مقدمه دستیابی به آرمانهای بلند نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران مستلزم تلاش همه جانبه در تمام ابعاد فرهنگی، علمی، اجتماعی و اقتصادی است. از این رو تدوین و اجرای برنامههای پیشرفت در بازههای زمانی معین و اختصاص منابع لازم برای تحقق اهداف این برنامهها از لوازم ضروری احراز جایگاهی در شان ایران اسلامی است. از سوی دیگر مقوله علم و فناوری از مهم ترین زیر ساختهای پیشرفت کشور و ابزار جدی رقابت در عرصههای مختلف است. به این ترتیب تحقق آرمانهای متعالی انقلاب اسلامی ایران نظیر احیای تمدن عظیم اسلامی، حضور سازنده، فعال و پیشرو در میان ملتها و کسب آمادگی برای برقراری عدالت و معنویت در جهان در گرو پیشرفتی همه جانبه در علم است؛ علمی که دارای سه شاخصه عدالت، معنویت و عقلانیت است. در پرتو چنین علمی است که جامعه بشری آمادگی تحقق حکومت جهانی انسان کامل را یافته و در سایه چنین حکومتی ظرفیت و استعدادهای بشر به شکوفایی و کمال خواهد رسید. تحقق این اهداف نیازمند ترسیم نقشه راهی است که در آن نحوه طی مسیر، منابع و امکانات لازم، تقسیم کار در سطح ملی و الزامات طی این مسیر بهطور شفاف و دقیق مشخص شده باشد. از این رو لازم است چشم انداز و راهبردها علم و فناوری در سطح کلان و عملیاتی تر نظیر برنامههای پنج ساله توسعه کشور، تدوین شود. در ترسیم این نقشه کوشش شده تا با الهامگیری از اسناد بالا دستی و بهرهگیری از ارزشهای بنیادین آنها و توجه به اهداف راهبردی نظام جمهوری اسلامی ایران، چشم انداز علم و فناوری در افق 1404 هجری شمسی تبین شود. در این چشم انداز، «جمهوری اسلامی ایران با اتکال به قدرت لایزال الهی و با احیای فرهنگ و برپایی تمدن اسلامی – ایرانی برای پیشرفت ملی، گسترش عدالت و الهام بخشی در جهان، کشوری برخوردار از انسانهای صالح، فرهیخته، سالم و تربیت یافته در مکتب اسلام و انقلاب و با دانشمندانی در تراز برترینهای جهان؛ توانا در تولید و توسعه علم و فناوری و نوآوری و به کارگیری دستاوردهای آن و پیشتاز در مرزهای دانش و فناوری با مرجعیت علمی در جهان» خواهد بود. رهبر معظم انقلاب اسلامی با درکی هوشمندانه از ظرفیت کشور در ایفای این نقش خطیر و نیز با اشراف بر امکانات و استعدادهای عظیم موجود در کشور، خواستار هدفگذاری دقیق در زمینه علم و فناوری و برنامهریزیهای عملیاتی،زمانبندی شده و یکپارچه در سطوح مختلف این عرصه شدهاند ایشان بارها بر لزوم بهره برداری بهینه از مجموعه منابع کشور برای حرکتی منظم و پیوسته از وضعیت موجود به جایگاه علمی آرمانی، در قالب نقشه جامع علمی کشور تایید داشتهاند. این تاکیدات در کنار رهنمودهای سالهای گذشته معظم له با مضامین جنبش نرمافزاری و نهضت تولید علم و نیز انتظار جدی ایشان برای اهتمام و جدیت در مسیر پیشرفت علمی کشور موجب گردید که تدوین نقشع جامع علمی کشور بهطور ویژه در دستور کار شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گیرد. نقشه جامع علمی کشور بنا به تعریف، مجموعهای است جامع و هماهنگ و پویا و آینده نگر، شامل مبانی، اهداف، سیاستها و راهبردها، ساختارها و الزامات تحول راهبردی علم و فناوری مبتنی بر ارزشهای اسلامی برای دستیابی به اهداف چشم انداز بیست ساله کشور در این سند تلاش شده بر مبانی ارزشی و بومی کشور، تجربیات گذشته و نظریهها و نمونههای علمی و تجارب علمی تکیه شود. در این خصوص توجه به نکات زیر ضروری است: نقشه جامع علمی کشور در چارچوب رهنمودهای رهبر کبیر انقلاب اسلامی (ره) و مقام معظم رهبری و قانون اساسی جمهوری جمهوری اسلامی ایران است و با پیشبینی سازو کارهای لازم و بروزرسانی، توانایی تبیین ساحت علمی الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت را دارا میباشد. این نقشه حاصل برنامهریزی و فعالیت و تلاش کارگروههای متعدد کارشناسی در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری؛ معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی؛ انجام پژوهشهای گوناگون؛ بهره گرفتن از پژوهشهای موجود و مشارکت جمع زیادی از صاحب نظران و اندیشمندان عرصه علم و فناوری کشور اعم از دست اندر کاران سیاستگذاری و مدیریت کلان نظام علمی کشور، مدیران، استادان و پژوهشگران دانشگاهها و پژوهشگاها، قطبها و انجمنهای علمی کشور، کارشناسان آموزش و پرورش، صاحبنظران حوزه علمیه قم و مدیران و مسوولان علم و فناوری از دستگاهها و بخشهای اجرایی کشور است که از همه آنان قدردانی و تشکر میشود. مجموعه پژوهشها و آرای صاحبنظران که پشتوانه علمی و پژوهشی این نقشه محسوب میشوند در قالب مجلدات متعدد تحت عنوان اسناد پشتیبان نقشه جامع علمی کشور تنظیم و برای بهره برداری به تدریج توسط دبیر خانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در دسترس عموم قرار میگیرد. با ابلاغ نقشه جامع علمی کشور لازم است کلیه دستگاههای اجرایی و نهادها نهایت تلاش خود برای اجرای کامل برنامهها و انجام اقدامات لازم را به کار گیرند. امید است که با اجرای این نقشه زمینه و بستر لازم برای تحقق کامل اهداف نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و انتظارات به حق مقام معظم رهبرری از جامعه علمی فراهم شود، ان شاء الله.
: ارزشهای بنیادین و الگوی نظری نقشه جامع علمی کشور
1- مبانی و ارزشهای بنیادین جامع علمی کشور مبانی ارزشی نظام علم و فناوری کشور بر پایه مبانی نظری که در مجموعه اسناد پشتیبان نقشه جامع علمی ارزشی ارائه شده، استوار است و به مثابه روح حاکم بر حرکت علمی کشور، مشخصکننده جهت گیریهای نظام و اولویتها و باید و نبایدها در عرصههای آموزش پرورش، پژوهش و فناوری برای حرکت در مسیر بسط اندیشه الهی و گسترش اندیشه حاکمیت جهانی و نیل به جامعه جهانی سرشار از عدالت و توحید تحت مدیریت انسان کامل است. مهمترین این ارزشها عبارتند از:
حاکمیت جهان بینی توحیدی اسلام در کلیه ابعاد علم و فناوری؛
علم هدایتگر و هدفمندی آخرت گرایانه علم و فناوری؛
عدالت محوری،پرورش استعدادها و دستیابی همگان به خصوص مستضعفان در حوزه علم و فناوری، و تقویت خلاقیت، نهوآوری و خطرپذیری در علم؛
کرامت انسان با تکیه بر فطرت حقیقت جو،عقلگرا، علم طلب و آزادگی وی؛
آزاد اندیشی و تبادل آراء و تضارب افکار (جدال احسن)؛
توجه به اصل عقلانیت، تکریم علم و عالم، ارزشمندی ذاتی علم و ضرورت احترام حقوقی و اخلاقی به آفرینشهای فکری – علمی؛ و دستاوردهای علمی بشری و بهرهگیری از آنها در چارچوب نظام ارزشی اسلام؛
علم و فناوری کمال آفرین، توانمند ساز، آفرین و هماهنگ با محیط زیست و سلامت معنوی و جسمی و روانی و اجتماعی آحاد جامعه؛
ایجاد تحول بنیادین علمی بخصوص در بازبینی و طراحی علوم انسانی در چارچوب جهان بینی اسلامی؛
تعامل فعال و الهامبخش با محیط جهانی و فرآیندهای توسعه علم و فناوری در جهان؛
اخلاق محوری، تقدم مصالح عمومی بر منافع فردی و گروهی، تقویت روحیه تعاون و مشارکت و مسئولیتپذیری آحاد جامعه علمی و نهادهای مرتبط با آن.
2 ویژگیهای اصلی الگوی نظام علم و فناوری و نوآوری الگوی مناسب نظام علم و فناوری و نوآوری ویژه جامعه ایرانی که به دنبال احیای فرهنگ و ایجاد تمدن نوین اسلامی – ایرانی است باید ویژگیهای اصلی زیر را داشته باشد:
: با توجه به اهداف و آرمانها و اولویتهای بلند مدت نظام و کافی نبودن تقاضاهای بخشهای اقتصادی و صنعتی از موارد مذکور،برخی حوزههای اولویت دار باید مورد حمایت ویژه قرار گیرند. این وجه از نظام علم و فناوری معطوف به تولید و عرضه دانش بر مبنای اهداف و آرمانهای جامعه است. از سوی دیگر افزایش تقاضای نظامهای فرهنگی، سیاسی، صنعتی و اقتصادی ملی و فراملی و در نتیجه تجاری کردن دانش و فناوری، اهمیت ویژهای در پیشرفت همه جانبه و پایدار کشور دارد. بنابراین، الگوی مناسب برای نظام علم و فناوری جامعه ایرانی در این زمینه ترکیبی از الگوهای عرضه محوری و تقاضا محوری است.
:نظام علم وفناوری جامعه ایرانی از نظر توجه به نیازها و قابلیتها و ظرفیتهای بومی و مزیتهای نسبی کشور، درون مدار است. از سوی دیگر با توجه به فرصتهای پییش رو در جهان و کشورهای اسلامی، در عرصه علم و فناوری با جهان اسلام و سایر کشورها مشارکت فعال دارد و بنابراین در این زمینه برون مدار است.
: از آنجا که علم و عمل توامان، عامل پیشرفت همه جانبه و پایدار کشور است باید الگوی تفکیکی حاکم بر نظام فعلی علم و فناوری به سرعت در جهت الگویی تلفیقی تحول یابد . بدین منظور این تلفیق باید ار آموزش ابتدایی آغاز و در تمام دورههای آموزشی ادامه یابد و در نتیجه الگوی آموزشی حافظه مدار فعلی جای خود را به الگوی مبتنی بر یادگیری دانش به همراه تربیت انسانها و پرورش مهارتها و پژوهش بدهد. در نظام آموزش عالی نیز رویکرد پژوهش محوری تقویت خواهد شد.
: وضع مطلوب علم و فناوری وضع مطلوب علم و فناوری بر مبنای وضع موجود علم و فناوری و تحلیل نقاط قوت و ضعف و فرصتها و تهدیدها که در مجموعه اسناد پشتیبان نقشه جامع آمده تدوین گردیده است.
1 چشم انداز علم و فناوری جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی در علم و فناوری، با اتکال به قدرت لایزال الهی و با احیای فرهنگ و بر پایی تمدن نوین اسلامی – ایرانی برای پیشرفت ملی، گسترش عدالت و الهام بخشی در جهان، کشوری خواهد بود: برخوردار از انسانهای صالح، فرهیخته، سالم و تربیت شده در مکتب اسلام و انقلاب و با دانشمندانی در طراز برترینهای جهان؛ توانا در تولید و توسعه علم و فناوری ونوآوری و به کارگیری دستاوردهای آن؛ پیشتاز در مرزهای دانش و فناوری با مرجعیت علمی در جهان.
2 اهداف کلان نظام علم و فناوری کشور
دستیابی به جایگاه اول علم و فناوری در جهان اسلام و احراز جایگاه برجسته علمی و الهام بخشی در جهان؛
استقرار جامعه دانش بنیان، عدالت محور و برخوردار از انسانهای شایسته و فرهیخته و نخبه برای احراز مرجعیت علمی در جهان؛
تعمیق و گسترش آموزشهای عمومی و تخصصی همراه با تقویت اخلاق و آزاد اندیشی و روحیه خلاقیت در آحاد جامعه، به ویژه نسل جوان؛
دستیابی به توسعه علوم و فناوریهای نوین و نافع، متناسب با اولویتها و نیازها و مزیتهای نسبی کشور؛ و انتشار و به کارگیری آنها در نهادهای مختلف آموزشی و صنعتی و خدماتی؛
افزایش سهم تولید محصولات و خدمات مبتنی بر دانش و فناوری داخلی به بیش از 50 درصد تولید ناخالص داخلی کشور؛
ارتقای جایگاه زبان فارسی در بین زبانهای بینالمللی علمی؛
کمک به ارتقای علم و فناوری در جهان اسلام و احیای موقعیت محوری تاریخی ایران در فرهنگ و تمدن اسلامی؛
گسترش همکاری در حوزههای علوم و فناوری با مراکز علمی معتبر بینالمللی.
3. اهداف بخشی نظام علم، فناوری و نوآوری کشور
دستیابی آحاد جامعه به سطح مناسب دانش عمومی و از بین رفتن بیسوادی؛
پوشش کامل دوره آموزش عمومی؛
ایجاد نظام آموزشی مناسب برای هدایت دانش آموزان در جهت: 3 – 1- کسب فضایل، شناخت مسئولیتها و وظایف در برابر خدا، خود، جامعه و خلقت؛ 3 – 2. تقویت قدرت تفکر و خرد ورزی؛ 3 – 3. کسب آمادگی برای ورود به زندگی مستقل و تشکیل خانواده؛ 3 – 4. حضور مسئولانه و موثر در نظام اجتماعی؛ 3 – 5. پرورش استعدادهای شغلی و پدید آوردن آینده شغلی برای برآوردن نیازهای جامعه؛ 3 – 6. پرورش استعدادهای علمی برای ورود به دوره تخصصی؛
دستیابی به سطح دانش و مهارت نیروی کار کشور متناسب با معیار جهانی و در جهت پاسخگویی به نیازهای جامعه و بازار کار داخلی و بینالمللی؛
کسب رتبه نخست در رتبهبندی دانشگاههای جهان اسلام و احراز جایگاه شاخص در بین دانشگاههای دنیا؛
دستیابی به نسبت مطلوب تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی به کل دانشجویان متناسب با سطحبندی دانشگاهها و نیازهای کشور؛
ارتقاء سطح مطلوب تولید علم در علوم انسانی بر اساس مبانی اسلامی و نیازهای بومی؛
تثبیت جایگاه کشور در: علوم و فناوریهای حوزه نفت و گاز به منظور دستیابی به نقش محوری در منطقه؛ فناوری اطلاعات به منظور کسب جایگاه اول در حوزه علم و فناوری در جهان اسلام؛ فناوری زیستی به منظور کسب 3 درصد از بازار جهانی مربوطه؛ فناوریهای نانو و میکرو به منظور کسب 2 درصد از بازار جهانی مربوطه؛
کسب دانش طراحی و ساخت نیروگاههای هستهای، دستیابی به دانش انرژی گداخت و دستیابی به فناوری اعزام انسان به فضا و کسب دانش طراحی و ساخت و پرتاب ماهواره به مدار زمین آهنگ (GEO)، با مشارکت جهان اسلام و همکاریهای بینالمللی.
2. کمیتهای مطلوب اهم شاخصهای کلان علم و فناوری کشور
1 سرمایه انسانی شاخص مطلوب در سال 1404 درصد پوشش تحصیلی کشور میزان واقعی دوره آموزش عمومی (ابتدایی و راهنمایی) نزدیک به 100 در صد میزان واقعی دوره متوسطه 95 درصد مقدار ناخالص ثبت نام در آموزش عالی (از جمعیت 18 تا 24 سال کشور) 60 درصد سهم دانشجویان تحصیلات تکمیلی از کل دانشجویان 30 درصد سهم دانشجویان دکتری از کل دانشجویان 5 / 3 درصد تعداد فارغ التحصیلان دانشگاهی (سالیانه) 1،200،00نفر تعداد پژوهشگران تمام وقت - دولت 10 درصد موسسات آموزش عالی و پژوهشی و حوزههای علمیه 20 درصد بنگاههای اقتصادی – تجاری – صنعتی و نهادهای عمومی و غیر انتفاعی 40 درصد تعداد اعضای هیئت علمی تمام وقت در یک میلیون نفر جمعیت کشور 2،000 نفر نسبت متخصصان ایرانی مقیم خارج به کل متخصصان کشور - 2 اخلاق و ایمان میزان نفوذ فرهنگ و ارزشهای اسلامی در محیطهای علمی - میزان پایبندی به اعتقادات و باورهای اسلامی - میزان التزام افراد به احکام اسلامی در محیطهای علمی - میزان رعایت اخلاق حرفهای - میزان اعتماد به توان خودی در توسعه کشور - میزان پایبندی به قانون - میزان پایبندی به انقلاب اسلامیو نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی - 3 انتشارات علمی تعداد مقالات در هر میلیون نفر از جمعیت (ppp) 800 میزان استنادات در واحد انتشارات (cpp) 15 نسبت فارغ التحصیلان دانشگاهی و حوزوی به مقالات نمایهسازی شده در نمایههای بینالمللی 10 نسبت مقالات نمایهسازی شده در سطح بینالمللی به تعداد اعضای هیئت علمی 40 / 0 تعداد مقالات منتشر شده در مجموعه مقالات کامل همایشهای معتبر علمی داخلی و خارجی به تفکیک - تعداد مقالات منتشر شده به زبان فارسی در مجلات نمایه شده در پایگاههای بینالمللی معتبر - تعداد کتب علمی تخصصی تالیف شده و انتشار یافته توسط دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و ناشران معتبر علمی - شمار نشریات با نمایه بینالمللی معتبر 160 نشریه با فاکتور تاثیر بالاتر از 3 4 فناوری و نوآوری تعداد اختراعات و اکتشافات به ثبت رسیده به تفکیک ملی و بینالمللی معتبر ملی 50،000 معتبر بینالمللی 10،000 نسبت فارغ التحصیلان دانشگاهی به اختراعات ثبت شده در پایگاههای معتبر بینالمللی 1500 نسبت اختراعات ثبت در پایگاههای معتبر بینالمللی به تعداد اعضای هئیت علمی 15 / 0 شاخص نوآوری - شاخص دستیابی فناوری - تعداد فناوریهای پیشرفته کشور با رتبه جهانی بالا(20 و بالاتر) - تعدادشرکتهای دانش بنیان - 5 کارگروهی تعداد مقالات علمی معتبر با بیش از یک نویسنده - تعداد ثبت اختراعات با بیش از یک نام - تعداد طرحهای تحقیقاتی با بیش از یک مجری - 6 سرمایهگذاری و تامین مالی سهم هزینههای آموزش و تحقیقات از تولید نا خالص داخلی آموزش 7 درصد تحقیقات 4 درصد سهم بخش غیر دولتی در تامین هزینههای تحقیقات 50 درصد نسبت هزینه کرد اعتبارات تحقیقاتی در اولویتهای علم و فناوری به کل اعتبارات تحقیقاتی کشور - حجم قراردادها مشاوره و پژوهشی صنعت با مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی - سهم هزینه کرد تحقیق و توسعه از کل هزینههای بخش صنعت - سهم هزینه کرد تحقیق و توسعه صنعت در موسسات آموزش عالی و پژوهشی از کل هزینههای بخش صنعت - 7 مشارکت بینالمللی تعداد مقالات مشترک با کشورهای دیگر به ویژه کشورهای اسلامی - تعداد پژوهشهای بینالمللی مشارکتی - تعداد حوزههای علمی جدید التاسیس کشور برای نخستین بار در دنیا - تعداد دانشمندان برجسته و موثر در مدیریت مجامع بینالمللی - تعداد سخنرانان مدعو و اعضای کمیتههای علمی و راهبری همایشهای معتبر بینالمللی - تعداد مقالات بسیار پر استناد 2250 تعداد دانشگاهها و مراکز پژوهشی که در رتبهبندی جهانی جزء 10 درصد بهترین مراکز هستند حداقل 5 دانشگاه میزان جذب دانشجویان و متخصصان دیگر کشورها - 8 آمایش آموزشی توزیع رشته ا و تناسب آن با نیازهای مناطق مختلف کشور - امکان ورود استعدادهای مناطق مختلف به د انشگاهها - امکان دسترسی به تحصیلات تکمیلی برای استعدادهای مناطق مختلف - 9 اثر بخشی درصد رشد سالیانه سرانه تولید ناخالص داخلی ناشی از علم و فناوری 4 درصد درصد کاهش میزان بیکاری به دلیل توسعه علم و فناوری - میزان رشد شاخص توسعه انسانی - سهم تولید محصولات و خدمات مبتنی بر دانش و فناوری داخلی از تولید ناخالص داخلی کشور بیش از 50 درصد سهم صادرات مبتنی بر فناوریهای بالا از کل صادرات غیر نفتی کشور به درصد - صدور خدمات فنی و مهندسی - سهم ارزش افزوده تولیدی صنایع با فناوری بالا و متوسط از کل ارزش افزوده تولیدی کشور 50 درصد میزان مشارکت دانشمندان و محققان کشور در تصمیمگیری امور مربوط به علم و فناوری -
: اولویتهای علم و فناوری کشور
1- اهداف اولویتبندی و رویکرد پشتیبانی از اولویتها استخراج اولویتهای علم و فناوری کشور در سند حاضر حاصل ترکیب رویکردهای مزیت محور، نیاز محور، مرزشکن و آینده نگر است. بر اساس و به منظور تحقق اولویتها، نوع پشتیبانی از آنها بسته به وضع موجود علوم و فناوریهای مرتبط و نوع توسعه کمی و تحول و ارتقای کیفی مورد نظر در طیف وسیعی از پشتیبانیهای فکری، مالی، قانونی، منابع انسانی و مدیریتی متغیر خواهد بود. برخی رویکردهای پشتیبانی از اولویتهای علم و فناوری عبارتند از: هدایت سرمایهگذاریها از طریق برنامههای پنج ساله و بودجههای سالیانه و ردیفهای و تسهیلات مالی متمرکز؛ هدایت نظام آموزش برای تامین و جذب نیروهای نخبه و متخصص مورد نیاز در حوزههای اولویت دار؛ اصلاح و ایجاد ساختارها و فرایندها، تنظیم و تدوین و تصویب سیاستها و ضوابط تشویقی خاص برای رشد سریع (میانبر) در حوزههای اولویت دار؛
2. اولویتهای علم و فناوری کشور از آنجا که حصول اطمینان از رشد و شکوفایی در برخی از اولویتها نیازمند توجه و هدایت و پشتیبانی در سطوح کلان مدیریتی کشور است و در برخی دیگر رشد و توسعه با پشتیبانی مدیریتهای میانی و تخصیص غیر متمرکز منابع حاصل خواهد شد، اولویتها به ترتیب در سه سطح الف و ب و ج تنظیم شدهاند. این دستهبندی ناظر بر نحوه و میزان تخصیص منابع، اعم از مالی و انسانی و توجه مدیران و مسئولان است.
در فناوری: فناوری هوا فضا – فناوری اطلاعات و ارتباطات - فناوری هستهای – فناوری نانو و میکرو – فناوریهای نفت و گاز – فناوری زیست محیطی– فناوریهای نرم و فرهنگی؛ در علوم پایه و کاربردی:ماده چگال – سلولهای بنیادی و پزشکی مولکولی – گیاهان دارویی – بازیافت و تبدیل انرژی – انرژیهای نو و تجدیدپذیر – رمزنگاری و کدگذاری – علوم شناختی و رفتاری؛ در علوم انسانی و معارف اسلامی: مطالعات قرآن و حدیث – کلام اسلامی – فقه تخصصی – اقتصاد، جامعهشناسی، حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و مدیریت مبتنی بر مبانی اسلامی – فلسفههای مضاعف متکی بر حکمت اسلامی – فلسفه و لایت و امامت – اخلاق کاربردی و حرفهای اسلامی – سیاستگذاری و مدیریت علم، فناوری و فرهنگ – زبان فارسی در مقام زبان علم؛ در سلامت: سیاستگذاری و اقتصاد سلامت – دانش پیشگیری و ارتقای سلامت با تاکید بر بیماریهای دارای بار بالا و معضلات بومی – الگوهای شیوه زندگی سالم منطبق با آموزههای اسلامی – استفاده از الگوهای تغذیه بومی؛ در هنر: حکمت و فلسفه هنر – هنرهای اسلامی ایرانی – هنرهای مرتبط با انقلاب اسلامی و دفاع مقدس – اقتصاد هنر – فیلم و سینما – رسانههای مجازی با تاکید بر پویایی و بازیهای رایانهای – معماری و شهرسازی اسلامی – ایرانی – موسیقی سنتی و بومی ایران – ادبیات و شعر و داستان نویسی 0 طراحی هنری ایرانی اسلامی و لباس و فرش ایرانی.
در فناوری: لیزر – فوتونیک – زیست حسگرها – حسگرهای شیمیایی – مکاترونیک – خود کارسازی و روباتیک – نیم رساناها – کشتیسازی – مواد نوترکیب – بسپارها (پلیمرها) – حفظ و احیای ذخایر ژنی – اکتشاف و استخراج مواد معدنی – پیشبینی و مقابله با زلزله و سیل – پدافند غیر عامل؛ در علوم پایه و کاربردی: ژئو فیزیک – ایمنی زیستی – بیو انفورماتیک – اپتیک – فیزیک انرژیهای بالا و ذرات بنیادی – محاسبات و پردازش اطلاعات کوانتومی – نجوم و کیهانشناسی – فیزیک اتمی و شتابگرها – علوم ژنی – محاسبات نرم و سیستمهای فازی – توپولوژی؛ در علوم انسانی و معارف اسلامی: اخلاق اسلامی و مطالعات بین رشتهای آن – الهیات – عرفان اسلامی – فلسفه – غربشناسی انتقادی – کارآفرینی و مهارت افزائی – تاریخ اسلام و ایران و انقلاب اسلامی – مطالعات زنان و خانواده مبتنی بر مبانی اسلامی – تاریخ علم (با رویکرد تاریخ اسلام و ایران) – جغرافیای سیاسی؛ در سلامت: داروهای جدید و نوترکیب – مدیریت اطلاعات و دانش سلامت – طب سنتی – تجهیزات پزشکی – سلولی و مولکولی – ژن درمانی – فرآوردههای زیستی – فناوری تغذیه؛ در هنر: مطالعات انتقادی هنر مدرن – مطالعات تطبیقی حوزههای هنر – هنرهای سنتی و صنایع دستی – خوشنویسی – هنرهای نمایشی – مباحث میان رشتهای هنر و شاخههای علوم با تاکید بر نگاه اسلامی.
در فناوری: اپتوالکترونیک – کاتالیستها – مهندسی پزشکی – آلیاژهای فلزی – مواد مغناطیسی – سازههای دریایی – حملونقل ریلی – ایمنی حملونقل – ترافیک و شهرسازی – مصالح ساختمانی سبک و مقاوم – احیای مراتع و جنگلها و بهره برداری از آنها – فناوریهای بومی؛ در علوم پایه و کاربردی: جبر و ریاضیات غیر خطی – ریاضیات گسسته و ترکیبات – آنالیز تابعی و همساز – سیستمهای دینامیکی و احتمال – کنترل و بهینهسازی – زیست ریاضی – پلاسما – بیوفیزیک – فیزیک سیستمهای پیچیده – بیوشیمی – شیمی سبز – مواد سیلیکونی – تکنونیک و زمینشناسی مهندسی – فرآوری و استحصال و تلخیص مواد آلی و معدنی – مخاطرات زیست محیطی – تغییرات اقلیمی – اقیانوسشناسی و علوم دریایی – تنشهای زیستی و غیر زیستی – تولید ارقام و گونههای مناسب با بهره برداری از تنوع زیستی – بهینهسازی الگوی کشت منطقهای – جامعهشناسی زیستی؛ در سلامت: علوم میان رشتهای بین علوم پایه با علوم بالینی – مقابله با انواع اعتیاد – ایمنی غذایی – امنیت غذایی؛
قانون مرتبط: سند ملی علوم و فناوریهای سلولهای بنیادی
:راهبردها و اقدامات ملی برای توسعه علم و فناوری در کشور
1 راهبردهای کلان کلان توسعه علم و فناوری در کشور
: اصلاح ساختارها و نهادهای علم و فناوری و انسجام بخشیدن به آنها و هماهنگسازی نظام تعلیم و تربیت، در مراحل سیاستگذاری و برنامهریزی کلان
: توجه به علم و تبدیل آن به یکی از گفتمانهای اصلی جامعه و ایجاد فضای مساعد، برای شکوفایی و تولید علم و فناوری بر مبنای آموزههای اسلامی از طریق توسعه و تعمیق و به کارگیری مولفههای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی
: جهت دادن چرخه علم و فناوری به ایفای نقشی موثر تر در اقتصاد
: نهادینه کردن مدیریت دانش و ابتنای مدیریت جامعه بر اخلاق و دانش بر اساس الگوهای ایرانی – اسلامی در نهادهای علمی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دفاعی – امنیتی
: نهادینه کردن نگرش اسلامی به علم و تسریع در فرایندهای اسلامی شدن نهادهای آموزشی و پژوهشی
: تحول و نوسازی نظام تعلیم و تربیت اعم از آموزش و پرورش و آموزش عالی به منظور انطباق با مبانی تعلیم و تربیت اسلامی و تحقق اهداف کلان نقشه
: جهت دهی آموزشی، پژوهشی،فناوری و نوآوری در مرزهای دانش برای تحقق مرجعیت علمی
: تربیت و توانمندسازی سرمایه انسانی با تاکید بر پرورش انسانهای متقی و کارآفرین و خودباور و خلاق، نوآور و توانا در تولید علم و فناوری و نوآوری متناسب با ارزشهای اسلامی و نیازهای جامعه
: تعامل فعال و اثر گذار در حوزه علم و فناوری با کشورهای دیگر به ویژه کشورهای منطقه و جهان اسلام
: متحولسازی و ارتقای کمی وکیفی علوم انسانی و هنر مبتنی بر معارف اسلامی
: جهت دهی به چرخه علم و فناوری و نوآوری برای ایفای نقش موثر تر حوزه علوم پزشکی و سلامت
: توسعه و تعمیق و تقویت آموزش و پژوهش در حوزه علوم پایه
2 راهبردها و اقدامات ملی متناسب با راهبرد کلان توسعه علم و فناوری در کشور:
: اصلاح ساختارها و نهادهای علم و فناوری و انسجام بخشیدن به آنها و هماهنگسازی نظام تعلیم و تربیت، در مراحل سیاستگذاری و برنامهریزی کلان
:
سیاستگذاری و ارتقای هماهنگی و هم افزایی در بخشهای مختلف کشور برای اجرایی کردن نقشه جامع علم و فناوری؛
همسو کردن سیاستهای توسعه صنعتی و اقتصادی کشور،به ویژه برنامههای پنج ساله توسعه، با سیاستهای کلان توسعه علم و فناوری در کشور؛
تعیین حدود مدیریت و مالکیت نهادهای مرتبط با حوزه علم و فناوری؛
ساماندهی نظام مالکیت نهادهای مرتبط با حوزهای علم و فناوری؛
بازنگری، اصلاح، یکپارچهسازی، سادهسازی و روزآمد کردن قوانین و مقررات نظام علم و فناوری کشور؛
اصلاح فرآیندها و ساختارهای نظارت و ارزیابی علم، فناوری و نوآوری ملی و تعیین استانداردهای بومی در حوزه علم و فناوری در چارچوب نیازهای اقتصادی و اجتماعی کشور؛
ساماندهی نظام تامین مالی توسعه علم و فناوری؛
سازماندهی نظامهای حرفهای مبتنی بر دانش علمی و فنی برای اداره واحدهای اقتصادی – اجتماعی و نهادینه کردن فرهنگ مهارتگرایی و پژوهش محوری و کارآفرینی در نظام علم و فناوری و نوآوری؛
ایجاد هماهنگی در سیاستگذاری و برنامهریزی در بین دوره آموزش رسمی عمومی، آموزش مهارتی و حرفهای و آموزش عالی به منظور تداوم فرایند فعالیتهای تعلیم و تربیت؛
سیاستگذاری و برنامهریزی مشترک شورایعالی حوزههای علمیه و شورایعالی انقلاب فرهنگی بمنظور ساماندهی و ارتقای تعامل حوزه و دانشگاه در تولید و توسعه علم در پرتو آموزههای اسلامی؛
ایجاد هماهنگی میان نظام تعلیم و تربیت رسمی و غیر رسمی کشور و کاهش فاصله مرزهای میان آنها.
:
طراحی ساز و کار لازم برای سیاستگذاری اجرایی، اجرایی کردن نقشه جامع علمی، تصویب و ابلاغ برنامههای ملی و نظارت و ارزیابیهای مربوطه،(1)
ایجاد هماهنگی و انسجام بین نهادهای ذیربط در علم و فناوری و تکمیل نهادهای مرتبط با چرخه علم و فناوری؛(1)
توانمندسازی بخش غیر دولتی در نظام علم و فناوری و کاهش تصدی گری دولت همزمان با تقویت ابعاد نظارتی آن؛(3)
افزایش سهم وقف و خیریه در توسعه و پشتیبانی از موسسات و نهادهای علم و فناوری؛(3)
ثبت و اعتبارسنجی مالکیت فکری در حوزه علم و فناوری در قوه مجریه؛(4)
ایجاد نهاد دادرسی تخصصی علم و فناوری برای رسیدگی به شکایات و دادخواهیها در قوه قضائیه؛(3و4)
ایجاد نظام ثبت اختراع امتحانی (اثباتی) در حوزههای اولویت دار؛(4)
اصلاح و ترمیم و تکمیل نظام پشتیبان ثبت اختراع و اکتشاف از جمله دفاتر خصوصی تنظیم و پیگیری حقوقی ثبت اختراع و اکتشاف، دفاتر خصوصی تحلیل اختراع و اکتشاف؛ و مراکز اطلاعرسانی فناوریی؛(4)
تقویت و ساماندهی قوانین و مقررات مالکیت فکری در عرصه مقالات علمی و کتب علمی و پایان نامهها و ثبت اختراعات و نرم افزارهای فنی و تخصصی.(4)
ساماندهی نظام استاندارد علم و فناوری با حفظ وظایف برنامهریزی و نظارت برای دولت و ارایه خدمات آزمایشگاهی با مشارکت بخش غیر دولتی و بومی کردن استانداردها و تدوین استانداردهای جدید با مشارکت نهادهای علمی و مدنی و دانش بنیان؛(6)
طراحی نظام کارآمد برای نظارت و ارزیابی و استقرار نظامهای جامع رتبهبندی و تضمین کیفیت نهادهای علمی و فناوری و نوآوری با تاکید بر حفظ حقوق متقاضیان و شفافسازی و رونق بازار و تقاضا؛(6)
ساماندهی و پویاسازی و تسهیل نظام تامین مالی موسسات آموزش عالی و پژوهشی با حفظ ارزشها و رعایت استانداردهای مربوطه،(7)
افزایش نقش و سهم دولت در حمایت از پژوهشهای راهبردی و بنیادی با تاکید بر بهره برداری از نتایج آنها؛(7)
هدفمند کردن اعتباراتن پژوهشی و تسهیل سازوکارهای مالی به منظور توسعه پژوهشهای تقاضا محور؛(7)
استفاده از سازو کارها و مشوقهای مالی متنوع از جمله معافیت مالیاتی، کمک،وام، معافیتهای گمرکی و تعرفهای برای تقویت نقش بخش خصوصی و بنگاههای نوآور در حوزه علم و فناوری؛(7)
ساماندهی بودجه دستگاهها و شرکتهای دولتی و الزام آنها به تامین منابع مورد نیاز پژوهشها در جهت تحقق اهداف و شاخصهای نقشه جامع؛(7)
حمایت از ایجاد و توسعه و تامین بهنگام منابع نهادهای مالی نظام علم و فناوری، و نوآوری، از جمله صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر، صندوقهای توسعه فناوری، شرکتهای تامین سرمایه و بانکهای توسعه فناوری و نوآوری؛(7)
ایجاد بازار فرابورس موسسات و شرکتهای دانش بنیان و حمایت از ورود آنها به بازار بورس؛(7)
ایجاد شبکه هماهنگی و همکاری فعالیتهای مالی بین نهادهای تامین مالی علم و فناوری؛(7)
ایجاد تسهیلات قانونی برای افزایش سرمایهگذاری بخش غیر دولتی در تحقق و توسعه و ارتقای سهم اعتبارات پژوهشی بخش غیر دولتی از تولید ناخالص داخلی؛(7)
سیاستگذاری و برنامهریزی مشترک و متمرکز برای رسانهها و نهادها و مراکز موثر بر تربیت به منظور همسویی با نظام رسمی آموزش و پرورش؛(11)
توجه به علم و تبدیل آن به یکی از گفتمانهای اصلی جامعه و ایجاد فضای مساعد،شکوفا و مولد علم و فناوری بر مبنای آن به یکی از گفتمانهای اصلی جامعه فضای مساعد،شکوفا و مولد علم و فناوری بر مبنای آموزههای اسلامی از طریق توسعه و تعمیق و به کارگیری مولفههای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی
:
تقویت نگاه دینی به مقوله علم و علم آموزی و فریضه قلمداد کردن آن و گسترش و ترویج آموزههای قرآن کریم و معصومین (علیهم السلام) در تربیت علمی و آداب تعلیم و تعلم؛
توسعه فرهنگ مطالعه و تتبع و تحقیق؛ تقویت روحیه پرسشگری و حقیقت جوئی و یادگیری مادام العمر در سطح عموم و استفاده از یافتههای تحقیقاتی و علمی در زندگی روزمره به صورت عاملی برای توسعه اجتماعی و بهبود زندگی؛
فرهنگسازی عمومی برای تقویت جنبش نرمافزاری و تولید بومی علم در جامعه و ارتقای آگاهیهای علمی عمومی درابعاد مختلف فرهنگی و سیاسی و اقتصادی؛
ارتقای منزلت و صلاحیت حرفهای و مرجعیت علمی و اجتماعی معلمان،استادان پژوهشگران و فناوران؛
گسترش فضای تولید علم و فکر با حمایت از کرسیهای آزاد اندیشی و نظریهپردازی و کانونهای تفکر و مناظرات علمی مبتنی بر جدال احسن و نقدپذیری عالمانه؛
ارتقای سطح مشارکت دانشمندان و نقش آفرینان در عرصه علم و فناوری در ایفای رسالتهای اجتماعی و تعمیق و ترویج و احترام به ارزشهای اصیل اسلامی و ایرانی و اخلاق حرفهای و بهره برداری از ذخایر غنی فرهنگی؛
استفاده از ظرفیت رسانهها برای پیشبرد اهداف نظام علم و فناوری در کشور؛
:
ایفای نقش فعال تر مساجد به عنوان پایگاههای علمی و فرهنگی در ترویج و انتشار علم در سطح عموم مردم؛(1)
سادهسازی زبان علم برای عموم مردم و تولید واژگان مناسب لازم به منظور نهادینه کردن فرهنگ استفاده از علم و دستاوردهای علمی در زندگی؛(2)
افزایش دسترسی به منابع علمی از طریق گسترش کتابخانههای عمومی و مجازی در مناطق مختلف و حمایت از تولید و انتشار این منایع همسو با نظام علم و فناوری و نوآوری کشور؛(2)
به کارگیری فنون علمی و خلاقانه در روشهای تعلیم و تربیت و تدوین متون درسی بخصوص در آموزش و پرورش به منظور ترویج تفکر خلاق علمی از پایینترین سنین؛(2)
تقویت انگیزههای معنوی و تشویق اعتباری و مادی برای جلب نخبگان جامعه به سمت حرفههای معلمی، استادی، پژوهشی و فناوری؛(4)
حل مشکلات اجتماعی و معیشتی معلمان و پژوهشگران به منظور فراهم آوردن بستر لازم برای فعالیتهای علمی؛(4)
طراحی ساز و کار اجرایی و تعیین متولی تدوین، ترویج و نظارت بر اخلاق حرفهای و معیارها و ضوابط رفتاری در محیطهای علمی و پژوهشی؛(6)
نهادینهسازی تعهد و انضباط اجتماعی و قانون مداری و روحیه تلاش برای گسترش عدالت و رفاه و سلامت جامعه در دانش آموختگان با مشارکت معلمان و استادان؛(6)
اختصاص بخش مهمی از برنامههای رسانه ملی به موضوعات علمی و فناوری با زبان ساده و عامه فهم؛(7)
طراحی و اجرای مناظرات علمی در رسانههای عمومی با موضوعات تخصصی در حوزهعلم و فناوری وحمایت از کرسیهای آزاد اندیشی و نظریهپردازی و نقد و مناظره؛(7)
انتخاب برترین رسانههای عمومی بر مبنای میزان توجه به علم و فناوری و تخصیص جوایز جشنوارهها و حمایت دولتی بر مبنای آن؛(7)
جهت دادن چرخه علم و فناوری و نوآوری به ایفای نقش موثر در اقتصاد
: 1 - ترویج فرهنگ کسب وکار دانش بنیان و فرهنگ کارآفرینی و ارتقای توانایی علمی و فناوری و مهارتی افراد با تاکید بر نیازهای جامعه و ایجاد آمادگی جهت پذیرش مسوولیتهای شغلی؛ 2 - افزایش نقش علم و فناوری در توانمندسازی و ارتقای بهره وری در بخشهای صنعتی و تولیدی و خدمات تخصصی و عمومی؛ 3 - تسهیل و کارآمدسازی فرایند عرضه و تقاضا و انتقال و انتشار علم و فناوری و توسعث زیر ساختهای رقابتپذیری در تولیدات فناوری و خدمات و محصولات مربوطه؛
:
تبیین و ترویج آموزههای دینی در خصوص قداست و فریضه بودن کسب و کار متقن و دانش بنیان؛(1)
ساماندهی و رتبهبندی موثر تر انجمنهای علمی و شرکتهای دانش بنیان و موسسات پژوهشی غیر دولتی و حمایت از ارجاع کار به آنها؛(1)
حمایت از توسعه آموزش مهارتهای پیشرفته با مشارکت بخش خصوصی، به منظور افزایش سهم کشور از بازارهای بینالمللی؛(1)
حمایت از سرمایهگذاری بنگاههای اقتصادی در تولید و تجاریسازی علم و فناوری؛(2)
الزام دستگاهها و سازمانهای اجرایی برای شناسایی و سامان دهی به بهرهگیری مناسب از دستاوردهای علمی و فناوری کشور؛(2)
حمایت از بازارسازی برای محصولات نوآورانه به ویژه از طریق اولویت دهی به محصولات و خدمات داخلی در خریدهای دولتی، اطلاعرسانی در مورد نیازهای آینده آنها و حمایت از استقرار شرکتهای علمی نوآور د اخلی در مناطق آزاد به منظور توسعه صادرات؛(2)
تسهیل مراحل راهاندازی و فعالیت شرکتهای دانش بنیان اعم از اخذ پروانه و مجوز، امور واردات و صادرات، بیمه و رفع موانع استقرار آنها در شهرها؛(3)
ساماندهی فن بازارهای تخصصی در حوزههای اولویت دار کشور؛(3)
حمایت از ایجاد مراکز ارائه خدمات پشتیبان "ایده تا بازار" و نهادهای واسط حقوقی،مالی، فنی و اداری در موضوعات اولویت دار علم و فناوری؛(3)
کمک به بازاریابی و صادرات و خدمات پس از فروش محصولات فناورانه شرکتهای دانش بنیان از طریق ساماندهی و هدایت جوایز و مشوقهای صادراتی و حمایت از ایجاد سازو کارهای تبلیغاتی برای بازاریابی و توسعه شرکتهای واسط بازرگانی و پشتیبانی؛(3)
تدوین ساز و کارهای حقوقی و تشویقی دانشگاهها و پژوهشگاهها برای فروش دستاوردها و ایجاد انتفاع برای دانشگاهها، پژوهشگاهها و محققان نظیر حمایت از ایجاد شرکتهای دانش بنیان با مشارکت سهامی موسسات آموزش عالی و پژوهشی؛(3)
حمایت از توسعه مراکز رشد و پارکهای علم و فناوری با تاکید بر مشارکت بخش خصوصی؛(3)
پشتیبانی از تعامل بخشهای تحقیقاتی و صنعتی از طریق حمایت از شکلگیری نهاد تحقیق و فناوری ملی، ایجاد و گسترش مراکز انتقال و تجاریسازی فناوری و دریافت خدمات و محصولات فناوری تحت مجوز (لسیانس) موسسات معتبر داخل؛(3)
اختصاص بخشی از اعتبارات طرحهای توسعهای بزرگ کشور به انتقال و یادگیری فناوری و الزام مدیریت این طرها به تدوین پیوست فناوری و مستندسازی فناوریهای انتقالی با محوریت واحدهای تحقیق و توسعه و ایجاد بانک اطلاعات این فناوریها؛(3)
نهادینه کردن مدیریت دانش و ابتنای مدیریت جامعه بر اخلاق و دانش بر اساس الگوهای ایرانی – اسلامی در نهادهای علمی،اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دفاعی – امنیتی
: 1 - پیادهسازی فرایند مدیریت دانش و اطلاعات در نهادها و دستگاههای مختلف؛ 2 - ارتباط مستمر و هم افزا در بین سه جریان تولید و انتشار و کاربرد و توسعه دانش و تقویت فرایند تبدیل ایده به محصول؛ 3 - ساماندهی و تسهیل مشارکت دانشمندان در نظام تصمیمگیری کلان کشور و نهادینهسازی فرهنگ پژوهش و ارزیابی و نظارت در سطوح تصمیمگیری؛ 4 - ساماندهی و تقویت انجمنها و جمعیتهای علمی به منظور ایفای نقش مرجعیت علمی و ارتقای مشارکت در تصمیمسازیها و توسعه و ترویج و انتشار علم و فناوری؛ 5 - ارتقای کیفی و کمی همایشهای علمی و نشستها و مجامع معتبر داخلی با رویکرد دستیابی به تحقق مرجعیت علمی؛ 6 - رصد و پایش و آینده نگاری علم و فناوری و نوآوری و نیازهای بازار.
:
استقرار نظام مدیریت دانش و تقویت ساز و کارهای تبدیل دانش ضمنی به دانش صریح و انتشار و استفاده از آنها به ویژه با تقویت زیر ساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطات؛(1)
حمایت از ایجاد و توسعه شبکههای تحقیقاتی و فناوری به منظور افزایش تعاملات و تسهیل انتقال و انتشار دانش؛(2)
تقویت و انسجام بخشی به نظام اطلاعات علمی و فناوری کشور با ماموریت استانداردسازی و اصلاح فرآیندهای تولید،ثبت،داوری و سنجش و ایجاد بانکهای اطلاعاتی یکپارچه برای رسالهها، پایان نامهها، طرحهای پژوهشی و فناوری، مقالات، مجلات و کتب علمی و اختراعات و اکتشافات پژوهشگران؛(2)
رتبهبندی و ساماندهی انتشارات علمی و تقویت پایگاه استنادی علوم جهان اسلام(ISC)؛(2)
طراحی سازو کار لازم برای بهره مند ساختن سیاستگذاریها و برنامه ریزیها و تصمیم گیریهای کلان کشور از پژوهشهای تایید شده در مراجع معتبر علمی از جمله فرهنگستانها و موسسات و کانونهای تفکر و انجمنهای علمی و مرتبط؛(3)
اصلاح مقررات واگذاری طرحهای مطالعاتی و تحقیقاتی و فناوری ملی در راستای اولویت دادن به موسسات پژوهشی و فناوری داخلی؛(3)
اولویت دهی به میزان مشارکت در برنامهریزیهای ملی،میزان اثر بخشی در توسعه علم و فناوری، و افزایش کمیت و کیفیت برنامههای ترویجی در حوزه علم و فناوری در شاخصهای ارزیابی و رتبهبندی انجمنها و جمعیتهای مردمی؛(4)
حمایت از برگزاری همایشهای تخصصی توسط انجمنها و جمعیتهای علمی به ویژه در حوزههای اولویت دار و تسهیل واگذاری نشریات علمی و تخصصی به آنها؛(4)
تسهیل و تشویق حضور و مشارکت دانشمندان در همایشهای داخلی و بینالمللی در حوزههای اولویت دار؛(5)
ایجاد نهادهای رصد علم و فناوری در حوزههای اولویت دار با مشارکت انجمنهای علمی و مراکز دانشگاهی و موسسات غیر دولتی؛(6)
نهادینه کردن نگرش اسلامی به علم و تسریع در فرایندهای اسلامی شدن نهادهای آموزشی و پژوهشی
: 1 - نهادینهسازی نگرش اسلامی در برنامهها و متون آموزشی؛ 2 - توسعه فضای تعامل فکری دانشمندان علوم دینی و سایر علوم؛ 3 - تعامل موثر و سازنده نهادهای علمی علمی حوزوی و دانشگاهی به منظور تقویت نگرش اسلامی به علم و بازسازی تمدن نوین اسلامی؛ 4 - ارتقای سطح آگاهی و اعتقاد و رفتار اسلامی در فعالان و نهادهای عرصه علم و فناوری و اسلامی شدن نمادها در موسسات آموزشی و پژوهشی؛
بازنگری برنامهها و محتواهای آموزشی بر اساس مبانی نظری و نگرش اسلامی؛(1)
حمایت از پژوهش و تولید محتوا و تدوین برنامههای آموزشی برای تبیین ارتباط علوم طبیعی و علوم جدید با آموزههای دینی و نگرش توحیدی؛(1)
حمایت از پژوهشها و مطالعات برای شناسایی نگرشهای غیر اسلامی از قبیل اومانیستی و سکولاریستی در متون آموزشی و اصلاح آنها بر اساس آموزههای اسلامی؛(1)
تدوین تاریخ علوم طبیعی و ریاضی در دوره تمدن اسلامی و معرفی دانشمندان مسلمان و آثار آنان در رشتههای مربوطه؛(1)
ارتقای همکاری نظام مند حوزههای علمیه و دانشگاهها و آموزش و پرورش در فرایند برنامهریزی آموزشی و تالیف کتب درسی به منظور تعمیق تعالیم دینی و تقویت ابعاد تربیتی؛(1)
حمایت از برگزاری نشستها و هم اندیشیهای مشترک میان دانشمندان علوم انسانی و علوم پایه و طبیعی با دانشمندان علوم دینی برای بررسی چالشهای حوزه علم و دین؛(2)
حمایت از شبکهسازی دانشمندان و موسسات تحقیقاتی دینی در حوزههای مختلف دانش خصوصا علوم انسانی؛(2)
حمایت از تاسیس پژوهشکدههای بین رشتهای ماموریت گرا در حوزههای دین و علم با حضور محققان حوزه و دانشگاه؛(3)
حمایت از حضور موثر و نظام مند مدرسین حوزه در دانشگاه و بالعکس،به منظور استفاده از تجربیات یکدیگر و تقویت تعاملات فکری؛(3)
طراحی برنامههای ترویجی هدفمند به منظور ارتقای سطح دانش و معرفت دینی و سیاسی و اجتماعی و فرهنگ عفاف در فعالان عرصه علم و فناوری مطابق با ارزشهای انقلاب اسلامی و متناسب با رشته تخصصی و علایق و تجارب آنان؛(4)
ایجاد سازوکار برای توام ساختن فعالیتهای آموزشی و پژوهشی اعضای هیات علمی با نقش تربیتی و اخلاقی آنان در مراکز آموزش عالی و پژوهشی؛(4)
نظام مند کردن و تدوین ضوابط مناسب برای فعالیتهای سیاسی و فرهنگی دانشجویان و اعضای هیات علمی به منظور ارتقای معرفت و اندیشه دینی؛(4)
رعایت ویژگیهای معماری اسلامی و ملی در طراحی فضاهای کالبدی نهادها و موسسات آموزشی و پژوهشی؛(4)
تحول و نوسازی نظام تعلیم و تربیت اعم از آموزش و پرورش و آموزش عالی به منظور انطباق با مبانی تعلیم و تربیت اسلامی و تحقق اهداف کلان نقشه
:
هدفمندسازی حمایت مالی و سرمایهگذاری و هزینه کرد دولت در آموزش عالی در راستای افزایش کارآمدی و پاسخگویی با رعایت اصل سیام قانون اساسی؛
انسجام بخشی و تقویت یکپارچگی در سیاستگذاری و نظارت و اعتبارسنجی در نظام آموزش عالی کشور؛
طراحی الگوی گسترش آموزش عالی کشور متناسب با حوزههای اولویت دار علم و فناوری، نوع موسسات، اوضاع اقلیمی و نیازهای جامعه و اشتغال فارغ التحصیلان مبتنی بر نقشه جامع علمی کشور؛
ارتقای بهره وری موسسات آموزشی عالی و پژوهشی در چارچوب نظام تعلیم و تربیت اسلامی؛
افزایش دسترسی همگانی به آموزش؛
ارتقای بهره وری و تقویت بنیه مالی نظام آموزش و پرورش؛
تحول در نگرشها و روشها و محتواهای آموزشی بر اساس جهان بینی و تعلیم و تربیت اسلامی به منظور ارتقای تواناییها و تقویت تفکر منطقی و خلاق و جستجو گر در دانش آموزان و دانشجویان منطبق با آموزههای اسلامی در زمینههای فردی و خانوادگی و اجتماعی؛
بالا بردن توان مدیریت منابع انسانی و ارتقای صلاحیت علمی و حرفهای و منزلت اجتماعی و سطح معیشتی معلمان؛
اصلاح و تقویت ساز و کار مدیریت مدارس به منظور ارتقای کارآمدی آنها؛
ارتقای نقش و جایگاه خانواده در تعلیم و تربیت؛
:
تدوین طرح جامع ساماندهی هدفمند سرمایهگذاری دولت در آموزش عالی به منظور شفافسازی هزینههای تمام شده تحصیلی در موسسات آموزش عالی و ارتقای کار آمدی آنها؛(1)
افزایش استقلال موسسات آموزشی عالی و پژوهشی در مدیریت امور اداری، منابع مالی، درآمدها و هزینهها از طریق افزایش اختیارات و مسئولیتپذیری هیاتهای امنای آنان؛(1)
تقویت نظام راتبه (بورس) تحصیلی دانشجویان مستعد به منظور ارتقای نظام آموزش عالی کشور؛(1)
هدایت منابع و بودجههای آ وزشی به سوی نیازها و ماموریتهای ملی؛(1)
اصلاح و تدوین نظام برنامهریزی آموزشی و پژوهشی بر اساس مبانی با توجه به نیازهای واقعی جامعه و نهادهای متقاضی در کشور؛(2)
استقرار نظام سنجش و پذیرش دانشجو در آموزش عالی کشور به منظور هماهنگی و انسجام بخشی در سطوح سیاستگذاری و نظارت واجرا؛(2)
حمایت از مشارکت مردم و نهادهای عمومی و غیر دولتی و همچنین گسترش فرهنگ وقف در حوزه آموزش عالی با حفظ کارکردهای سیاستگذاری و نظارتی دولت؛(2)
توسعه فرهنگ پژوهش و کارآفرینی در آموزش عالی و برقراری تعامل فعال با نهادها و بنگاههای اقتصادی و اجتماعی در برنامهریزی آموزشی؛(2)
ایجاد نهاد ملی مدیریت ارزشیابی و اعتبارسنجی و تضمین در نظام آموزش عالی تحت نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی؛(2)
تقویت نظارت و اعمال سیاستهای آموزشی و پژوهشی کشور در دانشگاهها، خصوصا دانشگاههای غیر دولتی،(2)
ساماندهی و توسعه قطبهای علمی از جمله قطبهای مشترک بین حوزه و دانشگاه، به منظور انجام فعالیتهای علمی ویژه و ماموریت گرا در حوزههای اولویت دار؛
اعطای ماموریت ویژه به برخی از مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی ممتاز و تقویت دورههای پسادکتری به منظور گسترش مرزهای دانش و احراز رتبههای ممتاز در رتبهبندی جهانی؛(2)
جهت دهی دانشگاههای برتر کشور به اهتمام بیشتر در دورههای تحصیلات تکمیلی؛(3)
رصد دائمی ظرفیتهای محیطی و اقتضائات اجتماعی و تنظیم ظرفیت دانشگاهها در مقاطع و حوزههای مختلف علمی متناسب با رتبه علمی آنها و نیازهای حال و آینده بر اساس اصول و ملاحظات آمایش سرزمین؛(3)
ارتقای نقش مناسب زن و مرد در خانواده و جامعه اسلامی با اصلاح ساز و کار جذب و هدایت تحصیلی دانشجویان؛(3)
تخصیص منابع به موسسات آموزشی و پژوهشی با لحاظ نمودن اصول تمرکز زدایی و ماموریتگرایی در موضوعات مورد نیاز هر منطقه کشور؛(3)
حمایت از شکلگیری و توسعه موسسات آموزشی غیر دولتی مبتنی بر اهداف و ارزشهای نقشه جامع علمی کشور؛(3)
ایجاد ساز و کارهای انگیزشی برای توسعه رقابت سالم در فعالیتهای موسسات آموزش عالی و پژوهشی؛(4)
ترویج پژوهش محور کردن آموزش و مسئله محور کردن پژوهش؛(4)
حمایت از به کارگیری فناوریها و روشهای جدید آموزشی در آموزش عالی،(4)
باز تعریف نظام ارتقای اعضای هیات علمی و پژوهشگران بر اساس ضوابط کیفی و اهداف و ارزشهای نقشه جامع علمی کشور؛(4)
طراحی و استفاده از سازو کارهای انگیزشی مناسب برای جذب اعضای هیات علمی متعهد و نخبه؛(4)
تسهیل اخذ مجوز و فعالیت موسسات پژوهشی غیر دولتی و ایجاد نظام رتبهبندی و ارتقای علمی پژوهشگران آنها؛(4)
ایجاد ساز و کار مناسب برای حضور تمام وقت اعضای هیات علمی در دانشگاهها و افزایش تعاملات علمی استاد و دانشجو در خارج از کلاس با تاکید بر شاگرد پروری؛(4)
توسعه نظام آموزش الکترونیک و زیر ساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزه آموزش عالی و آموزش و پرورش؛(5)
افزایش سهم آموزش دوره عمومی از بودجه دولت و عملیاتی کردن آن؛(6)
تقویت مشارکت عمومی در آموزش و پرورش با حفظ کارکردهای سیاستگذاری و نظارتی نظام از طریق تسهیل تاسیس مدارس غیر دولتی، حمایت از فعالیتهای آموزشی، تشویق واقفین و خیرین و حمایت از گسترش مدارس موفق؛(6)
حمایت از نهادهای غیر دولتی برای تولید و پشتیبانی از محتوا و تجهیزات آموزشی و کمک آموزشی؛(6)
ایجاد نظام رتبهبندی مدارس و موسسات آموزشی و پرورش به منظور شفافسازی عملکرد و ارتقای کیفیت و تقویت انگیزههای رقابت؛(6)
ایجاد نظام سنجش و ارزشیابی و تضمین کیفیت در تعلیم و تربیت رسمی و عمومی کشور؛(6)
ایجاد سازو کارهای سنجش توانمندیهای دانش آموزان و معلمان و عملکرد مدارس، مستقل از موسسات مجری آموزش؛(6)
رصد دائمی شرایط محیطی به منظور پاسخگویی پیوسته و پویای آموزش و پرورش به نیازهای حال و آینده جامعه؛(7)
تربیت و توانمندسازی دانش آموزش در شئون دینی، خانوادگی، اجتماعی، زیستی و بدنی، هنری، حرفهای علمی و فناوری برای ورود به عرصههای مختلف زندگی و جامعه و پرهیز از جهتگیری محض دوره آموزش عمومی به سمت آموزش عالی،(7)
بازنگری و باز تولید محتوا و روشهای آموزشی و پرورشی به منظور تعمیق تربیت اسلامی و حیات دینی و اعتقاد و التزام به ارزشهای انقلاب اسلامی در دانش آموزان و دانشجویان و آشنایی آنان با فرهنگ و تمدن اسلامی،(7)
بازنگری در محتوا و روشهای آموزشی با تمرکز بر اصلاح بینشها و مهارتها در کنار ارائه اطلاعات و دانش به منظور انتقال مفاهیم پایه علمی، علاقمندسازی دانش آموزان به علم، ایجاد روحیه خودباوری و توانمندسازی ایشان؛(7)
ارتقای جایگاه مهد کودکها و آموزش پیش دبستانی در نظام تعلیم و تربیت به منظور رشد خلاقیتها و مهارتهای لازم و روحیه جستجوگری؛(7)
ایجاد ساز و کارهای لازم برای رشد خلاقیتهای علمی و هنری و مهارتی و تربیت تفکر منطقی و عقلانی و روحیه جستجوگری در دانش آموزان؛(7)
تقویت و حمایت از آموزشهای مهارتی از طریق تمرکز در سیاستگذاری و نظارت به همراه تقویت مشارکت بخشهای غیر دولتی؛(7)
جهت دهی کتابها، نشریات، وبگاهها(سایتها) و وب نوشتهای (وبلاگهای) آموزشی و کمک آموزشی در راستای تعلیم و تربیت اسلامی و اهداف تعیین شده در نظام آموزش و پرورش؛(7)
تقویت جایگاه رشتههای علوم انسانی و معرف اسلامی در نظام آموزش و پرورش و جهت دهی نخبگان به سمت تحصیل در این حوزهها از طریق ارتقای کیفی محتوا و شیوههای آموزشی؛(7)
ارتقا و افزایش جذابیت آموزشهای قرآنی و اصلاح روشهای آموزشی دینی و عربی؛(7)
تقویت نظام استعدادیابی و مشاوره و هدایت تحصیلی در آموزش عمومی و بازنگری و بازتولید محتوا و روشهای آموزشی و پژوهشی به منظور تحقق نقش شایسته زن و مرد در جامعه اسلامی؛(7)
تقویت تعامل مسجد و مدرسه به منظور ارتقای نقش آنها در تربیت دینی محله؛(7)
استقرار نظام صلاحیت حرفهای معلمان به منظور طبقهبندی مشاغل و حرفهها؛(8)
استقرار نظام شایسته سالاری و طراحی سازوکارهایی برای مسئولیتپذیری و پاسخگویی در مدیریتهای آموزش و پرورش؛(8)
برنامهریزی برای گزینش و جذب نیروی انسانی متعهد و متخصص برای حرفه معلمی و ارتقای مستمر سطح بینش و مهارت و دانش آنها؛(8)
طراحی و استقرار نظام جامع تربیت معلم؛(8)
ارتقای سطح معیشتی و شان اجتماعی و تواناییهای علمی و عملی معلمان و طراحی سازو کار لازم برای تمرکز بر تدریس و اختصاص بخشی از ساعات موظف معلمان به پژوهش و مطالعه؛(8)
افزایش اختیارات و مسئولیتهای مدیریت مدرسه در چارچوب برنامهها و ارزشیابی مستمر آموزش و پرورش؛(9)
افزایش همکاری اولیای دانش آموزان با مدرسه و آموزش خانوادهها؛(9)
تدوین برنامه جامع مشارکت میان خانواده و نهادهای تربیتی و آموزشی؛(10)
جهت دهی آموزش؛ پژوهش، فناوری و نوآوری به سمت حل مشکلات و رفع نیازهای واقعی و اقتضائات کشور با توجه به آمایش سرزمین و نوآوری در مرزهای دانش برای تحقق مرجعیت علمی
: 1 - ساماندهی نظام مدیریت پژوهش در کشور؛ 2 - سیاستگذاری و برنامهریزی مستمر و پویا در حوزه علم و فناوری بر پایه تامین نیازهای جامعه و تحولات جهانی و دستیابی به مرجعیت علمی کشور 3 - سیاستگذاری و برنامهریزی در حوزه علوم و فناوریهای دفاعی و امنیتی با رعایت سیاستهای مصوب شورایعالی امنیت ملی؛ 4 - توسعه و متوازنسازی زیرساخت، امکانات و تجهیزات، متناسب با سیاستها و راهبردهای پیشرفت علم و فناموری و نوآوری؛ 5 - ارتقای سطح شاخصهای بهره وری در نظام علم و فناوری و نوآوری کشور؛ 6 - ساماندهی داوری علمی به منظور ارتقای کیفیت مجلات و انتشارات علمی؛
:
ارزیابی و دستهبندی موسسات پژوهشی و تعیین جایگاه تشکیلاتی مناسب آنها بین وزارتخانهها، دستگاههای علمی، صنعتی و اجرایی، شفافسازی ماموریت آنها؛(1)
ارتقای کارآمدی مراکز پژوهشی وابسته به دستگاههای اجرایی با رویکرد تمرکز بر حل مسائل و رفع نیازهای دستگاههی مربوطه و تقلیل انجام فعالیتهای پژوهشی قابل اجرا در سایر مراکز پژوهشی و دانشگاهی؛(1)
طراحی ساز و کارهای خاص ارتقای محققان مراکز پژوهشی وابسته به دستگاههای اجرائی برای تشویق تحقیقات توسعهای و کاربردی؛(1)
الزام دستگاههای اجرایی به تهیه اسناد تحول راهبردی علم و فناوری در حوزه مربوطه؛(2)
تقویت آموزش و پژوهش و فناوری در حوزههای اولویت دار علم و فناوری و هدایت منابع و اعتبارات دولتی و عمومی آنها؛(2)
حمایت از توسعه علوم و فناوریهای میان رشتهای؛(2)
لحاظ نمودن میزان رفع نیازهای جامعه در شاخصهای رتبهبندی مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی و نظام انگیزشی پژوهشگران و فناوران،(2)
حمایت از حوزههای علم و فناوری که برای حفظ استقلال کشور و رفع نیازهای اولیه جامعه شامل فرهنگ، سلامت، غذا، مسکن، اشتغال و ازدواج ضروریاند؛(2)
حمایت ویژه از مراکز دانشگاهی وتحقیقاتی ممتاز در راستای تحقق مرجعیت علمی؛(2)
توسعه و تقویت سازوکارهای بهرهگیری جامعه از توانایی و قابلیتهای صاحبان مهارت و خبرگان بدون مدرک،(2)
باز تعریف جایگاه و رسالت فرهنگستانها و موسسات آموزشی و پژوهشی در تحلیل جریان علمی کشور و ارائه پیشنهادات در توسعه مرزهای دانش و نظریهپردازی؛(2)
ایجاد نهاد هماهنگی برای برنامهریزی اجرایی و اولویتبندی در حوزه علوم و فناوریهای دفاعی و امنیتی با حضور نمایندگان دستگاههای ذیربط (و رعایت سیاستهای مصوب شورای عالی امنیت ملی)؛(3)
تدوین اسناد و الگوهای پیشرفت علم و فناوری در حوزه دفاعی و امنیتی؛(3)
حمایت از ایجاد و توسعه آزمایشگاههای ملی و مراکز خدمات تخصصی در حوزههای اولویت دار؛(4)
حمایت از ایجاد و توسعه شبکههای آزمایشگاهی تخصصی در حوزههای اولویت دار و طراحی سازو کارهای انگیزشی مناسب برای مشارکت داوطلبانه در شبکه؛(4)
تدوین شاخصهای سنجش بهره وری نظام علم و فناوری و پایش آنها؛(5)
حمایت از جوایز ملی تعالی و ارتقای عملکرد در نهادهای علم و فناوری و نوآوری؛(5)
تقویت سازو کارهای انگیزشی، معنوی، اعتباری و مادی به منظور ارتقای کیفیت داوری علمی،(6)
ایجاد سازو کارهای رتبهبندی داوران و استانداردسازی و آموزش شیوههای داوری علمی؛(6)
تربیت و توانمندسازی سرمایه انسانی با تاکید بر پرورش انسانهای متقی و کارآفرین و خودباور و خلاق و نوآور و توانا در تولید علم و فناوری و نوآوری متناسب با ارزشهای اسلامی و نیازهای جامعه
: 1 - ارتقای نظام مشاور و استعدادیابی و هدایت تحصیلی کشور؛ 2 - بهبود هرم ترکیب نیروی انسانی نظام به منظور تحقق برنامههای رشد و توسعه نهادهای آموزشی و پژوهشی؛ 3 - ارتقای شایسته سالاری برای انتصاب افراد در جایگاههای مدیریتی علم و فناوری؛ 4 - ارتقای همکاریهای علمی و تحقیقاتی در بین پژوهشگران، اعضای هیئت علمی، دانشجویان و طلاب در عرصههای مختلف علم و فناوری؛ 5 - ارتقای بهره وری منابع انسانی موسسات علمی و پژوهشی اعم از اعضای هیئت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و تقویت روحیه تلاش جهادی و گسترش تعاملات معلم و متعلم؛ 6 - استفاده از حداکثر ظرفیت و تجارب نخبگان، دانشمندان، اعضای هیئت علمی، مدیران و متخصصان شاغل و بازنشسته دولتی و غیر دولتی و خصوصی در آموزش و پژوهش.
: 1 - طراحی و استقرار نظام جامع مشاوره و استعدادیابی و هدایت به منظور هدایت دانش آموزان و دانشجویان به سوی رشتههای علمی متناسب با اولویتهای کشور بر اساس استعداد و علاقه مندی و تواناییهای آنها و اولویتهای کشور؛(1) 2 - توسعه ظرفیت جذب و به کارگیری منابع انسانی متخصص کشور در مراکز علمی دولتی و غیر دولتی؛(2) 3 - باز تعریف نظام انتصاب و ارتقای مدیران نهادهای آموزشی و پژوهشی، استادان و پژوهشگران بر اساس ملاکهای کیفی و تقویت نظام شایسته سالاری در نهادهای آموزشی و تحقیقاتی؛(3،2) 4 - حمایت از فعالیت تمام وقت اعضای هیئت علمی با تامین هزینههای رفاهی ایشان و فعالیت تمام وقت دانشجویان دوره دکترا با تامین هزینههای تحصیلی و معیشتی ایشان با نظارت استادان راهنما؛(5) 5 - اختصاص پژوهانه برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی در جهت حمایت از پایان نامهها و فعالیتهای پژوهشی ایشان با نظارت استادان راهنما؛(5) 6 - توسعه مهارتهای تحقیقاتی اعضای هیئت علمی و محققان و پژوهشگران و دسترسی به منابع اطلاعاتی؛(5) 7 - تدارک برنامههای تربیتی و فرهنگی در سطوح مختلف در راستای تحقق آرمانهای انقلاب شکوهمند اسلامی؛(5) 8 - طراحی سازوکار همکاری پاره وقت نخبگان، دانشمندان، اعضای هیئت علمی، مدیران و متخصصان شاغل و بازنشسته دولتی و غیر دولتی در موسسات آموزشی و پژوهشی؛(6)
تعامل و اثر گذار در حوزه علم و فناوری با کشورهای دیگر به ویژه کشورهای منطقه و جهان اسلام
: 1 - توسعه زبان فارسی به عنوان یکی از زبانهای علمی در سطح جهان؛ 2 - توسعه و تقویت شبکههای مناسبات ملی و فراملی دانشمندان و پژوهشگران و همکاری بینالمللی با اولویت کشورهای اسلامی و کشورهای فارسی زبان؛ 3 - اصلاح سازوکارها و قوانین استخدام، ارتقای محققان و تخصیص مشوقها، راتبههای(بورسهای) تحصیلی، فرصتهای مطالعاتی و پژوهانهها برای افزایش همکاریهای بینالمللی محققان؛ 4 - همکاری فعال با جهان اسلام و ایفای نقش پیشگامی برای تولید معرفت علمی مورد نیاز تمدن نوین اسلامی؛ 5 - برنامهریزی به منظور کسب رتبه اول علم و فناوری در منطقه و جهان اسلام.
:
افزایش پذیرش دانشجویان خارجی به منظور گسترش زبان فارسی و بسترسازی مرجعیت علمی کشور با اولویت کشورهای اسلامی و همسایه؛(1)
تقویت جریان معادلسازی برای واژههای علمی بیگانه در تمام رشتهها و تاکید بر نگارش مقالات علمی – تخصصی به زبان روان فارسی؛(1)
توسعه و ابداع روشهای سهل و سریع فارسی آموزی؛(1)
حمایت از تاسیس رشته زبان فارسی در دانشگاههای مختلف جهان؛(1)
اصلاح و تحول در روشهای آموزش زبان به ویژه زبان عربی و انگلیسی در مقاطع آموزش عمومی؛(2)
ایجاد و توسعه نمایندگیهای علمی و فناوری در سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران در حوزههای اولویت دار به منظور انتقال دستاوردها و تجارب جهانی در فناوریهای پیشرفته و صادرات دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در عرصه فناوری به سایر کشورها؛(2)
همکاری بینالمللی بااولویت کشورهای جهان اسلام با توجه به مزیتهای نسبی و منابع هر کشور؛(2)
ایجاد شبکههای پژوهشی در داخل و خارج از کشور برای انتشار و تبادل دانش و فناوری متناسب با اولویتهای ملی و بهرهگیری از فرصتهای جهانی؛(2)
ایجاد پژوهشگاههای بینالمللی فراملی به منظور توسعه همکاریهای بینالمللی به ویژه با کشورهای جهان اسلام؛(2)
تاکید بر برگزاری سمینارهای منطقهای و بینالمللی و ترجمه آثار ایرانی – اسلامی به زبانهای مختلف منطقه و جهان؛(2)
تقویت جریان اطلاعات مفید در حوزه علم و فناوری و توسعه فعالیتهای انجمنهای علمی و نهادهای پژوهشی کشور در سطح بینالمللی با اولویت کشورهای جهان اسلام؛(2)
ساماندهی تعامل و ارتباطات بینالمللی در حوزه علم و فناوری بین سازمانها، مجامع، دانشمندان و متخصصان و افزایش برگزاری نشستهای علمی مشترک؛(2)
حمایت از طرحهای پژوهشی و فناوری بینالمللی با سرمایهگذاری مشترک و تسهیل همکاریهای با موسسات فناوری خارجی و گسترش تعاملات فناورانه با کشورهای دارای فناوری پیشرفته با روشهایی نظیر مشارکت در کنسرسیومها با رعایت سیاستهای نظام؛(2)
فراهم آوردن بستر مشارکت دانشمندان ایرانی در مجامع و مراکز برتر جهان و بهرهگیری از دانشمندان شناخته شده جهانی در ایران برای تبادل آرا و نظریات و معرفی پدیدههای نو علمی با اولویت کشورهای جهان اسلام؛(2)
تبدیل پدیده خروج نخبگان به فرصتی برای گسترش نگرش و منطبق انقلاب اسلامی به سراسر جهان؛(2)
ایجاد سازو کارهای حمایتی، اعطای بورسهای تحصیلی، فرصتهای مطالعاتی و پژوهانه برای افزایش همکاریهای بینالمللی دانشگاهها و حضور آنها در مجامع و شبکههای علمی بینالمللی؛(3)
تقویت و توسعه نظام مند همکاری دانشگاههای کشور با دانشگاههای بزرگ و معتبر جهانی، به ویژه با دانشگاههای جهان اسلام با اولویت دورههای تحصیلات تکمیلی و با انجام پژوهشهای مشترک؛(3)
اصلاح قوانین و مقررات مربوط به انتقال فناوری به کشور و ایجاد و توسعه نهادهای انتقال و بومیسازی فناوری از خارج به د اخل و بالعکس؛(3)
حمایت از مطالعات لازم برای شناسایی، نحوه توانمندسازی و نیازهای علمی و پژوهشی جهان اسلام و کشورهای منطقه؛(4)
ترجمه منابع علمی ایرانی اسلامی و ارسال کتب فارسی مرجع حاوی تولیدات و نظرات علمی دانشمندان کشور به مراکز و کتابخانههای معتبر جهان؛(4)
بهرهگیری از فرصتهای جهانی و توانمندیهای ملی برای توسعه و تعالی حوزه علوم انسانی و اجتماعی بر اساس مبانی بینشی و ارزشی اسلام؛(4)
مشارکت فعال در تنظیم معیارها و اهداف نظام اعتبارسنجی و رتبهبندی مراکز آموزش عالی در منطقه و جهان اسلام؛(4)
تقویت و توسعه همکاری الهامبخش و اثر گذار با دانشگاههای کشور جهان اسلام و بهره برداری از ظرفیت دانشگاههای کشورهای پیشرو در علم و فناوری از طریق تبادل استاد و دانشجو و اجرای دورههای آموزشی مشترک در رشتههای اولویت دار؛(4)
جلب مشارکت موثر متخصصان و پژوهشگران ایرانی و غیر ایرانی مقیم خارج از کشور؛(5)
حمایت از ارئه مقالات معتبر در عرصه بینالمللی و ثبت اختراعات و اکتشافات؛(5)
متحولسازی و ارتقای کمی و کیفی در علوم انسانی و هنر مبتنی بر معارف اسلامی
: 1 - توسعه هدفمند علوم انسانی بر پایه فطرت الهی انسانها و معارف اسلامی و ساماندهی آموزشها و پژوهشهای آن؛ 2 - تقویت تعامل موثر حوزه و دانشگاه به منظور تولید علوم انسانی و هنر؛ 3 - ترویج و تعمیق نقد و مناظره و گسترش کرسیهای نظریهپردازی در حوزه علوم انسانی و هنر و معرف اسلامی؛ 4 - گسترش گرایشهای میان رشتهای در درون علوم انسانی و بین رشتههای علوم انسانی با سایر علوم، بر اساس نگرش اسلامی با رویکرد رفع نیازهای علمی و اجتماعی؛ 5 - ایجاد ساختارهای خاص حمایت از توسعه کیفی علوم انسانی و معارف اسلامی؛ 6 - توسعه و بومیسازی هنر و علوم انسانی کاربردی و متناسبسازی رشتههای آنها با نیازهای واقعی کشور؛ 7 - ساماندهی و تقویت هدفمند آموزش زبانهای خارجی به منظور تحول کیفی در آن؛ 8 - بسترسازی و تقویت حمایتی برای رشد هنر متعهد؛ 9 - حمایت از توسعه آموزش و پژوهشهای بنیادی و کاربردی در حوزه هنر متعهد؛
:
حمایت از تولید و کاربری کردن علوم انسانی با جهتگیری اسلامی؛(1)
ایجاد سازو کار روزآمدسازی محتوای آموزشی در رشتههای علوم انسانی و هنر مبتنی بر مبانی اسلامی و نظارت بر ارتقای کیفی آن؛(1)
اصلاح آموزشهای علوم انسانی به منظور توجه بیشتر به مطالعات بنیادی و تاکید بر آموختن اصول و مبانی و قواعد اساسی علوم مربوطه مبتنی بر مبانی اسلامی؛(1)
توسعه پژوهشهای بنیادی معرفتی در حوزه علوم انسانی مبتنی بر مبانی اسلامی و ارائه تولیدات علمی آنها به جهان؛(1)
حمایت از تاسیس انجمنها و پژوهشگاهها و قطبهای علمی مشترک بین حوزه و دانشگاه به منظور شکلگیری و تکوین دیدگاهها و نظریات اسلامی در حوزه علوم انسانی؛(2)
طراحی و توسعه برنامههای پژوهشی، فرصتهای مطالعاتی و آموزشی مشترک میان حوزه و دانشگاه و ایجاد مراکز پژوهشی و آموزشی مشترک؛(2)
طراحی سازو کارهای لازم برای تربیت و جذب معلمان و مربیان و مدرسان دروس معارف اسلامی و علوم انسانی در مدارس و دانشگاهها با استفاده از توانمندیها و ظرفیتهای حوزههای علمیه؛(2)
تدوین قوانین و مقررات مورد نیاز و تقویت کرسیهای نظریهپردازی و نقد و مناظره جهت تولید علوم انسانی و تحقق مرجعیت علمی؛(3)
ایجاد سازوکارهای تشویق نظریهپردازان در حوزههای علوم انسانی و معارف اسلامی و انتشار دستاوردهای آنان؛(3)
ارتقای جایگاه کرسیهای نظریهپردازی برای فعالیت در سطح بینالمللی با تاکید بر جهان اسلام؛(3)
ایجاد سازو کارهای لازم رای تقویت مواجهه انتقادی و تطبیقی با متون ترجمهای در علوم انسانی؛(3)
ایجاد گرایشهای میان رشتهای بین شاخههای علوم انسانی و سایر علوم؛(4)
حمایت از مطالعات و ایجاد فلسفههای رشتههای مختلف علوم بر پایه فلسفه و حکمت اسلامی؛(4)
اصلاح جریان استعدادیابی و هدایت تحصیلی برای جذب استعدادهای برتر در علوم انسانی و معارف اسلامی؛(5)
حمایت از تاسیس و فعالیت مراکز نخبه پرور در حوزه علوم انسانی مبتنی اسلامی؛(5)
ایجاد نظام حمایت معنوی و اعتباری و مالی از پژوهشهای علوم انسانی مبتنی بر مبانی اسلامی و حمایت از تالیفات، رسالهها، پژوهشها و سمینارهای علمی تخصصی در این زمینه؛(5)
حمایت از پایان نامهها و رسالههای تحصیلی در رشتههای علوم انسانی و هنر برای رفع نیازهای کشور؛(6)
حمایت از توسعه پارکهای علم و فناوری ویژه علوم انسانی و هنر بر اساس نیازها و استعدادهای منطقهای و استانی؛(6)
تقویت سازمانهای مردم نهاد (سمن) و اجتماعات علمی – حرفهای در حوزه پژوهشهای علوم انسانی مبتنی بر مبانی اسلامی؛(6)
بازنگری در توسعه کمی وکیفی رشتههای علوم انسانی و میزان پذیرش دانشجو بر اساس نیازهای جامعه و وجود فرصتهای شغلی؛(6)
توسعه رشتههای علوم انسانی و هنر منوط به وجود منابع علمی متناسب با نگرش اسلامی و مدرسان دارای صلاحیت و مسلط بر مبانی اسلامی؛(6)
ساماندهی موسسات آموزش زبانهای خارجی و متنوعسازی آموزش آنها از طریق شفافسازی نیازهای کشور برای تعاملات بینالمللی علم و فناوری؛(7)
بومیسازی و تدوین برنامههای درسی و محتوای آموزشی در زمینه آموزش زبانهای خارجی با توجه به فرهنگ اسلامی؛(7)
تقویت استفاده از زبان فارسی در حوزههای تخصصی علوم با تاکید بر معادلسازی مفهومی برای اصطلاحات تخصصی و ترویج آنها در مجامع علمی و تلاش برای تبدیل زبان فارسی به زبان علم؛(7)
حمایت از تولیدات هنری با رویکرد معرفی ارزشهای انقلاب اسلامی و دفاع مقدس؛(8)
حمایت از تولیدات هنری به منظور تقویت جلوههای علمی و ملموس هنر متعهد در شئون مختلف زندگی و احیای هنرهای سنتی فراموش شده؛(8)
تدوین نظام ثبت حقوقی آثار هنری؛(8)
تقویت و راهاندازی حوزههای میان رشتهای بین هنر و دیگر رشتههای علوم بر اساس آموزههای اسلامی به ویژه فلسفه و فقه و هنر؛(9)
تدوین و گسترش و تعمیق دروس مربوط به مبانی نظری هنر متعهد و توسعه رشتههای هنرهای محلی و منطقهای در چارچوب فرهنگ اسلامی؛(9)
هدایت آموزش و پژوهشهای هنری برای نیل به هنر متعهد و نقد و ارزیابی جلوههای هنری حاکم بر زندگی امروز؛(9)
زمینهسازی و تقویت مطالعات برای معرفی هنرمندانه معارف اسلامی به منظور افزایش اثرگذاری معارف دینی در جامعه؛(9)
حمایت از تاسیس و گسترش فعالیت مراکز آموزشی و پژوهشی هنر اسلامی با مشارکت حوزههای علمیه؛(9)
جهت دهی به چرخه علم و فناوری و نوآوری برای ایفای نقش موثر در حوزه علوم پزشکی و سلامت
: 1 - توسعه و بومیسازی علوم و فناوریهای سلامت در کشور؛ 2 - توسعه آموزش و پژوهش در زمینه ترویج شیوههای زندگی سالم و اسلامی و نیز عوامل اجتماعی موثر بر سلامت و بهداشت؛
1 - توسعه آموزشها و پژوهشهای حوزه تغذیه و پیشگیری، به منظور بهره مندی از مواد غذایی سالم و حفظ سلامت جامعه؛(1) 2 - تولید دانش با تاکید بر بیماریها و معضلات بومی؛(1) 3 - تقویت ارتباط علوم سلامت و بالینی و طب سنتی اسلامی – ایرانی با علوم پایه و علوم اسلامی و علوم انسانی و علوم اجتماعی؛(1) 4 - ساماندهی بازار محصولات و تجهیزات سلامت در کشور به منظور حمایت از تولید علم و فناوریهای بومی؛(1) 5 - توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در عرصه سلامت به منظور ایجاد نظام سلامت الکترونیک با رعایت اخلاق اسلامی و امنیت اجتماعی و حریم خصوصی؛(1) 6 - تقویت نظام آموزشی با رویکرد تربیت سرمایه انسانی متخلق به اخلاق حرفهای مبتنی بر تعالیم اسلامی؛(2)
جهت دهی به چرخه علم و فناوری و نوآوری برای ایفای نقش آفرینی موثرتر در حوزه فنی و مهندسی
: 1 - توجه ویژه به توسعه نیاز محور علوم و فناوریهای مهندسی برای تولید و جذب فناوری با توان رقابتی و ثروت آفرینی همراه با حفظ محیط زیست و الگوی صحیح مصرف و رعایت اخلاق حرفهای؛ 2 - تقویت ساختارهای حمایت از توسعه تقاضا محور فعالیتهای فنی و مهندسی؛
: 1 - تقویت شرکتهای فنی و مهندسی به منظور کسب توان طراحی مفهومی و پایه؛(1) 2 - حمایت از شرکتهای طراحی مهندسی برای مشارکت در طرحهای بینالمللی؛(1) 3 - ایجاد سازوکارهای لازم به منظور تحصیل و تشویق صادرات و خدمات فنی و مهندسی؛(1) 4 - واگذاری طرحهای کلان ملی پژوهش و فناوری به متخصصان داخلی به منظور ارتقای خودباوری و توانمندی ملی و در جهت تامین نیازهای آتی کشور و جهان ؛(1) 5 - تدوین معیارهای اخلاق حرفهای مهندسی و ترویج و نظارت بر رعایت آنها؛(1) 6 - تشویق دانش آموختگان فنی و مهندسی به سمت ایجاد شرکتهای دانش بنیان خصوصی و تعاونی در پارکها و مراکز رشد علم و فناوری از طریق ارائه تسهیلات خاص به آنها؛(2) 7 - توسعه و ساماندهی نظامهای مهندسی به منظور افزایش کارآمدی و پاسخگویی آنها؛(2) 8 - حمایت از شرکتهای طراحی و مهندسی به منظور کاربردی کردن دانش فنی تولید شده در پژوهشگاهها و دانشگاهها؛(2)
توسعه و تعمیق و تقویت آموزش و پژوهش در حوزه علوم پایه
: 1 - تشویق و هدایت موسسات علمی و آموزشی در توسعه علوم پایه به منظور گسترش مرزهای علم و پاسخگویی به نیازهای جامعه؛ 2 - افزایش بهره وری نهادها و زیر ساختها در حوزه علوم پایه؛
: 1 - تعریف طرحهای کلان ملی و حمایت از آنها در حوزههای اولویت دار و افزایش سرمایهگذاری بخشهای صنعت و بازار در آنها؛(1) 2 - الزام و تشویق طرحهای مطالعاتی و تحقیقات کاربردی و توسعهای به هزینه کرد بخشی از اعتبارات خود در پژوهشهای علوم پایه مرتبط؛(1) 3 - تشویق نظریهپردازی در علوم پایه برای کشف مسیرهای جدید و میانبر علمی؛(1) 4 - بازنگری و ارتقای روشها و محتوای آموزش علوم پایه در کلیه سطوح تحصیلی؛(1) 5 - تقویت تعامل میان علوم پایه با سایر علوم؛(1) 6 - شبکهسازی موسسات آموزشی و پژوهشی در حوزه علوم پایه به منظور افزایش هماهنگی و همکاری و تقویت تحقیقات بین رشتهای از طریق اشتراک امکانات و تجهیزات، تقسیم کارهای پژوهشی و جذب نخبگان علمی؛(2)
:چارچوب نهادی علم و فناوری و نوآوری
1 تقسیم کار ملی در نظام علم و فناوری
سیاستگذاری کلان و نظارت و ارزیابی سیاستگذاری و تصمیمگیری کلان و راهبردی نظام علم و فناوری، روزآمدسازی و اجرایی کردن نقشه جامع علمی کشور و ارزیابی و نظارت بر حسن اجرای آن، سیاستگذاری کلان برای همکاریهای بینالمللی در عرصه علم و فناوری و تصویب اسناد ملی فناوریهای اولویت دار بر عهده شورای عالی انقلاب فرهنگی است که با ساز و کار مورد نظر شورا انجام میگیرد.
سیاستگذاری اجرایی و هماهنگی و انسجام بخشی اجرای نقشه جامع علمی کشور به منظور تهیه و تصویب و ابلاغ سیاستهای اجرایی، طراحی سازوکار تحقق اهداف نقشه و اصلاح ساختارها و فرآیندهای مربوطه، هماهنگی و انسجام بخشی در اجرای نقشه جامع علمی و نظارت بر حسن اجرای آن،"ستاد راهبردی اجرای نقشه جامع علمی کشور" توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی با ترکیب زیر ایجاد میگردد: 1 - دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی (رئیس) 2 - چهار نفر از اعضای حقیقی به انتخاب شورا 3 - رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها با اجازه معظم له 4 - وزیر علوم، تحقیقات و فناوری 5 - معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری 6 - وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی 7 - وزیر آموزش و پرورش 8 - رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی 9 - رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی 10 - یک نفر از مدرسین حوزوی به انتخاب شورای عالی حوزههای علمیه
تبصره با توجه به تنوع ارتباط نظام علم و فناوری با عرصههای مختلف فرهنگی، صنعتی، تولیدی و خدماتی، در موارد لازم از وزرا و روسای نهادهای ذیربط جهت شرکت در جلسات ستاد و کمیسیونهای مربوط دعوت به عمل خواهد آمد.
برنامهریزی و اجرا و فرهنگسازی وزارت علوم،تحقیقات و فناوری، معاونت علمی و فناوری رئیس جمهوری و بنیاد ملی نخبگان،وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت آموزش و پرورش، فرهنگستانهای کشور، جهاد دانشگاهی، مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری ریاست جمهوری، سایر وزارتخانهها و نهادها و دستگاههای تبلیغی و فرهنگی کشور، در فرآیند اجرایی نمودن و فرهنگسازی نقشه در چارچوب سیاستهای مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی با ستاد راهبردی اجرای نقشه جامع علمی کشور همکاری مینمایند.
2. نظام اجرا، نظارت، ارزیابی و به روزرسانی نقشه جامع علمی کشور اتخاذ تدابیر لازم در لایههای مختلف نظام علم و فناوری و ترسیم صحیح و شفاف گردش فعالیتها و تعاملات در بین اجزای نظام، ضامن اجرای نقشه و ارتقای بهره وری کشور در این زمینه است. همچنین حفظ و استمرار کارکرد نقشه جامع علمی مستلزم پایش و مراقبت از پیشرفت اجرای نقشه در افق زمانی پیشبینی شده برای آن و مراقبت از صحت و اعتبار اجزای مختلف نقشه است. این پایش و مراقبت باید به گونهای باشد که جهتگیری نظام اجرایی نقشه به سوی دستیابی به اهداف آن حفظ شود و در صورت بروز هر گونه تغییرات اثر گذار در مفروضات و اوضاع محیطی، این تغییرات در کوتاه ترین زمان شناسایی و آثار آن تحلیل شود و مراجع مربوط اقدامات اصلاحی مورد نیاز را به تصویب برسانند.به این منظور:
ستاد راهبردی اجرای نقشه جامع علمی کشور با ایجاد سازوکارهای لازم و استفاده از نهادهای مختلف، ضمن انجام تصمیم گیریهای لازم و ابلاغ مصوبات، وظیفه نظارت بر تحقق اهداف نقشه و ارزیابی پیشرفت کار را عهده دار است.
ستاد راهبردی اجرای نقشه جامع علمی کشور موظف است پس از تصویب و ابلاغ نقشه جامع علمی در فواصل زمانی خاص به تکمیل و به روزرسانی اولویتهای علم و فناوری کشور، ارائه اسناد ملی مربوطه و تعیین نوع پشتیبانی در هر زمینه اقدام کند.
ستاد راهبردی اجرای نقشه جامع علمی کشور با همکاری دستگاهها و نهادهای مسئول و موسسات پژوهشی – مطالعاتی شاخصهای علم و فناوری مورد نیاز و کمیتهای مطلوب مربوطه را تکمیل و بروز میرساند.
ستاد راهبری اجرای نقشه جامع کشور موظف است با همکاری دستگاههای ذیربط گزارش وضع موجود علم و فناوری کشور را بر اساس شاخصهای نقشه جامع علمی کشور طی یکسال تدوین کند. علاوه بر آن این ستاد گزارش ارزیابی وضع موجود علم و فناوری کشور را هر ساله بر اساس آخرین شاخصها تدوین میکند و به شورای عالی انقلاب فرهنگی تسلیم مینماید.
ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور موظف است با رصد وضعیت پذیرش دانشجو در رشتهها و مقاطع تحصیلی در دانشگاههای دولتی و غیر دولتی سالیانه گزارش میزان نیاز کشور به این رشتهها و مقاطع را با توجه به اولویتهای ملی و تهدیدها و فرصتها امکانات کشور تهیه کند و به همراه گزارش اقدامات خود برای اصلاح وضع موجود،به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه نماید.
کلیه دستگاههای اجرایی موظفاند در چارچوب سیاستهای اجرایی ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی،طرحها و برنامههای خود را برای اجرای این نقشه تدوین و برای بررسی و تصویب به ستاد تسلیم نمایند. ستاد موظف است میزان پیشرفت و عملکرد طرحها و برنامههای ارائه شده دستگاهها اجرایی را در فواصل یکساله به شورای عالی انقلاب فرهنگی گزارش نماید.
شورای عالی انقلاب فرهنگی در صورت نیاز جهت اصلاح و تصویب قوانین با مجلس شورای اسلامی تعامل خواهد داشت.
۱ رأی مرتبط
ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور موظف است ضمن رصد و پایش اوضاع محیطی و رقبا و تحولات جهانی علم و فناوری با رویکرد آینده پژوهی، نقشه جامع علمی کشور را به صورت دورهای، روزآمد مینماید و برای تصویب به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه دهد.
نقشه جامع علمی کشور در 5 فصل، در جلسات 663،662، 664، 666، 667، 668، 670، 671، 672، 673، 674، 675، 676، 677، 678، 679، مورخ 21 / 2 / 89، 4 / 3 / 89، 18 / 3 / 89، 15 / 4 / 89، 29 / 4/ 89، 26 / 5/ 89، 6 / 7 /89، 20 / 7/ 89 ،27 / 7/ 89، 4 / 8 / 89، 11 / 8/ 89 ، 18 / 8 / 89، 2 / 9 / 89، 16 / 9/ 89، 30 / 9/ 89 و 14 / 10 / 89 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب نهایی رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجرا است و کلیه مصوبات و سیاستهای قبلی مغایر، لغو و بلااثر خواهد بود.
محمود احمدی نژاد رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی