رای شماره 757 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بخشنامه 2796 /212 /د - 24 /11 /96 رئیس مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بند 4 بخشنامه شماره 2870 /2569 /14 - 17 /0 /95 مدیر توسعه سازمان

شماره 9601249 – 31/4/1398 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس محترم هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9809970905810757 مورخ 18/4/1398 با موضوع « ابطال بخشنامه 2796 /212 / د – 24 /12 /96 رئیس مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بند 4 بخشنامه شماره 2870 /2569 /14 – 17/1/1395 مدیر توسعه سازمان و تحول اداری دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کردستان » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیر کل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1398/4/18 شماره دادنامه : 757 شماره پرونده : 1249 / 96 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای محمدرضا زرین موضوع شکایت و خواسته : ابطال بخشنامه شماره 212 / 2796 / د 1394/12/24 رئیس مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بند 4 بخشنامه شماره 14 / 2569 / 2870 1395/1/17 مدیر توسعه سازمان و تحول اداری دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کردستان گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه شماره 212 / 2796 / د 1394/12/24 رئیس مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بند 4 بخشنامه شماره 14 / 2569 / 2870 1395/1/17 مدیر توسعه سازمان و تحول اداری دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کردستان را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : « ریاست محترم دیوان عدالت اداری با سلام و عرض ادب و احترام معروض می‌دارد که اینجانب شاکی به عنوان بهورز شاغل در دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان با داشتن 27 سال سابقه خدمت در روستاها هستم که در زمان استخدام با مدرک تحصیلی زیر دیپلم شروع به فعالیت کرده‌ام و در ضمن خدمت و دوره آموزشی را طی کرده‌ام و باید ( طبق مقررات این دوره یک گروه تحصیلی قرار گیرد ) بلکه در حین خدمت موفق به ادامه تحصیل و اخذ مدارک دیپلم شده‌ام . منطبق با ضوابط وزارت بهداشت طی دوره 2 سال بهورزی شامل یک پایه تحصیلی می‌باشد و قوانین مدیریت خدمات کشوری و ماقبل از آن اخذ مدارک تحصیلی بالاتر در ضمن خدمت برای مستخدمین موجب افزایش پایه تحصیلی به عنوان فوق دیپلم ارتقاء حقوق مزایای مربوطه می‌گردید و هر دو پایه ( طی دوره آموزشی دو ساله بهورزی و اخذ مدرک دیپلم با مزایای کاردانی ) قبلا محاسبه شده است که اخیرا مرکز توسعه مدیریت تحول اداری وزارت بهداشت طی بخشنامه مورد تقاضای ابطال خطاب به دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور از جمله استان کردستان به عنوان یکی از طرفین شکایت در بند 4 بخشنامه دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان چنین دستور داده‌اند که برای بهورزانی که در بدو استخدام با مدرک زیر دیپلم استخدام شده دوره آموزشی بهورزی این دسته از مشمولین به عنوان یک مقطع تحصیلی بالاتر قابل احتساب بوده و لذا اخذ مدرک دیپلم را که جزوی از مزایای تحصیلی کاردانی می‌شوند را برای بنده حذف کرده‌اند و مدارک تحصیلی بالاتر که ضمن خدمت اخذ شده را غیر قابل ترتیب اثر شناخته است این در حالی بوده که در سنوات گذشته چنین رویه و ضوابطی وجود نداشته و قانون اصلی نیز تغییر نکرده است . لذا چون من شاکی مشمول بند 4 بخشنامه دانشگاه علوم پزشکی کردستان می‌شوم و این دستورالعمل و بخشنامه اداری وزارت و به تبع آن دانشگاه علوم پزشکی کردستان موجب تضییع حقوق و مزایای بنده و امثال من در اواخر خدمت می‌گردد با تقدیم این شکایت تقاضای بررسی و رسیدگی و ورود شکایت و در نهایت صدور حکم به بطلان بخشنامه‌های صدرالذکر را دارم .» در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه شماره 961249 1 مورخ 1396/11/10 پاسخ داده است که : « دبیرخانه محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری با سلام و احترام، عطف به اخطار رفع نقص پرونده کلاسه 9601246 آن هیات برای اینجانب محمدرضا زرین به عنوان شاکی در خصوص موارد نقص شامل : 1 بخشنامه مورد شکایت مغایر کدام قانون و ماده قانونی می‌باشد . 2 ارسال تصویر مصوبه مورد شکایت اقدام شود . 3 تعیین دقیق قسمت مورد شکایت در متن بخشنامه و نامه مورد شکایت . حال به ترتیب پاسخهای موارد نقص اعلامی به تفکیک جهت استحضار و درج سابقه و رسیدگی به شکایت و پذیرش شکایت را به شرح متن دادخواست تقدیم دارم : 1 بخشنامه مورد نظر در واقع مغایر بندهای ذیل ماده 65 و 66 قانون خدمات مدیریت کشوری می‌باشد زیرا که مطابق آن قانون و مواد استنادی مستخدمین در ضمن خدمت علاوه بر اینکه از مزایای دوره تخصصی و آموزشی مرتبط با سمت شغل خود برخوردار هستند بلکه اگر با ادامه تحصیل موفق به اخذ مدرک تحصیلی بالاتر از مدرک زمان استخدام شوند باید مزایای مدرک تحصیلی اخذ شده ضمن خدمت نیز منتفع باشند . اما بخشنامه مورد تقاضای ابطال با متن این مواد از قانون و قصد مقنن منافات و تناقض دارد . 2 تصویر مصوبه مورد شکایت شامل بخشنامه 14 / 2569 / 2870 1395/1/17 دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان قبلا به ضمیمه شکایت ارسال شده است که در سطر اول این بخشنامه به نامه شماره 212 / 2769 / د 1394/12/24 مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری وزارت متبوع ( وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ) استناد دارد که به جز تصویر بخشنامه استان که قبلا تقدیم و اینک نیز به پیوست تقدیم می‌گردد بنده بخشنامه صادره از مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری وزارتخانه را در اختیار ندارم و تنها شماره آن در نامه موجود درج است . 3 تعیین دقیق قسمت مورد شکایت بنده در بخشنامه اعلامی فوق عبارت است از : بند 4 بخشنامه دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان ( که عنوان داشته : در صورتی که بهورزان موضوع بند یک در حین خدمت موفق به اخذ مدرک تحصیلی دیپلم کامل متوسطه شوند مزایای آموزش دوره بهورزی به جای یک مقطع تحصیلی بالاتر به صورت تجربه مرتبط محسوب می‌گردد و ملاک عمل آخرین مدرک تحصیلی اخذ شده می‌باشد ) که این بند از بخشنامه موجب شده که در واقع هم دوره دو ساله بهورزی و هم اخذ مدرک دیپلم برای بنده یک پایه منظور کرده است . در حالی که تا تاریخ تیر ماه 1395 این دو مدرک بنده ( اخذ دیپلم حین خدمت و طی دوره آموزش بهورزی ) مجزا بوده‌اند و از مرداد سال 1395 این دو پایه به یک پایه کاهش یافته است . طبق قانون وقتی بنده در حین خدمت دیپلم گرفته‌ام باید مزایای فوق دیپلم منظور گردد و چون دوره آموزش دو ساله بهورزی هیچ‌گونه سنواتی محسوب نمی‌گردید یک پایه تحصیلی داده می‌شد زمانی که بنده دیپلم گرفته‌ام باید مزایای فوق دیپلم محسوب شود که منظور نشده است .» متن بخشنامه‌های مورد اعتراض به قرار زیر است : 1 ) بخشنامه شماره 212 / 2796 / د 1394/12/24 رئیس مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی : « معاونین محترم توسعه مدیریت و منابع دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی سراسر کشور با سلام و احترام با توجه به مکاتبات مکرر دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور در خصوص نحوه احتساب دوره آموزشی بهورزی ( دوره دو ساله یا 18 ماهه ) برای بهورزان شاغل در پست بهورزی مراتب ذیل اعلام می‌گردد : 1 بهورزانی که در بدو استخدام دارای مدارک تحصیلی پایان دوره راهنمایی ( سیکل ) و یا دیپلم می‌باشند، در هنگام اشتغال در شغل بهورزی از مزایای یک مقطع بالاتر ( به ترتیب دیپلم و کاردانی ) برخوردار می‌شوند . 2 در صورتی که بهورزان موضوع بند یک، در حین خدمت موفق به اخذ مدرک تحصیلی بالاتر شوند ( با رعایت مقررات ادامه تحصیلی بهورزان ) مزایای آموزش دوره بهورزی به جای یک مقطع بالاتر فقط به صورت تجربه مرتبط محسوب می‌گردد و ملاک عمل آخرین مدرک تحصیلی اخذ شده می‌باشد . 3 بهورزانی که با مدرک تحصیلی کاردانی مرتبط و پس از طی دوره آموزش بهورزی در رشته شغلی بهورز استخدام شوند دوره آموزشی بهورزی به عنوان تجربه محاسبه می‌شود . 4 بهره‌مندی از مزایای فوق، تنها در صورتی قابل اعمال است که بهورزان در شغل بهورزی اشتغال داشته باشند و در صورت تغییر عنوان نامبردگان مزایای مذکور بلااثر می‌گردد . قابل ذکر است تاریخ اجرای این دستورالعمل 1392/2/22 می‌باشد .» 2 ) بند 4 بخشنامه شماره 2569 / 2870 1395/1/17 مدیر توسعه سازمان و تحول اداری دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی کردستان : « 4 در صورتی که بهورزان موضوع بند یک، در حین خدمت موفق به اخذ مدرک تحصیلی دیپلم کامل متوسطه شوند مزایای آموزش دوره بهورزی به جای یک مقطع تحصیلی بالاتر به صورت تجربه مرتبط محسوب می‌گردد و ملاک عمل آخرین مدرک تحصیلی اخذ شده می‌باشد » در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر امور حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 107 / 116 1397/2/3 توضیح داده است که : « ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری با اهدای سلام احتراما در خصوص پرونده کلاسه 9609980905801049 موضوع شکایت آقای محمدرضا زرین به خواسته ابطال بخشنامه شماره 212 / 2796 / د 1394/12/24 مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری این وزارتخانه، مطالب زیر به استحضار می‌رسد : 1 وفق مفاد دادخواست تقدیمی شاکی مدعی است، از بهورزان شاغل در دانشگاه علوم پزشکی کردستان می‌باشد که در بدو خدمت با مدرک تحصیلی زیر دیپلم شروع به کار نموده و ضمن خدمت، دوره آموزشی مربوط به بهورزی را گذرانده است . همچنین پس از اخذ مدرک دوره آموزشی بهورزی به موجب « دستورالعمل مصوب این وزارتخانه در خصوص نحوه احتساب دوره آموزشی بهورزی ( دوره دو ساله یا 18 ماهه )» از مزایای یک مقطع بالاتر تحصیلی ( دیپلم ) برخوردار شده است . وی در ادامه اعلام نموده با توجه به اینکه در سنوات اخیر با اتمام تحصیل در مقطع تحصیلی دوره دوم متوسطه موفق به اخذ مدرک دیپلم شده، استحقاق برخورداری از مزایای قانونی یک مقطع تحصیلی بالاتر ( فوق دیپلم ) را دارد . وی عنوان نموده مسئولین دانشگاه علوم پزشکی کردستان به استناد بند اول بخشنامه شماره 212 / 2796 / د 1394/12/24 مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری این وزارتخانه و بند 4 نامه شماره 14 / 2596 / 2870 1395/1/17 دانشگاه علوم پزشکی کردستان از احتساب مدرک تحصیلی دیپلم ایشان به عنوان یک مقطع تحصیلی بالاتر ( فوق دیپلم ) به منظور بهره‌مندی از مزایای قانونی مربوطه خودداری می‌کنند . وی همچنین مدعی است وفق بندهای ذیل مواد ( 65 و 66 ) قانون مدیریت خدمات کشوری مستخدمین علاوه بر برخورداری از مزایای دوره تخصصی و آموزشی مرتبط با سمت و شغل خود با ادامه تحصیل در ضمن خدمت و دریافت مدرک تحصیلی بالاتر از مدرک زمان استخدام، باید از مزایای مدرک تحصیلی اخذ شده منتفع گردند . بنابراین نامبرده خواستار ابطال بخشنامه شماره 212 / 2796 / د 1394/12/24 مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری این وزارتخانه و نامه شماره 14 / 2596 / 2870 1395/1/17 دانشگاه علوم پزشکی کردستان شده است . 2 در پاسخ به شکایت مطروحه اشعار می‌دارد وفق مفاد بند ( ب ) ماده ( 20 ) قانون پنجم برنامه توسعه کشور و ماده یکم از قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه، دانشگاه‌ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستان‌هایی که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذیربط می‌باشند، بدون الزام به رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاههای دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری، ... و فقط در چهارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی و اداری استخدامی تشکیلاتی مصوب هیات امناء که حسب مورد به تایید وزراء علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌رسد، عمل می‌نمایند و با حدود وظایف و اختیارات مندرج در قانون تشکیل هیاتهای امنای دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی ( مصوب جلسات 181 و 183 1367/12/9 و 1367/12/23 شورای عالی انقلاب فرهنگی ) و همچنین قانون نحوه انجام امور مالی و معاملاتی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی اداره می‌شوند . بر این اساس دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور در امور استخدامی از اجرای مفاد قانون مدیریت خدمات کشوری مستثنی گردیده و وفق تجویز قانون تابع مصوبات هیات امناء دانشگاه مربوطه می‌باشند . 3 وفق ماده 56 آیین‌نامه اداری، استخدامی و تشکیلاتی کارکنان غیر هیات علمی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور، شرایط تصدی مشاغل عمومی و اختصاصی به تناسب وظایف پست قابل تخصیص به هر شغل از لحاظ معلومات، تحصیلات، تجربه و عوامل موثر دیگر از سوی وزارتخانه تعیین می‌گردد . در این راستا و پس از ارزیابی‌های کارشناسی، به منظور نحوه احتساب دوره آموزشی بهورزی ( دوره دو ساله یا 18 ماهه ) برای شاغلین در پستهای بهورزی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، دستورالعمل شماره 212 / 2796 / د 1394/12/24 مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری وزارت متبوع در 4 بند مصوب و به دانشگاه‌های مورد اشاره ابلاغ شده است . 4 وفق بند یکم این دستورالعمل « بهورزانی که در بدو استخدام دارای مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی و یا دیپلم می‌باشند، در هنگام اشتغال در شغل بهورزی از مزایای یک مقطع بالاتر تحصیلی ( به ترتیب دیپلم و کاردانی ) برخوردار می‌شوند . همچنین برابر بند دوم دستورالعمل مورد اشاره « در صورتی که بهورزان موضوع بند یک، در حین خدمت موفق به اخذ مدرک تحصیلی بالاتر شوند، مزایای آموزش دوره بهورزی به جای یک مقطع بالاتر، فقط به صورت تجربه مرتبط محسوب می‌شود و ملاک عمل آخرین مدرک تحصیلی اخذ شده می‌باشد » شایان ذکر است، نحوه محاسبه دوره آموزش بهیاری برای بهورزان با مدرک تحصیلی کاردانی مرتبط نیز مشابه موارد ذکر شده بوده و فقط به عنوان تجربه مرتبط محسوب خواهد شد . 5 از سوی دیگر مواد 65 و 66 قانون مدیریت خدمات کشوری که مورد استناد شاکی قرار گرفته است در ارتباط با طبقه‌بندی مشاغل در پنج رتبه ( مقدماتی پایه ارشد خبره عالی ) بر اساس عواملی نظیر تحصیلات، دورههای آموزشی و مهارت، سنوات خدمت و تجرب و اختصاص حداقل و حداکثر امتیازات لازم مطابق جداول ارزشیابی مشاغل بوده و ماده ( 70 ) قانون مدیریت خدمات کشوری در ارتباط با چگونگی شرایط تصدی مشاغل اختصاصی به تناسب وظایف پستهای قابل تخصیص به هر شغل می‌باشد . علاوه بر اینکه بر اساس همین ماده قانونی، تصویب نهایی ضوابط و شرایط تصدی مشاغل توسط شورای توسعه مدیریت و سرمایه انسانی ریاست جمهوری صورت می‌گیرد . 6 در این راستا شورای مدیریت و سرمایه انسانی ریاست جمهوری موضوع ماده 70 قانون مدیریت خدمات کشوری وفق بند یکم بخشنامه شماره 170061 1393/1/24 ( تعیین شرایط تصدی مشاغل ) در خصوص ( تحصیلات ) مقرر نموده است : « آثار استخدامی مدارک تحصیلی ماخوذه نسبت به مدارک تحصیلی ارائه شده در بدو استخدام کارکنان رسمی و پیمانی، تنها برای یک مقطع تحصیلی بالاتر از جمله ( زیر دیپلم به دیپلم ) در صورت پیش‌بینی شرایط احراز شغل مورد تصدی کارمند و کسب موافقت کتبی دستگاه با ادامه تحصیل قابل احتساب می‌باشد ». با این وصف ملاحظه می‌گردد که موارد ذکر شده در دستورالعمل مصوب وزارت متبوع برای کارکنان شاغل در دانشگاههای علوم پزشکی کشور که مشمول آیین‌نامه اداری، استخدامی و تشکیلاتی کارکنان غیر هیات علمی می‌باشند، نیز با مفاد بخشنامه فوق‌الذکر مطابقت دارد . 7 شایان ذکر است، بند یکم بخشنامه شماره 170061 1393/12/24 شورای مدیریت و سرمایه انسانی ریاست جمهوری برابر رای شماره 369 الی 372 1396/4/27 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطابق قانون بوده و با توجه به مواد 62، 67 و 70 قانون مدیریت خدمات کشوری قابل ابطال تشخیص نشده است . 8 محاسبه مدارک تحصیلی شاکی که تصدی شغل بهورزی را بر عهده دارد بر اساس نحوه احتساب دوره آموزشی بهورزی ( دوره دو ساله یا 18 ماهه ) برای شاغلین در پستهای بهورزی صورت گرفته و ایشان یک بار از مزایای مدرک تحصیلی دیپلم در ارتقاء طبقه و رتبه شغلی بهره‌مند شده است . بنابراین خواسته مطروحه مبنی بر استفاده مجدد از مزایای مقطع تحصیلی بالاتر ( کاردانی ) به دلیل اخذ مدرک تحصیلی ( دیپلم ) وجه قانونی ندارد . با توجه به مراتب فوق‌الذکر و از آنجا که دستورالعمل ابلاغی از سوی این وزارتخانه با اختیارات قانونی اعطایی از ماده 56 آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیرهیات علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور انطباق داشته و مفاد آن در مغایرت با سایر مقررات و ضوابط قانونی مورد اشاره نمی‌باشد رسیدگی شایسته و رد دعوای مطروحه مورد استدعاست .» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/4/18 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی نظر به اینکه اولا : تلقی مدرک تحصیلی به عنوان مدرک بالاتر از حیث استفاده از مزایای استخدامی، نیاز به حکم قانون‌گذار دارد، آن چنان که در قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان و ماده 88 قانون برنامه ششم توسعه در خصوص جانبازان پیش‌بینی شده است . ثانیا : مطابق بند ( ب ) ماده 20 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، دانشگاهها و سایر مراکز و موسسات مذکور در بند یاد شده تابع مقررات استخدامی مصوب هیات امناء خود می‌باشند و در موارد سکوت مقررات عام استخدامی حاکم است و ثالثا : مصوبه مورد شکایت در زمان صدور، فاقد مصوبه هیات امناء بوده و در قوانین عام استخدامی نیز چنین حکمی وجود نداشته است، بنابراین بند 4 بخشنامه شماره 14 / 2569 / 2870 1395/1/17 مدیر توسعه سازمان و تحول اداری دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کردستان و بخشنامه شماره 212 / 2796 / د 1394/12/24 رئیس مرکز توسعه مدیریت و تحول اداری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خارج از حدود اختیارات مرجع مصوب تشخیص شد و به استناد بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مرتضی علی اشراقی