رای شماره 615 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع «بند 6 بخش دوم در خصوص شرط عدم اشتغال به کار رسمی و نداشتن تعهد خدمت، شرط ارائه تعهد محضری مبنی بر ادامه کار فرد بومی جذب شده در شهر مربوطه همچنین عدم تقاضای انتقال در مدت معین موضوع قسمت (ب) بخش پنجم و بند (ج) بخش پنجم دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در اسفند ماه 1400 که متضمن اختصاص اولویت و امتیاز ویژه برای افرادی است که سابقه خدمت شرکتی، پروژه‌ای یا نظام وظیفه در بنیاد مسکن انقلاب اسلامی داشته‌اند از تاریخ تصویب ابطال شد.»

شماره0003732 - 3/5/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905810615 مورخ 1401/3/31 با موضوع: «بند 6 بخش دوم در خصوص شرط عدم اشتغال به کار رسمی و نداشتن تعهد خدمت، شرط ارائه تعهد محضری مبنی بر ادامه کار فرد بومی جذب شده در شهر مربوطه همچنین عدم تقاضای انتقال در مدت معین موضوع قسمت (ب) بخش پنجم و بند (ج) بخش پنجم دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در اسفند ماه 1400 که متضمن اختصاص اولویت و امتیاز ویژه برای افرادی است که سابقه خدمت شرکتی، پروژه‌ای یا نظام وظیفه در بنیاد مسکن انقلاب اسلامی داشته‌اند از تاریخ تصویب ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه: 1401/3/31 شماره دادنامه: 615 شماره پرونده: 0003732 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای سجاد کریمی پاشاکی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 6 بخش دوم، قسمتی از بند ب (نکته مهم: افراد بومی جذب شده در شهرستان متعهد به ادامه کار در شهرستان مربوطه بر اساس تعهدنامه محضری می‌باشند) و بند ج بخش پنجم از دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در اسفند ماه 1400 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 6 بخش دوم، بند (الف) و قسمتی از بند (ب) و بند (ج) بخش پنجم از دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در اسفند ماه 1400 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: "طرف شکایت علیرغم وجود آراء متعددی از هیات عمومی دیوان عدالت اداری، طی دفترچه موضوع شکایت شرایطی را برای داوطلبان جذب وضع کرده که خارج از حدود اختیارات و تکالیف قانونی و مخالف اصولی از قانون اساسی و نیز قوانین دیگر و آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. 1 بند 6 بخش دوم دفترچه که بیان می‌دارد ...عدم اشتغال به کار رسمی، نداشتن تعهد خدمت نداشتن منع استخدامی به موجب آراء قضایی ذی صلاح.این موانع در زمان اشتغال و شروع به کار موجب محرومیت است نه در زمان ثبت نام از این جهت و اینکه مخالف رای شماره 1058 1396/10/26 هیات عمومی است. 2 عبارت ...بر اساس تبصره 3 ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، برای مشمولین سهمیه ایثارگران 25 درصد و 5 درصد کسب حداقل هشتاد درصد حد نصاب آزمون کتبی الزامی می‌باشد.این بخش موجب توسعه استثناء حکم تبصره 3 ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران شده است. 3 ابطال فراز نکته مهم از شق نکات مهم در خصوص احراز شرایط بومی برای داوطلبان از بخش (ب) قسمت پنجم به این شرح (نکته مهم: افراد بومی جذب شده شهرستان، متعهد به ادامه کار در شهرستان مربوط بر اساس تعهدنامه محضری می‌باشند) اخذ تعهد محضری فاقد موجب قانونی بوده و مخالف آراء هیات عمومی از جمله رای شماره 1329 1398/7/2 هیات عمومی است. 4 ابطال کل (قسمت ج بخش پنجم) که طی آن برای نیروهای شرکتی و پروژه‌ای و مشمولین وظیفه‌ای که در بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اشتغال داشته‌اند، نسبت به سایر داوطلبان اولویت و امتیاز قائل شده است که آن مقررات موجب تبعیض ناروا و بر خلاف بند 9 اصل 3 و اصول 19 و 20 قانون اساسی و همچنین دادنامه1971 1399/12/2 هیات عمومی دیوان عدالت اداری است." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اسفند ماه 1400 بخش دوم: شرایط عمومی داوطلبان 6 عدم اشتغال به کار رسمی نداشتن تعهد خدمت نداشتن منع استخدامی به موجب آراء مراجع قضایی ذیصلاح بخش پنجم: امتیازات و سهمیه‌های قانونی ب) بومی داوطلبان بومی شهرستانی(به استثنای تهران و مراکز استانها) نسبت به سایر داوطلبان دارای اولویت بوده و نمره مکتسبه آزمون کتبی آن‌ها با ضریب 1/4 محاسبه می‌شود . داوطلبی بومی شهرستان تلقی می‌گردد که متولد یا ساکن با سابقه 3 سال سکونت در همان شهرستان باشد . نکات مهم در خصوص احراز شرایط بومی برای داوطلبان: 1 در صورتی که شهرستان محل تولد مندرج در شناسنامه داوطلب، با شهرستان مورد تقاضا یکی باشد، داوطلب بومی محسوب خواهد شد . 2 تایید سکونت در شهرستان مورد تقاضا، به‌وسیله استشهاد محلی ممهور به مهر نیروی انتظامی (پاسگاه یا کلانتری محل) مبنی بر سکونت حداقل 3 سال داوطلب در همان شهرستان امکان‌پذیر خواهد بود . 3 داشتن گواهی تحصیل دوره‌های ابتدایی، راهنمایی یا دبیرستان یا دوره متوسطه در شهرستان مورد تقاضا با تایید اداره آموزش و پرورش شهرستان مربوطه می‌تواند به عنوان تمام یا قسمتی از سابقه 3 سال سکونت به شرط ارائه استشهاد محلی مبنی بر تایید ساکن بودن فعلی فرد در شهرستان مورد تقاضا، ملاک محاسبه قرار گیرد . 4 مبنای شهرستان برای تعیین بومی بودن، تقسیمات کشوری در اولین روز ثبت نام برای آزمون می‌باشد . نکته مهم: افراد بومی جذب شده در شهرستان، متعهد به ادامه کار در شهرستان مربوطه بر اساس تعهدنامه محضری می‌باشند. ج) سایر سهمیه‌ها افرادی که به صورت شرکتی و پروژه‌ای و همچنین مشمولین وظیفه‌ای که در بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اشتغال داشته‌اند، نسبت به سایر داوطلبان دارای اولویت بوده و امتیاز مکتسبه آن‌ها در آزمون کتبی به شرح زیر محاسبه می‌شود . 1 امتیاز مکتسبه نیروهای شرکتی و پروژه‌ای با سابقه خدمت 2 تا 5 سال با ضریب 1/2 و بالاتر از 5 سال با ضریب 1/3 محاسبه خواهد شد . 2 امتیاز مکتسبه مشمولین وظیفه‌ای که خدمت سربازی خود را به عنوان امریه در بنیاد سپری نموده‌اند، با ضریب 1/2 محاسبه خواهد شد . تبصره: مبنای تایید سوابق این بخش، ارائه تاییدیه واحد اداری بنیاد مسکن خواهد بود. نکته مهم1: در صورتی که داوطلبی واجد شرایط چند بند از سهمیه‌های فوق باشد، بالاترین ضریب سهمیه برای وی محاسبه خواهد شد . نکته مهم2: در صورتی که نمره آزمون کتبی داوطلبان واجد شرایط سهمیه‌ها، پس از اعمال سهمیه از سقف نمره آزمون کتبی(100 نمره) بیشتر شود، سقف نمره برای ایشان لحاظ خواهد گردید." در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی و املاک بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به موجب لایحه شماره 41/ص 1401/1/9 توضیح داده است که: "در خصوص ایراد بند 1 مصرح در شرح دادخواست مبنی بر عدم اشتغال به کار رسمی، نداشتن تعهد خدمت که که به عنوان یکی از شرایط عمومی داوطلبان استخدام بنیاد مسکن در دفترچه آزمون معترض عنه مورد تصریح قرار گرفته است، شاکی به مغایرت شرط مذکور با دادنامه شماره 1058 1396/10/26 صادره از هیات عمومی آن مرجع قضایی استناد نموده است، حال آن که بدیهی است حصول این شرط مستلزم احراز شایستگی‌های علمی و عمومی داوطلبان پس از برگزاری آزمون کتبی و انجام فرآیند بررسی صلاحیت‌های عمومی از مراجع ذیربط گزینش و حراست می‌باشد.لذا آنچه شاکی در شرح دادخواست تحت عنوان اینکه داوطلب باید در هنگام ثبت نام شرط مبحوث‌عنه را دارا باشد، اساسا موضوعیت ندارد و موجب خلط مبحث می‌گردد و تصریحا مفاد قانون ممنوعیت تصدی بیش ازیک شغل مصوب 1371/30/14 مجلس شورای اسلامی نیز با امعان نظر به صدر ماده واحده قانون مرقوم که اشعار می‌دارد: «هر شخص می‌تواند تنها یک شغل دولتی را عهده دار شود» دلالت بر این امر دارد که تحقق شرط مذکور در زمان اشتغال به خدمت پس از طی فرآیند یاد شده است، نه در زمان ثبت نام در آزمون استخدامی، چرا که صرف ثبت نام در آزمون موجد حقی برای داوطلب مبنی بر ایجاد رابطه استخدامی با دستگاه مربوطه نیست به همین دلیل بنیاد هیچ مستندی از داوطلب در حین ثبت نام مطالبه ننموده و شرط عدم اشتغال در دستگاه‌های دیگر را به پس از قبولی در آزمون موکول نموده است.مضافا به اینکه در خصوص ایراد مطروحه در بند 3 دادخواست یاد شده با موضوع اخذ تعهد محضری در شهرستان محل خدمت از داوطلب جذب شده بومی، با توجه به اصل تساوی عادلانه احراز شایستگی و توانایی علمی اشخاص حقیقی و به لحاظ اینکه به داوطلب بومی به استثناء تهران و مراکز استانها در احتساب آزمون کتبی یک چهارم تعلق می‌گیرد، لذا اعطاء این امتیاز منوط به انجام خدمت در شهرستانی می‌باشد که داوطلب به عنوان بومی آن شهرستان تلقی می‌گردد. چرا که در فرضی که داوطلب از امتیاز مذکور متمتع نگردد چه بسا امکان قبولی در آزمون میسر نباشد. همچنین در خصوص ایراد مطروحه در بند 4 مصرح در شرح دادخواست که ناظر بر درخواست ابطال کل قسمت (ج) بخش پنجم، دفترچه آزمون معترض عنه مبنی بر اولویت جذب افرادی که به صورت شرکتی و پروژه‌ای و نیز مشمولین وظیفه‌ای که در این نهاد به عنوان امریه مشغول انجام وظیفه می‌باشند، نظر به اینکه این نهاد در حدود صلاحیت و وظایف ذاتی از استقلال اداری و استخدامی کامل برخوردار است و دارای آیین‌نامه خاص استخدامی می‌باشد و به تجویز ماده 6 آیین‌نامه استخدامی این نهاد مصوب 1394/3/9 شورای مرکزی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، دستورالعمل به کارگیری کارکنان قراردادی و پروژه‌ای در حیطه اختیارات ریاست بنیاد می‌باشد و به استناد تبصره الحاقی ماده 20 دستورالعمل مرقوم که طی نامه شماره 57567/د 1400/11/3 توسط ریاست بنیاد مسکن انقلاب اسلامی تدوین گردیده است، بدین نحو مقرر شده که در صورت برگزاری آزمون استخدامی در بنیاد کارکنان شرکتی، پروژه‌ای تمام وقت و مشمولین وظیفه (امریه در بنیاد) از اولویت مقرر در نامه مرقوم بهره مند گردند، لذا متاثر از مبانی یاد شده تعیین اولویت در استخدام اشخاص مذکور، دقیقا منطبق با صلاحیت و وظایف ذاتی این نهاد می‌باشد و تعارضی با مبانی مورد اشاره شاکی با مقرره مذکور وجود ندارد." در خصوص دادخواست آقای سجاد کریمی پاشاکی به خواسته ابطال بند (الف) بخش پنجم دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در اسفند ماه 1400 به لحاظ اینکه مدیرکل حقوقی و املاک بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به موجب لایحه شماره 10003/ص 1400/11/27 اعلام کرده است که مقرره مورد شکایت به موجب آگهی مورخ 1400/11/19 مرکز آزمون جهاد دانشگاهی به عنوان برگزار‌کننده آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به شرح «در خصوص مفاد بند (الف) بخش پنجم، موضوع امتیازات و سهمیه‌های قانونی، الزامی به کسب حد نصاب علمی ذکر شده برای داوطلبان ایثارگر در شغل محل‌های دارای سهمیه ایثارگری، نمی‌باشد» اصلاح شده است، با توجه به مراتب معاون قضایی دیوان عدالت اداری در اجرای ماده 85 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری طی دادنامه شماره 140109970905810377 1401/1/36 قرار رد شکایت صادر کرده است.هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/3/31 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف اولا: بر اساس اصل بیست و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، هرکس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست، برگزیند.ثانیا: در قوانین و مقررات موضوعه از جمله قانون مدیریت خدمات کشوری هیچ حکمی که متضمن محدویت برای کارکنان پیمانی و رسمی دستگاههای اجرایی برای شرکت در آزمونهای استخدامی باشد، وجود ندارد.ثالثا: در تبصره 2 ماده 46 قانون مدیریت خدمات کشوری درخصوص کارمندان پیمانی که در آزمون استخدامی پذیرفته شده‌اند، تعیین تکلیف شده است و این حکم بیانگر امکان شرکت کارمندان پیمانی در آزمون استخدامی است.با توجه به مراتب مذکور که در رای شماره 1058 1396/10/26 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز منعکس شده و با عنایت به اینکه در آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی مصوب سال 1388 هیچ محدودیتی مبنی بر عدم اشتغال به کار رسمی و تعهد خدمت و فقدان ممنوعیت استخدامی برمبنای آرای مراجع قضایی ذیصلاح در زمان ثبت نام در آزمون استخدامی پیش‌بینی نشده است، بند 6 بخش دوم دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در اسفندماه 1400 که متضمن محدودیت مزبور است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار و مغایر با مفاد رای شماره 1058 1396/10/26 هیات عمومی دیوان عدالت اداری است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. ب اولا: در قوانین و مقررات عمومی کشور از جمله قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 و آیین‌نامه استخدام پیمانی مصوب سال 1368 هیات وزیران، شرطی مبنی بر ارائه تعهد محضری جهت خدمت در محل مورد تقاضا پیش‌بینی نشده و برمبنای قوانین و مقررات مذکور، حق انتقال و جابجایی کارمندان رسمی و پیمانی به رسمیت شناخته شده است.ثانیا: بر اساس رای شماره 224 1385/1/48 هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام شده است که: «وضع قواعد آمره در باب شرایط استخدام افراد در واحدهای دولتی و عمومی از وظایف و اختیارات قوه مقننه یا ماذون از قبل قانون‌گذار است...» و در نتیجه وضع شرط ارائه تعهد کتبی مبنی بر تعهد به ادامه کار از سوی افراد بومی جذب شده در شهرستان مربوطه براساس عبارت معترض‌عنه مندرج در قسمت (ب) بخش پنجم دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در اسفندماه 1400 خارج از حدود اختیار مرجع وضع آن نیز هست.ثالثا: براساس آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آرای شماره 1329 1398/7/2، 1303 1400/5/5 و 140009970905813058 1400/11/23 این هیات، شرط ارائه تعهد محضری مبنی بر عدم تقاضای انتقال در مدت معین پس از شروع به خدمت خلاف قانون تشخیص و ابطال شده است و وضع چنین شرطی، عملا منجر به عدم برخورداری از امکان انتقال در مدت معین پس از شروع به خدمت بوده و این امر با مفاد آرای مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر است.بنا به مراتب، عبارت مورد شکایت از قسمت (ب) بخش پنجم دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در سال 1400 که براساس آن افراد بومی جذب شده در شهرستان، متعهد به ادامه کار در شهرستان مربوطه براساس تعهدنامه محضری هستند، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. ج براساس بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه‌های مادی و معنوی از جمله وظایفی است که دولت برای تحقّق آن باید همه امکانات خود را به کار ببرد و به موجب اصل بیست و هشتم قانون اساسی نیز: «دولت موظّف است با رعایت نیاز جامعه به مشاغل گوناگون، برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید» و برمبنای این اصول، در ماده 41 قانون مدیریت خدمات کشوری مقرر شده است که: «ورود به خدمت و تعیین صلاحیت استخدامی افرادی که داوطلب استخدام در دستگاههای اجرایی می‌باشند، براساس مجوزهای صادره، تشکیلات مصوب و رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصتها انجام می‌شود.» برمبنای دلایل مذکور که در بند (ب) ر‌ای شماره 9909970905811971 1399/12/2 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز منعکس شده و با عنایت به اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس رای شماره 743 1396/8/9، در نظر گرفتن امتیاز استخدامی برای کارکنان قراردادی دستگاه را در جریان برگزاری آزمون و مصاحبه استخدامی خلاف قانون تشخیص داده است، بند (ج) بخش پنجم دفترچه راهنمای آزمون تامین نیروی انسانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در سال 1400 که متضمن قائل شدن اولویت و امتیازات ویژه در امر استخدام برای افرادی است که به صورت شرکتی و پروژه‌ای و یا در قالب مشمولین وظیفه در بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اشتغال داشته‌اند، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین