان تعیین می‌گردد – اداره بهزیستی. 3 – اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی به عنوان دستگاه همکار از بعد نظارت بر بهداشت و ایمنی محیط کار تعیین می‌گردد - اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی. 4 – مقرّر گردید اداره کل آموزش و پرورش اقدام فوری به مکاتبه با تمام خانه‌های بازی، تهیّه دستورالعمل و ساماندهی آن‌ها نماید- اداره کل آموزش و پرورش استان فارس. 5 - مقرّر گردید اداره کل ورزش و جوانان و همچنین انجمن صنفی خانه‌های بازی کودکان در جلسات بعدی دعوت شوند. – همه دستگاه‌ها. 6 – مقرّر گردید در کلّیه شهرستان‌ها کمیته ساماندهی خانه‌های بازی کودکان تشکیل شود و فهرست خانه‌های بازی کودکان یا موسسات با عملکرد مشابه در حوزه کودکان به دفتر امور اجتماعی استانداری ارسال شود – فرمانداران کل شهرستان‌ها. 7 – مقرّر گردید آموزش و پرورش نسبت به بازرسی، تهیّه دستورالعمل‌های آموزشی اعم از نوع موسیقی، بررسی و تعیین صلاحیّت افرادی که در معرض کودکان هستند اقدام کند و تا 20 آذر گزارش را به دفتر امور اجتماعی استانداری ارسال کند - اداره کل آموزش و پرورش استان فارس- 20 آذر 1400. 8- مقرّر گردید جلسه تخصّصی با حضور آموزش و پرورش، بهزیستی، اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان فرهنگی شهرداری و مرکز بهداشت استان با ریاست آموزش و پرورش تشکیل شود و در این جلسه جهت امور ساماندهی و بررسی اولویت‌های ضروری اعم از تهیّه لیست بازرسی‌های ادواری و نظارت‌های مستمر، پیگیری روش‌هایی برای پیش‌گیری از تعطیلی یا بیکاری و حمایت از اشتغال با رعایت کلّیه دستورالعمل‌های مربوطه در جهت حمایت از کودکان و اقدامات پیش گیرانه تصمیم‌گیری گردد.- اداره کل آموزش و پرورش استان فارس ب: بخشنامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 مدیرکل آموزش و پرورش استان فارس به استاندار محترم فارس معاونت محترم پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان فارس مدیرکل محترم بهزیستی فارس مدیرکل محترم اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی شهردار محترم شیراز رییس محترم اتاق اصناف فارس مدیرکل محترم ثبت اسناد و املاک استان مدیرکل محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس مدیرکل محترم صدا و سیمای مرکز فارس مدیرکل محترم صنعت، معدن و تجارت فارس مدیر محترم روزنامه خبر جنوب فارس مدیر محترم خبرگزاری فارس موضوع: فعالیت خانه‌های بازی، خانه‌های خلاقیّت و هرگونه فعالیت مشابه با سلام و احترام، به استناد نامه شماره 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 استانداری فارس با موضوع صورتجلسه ساماندهی خانه‌های بازی، خانه‌های خلاقیّت و هرگونه فعالیت‌های مشابه که با کودکان ارتباط دارند، مستدعی است دستور فرمایید تا به اطّلاع تمامی واحدهای تابعه و اشخاص حقیقی و حقوقی رسانده شود که به منظور تکمیل نمودن برگ و ثبت اطّلاعات، روزهای یکشنبه و دوشنبه هر هفته با در دست داشتن مدارک زیر تا 1400/10/30 مراجعه نمایند. بدیهی است برابر بند یک صورتجلسه مذکور چون تنها دستگاه متولی ساماندهی و ارایه مجوز به خانه‌های بازی کودک یا موسساتی با عملکرد مشابه، آموزش و پرورش تعیین شده است بنابراین مجوزهای صادره با هر عنوان از تمامی دستگاه‌های اجرایی و انجمن‌های صنفی که با کودکان (کمتر از 5 سال) ارتباط دارند ابطال و فاقد اعتبار می‌باشد و پس از تاریخ مذکور فعالیت تمامی واحدهای صنفی و رسته‌های مذکور که اقدام به ثبت اطلاعات نکرده‌اند تخلّف محسوب شده و برابر مقرّرات و قوانین با واحدهای متخلّف برخورد خواهد شد. مدارک مورد نیاز: 1- کپی و اصل شناسنامه (تمام صفحات) و کارت ملّی مسیول واحد صنفی. 2- کپی و اصل مالکیت یا اجاره نامه محل فعالیت. 3- کپی شناسنامه (تمام صفحات) و کارت ملّی تمامی افراد شاغل در واحد صنفی. 4- مشخّصات، آدرس و شماره تماس افراد شاغل در واحد صنفی- مدیرکل آموزش و پرورش استان فارس" در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر مدیریت عملکرد، بازرسی و امور حقوقی استانداری فارس به موجب لایحه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1401/10/27 توضیح داده است که: " اولا صورتجلسه‌ای که خواهان متقاضی ابطال است در راستای تعیین تکلیف مراکز خانه‌های بازی کودکان و با دعوت و شرکت کلّیه دستگاه‌ها و متولیان مرتبط با امر تعلیم و تربیت، آسیب‌های اجتماعی، ثبت اسناد و املاک، معاونت پیشگیری از جرم دادگستری، اتاق اصناف، بهزیستی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان فرهنگی شهرداری و معاونت اجتماعی نیروی انتظامی تنظیم شده و هیچ یک از دستگاه‌های اجرایی استان فارس راسا اقدامی در این خصوص انجام نداده‌اند بلکه نتیجه حاصله برآیند تحقیقات و آسیب‌شناسی صورت گرفته از سوی مراجع یاد شده و در جهت نظام مند شدن صدور مجوز و نتیجتا نظارت دستگاه تخصّصی مربوطه (آموزش و پرورش استان) بر این مراکز در راستای جلوگیری از تبعات اجتماعی حاصله و حمایت و حفاظت کارشناسی از حساس ترین و آسیب پذیرترین قشر جامعه بوده است. ثانیا عدم رعایت شاخص‌های آموزشی و پرورشی در چنین مراکزی که علاوه بر مراقبت، مسیول و واسطه شناخت، پرورش و فرآیند یاددهی و یادگیری کودکان در ابعاد زیستی، روانی و اجتماعی آن‌ها در زمان حضور در این مرکز می‌باشند، می‌تواند آثار جبران ناپذیری در روح و روان و جسم کودکان خردسال پدید آورد لذا عدم وجود متولی خاص برای صدور مجوز و نظارت بر این اماکن از معضلاتی است که رفع آن به واسطه همگرایی و نزدیکی فعالیت این مراکز با مهدهای کودک و نظر به عدم وجود ساز و کار خاص، طبق صورتجلسه مورخ 1400/8/22 به آموزش و پرورش استان واگذار گردیده است. ثالثا برابر تبصره یک بند «پ» ماده (2) قانون تاسیس و اداره مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی تنها مرجع صدور مجوز مراکز پیش دبستانی آموزش و پرورش است و از سوی دیگر تبصره 2 بند «پ» ماده 2 همان قانون که تعیین شاخص‌های آموزشی و پرورشی و تدوین محتوا و نظارت بر مهد کودک‌ها را از حیث آموزشی و پرورشی با وزارت آموزش و پرورش دانسته را می‌توان نزدیک ترین راهکار قانونی برای موارد مشابه (من جمله مراکز خانه‌های بازی کودکان) شناخت. علی‌ای حال با عنایت به مراتب پیش گفته، تقاضا دارد رای به رد شکایت واصله و استواری صورتجلسه مذکور که در راستای صیانت از فرزندان خردسال استان ایجاد گردیده صادر فرمایند." مدیرکل آموزش و پرورش استان فارس نیز به موجب لایحه شماره 16/22032/1401 مورخ 1401/8/29 توضیح داده است که: " به اطّلاع می‌رساند که مطابق تبصره 1 ماده 2 قانون تاسیس مدارس و مراکز غیردولتی منحصرا مرجع صدور مجوز فعالیت آموزشگاهی علمی آزاد و آموزشگاه زبان برای افراد زیر 20 سال و مراکز آموزشی پیش دبستانی (به استثنای مصوبه 429 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 1377/1/16 و مصوبه جلسه 699 شورای عالی آموزش و پرورش مصوّب 1382/11/28) و مرجع صدور فعالیت‌های آموزشی آزاد در قالب (دوره‌های فراگیری مهارت‌های آموزش شغلی) به استثنای ماده 5 مصوبه 12831 شورای عالی انقلاب فرهنگی ماده 111 قانون کار مصوّب 1369/8/29 و اصلاحات بعدی آن سازمان آموزش فنّی و حرفه‌ای کشور می‌باشد. بنابراین مجوز آموزش افراد زیر 20 سال به عهده آموزش و پرورش بوده و مجوز دوره‌های فراگیری و مهارت‌های آموزشی شغلی به عهده سازمان آموزش فنّی و حرفه‌ای می‌باشد و حتّی در مورد آموزش بالای 30 سال آموزش و پرورش قید منبع آموزشی ندارد و این مسیله با ماده واحده قانون تعطیل موسسات واحدهای آموزشی مصوّب 1372/10/7 سایر وزارتخانه‌ها و نهادهای عمومی دولتی که عهده‌داری صدور بعضی مجوزهای دیگر هستند [مغایر] نمی‌باشد. در پایان لازم به توضیح است اقدامات آموزش و پرورش براساس ضوابط قانونی و دستورالعمل‌های ابلاغی انجام شده است. لذا با توجه به توضیحات و مستندات اعلامی تخلّفی از سوی مقرّرات از این اداره کل محقّق نگردیده است و از آن مقام تقاضای صدور رای شایسته وفق مقرّرات و موازین قانونی جاری مورد استدعا می‌باشد." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/4/10 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی هرچند براساس تبصره 1 بند (پ) ماده 2 قانون تاسیس و اداره مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی مصوّب 1395/9/14 تنها مرجع صدور مجوّز فعالیت آموزشگاه علمی آزاد و آموزشگاه زبان خارجی جهت آموزش افراد زیر بیست سال و مراکز آموزش پیش دبستانی به استناد مصوبه شماره 422 شورای عالی انقلابی فرهنگی و مصوبه جلسه 699 شورای عالی آموزش و پرورش، وزارت آموزش و پرورش است و برمبنای اصلاحیه تبصره 2 این بند در تاریخ 1402/12/21 صدور مجوز و نظارت بر مهدهای کودک، کودکستان‌ها، مراکز پیش دبستانی و سایر مراکز نگهداری و آموزش کودکان که با هر عنوان دیگری مسیولیت مراقبت از رشد و پرورش و آموزش و تربیت کودکان از بدو تولد تا شش سال تمام را عهده دار هستند، برعهده وزارت آموزش و پرورش قرار داده شده و با لحاظ این که در قانون مزبور به شرح مواد 34 و 35 آن، موارد تخلّف و مجازات‌های قانونی در خصوص مراکز تحت پوشش و مرجع رسیدگی به آن‌ها تعیین شده است، لذا آموزش و پرورش فارس و استانداری فارس در تعیین نصاب سنی کمتر از 5 سال برای فعالیت خانه‌های کودک و اعلام بی‌اعتباری مجوّز فعالیت آن‌ها و تخلّف‌انگاری عدم ثبت اطلاعات و پیش‌بینی برخورد با متخلّفان حدود اختیارات قانونی خود را رعایت ننموده‌اند و نامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 آموزش و پرورش فارس و صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 استانداری فارس به دلیل عدم رعایت حدود اختیارات پیش‌بینی شده برای این نهادها، مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./ احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری