قانون تاسیس و اداره مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی

اصلاح اساسنامه سازمان یاد شده ظرف مدت سه ماه پس از لازم الاجراء شدن این قانون با پیشنهاد وزارت آموزش و پرورش به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

وزارت آموزش و پرورش می‌تواند با رعایت قوانین و مقررات مربوط در استان‌ها و در صورت ضرورت در شهرستان‌ها واحد سازمانی ایجاد کند.

واحدهای آموزشی که بر اساس برنامه‌های مصوب وزارت آموزش و پرورش برای آموزش تمام وقت یا بخشی از موضوعات درسی دوره‌های تحصیلی به صورت حضوری، نیمه حضوری و غیرحضوری و با ارائه مدرک تحصیلی فعالیت می‌کنند، مشمول تعریف فوق می‌باشند.

به کار بردن عنوان «مدرسه» به هر شکلی فقط برای واحدهای آموزشی و پرورشی که بر اساس شرایط و مقررات وزارت آموزش و پرورش به صورت دولتی یا غیردولتی تاسیس و اداره می‌شوند و آموزش‌های رسمی را مطابق مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش ارائه می‌دهند، مجاز است. موسسه‌ها و مراکزی که بدون رعایت این شرایط از عنوان مدرسه استفاده می‌کنند، به استثنای مدارس حوزه‌های علمیه و موسساتی که بر اساس مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی از عنوان مدرسه استفاده می‌کنند، مکلفند ظرف سه ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون واژه «مدرسه» را از عنوان خود حذف نمایند. متخلفان از این حکم، مشمول «قانون تعطیل موسسات و واحدهای آموزشی و تحقیقاتی و فرهنگی که بدون اخذ مجوز قانونی دائر شده و می‌شود، مصوب 1372/10/7» می‌گردند.

تنها مرجع صدور مجوز فعالیت آموزشگاه علمی آزاد و آموزشگاه زبان خارجی، جهت آموزش افراد زیر بیست سال و مراکز آموزش پیش دبستانی (به استناد مصوبه 422 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 16/4/1377 و مصوبه جلسه 699 شورای عالی آموزش و پرورش مصوب 28/11/1382)، وزارت آموزش و پرورش و مرجع صدور مجوز فعالیت‌های آموزشی آزاد در قالب «دوره‌های فراگیری مهارت‌های آموزشی شغلی» به استناد ماده (5) مصوبه (483) شورای عالی انقلاب فرهنگی و ماده (111) قانون کار مصوب 29/8/1369 و اصلاحات بعدی آن، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور می‌باشد.

ارائه برنامه و تدوین محتوا، تعیین شاخصهای آموزشی، پرورشی، زیستی، بهداشتی و استانداردهای فضا و تجهیزات، شایستگی‌های منابع انسانی، صدور مجوز و نظارت بر مهدهای کودک، کودکستان‌ها، مراکز پیش دبستانی و سایر مراکز نگهداری و آموزش کودکان که با هر عنوان دیگری مسوولیت مراقبت، رشد، پرورش و آموزش و تربیت کودکان بدو تولد تا شش سال تمام را عهده دار هستند، با رعایت مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و اساسنامه سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک بر عهده وزارت آموزش و پرورش (سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک) می‌باشد. کلیه اعتبارات و امکانات دولتی مربوط به تعلیم و تربیت کودکان بدو تولد تا شش سال تمام که در اختیار سازمان بهزیستی کل کشور و سایر دستگاهها قرار گرفته است، در اختیار سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک قرار می‌گیرد.

جلسات شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی با حضور حداقل دوسوم اعضای شورا رسمیت می‌یابد و تصمیمات آن با اکثریت آراء حاضران، معتبر است.

شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی می‌تواند در صورت ضرورت کارگروههای تخصصی و فنی را با حضور کارشناسان متخصص، صاحب نظران مجرب و موسسان مدارس و مراکز غیردولتی تشکیل دهد. احکام اعضای کارگروهها توسط رئیس سازمان صادر می‌شود.

کلیه مصوبات شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی پس از تایید وزیر آموزش و پرورش قابل اجراء است.

شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی موظف است دستورالعمل نظارت بر عملکرد آموزشی و پرورشی مدارس و مراکز غیردولتی داخل و خارج کشور را ظرف مدت شش ماه پس از لازم الاجراء شدن این قانون تهیه و تصویب کند.

شورای نظارت مرکزی می‌تواند اختیارات زیر را به شورای نظارت استان، شهرستان و منطقه تفویض نماید: 1- تایید صلاحیت متقاضیان تاسیس مدرسه یا مرکز آموزشی غیردولتی پس از استعلام از مراجع قانونی ذی‌ربط 2- صدور مجوز تاسیس مدرسه یا مرکز غیردولتی 3- نظارت بر عملکرد آموزشی و پرورشی مدارس و مراکز غیردولتی 4- نظارت بر نحوه اجرای الگوی تعیین شهریه

شورای نظارت استان موظف است هر شش ماه یک بار گزارش عملکرد استان را به شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی ارائه نماید.

اعضای شورای نظارت شهرستان و منطقه متناظر ترکیب اعضای شورای نظارت استانی می‌باشند.

در صورتی که موسس یا موسسان، شخص یا اشخاص حقوقی باشند فرد یا افرادی که به عنوان نماینده ایشان معرفی می‌شوند باید دارای شرایط مندرج در این ماده باشند.

موسسان اقلیت‌های دینی شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در صورتی که متجاهر به نقض احکام اسلامی در انظار عمومی نباشند و توسط مراجع رسمی خود که تابع و مقیم ایران هستند یا نمایندگان مورد تایید ایشان به وزارت آموزش و پرورش معرفی می‌شوند.

مدارس اقلیت‌های دینی فقط مجاز به ثبت نام از دانش آموزان اقلیت‌های دینی هستند.

وزیر آموزش و پرورش، اعضای شورای معاونین ستادی، استانی، شهرستانی و منطقه‌ای وزارت آموزش و پرورش، اعضای شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی و اعضای شورای نظارت استان، شهرستان و منطقه مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی (به استثنای اعضای بدون حق رای در شورای نظارت مرکزی، استان، شهرستان و منطقه)، مدیران کل ستادی وزارت آموزش و پرورش و کارکنان ستادی، استانی، شهرستانی و منطقه‌ای سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکت‌های مردمی در زمان تصدی سمت (پست) در محدوده جغرافیایی تحت مدیریت، مسوولیت یا نظارت خود و همچنین همسر و فرزند آنان، نمی‌توانند موسس مدرسه یا مرکز آموزشی و پرورشی غیردولتی موضوع ماده (2) این قانون باشند. افرادی که خود یا همسر یا فرزند آنان موسس مدرسه یا مرکز آموزشی و پرورشی غیردولتی هستند، در صورت تصدی یکی از سمتهای مذکور در این تبصره، مجوز مدرسه یا مرکز آموزشی و پرورشی غیردولتی آنان تا پایان دوره تصدی سمت، متوقف می‌شود. متخلف از این حکم به واریز معادل شهریه دریافتی حاصل از فعالیت مدارس یا مراکز مزبور به حساب صندوق حمایت از توسعه مدارس غیردولتی (پس از گردش خزانه‌داری کل کشور) محکوم می‌گردد و حسب مورد متناسب با وضعیت شغلی به مجازات یک تا سه سال انفصال موقت از خدمات دولتی و عمومی محکوم می‌شود. رئیس و دبیر شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی ، شورای نظارت استان، شهرستان و منطقه در صورت تخلف از ضوابط این ماده مشمول مجازات تصرف غیرقانونی در اموال دولتی و عمومی موضوع ماده (598) کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده) مصوب 1375/3/2 قرار می‌گیرند.

وزارت آموزش و پرورش مجاز است از هر متقاضی تاسیس مدرسه یا مرکز موضوع این قانون، دو میلیون (000 /000 /2) ریال دریافت و به حساب درآمدهای اختصاصی ملی نزد خزانه‌داری کل کشور واریز کند. معادل وجوه واریزی از محل اعتبار درآمد اختصاصی مربوط، در اختیار سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکت‌های مردمی قرار می‌گیرد تا برای نظارت و کمک به توسعه مشارکت در مناطق محروم هزینه شود. مجوز تاسیس صادر شده حداکثر دو سال اعتبار دارد.

وزارت آموزش و پرورش مجاز است متناسب با عواملی از قبیل کاهش هزینه‌های دولتی ناشی از اصلاح ساختار اداری و کاهش نیروی انسانی و نرخ تورم، هر سه سال یک بار نسبت به کاهش یا افزایش مبالغ ریالی دریافتی اقدام کند و آن را به شورای نظارت استان ابلاغ کند.

به منظور شفافیت عملکرد مالی مدارس و مراکز موضوع این قانون، موسس یا مدیر، گزارش مالی سالانه را به انجمن اولیاء و مربیان ارائه می‌کند.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با همکاری وزارت آموزش و پرورش موظف است ظرف مدت دو ماه پس از لازم الاجراء شدن این قانون، دستورالعمل اجرای این ماده را تدوین و به بانکها ابلاغ کند.

گزارش نحوه اجرای موضوع این ماده به صورت سالانه توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و وزارت آموزش و پرورش به هیات وزیران و کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی ارائه می‌شود.

برخورداری از حمایت‌ها و تسهیلات در این ماده منوط به تضمین کیفیت آموزشی و پرورشی می‌باشد.

تسهیلات موضوع این ماده برای مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی آسیب دیده از حوادث غیرمترقبه و بیماری‌های فراگیر نیز می‌باشد.

اساسنامه صندوق مذکور ظرف مدت سه ماه پس از لازم الاجراء شدن این قانون توسط وزارت آموزش و پرورش تهیه و به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

سقف شهریه فوق برنامه مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی نباید در هیچ حالتی از چهل درصد (40%) شهریه مصوب (برنامه درسی رسمی) بیشتر باشد. دریافت شهریه بالاتر از این مبلغ مشمول مجازات‌های موضوع ماده (35) این قانون می‌باشد. شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی مکلف است ظرف سه ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون، مصادیق فوق برنامه را با رعایت قوانین مربوطه تعیین و ابلاغ نماید.

موسس می‌تواند اعتراض خود را نسبت به نرخ شهریه تعیین شده ظرف مدت بیست روز از ابلاغ آن، برای بررسی مجدد به کمیته تخصصی شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی تقدیم نماید. تصمیم کمیته لازم است به تایید رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی برسد.

مشاهده و اثبات دفاتری به غیر از دفاتر رسمی، تخلف محسوب شده و شهریه دریافتی اضافه بر قانون به اولیاء مسترد می‌گردد و در صورت تکرار برابر همین قانون برخورد می‌شود.

دستورالعمل نحوه دریافت و هزینه کرد وجوه موضوع این ماده به تصویب شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی می‌رسد.

وزارت آموزش و پرورش موظف است گزارش نحوه اجرای این ماده را به سازمان برنامه و بودجه کشور ارائه دهد.

در مدارس ابتدائی پسرانه که بیشتر کارکنان آن‌ها زن باشند، استفاده از مدیر زن بلامانع است.

مدیران مدارس مختص اقلیت‌های دینی شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران باید متجاهر به نقض احکام اسلامی در انظار عمومی نباشند و توسط مراجع رسمی خود که تابع و مقیم ایران هستند یا نمایندگان مورد تایید ایشان به وزارت آموزش و پرورش معرفی می‌شوند.

مدیر مدرسه و مرکز آموزشی و پرورشی غیردولتی خارج از کشور باید مجوز اقامت قانونی کشور مورد نظر را دارا باشد.

در صورتی که ظرف مدت دو ماه از تاریخ پیشنهاد، ابلاغ مدیر صادر نشود با درخواست موسس، آموزش و پرورش استان ظرف مدت پانزده روز در مورد افراد پیشنهاد شده تصمیم می‌گیرد.

در صورتی که مدیر پیشنهادی، مستخدم رسمی آموزش و پرورش نباشد تایید صلاحیت او توسط گزینش وزارت آموزش و پرورش الزامی است.

بخشی از حق بیمه سهم موسس و کارکنان غیررسمی مدارس غیردولتی از محل اعتبارات صندوق حمایت از توسعه مدارس غیردولتی قابل پرداخت است.

موسسان (کارفرمایان) مهدهای کودک، پیش دبستانی‌ها، مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی مکلفند با رعایت ضوابط قانون تامین اجتماعی، فهرست اسامی و حق بیمه ماهانه مربیان، کارکنان و معلمان خود را مبتنی بر اشتغال تمام وقت و پاره وقت مندرج در تبصره ماده (26) این قانون، به سازمان تامین اجتماعی ارسال و پرداخت نمایند. سازمان تامین اجتماعی مکلف است ظرف شش ماه پس از لازم الاجراء شدن این قانون ترتیبی اتخاذ نماید تا سازمان مدارس و مراکز غیر دولتی و توسعه مشارکت‌های مردمی و سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک بتوانند دسترسی برخط به سامانه مربوط به سوابق فهرست و پرداخت حق بیمه کارفرمایان مذکور را داشته باشند.

ساعات فعالیت تمام وقت معلمان و کارکنان آموزشی غیررسمی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی شامل برنامه درسی ملی و فوق برنامه درسی مصوب شورای عالی آموزش و پرورش و آمادگی برای حضور در کلاس درس، 30 ساعت در هفته و ساعات کار مدیران، معاونان و کارکنان اداری، دفتری و خدماتی این مدارس و مراکز، 36 ساعت در هفته با احتساب حضور در جلسات و شوراهای آموزشی، پرورشی و اداری مدرسه تعیین می‌شود.

وزارت آموزش و پرورش می‌تواند برای ارتقای سطح دانش معلمان، مربیان و سایر کارکنان مدارس و مراکز غیردولتی، با اولویت مناطق محروم، پرداخت تمام یا بخشی از هزینه برگزاری دوره‌های مذکور را برعهده گیرد.

شرایط ثبت نام دانش آموزان مذکور در این ماده را شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی تعیین می‌کند.

سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکت‌های مردمی موظف است سالانه گزارش نحوه اجرای این ماده را به شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی ارائه دهد.

موسس مدرسه غیردولتی می‌تواند مکان واحد آموزشی را با موافقت شورای نظارت استان و رعایت آیین‌نامه استقرار مدارس و مراکز غیردولتی در مناطق، نواحی و محلات مختلف، تغییر دهد یا تبدیل به احسن نماید مشروط بر آنکه مکان و ساختمان جدید از نظر قیمت و ضوابط و مقررات سازمان نوسازی و تجهیز مدارس همسطح یا مرغوب تر از مکان و ساختمان قبلی باشد.

تایید فنی، استحکام بنا و ظرفیت مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی توسط سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور با استفاده از ظرفیت مهندسان مشاور دارای گواهی صلاحیت از سازمان برنامه و بودجه کشور و مورد تایید سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور انجام می‌شود. وزارت آموزش و پرورش مکلف است ظرف پنج سال نسبت به اعمال ضوابط و استانداردهای فضا و تجهیزات مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی موجود اعم از ملکی و استیجاری اقدام نماید.

در مورد بندهای (الف) و (ب) این ماده چنانچه به هر دلیلی، موسس امکان ادامه فعالیت نداشته باشد، ملک مورد نظر به موسس واجد شرایط دیگر و یا آموزش و پرورش واگذار می‌گردد.

در صورت انحلال یا تعطیلی دائم مدرسه و وجود شرایط مقرر در بندهای (الف) و (ب) این ماده و تایید شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی، موسس موظف است فروش یا اجاره ملک را از طریق انتشار آگهی به اطلاع موسسان واجد شرایط برساند. در صورتی که هیچ موسس واجد شرایطی متقاضی خرید یا اجاره ملک نباشد، آموزش و پرورش می‌تواند ملک مورد نظر را خریداری یا برای دایر کردن مدرسه دولتی برابر قوانین و مقررات مربوط اجاره نماید، در غیر این صورت شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی نسبت به تعیین وضعیت اجاره یا فروش ملک، تصمیم لازم را اتخاذ می‌کند.

احکام این ماده و تبصره‌های آن به مدارسی که بر اساس قانون تاسیس مدارس غیرانتفاعی مصوب 19/7/1367 با اصلاحات بعدی آن تاسیس شده‌اند و یا از تسهیلات بانکی استفاده کرده‌اند، قابل تسری است.

کارکنان رسمی غیرموظف و بازنشسته شاغل در مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی، مشمول این ماده می‌باشند.

آرای هیات بدوی در موارد حکم به مجازات مذکور در بندهای (ث) یا (ج) این ماده قابل تجدیدنظرخواهی در هیاتهای تجدید نظر رسیدگی به تخلفات اداری است.

رسیدگی به تخلفات مدیران و موسسان توسط شورای نظارت استان انجام می‌گیرد.

در صورت عزل مدیر مدرسه، انتخاب مدیر جدید به روش مذکور در ماده (22) این قانون انجام می‌شود و تا تعیین مدیر جدید، اداره مدرسه حداکثر تا پایان سال تحصیلی برعهده مدیر موقتی است که توسط آموزش و پرورش با اولویت کارکنان همان مدرسه مشخص می‌شود. در صورت عزل مدیر مرکز آموزشی یا پرورشی، نحوه اداره آن مرکز به تشخیص آموزش و پرورش استان است.

در صورت تایید رای شورای نظارت استان مبنی بر تعطیلی مدرسه غیردولتی، اداره آن مطابق ماده (22) این قانون تا پایان سال تحصیلی و برای مراکز آموزشی و پرورشی تا پایان نیم سال برعهده آموزش و پرورش است.

در صورت قطعیت مجازات بند «ث»، جریمه نقدی به حساب درآمدهای عمومی نزد خزانه‌داری کل کشور واریز می‌گردد. معادل صددرصد (100%) وجوه مزبور در اختیار صندوق حمایت از توسعه مدارس غیردولتی قرار می‌گیرد تا در راستای ارتقای کیفیت و عدالت آموزشی و پرورشی در مدارس غیردولتی مناطق محروم هزینه شود.

شورای راهبردی، برنامه‌ریزی و نظارت مرکزی مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی در مواردی که اعمال مجازات موجب اخلال در امر آموزش می‌شود مانند محرومیت دانش آموزان از تحصیل در حین سال تحصیلی، می‌تواند در خصوص تعلیق تمام یا قسمتی از مجازات موسس یا مدیر، رای مقتضی را صادر نماید و همچنین می‌تواند در صورت اجرای مجازات، برای یک بار رای به توقف موقت مجازات دهد.