رای شماره 3079967 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری با موضوع: عدم ابطال نامه شماره 458/518/د مورخ 1399/6/29 دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی * شماره پرونده: ه ت/ 0200107 شماره دادنامه سیلور: 140231390003079967 تاریخ:1402/11/25 * شاکی: آقای فرهاد تیمورزاده نجار * طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی * موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه شماره 458/518/د مورخ 1399/6/29 دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی * شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به خواسته ابطال نامه شماره 458 /518 /د مورخ 1399/6/29 دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد : نامه شماره 458 /518 /د مورخ 1399/6/29 موضوع: اعلام منابع آزمون‌های جامع دوره دکترای پزشکی عمومی و پذیرش دستیار تخصصی به پیوست فهرست منابع مرجع آزمون‌های جامع علوم پزشکی، پیش کاورزی و پذیرش دستیار تخصصی در سال 1400 1399 حضورتان تقدیم می‌شود، خواهشمند است دستور فرمایید مراتب جهت آگاهی اعضای محترم عضو هیات‌های ممتحنه و ارزشیابی (بورد) پزشکی عمومی در کلان مناطق آمایشی، بوردهای تخصصی و علوم پایه پزشکی و همچنین سایر اعضای محترم هیات علمی و دانشجویان عزیز واجد شرایط در آن دانشگاه به نحو مقتضی اعلام گردد و هرگونه نظر کارشناسی و راهنمایی در این خصوص به اطلاع دبیرخانه شورای آموزش پزشکی عمومی رسانیده شود . دکتر مرضیه نجومی دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی * دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت : تخلف اول: در رای صادره در هشتادو دومین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 1394/11/20 آمده: "الزامی است عنوان کتب مرجع و درسنامه‌های منبع آزمون جامع پیش کارورزی و پذیرش دستیاری یکسان باشد." در حالی که با جلو آوردن تاریخ دستیاری از 1400 به اسفند 1399 و هم زمان تغییر رفرنس زنان از دنفورث به بکمن از این دستورالعمل تخلف شده چرا که رفرنس زنان برای پیش کارورزی کماکان دنفورث است. به نظر می‌رسد اعلام بکمن برای رفرنس زنان به استناد جمله "دستیاری دوره 48" (به جای نگارش سال 1400) بدین دلیل بوده که اساسا بنا بود امتحان دستیاری نیز در 1400 برگزار شود نه اسفند 1399، اما تعجیل معاونت آموزشی برای جلوآوردن تاریخ برگزاری امتحان به اسفند باعث شده این مغایرت رفرنس زنان در آزمون پیش کارورزی و دستیاری، مورد غفلت قرار بگیرد . رفرنس‌ها در آزمون‌های پیش کارورزی و پذیرش دستیار در هر سال باید یکی باشند و زنان نیز از این قاعده مستثنی نیست. از دو سال پیش سال 1400 برای تغییر رفرنس زنان از دنفورث به بکمن اعلام شده است. اما اکنون در تخلفی آشکار شاید به دلیل شتاب ناشی از بی‌دقتی در تعجیل برگزاری آزمون دستیاری 48 از 1400 به 1399 به این غیرهمنامی توجه نشده و در آزمون اسفند 1399 رفرنس پیش کارورزی دنفورث است و رفرنس آزمون دستیاری بکمن !! تخلف دوم: در رای صارده نشست 90 شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 1397/9/11 آمده است : » حداقل مدت اعتبار منابع برگزاری آزمون معرفی شده جهت آزمون‌های دانشنامه تخصصی، ارتقا گواهی‌نامه و پذیرش دستیار رشته‌های تخصصی، فوق تخصصی و دوره‌های تکمیلی تخصصی به مدت 3 سال می‌باشد .« از این رو تغییر لارنس 2013 جراحی به لارنس 2019 آن هم به فاصله 5 ماه از امتحان (اعلام رفرنس‌ها در اول مهر ماه 1399، امتحان در هفتم اسفند 1399) در تعارض با مصوبه فوق الذکر است. به نظر می‌رسد این تخلف یا اشتباه به این دلیل رخ داده که اصولا بنا بوده امتحان با ماه مهر حداقل فاصله 9 ماهه داشته باشد یعنی در تیر ماه 1400 برگزار شود . تخلف سوم: در بند 6 2 آئین نامه اجرایی "ضوابط و نحوه تعیین منابع درسی و آزمون دوره‌های پذیرش دستیاری، تخصصی (ارتقاء گواهی‌نامه دانشنامه)، فوق تخصصی (ورودی دانشنامه) و فلوشیپ (ورودی و خروجی)" موضوع 3 نشست 66 شورای آموزش پزشکی و تخصصی" به حداکثر اعتبار 5 ساله در رفرنس‌ها اشاره صریح شده و در بند 113 همین آئین نامه به آخرین ویراست کتب مرجع اشاره شده است که مورد 2 رفرنس درس‌های مینور پاتولوژی و فارماکولوژی که ویراست‌های جدید هر دو حدود 2 سال است که به زبان انگلیسی و فارسی در دسترس دانشجویان قرار دارد، این تغییر مرجع با وجود گذشت حدود 6 سال از اعلام قبلی صورت نگرفته است . حتی در مورد دو درس رادیولوژی و ENT نیز که منابع درسی انگلیسی آن‌ها روزآمد نشده‌اند با وجود گذشت حدود 6 سال از اعلام آن‌ها، رفرنس‌های جدید و به روز معرفی نشده‌اند . اصل پیش‌بینی‌پذیری و حق مکتسبه زیر پا گذاشته شده است . * در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست اداره کل حقوقی و تنظیم مقررات به موجب لایحه شماره 518/06/29/د مورخ 1399/6/29 به‌طور خلاصه توضیح داده است که : نامه مورد اعتراض جهت اظهار نظر کارشناس برای دوره‌های آتی بوده تا طبق روال هر سال صورت می‌گیرد و مستقلا متضمن قاعده الزام‌آور نیست . بر اساس قانون تشکیل شورای آموزش پزشکی و تخصصی رشته‌های پزشکی، تنظیم آیین‌نامه‌ها و مقررات اجرایی امتحانات تخصصی و همچنین بررسی نحوه اجرای ضوابط و برنامه‌های مربوطه بر عهده شورای مذکور است . به موجب ماده 12 آیین‌نامه دوره‌های دستیاری بالینی مصوب نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی، آزمون پذیرش دستیار هر سال یک بار در بهمن یا اسفند ماه برگزار می‌شود. آزمون چهل و هفتمین دوره پذیرش دستیار تخصصی وفق دفترچه راهمای آزمون مقرر بوده در اسفند ماه سال 1398 برگزار گردد لکن به دلیل اپیدمی بیماری کووید 19 در کشور، تاریخ آزمون مذکور به موجب تصمیمات ستاد کرونا به تعویق افتاده و در مرداد ماه سال 1399 برگزار گردیده است. بر این اساس آزمون برگزار شده در مرداد سال 1399 مربوط به دوره قبل (سال 1399 1398) و جهت ورودی‌های سال 1399 بوده است که به دلیل اتفاق خارج از اراده این وزارتخانه برگزاری آن در اسفند سال 1398 امکان‌پذیر نگردیده و به زمان مناسب انتقال داده شده است. متعاقبا وفق بررسی‌های بعمل آمده و مطابق با ماده 12 آیین‌نامه دوره‌های دستیاری بالینی، مقرر می‌گردد در راستای رعایت ضوابط و مقررات، آزمون سال 14001399 در 7 اسفند سال 1399 برگزار گردد که این تاریخ نیز جهت همراهی با داوطلبان، به 8 تیرماه موکول گردید . در ارتباط با ادعای شاکی دائر بر اینکه "به موجب موضوع 3 نشست 66 شورای آموزش پزشکی و تخصصی منابع آزمون 9 ماه پس از ابلاغ، به عنوان مرجع طرح سوالات آزمون رشته‌های مربوطه شناخته می‌شوند، این در حالیستکه فاصله تاریخ اعلام منابع (1399/7/1) تا تاریخ مقرر جهت برگزاری آزمون حدود 5 ماه بوده است " نیز اشاره می‌نماید : بر اساس بندهای 32 و 42 ضوابط و نحوه تعیین منابع درسی و آزمون دوره‌های پذیرش دستیاری، تخصصی، فوق تخصصی و فلوشیپ موضوع 3 نشست 66 شورای آموزش پزشکی و تخصصی 32 "منابع اعلام شده از اولین ترم تحصیلی بعد از ابلاغ، مرجع درسی رشته مربوطه شناخته خواهد شد." 4 2 " منابع اعلام شده نه ماه بعد از ابلاغ، مرجع آزمون رشته مربوطه شناخته خواهد شد." بر این اساس و به صراحت بندهای مذکور این وزارتخانه نه ماه پس از ابلاغ منابع اعلام شده به عنوان مرجع درسی اجازه طرح سوال از منابع یاد شده را در آزمون‌های مربوطه خواهد داشت. در ارتباط با آزمون دوره چهل و هشتم که مقرر بوده در 7 اسفند ماه سال 1399 برگزار گردد و سپس زمان آن به 20 فروردین سال 1400 موکل گردیده، نیز مدت زمان یاد شده رعایت گردیده است. به طوریکه منابع آزمون دوره چهل و هشتم به موجب اطلاعیه منابع آزمون چهل و هفتمین دوره پذیرش دستیار منتشره در اردیبهشت سال 1398 (بیش زا 23 ماه قبل از برگزاری آزمون سال 14001399) اطلاع‌رسانی گردیده است . در خصوص منبع آزمون درس جراحی که مورد اعتراض شاکی نیز می‌باشد اشاره می‌نماید، در آگهی اعلام منابع آزمون چهل و هفتمین دوره پذیرش دستیاری صراحتا اعلام شده است، از آزمون‌های پیش کارورزی اسفند 1399 و چهل و هشتمین دوره پذیرش دستیار تخصصی مرجع اصلی چاپ 2019 کتاب Essentials of general surgery تالیف Peter F Lawrence می‌باشد . در ارتباط با ادعای مطروحه در دادخواست تقدیمی دائر بر اینکه به موجب مصوبات نودمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی حداقل مدت اعتبار منابع معرفی شده جهت آزمون‌های پذیرش دستیار به مدت دو سال است نیز به استحضار می‌رساند، در مصوبه یاد شده ذکری از نوبت چاپ نبوده و موضوع مصوبه مذکور اعتبار منابع آزمون است که در خصوص منبع فوق الاشعار صرفا نوبت چاپ منبع مذکور تغییر نموده و منبع آزمون همچنان کتاب یاد شده می‌باشد . در خصوص ادعای مطروحه دائر بر اینکه در آگهی منابع آزمون چهل و هفتمین دوره پذیرش دستیار تخصصی کل کتاب Essentials of general surgery تالیف Peter F Lawrence ، چاپ 2019 به عنوان منبع آزمون اعلام شده است ولی در آگهی منابع آزمون چهل و هشتمین دوره پذیرش دستیار برخی از فصل‌های کتاب به عنوان منبع آزمون حذف شده است نیز اشاره می‌نماید، کاهش برخی از فصل‌ها از منبع آزمون تغییر منبع محسوب نگردیده و صرفا در راستای ارائه تسهیلات و مساعدت به داوطلبان آزمون برخی از فصل‌ها به عنوان منبع حذف گردیده است . در مورد 4 منبع درس مینور (گوش و حلق و بینی، فارماکولوژی، پاتولوژی و رادیولوژی) نیز خاطر نشان می‌سازد در آگهی اعلام منابع آزمون دوره 47 پذیرش دستیار، تغییرات آن‌ها در آزمون دوره 48 به صورت قطعی اعلام نشده بود و صرفا اعلام گردیده است "بر اساس نظر گروه تخصصی کمیته تعیین منبع آزمون‌های جامع پزشکی در صورتیکه منبع اعلامی به روزرسانی و در دسترس نباشد از سال آینده (سال 14001399) منبع مناسب و به روز جایگزین خواهد شد" که به جهت مساعدت با داوطلبان چهل و هشتمین دوره آزمون پذیرش دستیار و شرایط اپیدمی کووید 19 تغییراتی در منابع صورت نگرفت تا داوطلبین با کمترین تغییرات مواجه شوند . همچنین در خصوص سوالات درس زنان نیز به استحضار می‌رساند، موضوع تغییر منبع سوالات درس یاد شده در آگاهی منابع آزمون دوره 47 پذیرش دستیار (بیش از 23 ماه قبل از برگزاری آزمون) اطلاع‌رسانی گردیده بود. بر اساس آگهی یاد شده مقرر شده است، به موجب نظر گروه تخصصی کمیته تعیین منابع آزمون‌های جامع پزشکی آخرین چاپ کتاب Obstetrics &Gynecology تالیف Charles R . Beckmann به عنوان منبع آموزش مباحث بالینی زنان و زایمان (مامایی) اعلام گردیده و برای آزمون‌های پیش کارورزی از سال 1400 و چهل و همشتمین دوره پذیرش دستیار تخصصی مرجع اصلی آزمون‌های پیش کارورزی و آزمون پذیرش دستیار تخصصی خواهد بود که با توجه به زمان برگزاری آزمون دستیاری در فروردین ماه سال 1400 منبع امتحانی درس زنان در آزمون پذیرش دستیار دوره 48 با آزمون پیش کارورزی شهریور 1400 یکسان بوده و در اعلام منابع دوره 48 آزمون پذیرش دستیار و آزمون بهار و شهریور پیش کارورزی 1400 یکسان می‌باشد . در مورد منبع درس بیماری‌های داخلی نیز اشاره می‌نماید در آگهی منابع آزمون‌های پیش کارورزی اسفند 1398 و بهار و شهریور 1399 و چهل و هفتمین دوره آزمون پذیرش دستیار تخصصی اعلام شده است کتاب بیماری‌های قلب و عروق تالیف دکتر ابراهیم نعمتی پور و همکاران انتشار سال 1394 به استثناء فصل‌های 3 و 6 و 8 و 13 و 19 و 21 و 22 و 28 و 32 و 34 و 35 و قسمت‌هایی که به رنگ آبی نوشته شده‌اند منبع آموزش مرجع آزمون پیش کارورزی خواهد بود که عین همین مطلب در آگهی منابع آزمون‌های پیش کارورزی اسفند ماه سال 1399 و بهار و شهریور 1400 و چهل و هشتمین دوره آزمون پذیرش دستیار تخصصی اعلام شده است و تعیین کل کتاب به استثناء فصل‌های 25 و 31 و 32 و 34 و 36 و بخش‌هایی بر روی رنگ زمینه آبی نوشته شده‌اند به عنوان مرجع سوالات آزمون مربوط به آزمون دوره چهل و نهم می‌باشد و ارتباطی به آزمون دوره چهل و هشتم ندارد . در ارتباط با ادعای الزام وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی به اعلام صفحات و فصل‌های منابع اعلامی و همچنین الزام به معرفی منابع دارای ترجه فارسی نیز اشاره می‌نماید اولا، در هیچ یک ضوابط و مقررات و مصوبات نشست‌های شورای آموزش پزشکی و تخصصی چنین الزامی مشاهده نگردیده است. ثانیا: در مقدمه ضوابط و نحوه تعیین منابع درسی و آزمون دره‌های پذیرش دستیاری، تخصصی، فوق تخصصی و فلوشیپ موضوع 3 نشست 66 شورای آموزش پزشکی و تخصصی نیز صرفا اعلام گردیده است منابع درسی و آزمون دوره‌های موضوع این آیین‌نامه باید معتبر و مبتنی بر شواهد، روزآمد، جامع، کاربردی هماهنگ با برنامه‌های مصوب رشته‌های مربوطه، انعطاف‌پذیر از نظر هماهنگی با پیشرفت‌ها و موضوعات جدید علمی متنوع و در برگیرنده طیف وسیعی از موضوعات علمی و تحقیقاتی و تجربی مرتبط و متناسب با نیزها و اولویت‌های شناسایی شده نظام سلامت باشد. ارزش‌های متعالی و مورد احترام جامعه اسلامی فرهنگ ملی، شئون حرفه‌ای و موازین اخلاق پزشکی در همه منابع درسی و آزمون باید رعایت گردد و هرگونه تعارض با ارزش‌ها و موازین فوق موجب حذف پاراگراف، بخش، بخش‌ها منبع، منابع متعارض به تشخیص و تایید مراجع ذیربط خواهد بود. ضمن اینکه در همین ضوابط صراحتا اشاره شده است منابع علمی می‌تواند آخرین ویراست کتب مرجع بین‌المللی به زبان انگلیسی یا سایر زبان‌های معتبر باشد. بنابراین ادعای مطروحه از این جهت نیز فاقد محمل و مستند می‌باشد. مضافا به اینکه این امکان وجود دارد در درسی کل منبع اعلامی به عنوان مرجع آزمون شناخته شود مانند منبع درس "پوست" و یا درس "رادیولوژی" و ... که کل منبع اعلامی به عنوان مرجع آزمون لحاظ شده است . بر این اساس و با عنایت به اینکه تمامی اقدامات در خصوص شکایت مطروحه وفق ضوابط و مقررات صورت گرفته است، رد دعوای بی‌وجه شاکی مورد تقاضاست . پرونده شماره ه ت / 0200107 مبنی بر درخواست ابطال نامه شماره 458 /518 /د مورخ 1399/6/29 دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در جلسه مورخ 1402/11/2 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اکثریت بیش از سه چهارم اعضاء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند : رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی اولا: با اخذ ملاک از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 358 مورخ 1383/7/26و فراز نخست رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست به شماره دادنامه 140231390002479791 مورخ 1402/9/25، مراجع و مقامات مقرره گذار، صلاحیت تغییر، اصلاح و لغو مصوبات خود را دارا بوده و بر همین اساس شورای آموزش پزشکی و تخصصی از اختیار اصلاح مصوبات خود به شرط عدم مغایرت با قانون برخوردار می‌باشد. ثانیا: شورای آموزش پزشکی و تخصصی در موضوع 9 نود و پنجمین نشست خود در تاریخ 1400/10/21، الزام به بازنگری در منابع آزمون پذیرش دستیار تخصصی پزشکی در بازه زمانی حداقل دو سال و حداکثر قبل از پنج سال را لغو نموده و این امر در تبصره 1 موضوع 2 نود و هفتمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 1401/8/5 تنفیذ شده است. بنا به مراتب فوق، نامه شماره 458/518/د مورخ 1399/6/29 دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در حدود اختیار مقام صادرکننده آن بوده و مغایرتی با قوانین و مقررات نداشته و قابل ابطال نمی‌باشد . این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10) ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض بوده و پس از قطعیت، براساس ماده (93) قانون مذکور در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است . رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری مهدی فرد محمدیان