رای شماره 1130582 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بند مربوط به تعهد کتبی مبنی بر 10 سال خدمت مندرج در قسمت شرایط اختصاصی استخدام در دفترچه راهنمای آزمون استخدامی وزارت آموزش و پرورش در سومین آزمون متمرکز دستگاه‌های اجرایی کشور آبان ماه سال 1395

شماره 0203002 - 1403/5/27 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140331390001130582 مورخ 1403/5/16 با موضوع: «بند مربوط به تعهد کتبی مبنی بر ده سال خدمت در قسمت تذکرات و شرایط اختصاصی استخدام وزارت آموزش و پرورش در دفترچه راهنمای ثبت نام سومین آزمون استخدامی متمرکز دستگاه‌های اجرایی در آبان ماه 1395 ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1403/5/16 شماره دادنامه: 140331390001130582 شماره پرونده: 0203002 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: خانم الهام رستمی زاده طرف شکایت: وزارت آموزش و پرورش و سازمان اداری استخدامی کشور موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند مربوط به تعهد کتبی مبنی بر 10 سال خدمت مندرج در قسمت شرایط اختصاصی استخدام در دفترچه راهنمای آزمون استخدامی وزارت آموزش و پرورش در سومین آزمون متمرکز دستگاه‌های اجرایی کشور آبان ماه سال 1395 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند مربوط به تعهد کتبی مبنی بر 10 سال خدمت مندرج در قسمت شرایط اختصاصی استخدام در دفترچه راهنمای آزمون استخدامی وزارت آموزش و پرورش در سومین آزمون متمرکز دستگاه‌های اجرایی کشور آبان ماه سال 1395 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که : " به استحضار می‌رساند اینجانب در پنجمین آزمون مشترک فراگیر دستگاه‌های اجرایی کشور در سال 1395 شرکت نموده و به صورت پیمانی برای خدمت در پست سازمانی آموزگار ابتدای در اداره آموزش و پرورش استان خوزستان شهرستان بندرامام خمینی (ره) استخدام شدم در قسمت تذکرات و شرایط اختصاصی استخدام در هر یک از دستگاه‌های اجرایی بند وزارت آموزش و پرورش، تذکرات مهم آگهی استخدام قید شده بود پذیرفته شدگان نهایی آزمون استخدامی مکلفند قبل از شروع دوره یک ساله مهارت آموزی تعهد کتبی (مبنی بر 10 سال خدمت) به شرط موفقیت در دوره و تمدید استخدام (در محل جغرافیایی مورد تقاضا) به آموزش و پرورش بسپارند و استخدام و اشتغال آنان منوط به سپردن تعهد محضری خواهد بود لذا وزارت آموزش و پرورش در سال 1395 براساس این مقرره به کلیه ادارات تابعه خود دستور داد که تعهدنامه محضری موصوف را به عنوان یکی از مدارک مورد نیاز جهت تشکیل پرونده پرسنلی اخذ کنند. مفاد این تعهد از این قرار است که بدون هیچ قید و شرطی به مدت 10 سال از تاریخ استخدام پیمانی خدمت نماییم و تقاضای نقل و انتقال به هیچ یک از ادارات کل آموزش و پرورش استان‌های دیگر یا مناطق تابعه استان محل استخدام و یا شهرهای دیگر را نداشته باشیم این شرایط به دلایل ذیل مغایر قانون و شرع است . مغایر دادنامه شماره 9809970905811329 1398/7/2 هیات عمومی دیوان عدالت اداری است که براساس آن شرط مبنی بر ارائه تعهدنامه محضری جهت خودداری از تقاضای انتقال غیر قانونی شناخته شده است. پیش‌بینی چنین تعهدی بر خلاف بند 4 اصل 43 قانون اساسی مبنی بر رعایت آزادی انتخاب شغل و عدم اجبار می‌باشد . محرومیت انتقال و ماموریت مستخدمینی که از طریق آزمون پذیرفته شده‌اند از مقوله ی اعمال تبعیض ناروا و خلاف حکم مقنن و اصل 33 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است . همان گونه که مستحضر هستید در مواد 2 و 3 آیین‌نامه اجرایی قانون متعهدین به خدمت وزارت آموزش و پرورش فقط دانش آموزان دانش سراها و دانشجویان مراکز تربیت معلم و دانشگاه‌های تربیت معلم و دانشجویان و طلاب سایر موسسات آموزش عالی مکلفند به وزارت آموزش و پرورش تعهد خدمت بسپارند و این متعهدین کسانی هستند که از ابتدایی تحصیل خود، حقوق کارآموزی دریافت نموده و به نوعی شمولیت استخدام آنان محرز می‌باشد لکن همان‌طور که در بالا اشاره شد اخذ تعهد از کسانی که در پنجمین آزمون استخدامی مشترک دستگاه‌های اجرایی سال 1395 شرکت نموده‌اند و تحت عنوان ماده 28 اساسنامه دانشگاه فرهنگیان قبول و استخدام شده اندکاملا مغایر قانون است . قابل ذکر است که نه در «اساسنامه فرهنگیان» و نه در «آیین‌نامه استخدام پیمانی» اشاره‌ای به شمول متعهد بودن کسانی که از طریق آزمون استخدامی به عنوان ماده 28 اساسنامه دانشگاه فرهنگیان آموزش و پرورش پذیرفته شده‌اند، نشده است. بنا به جمیع جهات و مراتب مذکور، ابطال شرط تعهد محضری 10 ساله مبنی بر عدم انتقال و ماموریت، از معرفی نامه و آگهی استخدام مورد اعتراض را استدعا دارم ." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " دفترچه راهنمای آزمون استخدامی وزارت آموزش و پرورش در سومین آزمون متمرکز دستگاه‌های اجرایی کشور آبان ماه سال 1395 ............ ج) شرایط اختصاصی استخدام ............ 9 پذیرفته شدگان آزمون نهایی آزمون استخدامی مکلفند، تعهد کتبی مبنی بر 10 سال خدمت (به شرط تمدید استخدام) در محل جغرافیایی مورد تقاضا به آموزش و پرورش بسپارند (استخدام و اشتغال آنان منوط به سپردن تعهد محضری خواهد بود) ." در پاسخ به شکایت مذکور، رییس امور حقوقی سازمان اداری و استخدامی کشور به موجب لایحه شماره 59328 مورخ 22/5/1402 توضیح داده است که : " طبق مفاد دادنامه شماره 327 140109970905810326 مورخ 1401/2/20 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در قوانین و مقررات عمومی کشور از جمله قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 و آیین‌نامه استخدام پیمانی مصوب سال 1368 هیات وزیران، شرطی مبنی بر ارائه تعهد محضری جهت خدمت در محل مورد تقاضا پیش‌بینی نشده است. همچنین براساس قوانین و مقررات مذکور، حق انتقال و جابجایی کارمندان رسمی و پیمانی به رسمیت شناخته شده است. از آن جایی که مدت اشتغال کارمندان پیمانی ممکن است کم تر از ده سال باشد، در این صورت اساسا اشتغال اشخاص به مدت ده سال امکان‌پذیر نخواهد بود. لذا چون به استناد ماده 90 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی 10/2/1402 )، آرای وحدت رویه صادره از سوی هیات عمومی دیوان عدالت اداری لازم الاجرا می‌باشند، این موضوع پس از ابلاغ دادنامه فوق الذکر از شرایط اختصاصی دستگاه‌ها در دفترچه راهنمای ثبت نام داوطلبان امتحانات مشترک فراگیر حذف شده است. با عنایت به مراتب فوق، تقاضای رد شکایت به طرفیت این سازمان را دارد ." علی رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به وزارت آموزش و پرورش تا زمان رسیدگی به موضوع در جلسه هیات عمومی، پاسخی از طرف آن مرجع واصل نشده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1403/5/16 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی اولا در قوانین و مقررات عمومی کشور از جمله قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال 1386 و آیین‌نامه استخدام پیمانی مصوب سال 1368 هیات وزیران شرطی مبنی بر ارائه تعهد محضری جهت خدمت در محل مورد تقاضا پیش‌بینی نشده و براساس قوانین و مقررات مذکور، حق انتقال و جابجایی کارمندان رسمی و پیمانی به رسمیت شناخته شده و مدت اشتغال کارمندان پیمانی ممکن است کمتر از ده سال باشد که در این صورت اساسا اشتغال اشخاص به مدت ده سال امکان‌پذیر نخواهد بود. ثانیا براساس آرا متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آرا شماره 140009970905813058 مورخ 23/11/1400 و شماره 140109970905810118 مورخ 1401/1/20 این هیات، شرط ارائه تعهد محضری مبنی بر عدم تقاضای انتقال در مدت معین پس از شروع به خدمت خلاف قانون تشخیص و ابطال شده و هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس دادنامه شماره 120 118 مورخ 1401/1/20 نیز حکم به ابطال شرط «تعهد کتبی مبنی بر ده سال خدمت بدون قید و شرط» در قسمت تذکرات مهم دفترچه راهنمای ثبت نام پنجمین آزمون استخدامی متمرکز دستگاه‌های اجرایی کشور مورخ تیر ماه 1397 صادر کرده است. بنا به مراتب فوق، بند مربوط به تعهد کتبی مبنی بر ده سال خدمت در قسمت تذکرات و شرایط اختصاصی استخدام وزارت آموزش و پرورش در دفترچه راهنمای ثبت نام سومین آزمون استخدامی متمرکز دستگاه‌های اجرایی در آبان ماه 1395 خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 10/2/1402 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری