رای شماره 2654549 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بند 11 نامه شماره 102528 1401/12/13 سازمان اداری و استخدامی کشور اعطایی به سارمان بهزیستی کشور در خصوص جذب ویژه مدیران

شماره 0200141 1402/10/20 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140231390002654549 مورخ 1402/10/12 با موضوع: «بند 11 مجوز استخدامی شماره 102528 مورخ 1401/12/13 سازمان اداری و استخدامی کشور اعطایی به سازمان بهزیستی کشور در خصوص جذب ویژه مدیران از تاریخ تصویب ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/10/12 شماره دادنامه: 140231390002654549 شماره پرونده: 0200141 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای سجاد کریمی پاشاکی طرف شکایت: سازمان اداری و استخدامی کشور موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 11 نامه شماره 102528 1401/12/13 سازمان اداری و استخدامی کشور اعطایی به سارمان بهزیستی کشور در خصوص جذب ویژه مدیران گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 11 نامه شماره 102528 1401/12/13 سازمان اداری و استخدامی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که : " اولا: مجوز جذب مدیر که در تیتر جدول شماره 1 به استخدام مدیران اطلاق یافته در قانون مدیریت خدمات کشوری امکان قانونی نداشته به عبارتی نمی‌توان برای تصدی پست‌های مدیریتی جذب و استخدام صورت داد زیرا در فصل هشتم مواد 53 لغایت 57 پست‌های مدیریت حرفه‌ای از طریق انتصاب و ارتقای شغلی قابل واگذاری به کارمندان می‌باشد و نه از طریق استخدام، کما اینکه در مواد 53 و 54 این قانون رعایت شرایط تحصیلی و تجربی و شایستگی و عملکرد موفق در مشاغل قبلی تاکید شده که تعریف شغل هم در ماده 7 قانون استخدام کشوری عبارت است از: مجموع وظایف و مسئولیت‌های مرتبط و مستمر و مشخصی که از طرف سازمان امور اداری و استخدامی کشور به عنوان کار واحد شناخته شده باشد. از سوی دیگر در بند (الف) ماده 54 قانون مدیریت خدمات کشوری به انتخاب و انتصاب و نه استخدام اشاره شده است. بنابراین بدوا امکان استخدام افراد برای تصدی پست‌های مدیریتی غیرممکن و مغایر قوانین مارالبیان می‌باشد. ثانیا: طرف شکایت طی فرازی از بند معترض عنه شیوه آزمون برای جذب موضوع این بند را منوط به تایید سازمان اداری و استخدامی نموده است این در حالی می‌باشد که صرف نظر از عدم امکان استخدام و جذب مدیر طی ایرادات مشروحه یاد شده، وضع دستورالعمل مربوط به نحوه برگزاری امتحان عمومی و تخصصی بر عهده شورای توسعه مدیریت موضوع ماده 116 قانون مدیریت خدمات کشوری است و نه سازمان اداری و استخدامی کشور علیهذا این فراز نیز مغایر ماده 44 و بند 3 بخش (ب) ماده 116 قانون مدیریت خدمات کشوری می‌باشد . از این رو با توجه به موارد مطروحه اساسا امکان جذب و استخدام مدیر موضوع مصوبه معترض عنه وجود ندارد و استناد به هرگونه مقرره هم عرض یا مافوقی در این رابطه مستفاد از اصل 170 قانون اساسی واجد ایراد بوده و نافذ نمی‌باشد. علی ایحال بند 11 مجوز مطروحه و جدول آن را که استخدام و جذب مدیر از طریق آزمون را طی ارجاع به طرح شهید فیاض بخش (جذب نخبگان از طریق اختصاص سهمیه جذب به ایشان که موجب قانونی ندارد) فراهم می‌نماید، علاوه بر تبعیض ناروا بودن (مخالف بند 9 اصل سوم قانون اساسی) مخالف مواد 53 و 54 قانون مدیریت خدمات کشوری به ویژه تبصره 3 ماده 54 این قانون (در رقابتی بودن تصدی مشاغل مدیریتی برای کلیه کارمندان واجد شرایط) و مواد 44 و 116 نیز آمده است، لذا ابطال این بند و جدول ذیل آن مورد استدعا است ." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : بند 11 نامه شماره 102528 1401/12/13 سازمان اداری و استخدامی کشور " طرح تحول سرمایه انسانی سازمان بهزیستی کشور (شهید فیاض بخش رحمت اله) برادر ارجمند جناب آقای مرتضوی وزیر محترم تعاون، کار و رفاه اجتماعی موضوع: صدور مجوز استخدام پیمانی به تعداد 1965 نفر با سلام واحترام : عطف به نامه شماره 109652/1401/900 91401/8/9 به منظور تقویت توان سرمایه انسانی سازمان بهزیستی کشور، بر اساس ماموریت‌های محوله، پس از بررسی نیازها و سند برنامه‌ریزی نیروی انسانی، در راستای تامین نیروی انسانی موثر در پست‌های سازمانی بلاتصدی سازمان بهزیستی کشور و به استناد ماده 24 قانون مدیریت خدمات کشوری و تصمیمات جلسه شورای صدور مجوزها مورخ 1401/11/12 ، ضمن تاکید بر لزوم اعمال نظارت قانونی این سازمان بر همه فرآیندهای جذب و استخدام، بدین‌وسیله مجوز استخدام پیمانی به تعداد هزار و نهصد و شصت و پنج (1965) نفر در آن سازمان در قالب «طرح شهید فیاض بخش» با رعایت ملاحظات زیر صادر می‌شود : ............... 11 از تعداد مجوز اختصاص یافته فوق تعداد 200 مجوز جذب ویژه مدیران به تفکیک جدول شماره 1 می‌باشد. این مجوز برای ادارات و نقاط الگو با ارائه طرح تحولی شهید فیاض بخش صادر و شغل محل پست‌ها و آزمون مربوط به آن باید به صورت مجزا به تایید سازمان اداری و استخدامی برسد : جدول شماره 1 تعداد سهمیه اختصاص یافته برای استخدام مدیران در سازمان بهزیستی کشور ردیف عنوان تعداد (نفر) 1 مدیران ادارات شهرستانی 100 2 مدیران استانی 8 3 مدیران ستاد 20 رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور " در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس امور حقوقی سازمان امور اداری و استخدامی کشور به موجب لوایح شماره 48756 1402/5/4 و 59870 1402/5/23 اجمالا توضیح داده است که : " 1 با عنایت به اینکه مجوز صادره در نامه شماره 102528، وظیفه و صرفا تصمیم اداری می‌باشد نه آیین‌نامه و مقرره، به استناد ماده 10 و 12 قانون دیوان عدالت اداری رسیدگی به شکایات در آن خصوص در صلاحیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری نمی‌باشد . 2 ماده 41 و تبصره 2 ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری «ورود به خدمت و استخدام» اطلاق داشته و اعم از ورود به صورت کارشناس، معاون، مدیر و ... می‌باشد. از طرفی منوط به وجود شرایطی گردیده از جمله مجوز قانونی، تشکیلات مصوب، رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصت‌ها که تمامی موارد فوق الذکر در مجوز صادره از سازمان اداری و استخدامی رعایت شده است . 3 در بند (الف) ماده 54 قانون مذکور اذعان گردیده، به منظور استقرار نظام شایستگی و ایجاد ثبات در خدمت مدیران، دستگاه‌های اجرایی موظفند اقدامات زیر را انجام دهند : در انتخاب و انتصاب افراد به پست‌های مدیریت حرفه‌ای، شرایط تخصصی لازم را تعیین نموده تا افراد از مسیر ارتقای شغلی به مراتب بالاتر ارتقا یابند. در مواردی که از این طریق امکان انتخاب وجود نداشته باشد، با برگزاری امتحانات تخصصی لازم، انتخاب صورت می‌پذیرد. بنابراین استخدام ابتدا به صورت مدیریت، مبنای قانونی داشته و منوط به برگزاری آزمون تخصصی لازم گردیده است و این ادعا که موضوع مخالف بند 9 اصل سوم قانون اساسی و مواد 53 و 54 قانون مدیریت خدمات کشوری می‌باشد بلاوجه است. همچنین به موجب ماده فوق الذکر دستگاه‌های اجرایی می‌توانند برای حداکثر 15% سمت‌های مدیریت حرفه‌ای از افراد شایسته (با رعایت تخصص و تجربه شاغل نسبت به شغل، بدون رعایت سلسله مراتب مدیریتی) خارج از دستگاه استفاده نمایند. از این رو سازمان با عنایت به ماده 44 قانون مدیریت خدمات کشوری در جهت رعایت اصل انصاف و عدالت و برابری فرصت‌ها در استفاده از ظرفیت ماده 54 این قانون اقدام به تعیین ضابطه در خصوص استفاده از خدمات این افراد نموده است که نه تنها مغایر قانون نبوده بلکه مصداق عمل به قانون است. در واقع درخواست شاکی در این فقره به منزله نادیده گرفتن مندرجات ماده 44 و ماده 54 قانون مدیریت خدمات کشوری و ایجاد بن بست در اجرای قانون است. با عنایت به موارد فوق الذکر رد شکایت ایشان مورد استدعاست ." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/10/12 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و هیات‌های تخصصی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی اولا تبصره 2 ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری ناظر بر این امر است که در صورت استخدام در مشاغل موضوع ماده مذکور با توجه به پیشرفت علم و نیازهای روز توانایی افراد متقاضی در مهارت‌های پایه و عمومی فناوری اطلاعات احراز گردد و به همین منظور تبصره 4 ماده 11 دستورالعمل نحوه برگزاری امتحان عمومی و تخصصی برای استخدام افراد در دستگاه‌های اجرایی، داوطلبان استخدام در مشاغل فوق را موظّف می‌نماید حداکثر یک ماه پس از اعلام تایید گزینش، مدارک مربوط به کسب مهارت‌های هفت‌گانه (ICDL) را ارائه نمایند. ثانیا مشاغل بالاتر از کارشناسی، اصولا مشاغلی است که در شرایط احراز آن شاغل باید حداقل دارای مدرک تحصیلی پیش‌بینی شده کارشناسی ارشد باشد. ثالثا در صورتی که فرض بر این باشد که قسمت اخیر ماده 54 قانون مدیریت خدمات کشوری به دستگاه‌های اجرایی اجازه استخدام افراد را برای سمت‌های مدیریت حرفه‌ای داده است، در این صورت حکم ماده 54 قانون مدیریت خدمات کشوری مقیّد به دستورالعمل اجرایی موضوع ماده 57 قانون مذکور است که مقرر نموده است: «دستورالعمل اجرایی این فصل و شرایط تخصصی و عمومی پست‌های مدیریت حرفه‌ای و نحوه ارتقاء مسیر شغلی با پیشنهاد سازمان به تصویب شورای عالی اداری می‌رسد» و از طرفی در دستورالعمل مذکور ( موضوع مصوبه شماره 579095 مورخ 1395/4/1 شورای عالی اداری و اصلاحات بعدی آن) یکی از شرایط انتخاب و انتصاب در سمت‌های مدیریتی دارا بودن رابطه استخدامی رسمی، پیمانی یا قرارداد کار معین (مشخص) است که با فرض فوق در انطباق نیست. رابعا فصل هشتم قانون مدیریت خدمات کشوری (مواد 53 الی 57) اختصاص به انتصاب و ارتقای شغلی دارد و لذا استناد به مواد این فصل جهت استخدام از وجاهت قانونی برخوردار نیست. بنا به مراتب فوق، بند 11 مجوز استخدامی شماره 102528 مورخ 1401/12/13 سازمان اداری و استخدامی کشور اعطایی به سازمان بهزیستی کشور درخصوص جذب ویژه مدیران خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین