رای شماره 857 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع:بند 6جزء(ب) شیوه نامه اجرایی پرداخت فوق العاده محرومیت از مطب مصوب هیات رئیسه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند در سال 1396 ابطال شد

شماره9901992 - - 25/5/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905810857 مورخ 4/5/1401 با موضوع: «بند 6 جزء ) ب ( شیوه نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب مصوب هیات رئیسه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند در سال 1396 ابطال شد . » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه : 4/5/1401 شماره دادنامه : 857 شماره پرونده : 9901992 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : سازمان بازرسی کل کشور موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند 6 جزء ) ب ( شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب مصوب هیات رئیسه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی بیرجند سال 1396 گردش کار : معاون حقوقی، امور مجلس و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 300 / 193954 16/7/1399 اعلام کرده است که : " احتراما شیوه‌نامه اجرایی پرداخت حق محرومیت از مطب مصوب هیات رئیسه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی بیرجند از جهت انطباق با قانون در این سازمان مورد بررسی قرار گرفته که نتیجه آن به شرح ذیل جهت استحضار و صدور دستور شایسته اعلام می‌شود : بر اساس ماده یک قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب، برقراری حق محرومیت از مطب مشروط به 60 ساعت اضافه‌کاری (در ساعات غیراداری) شده است . از طرفی نیز مطابق تبصره 1 ماده 1 قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب، منحصرا به کار اضافی مازاد بر 60 ساعت، اضافه کار تعلق می‌گیرد . این در حالی است که در بند 6 قسمت ) ب ( شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب ) مصوب هیات رئیسه دانشگاه ( علاوه بر پرداخت حق محرومیت از مطب که در ازای 60 ساعت اضافه کار تعلق می‌گیرد، مجوز لحاظ نمودن و پرداخت این 60 ساعت به عنوان اضافه‌کاری نیز داده شده است که مغایر تبصره 1 ماده 1 قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب بوده و خارج از اختیارات هیات رئیسه دانشگاه می‌باشد . بنا به مراتب بند 6 قسمت ) ب ( شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب مغایر با قوانین یاد شده و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آن در هیات عمومی دیوان ) به صورت فوق العاده و خارج از نوبت ( مورد تقاضا می‌باشد ." متن مصوبه مورد شکایت به شرح زیر است : " شیوه نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب این شیوه‌نامه در اجرای مفاد دستورالعمل بند 14 ماده 52 آیین‌نامه اداری، استخدامی کارمندان غیرهیات علمی دانشگاه ) مصوب 12/2/1396 دستور کار مشترک هیات امناء ( به منظور پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب به شرح زیر در جلسه هیات رئیسه دانشگاه به تصویب رسید . ب ( شرایط برقراری فوق‌العاده محرومیت از مطب 6 تعهد انجام 60 ساعت اضافه‌کاری در ساعات غیرموظف که وجه آن به عنوان اضافه کار نیز به ایشان قابل پرداخت خواهد بود ." در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر امور حقوقی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند به موجب لایحه شماره 99 / 11 / 2 / 97302 20/10/1399 توضیح داده است که : " 1 مطابق ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه‌ای کشور، دانشگاه‌ها بدون الزام به اجرای قوانین و مقررات عمومی اداری، استخدامی و صرفا بر اساس آیین‌نامه‌های مصوب هیات امنا اداره می‌گردند و مطابق بند 14 ماده 54 آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیرهیات علمی مصوب سال 1390، هیات امنا موسسه مجاز است به دارندگان مدرک دکتری در رشته‌های گروه پزشکی، دندان‌پزشکی، دامپزشکی، داروی‌سازی، علوم آزمایشگاهی که تمام وقت برابر مقررات در واحدهای مختلف موسسه شاغل می‌باشند، مشروط به اینکه در مراکز تشخیص آموزشی، درمانی، مطب، داروخانه، آزمایشگاه، بیمارستان، درمانگاه و سایر واحدهای بخش خصوصی و خیریه و ... به فعالیت انتفاعی تخصصی اشتغال نداشته باشند، فوق‌العاده محرومیت از مطب پرداخت نماید، تا تصویب دستورالعمل مربوط در هیات امنا مبلغ فوق‌العاده محرومیت از مطب برابر ضوابط قبلی همچنان قابل پرداخت می‌باشد . مطابق بند 9 از مصوبات مورخ 12/2/1396، دستورالعمل موضوع بند 14 ماده 54 آیین‌نامه اداری، استخدامی کارکنان غیرهیات علمی به تصویب هیات امنا دانشگاه رسیده است و مطابق تبصره 3 ماده واحده دستورالعمل برقراری فوق‌العاده حق محرومیت از مطب کارکنان غیر هیات علمی مصوب 12/2/1396 هیات امنا که از تاریخ 1/1/1396 قابلیت اجرا دارد، بهره‌مندی از این مزایا نافی برخورداری از مزایای کارانه و اضافه کار تا سقف بند 10 ماده 54 آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیر هیات علمی یعنی حداکثر 175 ساعت اضافه کار در ماه نمی‌باشد و حکم مزبور دلالت بر این دارد که فرد مشمول دریافت فوق‌العاده محرومیت از مطب در صورت اضافه کار به میزان 175 ساعت در ماه به علت دریافت فوق‌العاده مذکور از فوق‌العاده موضوع بند 10 ماده 54 آیین‌نامه که نحوه محاسبه آن در تبصره بند مذکور تصریح گردیده است، محروم نگردیده و مستحق دریافت توامان فوق‌العاده اضافه کار نیز می‌باشد . 2 هرچند به استناد ماده 78 قانون مدیریت خدمات کشوری، در دستگاه‌های مشمول این قانون کلیه مبانی پرداخت خارج از ضوابط و مقررات این فصل به استثناء پرداخت‌های قانونی که در زمان بازنشسته شدن یا از کارافتادگی و یا فوت پرداخت می‌گردد و همچنین برنامه کمک‌های رفاهی که به عنوان یارانه مستقیم در ازاء خدماتی نظیر سرویس رفت و آمد، سلف سرویس، مهد کودک و یا سایر موارد پرداخت می‌گردد، با اجرای این قانون لغو گردیده است و مطابق ماده 127 همان قانون، کلیه قوانین و مقررات عام و خاص به جز قانون بازنشستگی پیش از موعد کارکنان دولت مصوب 5/6/1386 مجلس شورای اسلامی مغایر با این قانون از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون لغو گردیده است، لیکن چون در خصوص حکم مقرر در تبصره 1 قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب مصوب سال 1366 مجلس شورای اسلامی حکمی مغایر در قانون مدیریت خدمات کشوری و آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیرهیات علمی دانشگاه وضع نگردیده است، نتیجتا مطابق قانون برای برخورداری مشمولین از مزایای قانون یاد شده و بند 14 ماده 54 آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیرهیات علمی دو شرط تعیین گردیده است : شرط اول خدمت تمام وقت در دانشگاه و عدم اشتغال به کار انتفاعی تخصصی در بخش خصوصی شرط دوم انجام بیش از 60 ساعت کار در خارج از ساعات موظف اداری و بهره‌مندی از مزایای اضافه کار مربوط به کار اضافی مازاد بر 60 ساعت 3 در حکم مقرر در تبصره 3 ماده واحده دستورالعمل برقراری فوق‌العاده محرومیت از مطب کارکنان غیرهیات علمی، هیات امنای دانشگاه برخوردار شدن مستخدمین مشمول را از مزایای کارانه و اضافه کار تا سقف بند 10 ماده 54 آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیرهیات علمی نفی ننموده است . به عبارت دیگر اجازه پرداخت اضافه کار بابت کل 175 ساعت کار اضافی قابل انجام را به دانشگاه داده است، از این رو هیات رئیسه دانشگاه به موجب بند 6 قسمت ) ب ( شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب به پرداخت وجه اضافه کار 60 ساعت اضافه‌کاری در ساعات غیرموظف تصریح نموده است، هرچند این حکم با حکم مقرر در تبصره 1 قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب مصوب سال 1366 مجلس شورای اسلامی در تعارض است، لیکن متاثر ازحکم مقرر در ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه‌ای کشور مصوب سال 1395 به علت موخرالتصویب بودن برای دانشگاه لازم‌الاجرا بوده و از این رو هیات رئیسه دانشگاه پرداخت توامان فوق‌العاده محرومیت از مطب و فوق‌العاده اضافه کار به میزان 175 ساعت در ماه به شرط انجام کار اضافی را تصویب نموده است ." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 4/5/1401 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی ا ولا : حکم مقرر در ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال 1395 ناظر بر عدم الزام دانشگاه‌ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستان‌ها و پارک‌های علم و فناوری به رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی کشور، قانون مدیریت خدمات کشوری و قانون برگزاری مناقصات است و این حکم متضمن جواز دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی به عدم رعایت قوانین خاص حاکم بر دستگاه‌های دولتی نیست و با توجه به اینکه قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب یک قانون خاص است، در نتیجه وضع مصوبه مغایر با این قانون خاص توسط هیات‌های امنای دانشگاه‌ها و در قالب اعمال صلاحیت مقرر در ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور امکانپذیر نیست . ثانیا : ماده 1 قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب مصوب سال 1366 و ماده واحده موضوع دستورالعمل برقراری فوق‌العاده حق محرومیت از مطب کارکنان غیر هیات علمی مصوب جلسه مشترک هیات‌های امنای دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی سراسر کشور در سال 1396، شرط بهره‌مندی از فوق‌العاده حق محرومیت از مطب را 60 ساعت اضافه‌کاری در ماه ) در ساعات غیراداری ( قرار داده و از طرفی برمبنای تبصره 1 ماده صدرالاشاره: «مشمولین این ماده منحصرا در صورتی که بیش از 60 ساعت در خارج از ساعات اداری به انجام وظایف محوله مشغول شوند، معادل کار اضافی مازاد بر 60 ساعت مذکور، طبق مقررات مربوط از فوق‌العاده اضافه کار ساعتی استفاده خواهند نمود . » ثالثا : وظایف هیات رئیسه دانشگاه‌ها در بند «ج» ماده ) 10 ( آیین‌نامه جامع مدیریت دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی مصوب جلسه 684 10/12/1389 شورای عالی انقلاب فرهنگی در 12 مورد احصاء شده و در هیچ یک، اختیاری دائر بر تجویز پرداخت وجه 60 ساعت انجام کار در ماه، غیر از ساعات اداری ) مقرر در ماده 1 قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب که لازمه برخورداری از فوق‌العاده موصوف است)، به عنوان اضافه‌کاری ملاحظه نمی‌شود و آنچه که از وظایف هیات رئیسه مندرج در آیین‌نامه پیش گفته قابل استنتاج است، صرفا فراهم کردن بستر مناسب به منظور اجرایی شدن مصوبات هیات امنا است . بنا به مراتب فوق، بند ) 6 ( جزء «ب» شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب که علاوه بر پرداخت فوق‌العاده حق محرومیت از مطب که در ازای 60 ساعت اضافه‌کاری تعلّق می‌گیرد، مجوز لحاظ کردن و پرداخت وجه این 60 ساعت را نیز به عنوان اضافه‌کاری صادر کرده و این در حالی است که هیات رئیسه دانشگاه فاقد صلاحیت در این خصوص بوده و چنین تجویزی صرفا در صلاحیت هیات‌های امنای دانشگاه‌ها است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین