رای شماره 3162 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال شیوه نامه بررسی اسناد و مدارک و انجام مصاحبه استخدامی مستخدمان پیمانی آموزش و پرورش سال 1395

تاریخ دادنامه : 1398/11/1 5 شماره پرونده : 9701563 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : خانم نجمه جغتایی موضوع شکایت و خواسته : ابطال شیوه نامه بررسی اسناد و مدارک و انجام مصاحبه استخدامی مستخدمان پیمانی آموزش و پرورش سال 1395 گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال شیوه‌نامه بررسی اسناد و مدارک و انجام مصاحبه استخدامی مستخدمان پیمانی آموزش و پرورش سال 1395 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : 1 به موجب مواد 959 و 960 قانون مدنی، همه افراد از حقوق مدنی متمع هستند و به شرط داشتن اهلیت می‌توانند حقوق خود را استیفا کنند . اما وزارت آموزش و پرورش داوطلبانی را که ضعف بینایی دارند از استخدام محروم کرده است . همچنین به‌موجب بند ( ز ) ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری، سلامت جسمانی برای اشتغال نیاز است . صرف استفاده از عینک نمی‌تواند خللی به سلامتی فرد وارد کند . نکته اینکه دانشجویان پذیرفته شده در دانشگاه فرهنگیان نیز با عینک، مراحل معاینه پزشکی را طی کردند . این شیوه نامه می‌بایست زودتر اطلاع‌رسانی می‌شد تا داوطلبان از آن مطلع می‌شدند . متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است : « شیوه‌نامه بررسی اسناد و مدارک و انجام مصاحبه استخدامی مستخدمان پیمانی آموزش و پرورش سال 1395 » بر اساس مجوز شماره 684380 1395/5/30 سازمان اداری و استخدامی کشور و به استناد ماده 1 و 3 آیین‌نامه اجرایی بند ( ز ) ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری به‌شماره ابلاغی 44178 / 88384 1389/4/23 هیات وزیران و بند 1 و 2 ماده 12 قانون گزینش معلمان و کارکنان آموزش و پرورش و دستورالعمل نحوه برگزاری امتحان عمومی و تخصصی برای استخدام افراد در دستگاه‌های اجرایی، موضوع بخشنامه شماره 200 / 93 / 9757 1393/7/19 و در اجرای مصوبه مورخ 1395/9/1 کمیسیون منابع انسانی شورای عالی آموزش و پرورش مصاحبه استخدامی و آزمون عملی برای گزینش و جذب معلمان متعهد و کارآمد در تراز جمهوری اسلامی، متناسب با مبانی و ارزشهای اسلامی و نیاز دوره‌های مختلف تحصیلی، به شرح این شیوه‌نامه انجام می‌شود . این شیوه نامه در 59 صفحه تنظیم یافته است و شامل بخش‌های مختلفی از جمله شرایط و ضوابط، تعاریف، ساختار برنامه‌ریزی و انجام مصاحبه و وظایف کارگروه‌ها، فرآیند انجام بررسی مدارک و مصاحبه، نمونه فرم‌ها و فهرست بیماری‌هایی که مشمول ممنوعیت استخدام در آموزش و پرورش می‌باشند . هرچند شاکی ابطال شیوه‌نامه فوق را تقاضا کرده است ولی با توجه به مفاد دادخواست، اعتراض نامبرده به قسمتی از مصوبه مذکور است که مربوط به قدرت بینایی متقاضیان می‌باشد که شامل موارد زیر است : 1 در بخش اهم شرایط و ضوابط اختصاصی مصاحبه و سنجش سلامت جسمی و روانی داوطلبان استخدام پیمانی در آموزش و پرورش که مقرر داشته : داوطلبان استخدام پیمانی در آموزش و پرورش علاوه بر احراز شرایط عمومی مطابق بند ( ب ) و شرایط اختصاصی مندرج در بند ( ج ) آگهی استخدام وزارت آموزش و پرورش و کسب نمره علمی لازم در آزمون استخدامی، بایستی واجد شرایط اختصاصی حرفه معلمی مطابق ضوابط و مقررات مصوب کمیسیون منابع انسانی شورای عالی آموزش و پرورش مطابق موارد زیر باشند : 1 برخورداری از سلامت روانی و جسمانی متناسب با انجام وظایف محوله برای حرفه معلمی، طبق ضوابط و مقررات آموزش و پرورش و با رعایت مفاد پیوست ( 2 ) این شیوه‌نامه به شرح زیر : ... ٭ قدرت بینایی : نداشتن کور رنگی و داشتن دید هر یک از چشم‌ها بدون عینک یا بدون لنز حداقل 5 / 10 ( پنج دهم ) و یا در مجموع دید هر دو چشم بدون عینک یا بدون لنز حداقل 10 / 20 ( ده بیستم ) باشد . ..... 2 بخش راهنمای ویژه پزشک معتمد آموزش و پرورش فهرست بیماری‌هایی که مشمول ممنوعیت استخدام در آموزش و پرورش می‌باشند .... در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل آموزش و پرورش استان خراسان رضوی به‌موجب لایحه شماره 601 / 160 / 59823 1397/7/14 توضیح داده است که : به استناد قسمت شرایط عمومی استخدام، اطلاعیه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ریاست جمهوری در خصوص استخدام پیمانی در مشاغل وزارت آموزش و پرورش « داشتن سلامت جسمانی، روانی و توانایی برای انجام کاری که استخدام می‌شوند، برابر با ضوابط آموزش و پرورش که در مرحله مصاحبه مورد سنجش قرار می‌گیرند .» بر اساس قسمت اول بند 2 لیست بیماریهایی که ممنوعیت استخدام در آموزش و پرورش را دارند و ذیل قسمت بیماریهای چشم « 1 دید هر یک از چشم‌ها بدون عینک کمتر از 5 / 10 باشد و یا در مجموع دید هر دو چشم بدون عینک کمتر از 10 / 30 باشد ... » به‌عنوان یکی از شرایطی قرار داده که داوطلبان باید حائز این شرط باشند . 2 به موجب آراء وحدت رویه شماره 474 و 475 1396/5/1 دیوان عدالت اداری مفاد و شرایط مقرر در آگهی استخدام از حیث الزام به رعایت آن توسط داوطلبان استخدام و صلاحیت قانونی دستگاه‌های استخدام‌کننده نسبت به درج شرایط اختصاصی جهت داوطلبان استخدام مورد تایید هیات عمومی دیوان عدالت اداری قرار گرفته است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/11/15 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی به موجب ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری شرایط عمومی استخدام در دستگاه‌های اجرایی احصاء شده است و در بند « ز » از این ماده مقرر شده است داشتن سلامت جسمانی و روانی و توانایی برای انجام کاری که استخدام می‌شوند از جمله شرایط عمومی استخدام است که بر اساس آیین‌نامه‌ای که به تصویب هیات وزیران می‌رسد تعیین می‌شود . بنا بر مراتب چون شیوه‌نامه بررسی اسناد و مدارک و انجام مصاحبه استخدامی مستخدمان پیمانی آموزش و پرورش در سال 1395 توسط وزارت آموزش و پرورش تصویب شده و در این شیوه‌نامه شرایط و ضوابط سنجش سلامت جسمی و روانی داوطلبان استخدام پیمانی در آموزش و پرورش تعیین شده و از جمله محدوده قدرت بینایی را تعیین کرده است به جهت اینکه خارج از حدود اختیارات وزارت آموزش و پرورش تصویب شده و تعیین ضوابط داشتن سلامت جسمانی و روانی و توانایی برای انجام کار به تصویب آیین‌نامه هیات وزیران موکول شده است خارج از حدود اختیارات و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . محمدکاظم بهرامی رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری