رای شماره 1252 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 10 مصوبه جلسه شماره 362 کمیسیون نظارت شهرستان ورامین موضوع نامه شماره 117/437/71176 مورخ 5/3/1400 اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان ورامین

شماره0004063 - 1/8/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905811252 مورخ 1401/7/12 با موضوع: «جزءهای(الف) الی (د) از بند 10 مصوبه جلسه 362 کمیسیون نظارت شهرستان ورامین (موضوع نامه شماره 117/437/71176 مورخ 1400/3/5 اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان ورامین) که بر اساس آن افراد مشغول به فعالیت‌های مذکور نیز وفق ماده 91 قانون نظام صنفی به اخذ پروانه کسب از اتحادیه‌های صنفی ملزم شده و در این خصوص تکالیفی هم بر عهده اداره جهاد کشاورزی ورامین گذاشته شده، ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه: 12/7/1401 شماره دادنامه: 1252 شماره پرونده: 0004063 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای سید محمد آقازاده موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 10 مصوبه جلسه شماره 362 کمیسیون نظارت شهرستان ورامین موضوع نامه شماره 117/437/71176 مورخ 5/3/1400 اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان ورامین گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال بند 10 مصوبه جلسه شماره 362 کمیسیون نظارت شهرستان ورامین موضوع نامه شماره 117/437/71176 مورخ 5/3/1400 اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان ورامین را خواستار شده و در مقام تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است: "رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 1438 مورخ 1399/10/16 با موضوع خواسته شکایت: ابطال بند 5 ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ضوابط اتحادیه صنف سموم دفع آفات نباتی و گلفروش‌های مشهد: خلاصه گردش کار رای: کمیسیون نظارت بر سازمان‌های صنفی مشهد در جلسه‌ای رسته‌های شغلی که باید از اتحادیه مذکور (سموم دفع آفات نباتی و گلفروش‌ها) پروانه دریافت کنند تعیین و کد آیسیک هم اعلام نموده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری با اشاره به قوانینی که پیشتر خدمتتان عرض نمودم یعنی تبصره ماده 2 قانون نظام صنفی کشور، بند (ج) ذیل ماده 2 قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی (مصوب 1389) و ... در رای خود به صراحت اعلام نموده است: حوزه‌های مذکور (از جمله فروش بذر، سم و کود) به واسطه وجود قانون خاص از شمول قانون نظام صنفی خارج هستند لذا مبنایی بر اعمال حکم مقرر در ماده 91 قانون صنفی مبنی بر لزوم اخذ پروانه از اتحادیه‌های صنفی وجود ندارد و مصوبه کمیسیون نظارت اداره صمت که متضمن صدور پروانه است خلاف قانون و خارج از اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. نهایتا با توجه به نیاز بر همبستگی همکاران بخش گیاه پزشکی شهرستان ورامین و استفاده از محاسن عضویت در نظام صنفی و البته نه به دلیل اجبار (مطابق موارد فوق‌الذکر)، مطابق نامه مدیر محترم جهاد کشاورزی شهرستان ورامین به ریاست محترم اداره صمت شهرستان ورامین به شماره 1400/218/111092 مورخ 25/6/1400 با موضوع انجام مراحل تشکیل «نظام صنفی کارهای کشاورزی» شهرستان ورامین، اجبار واحدهای گیاه پزشکی به عضویت در هر گونه نظام صنفی (همچون صنف میوه و تره بار) به غیراز «نظام صنفی کارهای کشاورزی» که به زودی تشکیل می‌شود فاقد وجاهت قانونی می‌باشد. طبق تبصره ماده 21 قانون نظام صنفی، صنوفی که قانون خاص دارند از شمول قانون اصناف مستثنی هستند و لزومی بر الزام ماده 91 قانون نظام صنفی در مورد آن‌ها وجود ندارد. قانون حفظ نباتات مصوب 12/2/1346 و بند (ج) ماده 21 قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی مصوب 1389 نیز موید این امر است." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "مصوبه جلسه شماره 362 کمیسیون نظارت شهرستان ورامین 10 بر اساس دعوت انجام شده و از مدیریت محترم جهاد کشاورزی شهرستان و حضور نمایندگان این مدیریت در جلسه کمیسیون نظارت به منظور بررسی وضعیت حدود و وظایف اصناف در خصوص صدور پروانه کسب فعالیت اقتصادی و خدماتی و امور نظارتی واحدهای فروشندگی سموم دفع آفات نباتی، تولید و فروش گل و گیاه، بذر، کود پس از به بحث و تبادل نظر مقرر شد: الف کلیه واحدهای متقاضی در رسته‌های مذکور امتحانا نسبت به اخذ مجوز و پروانه فعالیت فنی و تخصصی از جهاد کشاورزی و مراجع ذیربط اقدام نمایند. سپس اتحادیه مربوطه با استناد به ماده 91 قانون نظام صنفی نسبت به صدور پروانه کسب اقدام نماید. ب در جهت اجرای بند (الف) مدیریت محترم جهاد کشاورزی لیستی از واحدهای فعال در رسته‌های مذکور و دارای مجوز از آن مجموعه اداری را به اداره صمت ورامین ارائه نماید. ج مدیریت جهاد کشاورزی رسته‌هایی که ضرورت نیاز به پروانه تخصصی و فنی از آن مدیریت دارند را به اداره صمت ورامین ارائه نماید. د اتحادیه ذی‌ربط در پاسخ‌گویی به متقاضیان پروانه کسب در رسته‌های فوق‌الاشاره رعایت و توجه به بند (الف) را به عمل آورند." در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان ورامین به موجب لایحه شماره 117/437/80628 مورخ 1401/2/26 توضیح داده است که: "بازگشت به دادخواست سید محمد آقازاده به استحضار می‌رساند در خصوص فعالیت و عملکرد در حال انجام در واحد متعلقه به ایشان تحت عنوان «فروشگاه رویان» آنچه قابل تامل است و می‌بایست قابل توجه قرار گیرد عملکرد و فعالیت واحد در دو موضوع و زمینه فعالیت خلاصه می‌شود: 1 عملکرد و فعالیت واحد موصوف در زمینه «کلینیک و داروخانه گیاه پزشکی»: اخذ مجوز و نظارت بر انطباق عملکرد در این حوزه بر عهده وزارت کشاورزی و سازمان و موسسات تحت پوشش این وزارتخانه می‌باشد و فعالین در حوزه گیاه پزشکی هیچ‌گونه الزامی برای اخذ پروانه کسب از اتحادیه‌های صنفی ندارند و توجه به این موضوع کاملا مورد توجه این اداره و مجموعه اصناف شهرستان و مجریان مربوطه قرار داشته و دارد و کلیه مدارک و مستندات ارائه شده از سوی ایشان در خصوص داروخانه گیاه پزشکی خدمات کشاورزی و منابع طبیعی در جایگاه تخصصی و فنی معتبر و خارج از اشکال و ایراد و مورد پذیرش می‌باشد و ارتباط موضوعی صنفی ندارد. 2 عملکرد و فعالیت واحد موصوف در زمینه فروش و عرضه بذر، سم، کود: که با اثبات فعالیت واحد موصوف در زمینه خرید و فروش و عرضه کالا (بذر، سم، کود) نامبرده در این زمینه فعالیت فرد صنفی محسوب و مشارالیه علاوه بر دریافت مجوز فعالیت خدمات فنی و تخصصی از مراجع مربوطه مشمول دریافت پروانه کسب و رعایت ضوابط و مقررات صنفی نیز می‌باشد. با توجه به موجودیت کدهای آیسیک 523839/5 و 512513 برای خرده‌فروشی و عمده فروشی بذر، سم، کود در سامانه ایرانیان اصناف به عنوان تنها سامانه معتبر صدور مجوزهای صنفی در سطح کشور ضوابط و مقررات صدور پروانه کسب برای فعالین در این رسته‌ها را مجاز و مجموعه اصناف را ملزم به هدایت این واحدها از جمله واحد موصوف، جهت اخذ پروانه کسب می‌نماید. به موجب استعلام انجام شده و پاسخ ارائه شده از سازمان صنعت، معدن و تجارت استان تهران به شماره 1400/108075 مورخ 28/4/1400 و با تشریح اینکه: «فعالیت در رسته فروشندگی سموم کشاورزی مطابق عناوین موجود در سامانه ایرانیان اصناف قابل دسترسی و صنفی بوده و لذا اتحادیه می‌بایست با رعایت مقررات ماده 17 قانون نظام صنفی نسبت به صدور پروانه کسب متقاضی اقدام نماید.» لذا فعالیت واحد مذکور در رسته فروش بذر، سم، کود اتحادیه و مجریان ذیربط را خارج از «موضوع فعالیت گیاه پزشکی» در واحد مذکور برابر ضوابط و قوانین مجاز و ملزم به صدور پروانه کسب برای واحد موصوف می‌نماید. ضمن اینکه در کلیه مکاتبات و اقدامات اجرایی برای واحد صرفا فروشندگی سم، کود، بذر صنفی اعلام و مورد نظر اصناف بوده است." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 12/7/1401 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا به موجب تبصره ماده 2 قانون نظام صنفی مصوب سال 1392: «صنوفی که قانون خاص دارند، از شمول این قانون مستثنی می‌باشند. قانون خاص قانونی است که براساس آن نحوه صدور مجوز فعالیت، تنظیم و تنسیق امور واحدهای ذیربط، نظارت، بازرسی و رسیدگی به تخلّفات افراد و واحدهای تحت پوشش آن به صراحت در متن قانون مربوطه معین می‌شود» و برمبنای رای شماره 9909970905811438 مورخ 16/10/1399 هیات عمومی دیوان عدالت اداری بر این موضوع تاکید شده است که صنوفی که دارای قانون خاص هستند، از شمول قانون نظام صنفی خارج بوده و مبنایی برای اعمال حکم مقرر در ماده 91 قانون صنفی مبنی بر لزوم اخذ پروانه از اتحادیه‌های صنفی در رابطه با شاغلین این حوزه‌ها وجود ندارد. ثانیا براساس مواد 17 و 18 قانون حفظ نباتات مصوب سال 1346 مقرر شده است که: «ورود و ساخت و تبدیل و بسته‌بندی و توزیع و صدور کلّیه سموم دفع آفات و بیماری‌های نباتی و هورمون‌های نباتی و علف‌کش‌ها محتاج اخذ پروانه از طرف وزارت کشاورزی است» و «فروشندگان سموم دفع آفات و بیماری‌های نباتی و هورمون‌های نباتی مکلّفند پروانه از سازمان حفظ نباتات اخذ و با بهایی که سازمان برای مواد مزبور تعیین می‌کند به فروش برسانند...» ثالثا براساس بند (ج) ماده 2 قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی مصوب سال 1389: «سازمان‌های نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران موظّفند حسب مورد و متناسب با استعدادها و شرایط بخش کشاورزی و منابع طبیعی هر منطقه و در قالب سیاست‌ها و ضوابط حاکمیتی اعلامی از سوی وزارت جهاد کشاورزی و سازمان‌های حاکمیتی تابعه آن، مجوز تاسیس درمانگاه‌ها (کلینیک‌ها)، مجتمع‌های درمانی (پلی کلینیک‌ها)، آزمایشگاه‌ها، داروخانه‌ها، بیمارستان‌های دامی، مراکز تلقیح مصنوعی و مایه‌کوبی و شرکت‌های مهندسی و خدمات مشاوره فنی اجرایی مدیریتی مالی و بیمه اقتصادی بازرگانی و کشاورزی را صادر و نظارت نمایند. نظارت بر انطباق عملکرد مراکز فوق‌الذکر بر سیاست‌های حاکمیتی اعلامی، برعهده وزارت جهاد کشاورزی و سازمان‌ها و موسسات حاکمیتی تحت پوشش این وزارتخانه (حسب مورد) می‌باشد.» بنا به مراتب فوق، صدور پروانه کسب فعالیت اقتصادی و خدماتی و امور نظارتی واحدهای فروشندگی سموم دفع آفات نباتی تولید و فروش گل و گیاه بذر کود حسب مورد برعهده وزارت جهاد کشاورزی و سازمان‌های نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران بوده و فعالیت‌های مذکور از شمول حکم مقرر در ماده 91 قانون نظام صنفی مبنی بر لزوم اخذ پروانه از اتحادیه‌های صنفی خارج هستند و بر همین اساس جزءهای (الف) الی (د) از بند 10 مصوبه جلسه 362 کمیسیون نظارت شهرستان ورامین (موضوع نامه شماره 117/437/71176 مورخ 5/3/1400 اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان ورامین) که براساس آن افراد مشغول به فعالیت‌های مذکور نیز وفق ماده 91 قانون نظام صنفی به اخذ پروانه کسب از اتحادیه‌های صنفی ملزم شده و در این خصوص تکالیفی هم برعهده اداره جهاد کشاورزی ورامین گذاشته شده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری