رای شمارههای 1263 و 1264 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال نامه شماره 217 /232 /ص مورخ 14/1/1401 سرپرست دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور از جهت آنکه معافیت‌های قانونی یاد شده

شماره 0101052 – 1/8/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 1401099709058 11263 و 1401099709058 11264 مورخ 12/7/1401 با موضوع : « نامه شماره 217 /232 / ص مورخ 14/1/1401 سرپرست دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور از جهت آنکه معافتیت‌های قانونی یاد شده را ناظر بر انواع ماست به استثنای ماست‌های طعم دار اعلام کرده است، از تاریخ تصویب ابطال شد .» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 12/7/1401 - شماره دادنامه : 1264 - 1263 شماره پرونده‌ها : 0101881- 0101052 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکیان : آقایان بهمن زبردست و سید مصطفی هاشمی موسوی موضوع شکایت و خواسته : ابطال عبارت « به استثنای ماست طعم دار » از نامه شماره 217 /232 / ص مورخ 14 ؍ 1 ؍ 1401 سرپرست دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور گردش کار : آقای بهمن زبردست به موجب دادخواستی ابطال عبارت « به استثنای ماست طعم دار » از نامه شماره 217 ؍ 232 ؍ص مورخ 14 ؍ 1 ؍ 1401 سرپرست دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است : " به استحضار می‌رساند، با اتخاذ ملاک از رای شماره دادنامه 140109970905810953 مورخ 25 ؍ 5 ؍ 1401 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که وفق آن، « بر اساس جزء 5-1 قسمت 5 بند ( الف ) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 2 ؍ 3 ؍ 1400 ، عرضه شیر، پنیر و ماست علی الاطلاق و بدون قید و شرط و صرف نظر از طعم و اوصاف دیگر این محصولات از پرداخت مالیات و عوارض معاف اعلام شده است .» درخواست ابطال از زمان صدور عبارت « به استثنای ماست طعم دار » را از نامه مورد شکایت، که با اظهار نظری مغایر رای مذکور، ماست طعم دار را از شمول معافیت مذکور خارج نموده و موجب تضییع حقوق خریداران این کالا شده است، به دلیل مغایرت با این رای و نیز مغایرت با جزء (5-1) قسمت 5 بند ( الف ) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 و خروج از حدود اختیارات قانونی، از حیث تضییق دامنه شمول حکم مقنن، دارم " آقای سید مصطفی هاشمی موسوی نیز به موجب دادخواستی جداگانه اعلام کرده است که : " بر اساس اصل 51 قانون اساسی هیچ نوع مالیات وضع نمی‌شود مگر به موجب قانون . موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی به موجب قانون مشخص می‌شود . لذا به موجب بند 5 ماده 9 قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده مصوب 2 ؍ 3 ؍ 1400 ماست از مالیات بر ارزش افزوده معاف شده است . اما در نامه دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی به شماره 217 ؍ 232 ؍ص مورخ 14 ؍ 1 ؍ 1401 که به پیوست تقدیم می‌گردد . ماست طعم دار با افزودنی را از این امر مستثنی کرده و آن را مشمول مالیات بر ارزش افزوده دانسته است . با مداقه در ماده 9 قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده متوجه می‌شویم که قانون‌گذار به‌طور صریح از کلمه ماست به صورت عام استفاده کرده و هیچ استثنایی برای انواع ماست به خصوص ماست طعم دار قایل نشده است . در واقع قانون‌گذار تمامی انواع ماست اعم از ساده یا طعم دار را از شمول قانون مالیات بر ارزش افزوده خارج کرده است اما دفتر فنی مالیات بر خلاف نظر مقنن آن را مشمول مالیات بر ارزش افزوده دانسته است . لذا با توجه به موارد مطروحه از آن مقام عالی درخواست ابطال جمله « انواع ماست به استثنا ماست‌های طعم دار با افزودنی‌ها » را دارم ." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر می‌باشد : " شرکت بین‌المللی آریا شید شاندیز با احترام؛ بازگشت به نامه شماره SH1756/R مورخ 13 ؍ 11 ؍ 1400 در خصوص موضوع مطرح شده، به آگاهی می‌رساند؛ فهرست معافیت‌های مقرر در ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 2 ؍ 3 ؍ 1400 در تارنمای سازمان امور مالیاتی به آدرس www.intamedia.ir بارگذاری گردیده و در دسترس عموم قرار دارد . در این راستا به موجب جزء (3-1-5) فهرست مزبور، عرضه انواع ماست به استثناء ماست‌های طعم دار با افزودنی‌ها و فرآورده‌های گوشتی به شرح جزء (4-4-5) فهرست یاد شده از پرداخت مالیات و عوارض معاف می‌باشد . همچنین مطابق جزء (13) بند ( ب ) ماده مذکور، ارائه خدمات حمل‌ونقل ( اعم از بار و مسافر ) درون و برون شهری و بین‌المللی جاده‌ای، ریلی و دریایی، از پرداخت مالیات و عوارض معاف می‌باشد . در این چارچوب مودیان این نظام مالیاتی می‌بایست در صورت حساب‌های صادره، ضمن تفکیک اقلام معاف و مشمول مالیات بر ارزش افزوده موضوع قانون مزبور، نسبت به انجام کلیه تکالیف قانونی وفق مقررات موضوعه اقدام نمایند . لازم به توضیح است وفق مقررات قانونی و به موجب بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های صادره به شماره 8470 مورخ 8 ؍ 4 ؍ 1388 ، شماره 1231 مورخ 25 ؍ 1 ؍ 1389 ، شماره 4961 مورخ 23 ؍ 3 ؍ 1389 ، شماره 12894 مورخ 26 ؍ 7 ؍ 1389 ، شماره 5101 مورخ 13 ؍ 4 ؍ 1390 و نامه شماره 3050 ؍ 260 ؍د مورخ 18 ؍ 6 ؍ 1395 وظیفه تشخیص و اظهار نظر در خصوص شمولیت مودیان و همچنین مطالبه و وصول مالیات و عوارض و تطبیق آن بر عهده ادارات کل امور مالیاتی ذیربط خواهد بود . – سرپرست دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور " در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 9097 ؍ 212 ؍ص مورخ 3 ؍ 5 ؍ 1401 توضیح داده است که : " به استناد ماده 2 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 ، عرضه کالاها و ارائه خدمات در ایران و همچنین واردات آن‌ها ( به استثنای موارد معاف مصرح در ماده 9 قانون مذکور ) مشمول پرداخت مالیات و عوارض می‌باشد . معافیت‌های مقرر در ماده 9 قانون مزبور، به موجب فهرستی در تارنمای سازمان امور مالیاتی به آدرس www.intamedia.ir بارگذاری شده و دسترس عموم قرار دارد . کالاهای موضوع بند ( الف ) ماده 9 قانون صدرالذکر با هدف تامین نیازهای خوراکی اقشار آسیب‌پذیر در سطح حداقلی تعیین شده؛ از این روی معافیت از مالیات و عوارض ارزش افزوده تنها به کالاهایی اختصاص دارد که در آن ماده احصا شده است . در این راستا و به منظور حمایت از مصرف‌کنندگان و اقشار کم درآمد و کاهش اثر تورمی، قانون‌گذار عرضه بخشی از کالاهای سبد مصرفی خانوار را در جزء‌های بند ( الف ) ماده 9 قانون یاد شده معاف نموده است . آنچه که از لفظ ماست به ذهن متبادر می‌شود برابر عرف عام مصرف همگانی دارد و از این روی مقنن عرضه آن را در کنار سایر موارد پرمصرف خانوار ( کالای سبد خانوار ) معاف از مالیات و عوارض ارزش افزوده قلمداد نموده است . بدین لحاظ افزودن ترکیبات به ماست آن را از حالت اولیه خارج می‌کند و دیگر در عرف، ماست تلقی نمی‌شود . به موجب جزء (5-1) بند ( الف ) ماده 9 قانون مزبور، صرفا عرضه شیر، پنیر و ماست از پرداخت مالیات و عوارض معاف می‌باشد . این معافیت قابل تسری به اقلام خارج از عناوین مندرج در ذیل ماده 9 قانون مذکور و همچنین شیر، پنیر و ماست طعم دار نخواهد بود . لازم به ذکر است یکی از دلایل عدم معافیت شیر، پنیر و ماست طعم دار این است که هر کالا باید عرفا دارای اوصاف، ویژگی‌ها و خواص تغذیه‌ای یکسان باشد تا از مصادیق آن کالا به شمار آید . در صورت تبدیل شدن کالاهای موضوع این ماده به کالاهای دیگر نمی‌توان کالاهای تبدیل شده را مشمول معافیت دانست . یادآور می‌شود، در خصوص اعطای معافیت به کالاهای موضوع بند 4 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 پیش تر دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به دیوان عدالت اداری تقدیم گردید که هیات تخصصی دیوان عدالت اداری، ضمن تایید رویه و عملکرد سازمان امور مالیاتی کشور و به موجب دادنامه شماره 9909970906010150 مقرر نموده است « با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، بر اساس بند 4 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 ، عرضه شیر و واردات آن از پرداخت مالیات موضوع این قانون معاف است . نظر به این که معافیت‌های مقرر در ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده جنبه حصری داشته و تعمیم و تسری آن به محصولات و فرآورده‌های مرتبط با کالاها و خدمات مشمول این ماده، مبنای قانونی ندارد، لذا مقرره مورد شکایت که بر اساس آن انواع شیرهای طعم دار از شمول معافیت موضوع این ماده خارج شده‌اند، در اجرای حکم مقنن و شیوه‌های اجرایی آن بوده بنابراین خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده ...» با عنایت به مطالب فوق الذکر، اعمال معافیت نسبت به ماست طعم دار موجب توسعه دامنه معافیت‌ها گردیده و مغایر با اصل 51 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و بند ( الف ) ماده 6 قانون برنامه قانون پنجساله برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران توسعه، خواهد بود، با عنایت به توضیحات پیش گفته، مفاد نامه دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی، متضمن شیوه اجرایی قانون بوده و خروج موضوعی از حکم مقنن صورت نگرفته است ." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 12 ؍ 7 ؍ 1401 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی اولا براساس جزء 5-1 قسمت 5 بند ( الف ) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 2 ؍ 3 ؍ 1400 عرضه شیر، پنیر و ماست علی‌الاطلاق و بدون قید و شرط و صرف نظر از طعم و اوصاف دیگر این محصولات از پرداخت مالیات و عوارض معاف اعلام شده است . ثانیا هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس رای اخیرالصدور شماره 140109970905810953 مورخ 25 ؍ 5 ؍ 1401 حکم به ابطال مقرره‌ای صادر کرده است که براساس آن معافیت‌های مقرر در ماده 9 قانون مزبور غیرقابل تسری به پنیر طعم دار اعلام شده بود . بنا به مراتب فوق، نامه شماره 217 ؍ 232 ؍ص مورخ 14 ؍ 1 ؍ 1401 سرپرست دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور از جهت آنکه معافیت‌های قانونی یادشده را ناظر بر انواع ماست به استثنای ماست‌های طعم دار اعلام کرده است، با حکم مقرر در جزء 5-1 قسمت 5 بند ( الف ) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 2 ؍ 3 ؍ 1400 مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود ./ حکمتعلی مظفری رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری