رای شماره 365986 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری در خصوص عدم ابطال بند 2 از مصوبات جلسه مورخ 1402/04/13 دفتر معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان با عنوان انتقال، بهسازی و نوسازی صنعت آجر و سفال استان، بندهای (د) و (ه) از مصوبات نهمین جلسه کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده مورخ 1402/2/4، نامه شماره 743/1403/ص مورخ 1403/02/19 مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان و نامه شماره 34768/104 مورخ 1402/5/8 مدیر کل صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان

هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست * شماره پرونده: ه ت/ 0300189 *شماره دادنامه سیلور: 140431390000365986 تاریخ: 1404/02/15 * شاکی: انجمن صنفی کارفرمایی تولید‌کنندگان آجروسفال اصفهان وحومه با وکالت آقای علی اشرف رحیمی *طرف شکایت: استانداری اصفهان اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحد‌های آلاینده سازمان صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان *موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 از مصوبات جلسه مورخ 1402/04/13 دفتر معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان با عنوان انتقال، بهسازی و نوسازی صنعت آجر و سفال استان، بندهای (د) و (ه) از مصوبات نهمین جلسه کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده مورخ 1402/2/4 ، نامه شماره 743 / 1403 /ص مورخ 1403/02/19 مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان و نامه شماره 34768/104 مورخ 1402/5/8 مدیر کل صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان * شاکی دادخواستی به طرفیت استانداری اصفهان اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحد‌های آلاینده سازمان صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان به خواسته ابطال بند 2 از مصوبات جلسه مورخ 1402/04/13 دفتر معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان با عنوان انتقال، بهسازی و نوسازی صنعت آجر و سفال استان، بندهای (د) و (ه) از مصوبات نهمین جلسه کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده مورخ 1402/2/4، نامه شماره 743 / 1403 /ص مورخ 1403/02/19 مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان و نامه شماره 34768/104 مورخ 1402/05/08 مدیر کل صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است. متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد: "* مصوبات جلسه مورخ 1402/04/13 دفتر معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان: 2 واحدهای دارای مجوز دائم و موقت ملزم به ارائه برنامه بهسازی تا پایان شهریور ماه و انجام بهسازی تا آخر سال 1402 هستند. در غیر اینصورت از اول سال 1403 با هماهنگی مقام قضایی و مطابق با مفاد سیاست‌های اجرایی سند مصوب بهسازی و نوسازی صنعت آجر، کلیه زیرساخت‌های واحد قطع و از فعالیت واحد جلوگیری به عمل می‌آید اداره کل حفاظت محیط زیست، دادستان استان اصفهان و سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مهلت اجرا: 1402/12/29 * مصوبات نهمین جلسه کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده مورخ 1402/02/04 د) واحدهایی که آمادگی خود را جهت تغییر کاربری اراضی به استانداری ارائه می‌نمایند، پس از برگزاری جلسه توسط دفتر فنی با شهرداری‌های مربوطه، بر اساس قوانین و مقررات به نحوی درخواست آن‌ها در کمیسیون مربوطه مطرح شود که مساعدت و همکاری لازم با آن‌ها به عمل آید (سهم تفکیکی از پلاک در خالص حداکثر 25% و مساعدت در طرح موضوع در تبصره یک ماده یک و حداقل‌های قانونی خدمات) در فرآیند اجرایی گردد. ه) بر اساس بند 2 مصوبات مورخ 1402/04/13 موضوع انتقال، بهسازی و نوسازی صنعت آجر و سفال استان مبنی بر اینکه واحدهای دارای مجوز دائم و موقت ملزم به ارائه برنامه بهسازی صرفا تا پایان خرداد ماه 1403 مهلت برای ارائه برنامه بهسازی و نوسازی دارند، لذا در غیراینصورت مطابق با مفاد سیاست‌های اجرایی سند مصوب بهسازی و نوسازی صنعت آجر، کلیه زیر ساخت‌های واحد قطع و از فعالیت واحد جلوگیری به عمل می‌آید با هاهنگی مقام قضایی. * نامه شماره 743 / 1403 /ص مورخ 1403/02/19 مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان: اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان موضوع: اجرایی شدن مصوبات نهمین کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده با اهدای سلام و احترام، پس از حمد خدا و درود و صلوات بر محمد و آل محمد (ص) با توجه به مصوبات نهمین کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده در خصوص واحدهای آجر (تصویر پیوست) خواهشمند است دستور فرمایید در خصوص موارد زیر به نحو مقتضی به واحدهای آجر اطلاع‌رسانی شود. 1 بند "د" مصوبه شماره یک در خصوص سیاستهای تشویقی برای واحدهای آجر متقاضی تغییر کاربری 2 بند "ه" مصوبه شماره یک در خصوص پایان مهلت ارائه برنامه بهسازی و نوسازی تا پایان خرداد ماه سال جاری و قطع زیر ساخت‌ها پس از این تاریخ در صورت عدم ارائه برنامه. مدیر کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان * نامه شماره 34768/104 مورخ 1402/05/08 مدیر کل صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان: انجمن صنفی کارفرمایان و تولیدکنندگان آجر.......... با سلام و احترام پس از حمد خدا و درود و صلوات بر محمد و آل محمد(ص) در راستای اجرایی شدن مصوبات صورتجلسه مورخ 1402/4/13 (در خصوص انتقال، بهسازی و نوسازی صنعت آجر و سفال استان به شماره 1941 / 1402 /ص مورخ 1402/4/20 ضروری است موارد ذیل رعایت و اقدام لازم صورت پذیرد. 1 با توجه به مصوبه 2 صورتجلسه، واحدهای دارای مجوز دائم و موقت ملزم به ارائه برنامه بهسازی تا پایان شهریور ماه و انجام بهسازی تا آخر سال 1402 هستند در غیراین صورت از اول سال 1403 با هماهنگی مقام قضایی و مطابق با مفاد سیاست‌های اجرایی سند مصوب بهسازی و نوسازی صنعت آجر، کلیه زیرساختهای واحد قطع و از فعالیت واحد جلوگیری به عمل می‌آید. 2 در خصوص مصوبه 2 صورتجلسه ضروری است لیست واحدهایی که آماده انتقال به یکی از مناطق تعیین شده در سند بهسازی و نوسازی می‌باشند را جهت انجام اقدامات بعدی به این اداره کل ارائه نمائید. 3 در خصوص مصوبه 9 صورتجلسه، به واحدهای زیر مجموعه آن انجمن هشدار داده شود که امکان تعطیلی واحدهای آجر در ماههای سرد سال به دلیل کمبود گاز و همچنین شرایط اینورژن (..... هوا) وجود دارد و اولویت قطع گاز با واحدهای دارنده کوره هافمن بوده و در صورت ادامه شرایط بحرانی گاز، واحدهای آجر دارای کوره ..... قطع و این واحدها تعطیل خواهند شد. 4 در راستای اجرای مصوبه 10 صور تجلسه، پیشنهاد می‌گردد زمان انجام تعمیرات و اورهال واحدهای آجر ترجیحا به ماه‌های آذر و دی موکول شود. ضمنا عواقب هرگونه عدم اطلاع‌رسانی به واحدهای زیر مجموعه، بر عهده آن انجمن می‌باشد. مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان" *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: با توجه به این که کوره‌های آجرپزی موکل دارای سابقه فعالیت قانونی و با مجوز 60 ساله در منطقه محمد آباد قهاب می‌باشند و تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی تعداد 6 واحد آن‌ها فعالیت داشته‌اند با توجه به بررسی‌های کارشناسی به عمل آمده و معد بودن شرایط منطقه برای تولید آجر به موجب بند 11 لایحه قانونی مورخ 1359/04/26 شورای انقلاب و نامه شماره 6394 مورخ 1359/04/26 ریاست محترم جمهوری و نامه شماره 12703 مورخ 1359/04/12 استانداری اصفهان و موافقت هیات 7 نفره واگذاری زمین استان اصفهان طی نامه شماره 4001443 مورخ 1359/06/04 منطقه محمدآباد قهاب را به عنوان منطقه صنعتی تولید آجر در نظر گرفتند. متعاقب تصویب قانون مذکور و با توجه به تشویق‌های استانداری و سازمان صنایع وقت و با صدور پروانه بهره برداری و مجوز قانونی دائمی از فرمانداری و ادارات محیط زیست و منابع طبیعی و کشاورزی و راه و ترابری و مسکن و شهرسازی در سال 1382 تعداد 6 واحد به مرور زمان به 72 واحد افزایش یافت. در سال 1388 اداره کل حفاظت محیط زیست بدون انجام کار کارشناسی و بدون هرگونه ادله و مستند، مدعی آلایندگی واحدهای تولید آجر در داخل شعاع 50 کیلومتری اصفهان گردید و خواستار انتقال و جابجایی واحدهای تولید آجر به خارج از شعاع 50 کیلومتری می‌شود بدین جهت در هشتاد و هشتمین جلسه شورای برنامه‌ریزی استان اصفهان به موجب بند 8 مصوبه مورخ 1388/04/13 مقرر می‌گردد ظرف مدت یک سال جانمایی جهت انتقال واحدهای تولید آجر انجام شود. متاسفانه ادارات و سازمان‌های ذیربط به جای اجرای مصوبه مذکور موانع مختلفی از جمله توسعه و استفاده از تکنولوژی روز و برداشت خاک که ماده اولیه آجر می‌باشد باعث شدند خاک در منطقه با قیمت‌های نجومی و غیر قابل تصور و به صورت قاچاق خرید و فروش شود. علی رغم موانع ایجاد شده تمامی واحدها کمال همکاری را با ادارات مربوطه به عمل آوردند از جمله با صرف هزینه گزاف در سال‌های 1390 و 1391 تمامی واحدها به شبکه گاز متصل شده و به جای نفت کوره از گاز به عنوان سوخت برای تولید آجر استفاده کرده و می‌کنند که اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان واحد‌های تولید ی مذکور را از لیست آلایندگی خارج کرد . علیرغم خروج واحد‌ها از لیست آلایندگی بر خلاف قانون اداره کل حفاظت محیط زیست شرکت زیست آزمون (امین خود) را تعیین کرد که مجددا با هزینه موکل آزمایشات لازمه را در مورد واحدهای تولید آجر از جهت آلایندگی انجام دهد. موکل با تحمل هزینه‌های گزاف با شرکت زیست آزمون قرارداد تنظیم می‌نماید. پس از انجام آزمایش برروی 25 واحد مشخص می‌گردد میزان آلایندگی آن‌ها کمتر از حد استاندارد بوده بدین جهت اداره کل حفاظت محیط زیست از ادامه کار جلوگیری کرد و حتی دستور داد شرکت از تحویل نتیجه آزمایشات به موکل خودداری نماید در حالی که در اجرای ماده 12 قانون هوای پاک اداره کل حفاظت محیط زیست مکلف می‌باشد میزان آلایندگی هر واحد تولیدی را مشخص و اعلام کند . با توجه به مراتب فوق تعدادی از واحدهای تولیدی اقدام به تامین دلیل از شورای حل اختلاف اصفهان جهت بررسی بندهای الف و ب مصوبات صورتجلسه هشتاد و هشتمین نشست شورای محترم برنامه‌ریزی و توسعه استان اصفهان مورخ 1388/4/13 می‌نماید که پرونده به شماره 601/93 در شعبه 35 شورای حل اختلاف مورد رسیدگی قرار می‌گیرد موضوع به هیات 3 نفره از کارشناسان رسمی دادگستری ارجاع می‌شود که پس از بررسی صراحتا اعلام می‌نماید آلودگی زیست محیطی مشاهده نگردید و بلحاظ عدم وجود منابع بالفعل و بالقوه آب زراعی در منطقه موضوع کاربری زراعی اراضی مذکور موضوعیت نخواهد داشت و توقف فعالیت‌های کوره‌های مورد بحث و طرح جابجایی آن‌ها، بنظر هیات کاشناسی چه از نظر استفاده زراعی از اراضی تحت تصرف آن‌ها و چه از نظر مسائل زیست محیطی با توجه به تضییع منابع هنگفت و طلب کردن هزینه‌های کلان جابجایی توجیه‌پذیر نبوده ضمن اینکه در فاصله زمانی این جابجایی هم در کار تولید انواع آجر اختلال ایجاد شده و هم تعداد زیادی از کارکنان و کارگران این واحدها را از اشتغال محروم خواهند نمود. در تاریخ 1392/10/25 رئیس آزمایشگاه‌های اداره کل حفاظت محیط زیست در مصاحبه رسمی با روزنامه نسل فردا اعلام داشته کل صنعت استان اصفهان از جمله صنایع سنگین و عظیم استان اصفهان اعم از فولاد مبارکه، ذوب آهن، پلی اکریل، شهرک‌های صنعتی و غیره جمعا 3/8 درصد آلایندگی را تشکیل می‌دهند که کارخانجات آجر نیز در این درصد جای دارند ولیکن سهم آلایندگی شان نسبت به واحدهای مذکور بسیار بسیار ناچیز می‌باشد و حتی در این خصوص موکل و سایر انجمن‌های کارفرمایی تولید‌کنندگان آجر در استان اصفهان نامه شماره 5580 مورخ 1402/07/25 را برای مدیر کل محترم ستاد بحران استانداری استان اصفهان مرقوم که مستندات و دلایل مربوط به میزان تاثیر واحدهای تولیدی آجر بر هوای اصفهان را اعلام نمایند که پس از 8 ماه اعلام نکرده‌اند. ملاحظه می‌فرمایید که ادارات و نهادهای ذیربط بدون برنامه‌ریزی کارشناسی و اصولی و زیربنایی هر از چندگاهی تحت تاثیر تبلیغات رسانه‌ای قرارگرفته و بدون در نظر گرفتن حقوق مکتسبه قانونی 60 ساله واحدهای تولید آجر و سرمایه و تعداد کارگران که بطور متوسط و بطور مستقیم هر واحد تولیدی برای 100 الی 350 نفر اشتغال زایی دارد تصمیماتی در خصوص واحدهای تولید آجر از جمله: الف تغییر کاربری، بدین صورت که 25 درصد آن را اجازه تغییر کاربری می‌دهند و در 75 درصد دیگر نیز کشاورزی کنید که با توجه به نظریه هیات کارشناسی 3 نفره تامین دلیل مذکور شرایط کشاورزی وجود ندارد فلذا 75 درصد از اراضی موکلین از انتفاع و استفاده مالکین خارج می‌شود و ضرر و زیان جبران ناپذیر برای مالکین که با توجه به سابقه فعالیت متوسط 50 ساله از هرکدام از واحد‌ها هزینه زندگی 7 الی8 خانواده فقط از این طریق تامین می‌شود. ب بهسازی و نوسازی: برای بهسازی و نوسازی هر واحد نیازمند حدود پانصد هزار میلیارد ریال سرمایه اولیه می‌باشد که با توجه به عدم تولید بیشتر دستگاه‌ها و قطعات لازمه در داخل کشور ناچارا می‌بایست از خارج وارد شود که بلحاظ عدم کمک مالی دولت و نهادهای دولتی مالکین به هیچ عنوان قادر به تامین آن نمی‌باشند. پ انتقال و جابجایی: در خصوص انتقال و جابجایی علاوه بر سرمایه اولیه می‌بایستی توسط دولت مکان یا مکان‌های لازمه پیش‌بینی و جانمایی شود تا انتقال و جابجایی انجام گیرد در این خصوص از نظر جانمایی استانداری قصد اقدام داشت که با مخالفت اهالی محل‌ها مواجه شد و عملیاتی نشد وقتی که دولت نتواند محلی را جانمایی کند افرادعادی چگونه می‌توانند محلی را برای تاسیس 72 واحد تولید آجر تهیه و جانمایی نماید ؟ البته اگر چنانچه همین جابجایی و انتقال واحدها به خارج از شعاع 50 کیلومتری با موفقیت انجام گیرد چون آجر توسط کامیون‌های اشخاص ثالث حمل و به دست شهروندان می‌رسد اگر سوخت این کامیون‌ها و آلایندگی کامیون‌ها استاندارد نباشد نه تنها کمکی به کاهش آلایندگی نمی‌شود بلکه چون مسافت زیادی را بایستی این کامیون‌ها طی کنند قطعا نه تنها آلایندگی کاهش نمی‌یابد بلکه موجب افزایش آلایندگی نیز می‌شوند که از اختیار واحدهای تولید آجر خارج است علیرغم اینکه بنا به دلایل پیش گفته واحد‌های تولید آجر زیر استاندارد و بسیار ناچیز در آلایندگی نقش دارند بجای اینکه ادارات و سازمان‌های ذیربط مصوبات خود را اجراء و در جهت استاندارد‌سازی سوخت و کامیون‌ها اقدام نمایند به یک باره و بر خلاف قانون به موجب بند ه صورتجلسه نهمین کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده مورخ 1403/02/04 تصویب و مقرر می‌گردد براساس بند 2 مصوبات جلسه مورخ 1402/04/13 موضوع انتقال بهسازی و نوسازی صنعت آجر و سفال استان مبنی بر اینکه واحدهای دارای مجوز دائم و موقت ملزم به ارائه برنامه بهسازی صرفا" تا پایان خردادماه 1403 مهلت برای ارائه برنامه و نوسازی دارند لذا در غیر این صورت مطابق با مفاد سیاست‌های اجرایی سند مصوب بهسازی و نوسازی صنعت آجر، کلیه زیرساخت‌های واحد‌ها قطع و از فعالیت واحدها جلوگیری به عمل می‌آید با هماهنگی مقام قضایی متعاقب مصوبه مذکور مدیرکل حفاظت محیط زیست و صنعت و معدن و تجارت استان مراتب را جهت اجراء اداره کل صمت و انجمن‌های صنفی تولید‌کنندگان استان اصفهان اعلام می‌نماید. واقعا جای تعجب و تاسف است که ادارات و سازمان‌های ذیربط دولتی به جای اجرای قانون و مصوبات و وظایف قانونی خود در رابطه با مراکز و واحدها و وسایط نقلیه آلاینده واقعی دیواری کوتاه تر از واحد‌های تولید آجر پیدا نکرده و بر خلاف تاییدیه‌های خود که حاکی است کل بخش صنعت استان که واحد‌های تولید آجر بخش ناچیزی از آن است و حسب آزمایشگاه اداره کل محیط زیست استان اصفهان 3/8 آلایندگی را تشکیل می‌دهد و حسب نظریه هیات 3 نفره کارشناسی که واحدهای تولید آجر فاقد آلایندگی هستند با این اوصاف اداره کل حفاظت محیط زیست در اجرای ماده 12 قانون هوای پاک میزان آلایندگی هر واحد تولیدی را مشخص و اعلام کند ولیکن متاسفانه تاکنون از اجرای ماده مذکور امتناع نموده و به جای انجام وظیفه قانونی برخلاف منویات مقام معظم رهبری و مدیران ارشد نظام که تاکید براجرای قانون و تلاش در افزایش تولید و مبارزه با بیکاری و گرانی و تورم است سعی در اجرایی کردن مصوبه مذکور می‌باشند !!!! که علاوه بر مخالفت با منویات رهبر معظم انقلاب موجب بیکار شدن کارگران این واحدها که مستقیم یا غیر مستقیم منشاء درآمدشان از این واحد‌ها است و نایاب شدن و گران شدن آجر و از بین رفتن سرمایه حدود 700 خانوار این واحدها که منبع درآمد دیگری ندارند می‌شود. بنابراین به جهت مغایرت با ماده 12 و تبصره 1 آن و ماده 14 و تبصره ذیل آن و تبصره 3 ماده 17 قانون هوای پاک مصوب 1396 و مواد 4 و 5 و تبصره ماده 5 و .... ماده 6 و ماده 7 از آیین‌نامه اجرایی ماده 17 قانون هوای پاک و نیز اصول 22، 28، 43، 44 و 47 قانون اساسی تقاضای ابطال می‌نماید. * خلاصه مدافعات طرف شکایت: 1 با توجه به ماهیت فرآیندی واحدهای تولید آجر در استان اصفهان، معضلات زیست محیطی جزء لاینفک فعالیت‌های واحدهای تولید آجر می‌باشد. 2 فعالیت واحدهای تولید آجر(به خصوص به روش هافمن) در استان اصفهان علاوه بر تخریب غیرقابل جبران عرصه‌های منابع طبیعی از جمله تخریب خاک، عاملی برای تشدید فعالیت کانونهای پدیده گرد و غبار و افزایش آلودگی هوا می‌باشد . وضعیت کنونی و نوع فعالیت واحدهای مزبور به گونه‌ای است که تولید و انتشار آلایندگی آن‌ها از جمله برداشت مواد اولیه، حمل، دپو، ذخیره‌سازی، برداشت قالب‌گیری، خشک کردن و بویژه پخت آجر غیراصولی و توام با تولید و انتشار حجم قابل ملاحظه‌ای از انواع آلاینده‌ها به ویژه ذرات معلق می‌باشد. 3 با توجه به موارد فوق الذکر، ساماندهی واحدهای تولید آجر مستقر در شعاع 50 کیلومتری اصفهان (شعاع ممنوعه اصفهان) از سال 1388 در دستور کار مدیریت استان قرار داشته است لیکن علی رغم تلاشهای صورت گرفته در کمیته‌ها و کارگروههای متعدد استانی، بدلیل عدم همکاری موثر مسئولان واحدهای آجر اقدام موثری در این خصوص صورت نگرفت و با توجه به روند افزایشی آلایندهای هوا در کلان‌شهر اصفهان و شهرهای اقماری در سالهای اخیر موضوع ساماندهی واحدهای آجر مستقر در شعاع 50 کیلومتر مجددا در سال 1398 بصورت جدی پیگیری و سند بهسازی و نوسازی واحدهای تولید آجر (با تمرکز بر روی واحدهای سنتی هافمن) با محوریت سازمان مدیریت استان و همکاری دستگاههای مرتبط نظیر دفتر فنی استانداری، اداره کل محیط زیست استان، اداره کل صمت، اداره کل منابع طبیعی و اتفاقا با حضور فعال نمایندگان انجمن‌های صنفی تولید آجر استان در کلیه جلسات، بازدیدهای میدانی تهیه و در سال 1400 به تصویب شورای برنامه‌ریزی استان رسید و برنامه عملیاتی سند یاد شده نیز در کارگروه استانی ماده 14 قانون هوای پاک در حال پیگیری و اجرا می‌باشد. 4 بر اساس مستندات موجود در سند یاد شده، در حال حاضر حدود 310 واحد تولید آجر در 5 منطقه مجزا در مجاورت کلان‌شهر اصفهان (واقع در شهرستانهای برخوار، شاهین شهر و میمه اصفهان) مشغول فعالیت می‌باشد که از این تعداد حدود 20 واحد به روش تونلی و مابقی بطور سنتی (هافمن) با شرایط بسیار نامناسب و توام با آلایندگی مشغول فعالیت می‌باشند خاطر نشان می‌دارد تکنولوژی تولید آجر به روش کوره هافمن مربوط به سال 1856 میلادی (حدود 170 سال پیش) می‌باشد و بر اساس اطلاعات موجود واحدهای تولید آجر نقش قابل توجهی در اشتغال نیروی انسانی بومی نداشته و عمده شاغلین در کوره‌های آجر نیروهای غیرمتخصص و بیسواد اتباع خارجی هستند. 5 در زمینه آلودگی هوا ناشی از عملکرد کارخانه‌های آجر موارد زیر لازم به ذکر است: با توجه به فرایند تولیدی و سنتی بودن روش تولید، آلایندگی واحدهای آجر بویژه ذرات معلق کاملا مشهود و محرز می‌باشد. در این خصوص بدلیل عدم فراهم نمودن شرایط نمونه برداری جهت آنالیز ترکیبات آلاینده مکاتبات متعددی طی سنوات گذشته با واحدهای آجر بعمل آمده و به استثنای چند واحد، متاسفانه اکثر واحدهای آجر در این خصوص همکاری ننموده‌اند و اقدام فوق بعنوان ترفندی جهت ادعای عدم آلایندگی از سوی واحدها تولید آجر مورد استفاده قرار می‌گیرد که بر اساس مفاد ماده 16 قانون هوای پاک عدم همکاری در زمینه نمونه برداری و یا ارایه مستندات فنی به اداره کل حفاظت محیط زیست، جرم و مستوجب مجازات می‌باشد. در این خصوص نتایج نمونه برداری از تعدادی از واحدهای آجر (هافمن) که اقدام به ایجاد شرایط نمونه برداری کرده‌اند ارسال می‌گردد. بر اساس نتایج مزبور آلودگی واحدهای آجر با روش هافمن کاملا محرز می‌باشد. 6 با توجه به طرح موضوع " مصاحبه احدی از کارشناسان اداره کل حفاظت محیط زیست استان" در یکی از روزنامه‌ها در 1392 در خصوص سهم آلایندههای منابع مختلف موارد ذیل قابل تامل است. 6-1 بدیهی است اغلب مطالب مندرج جراید و روزنامه‌ها بدون تایید نهایی مصاحبه شونده چاپ و منتشر گردیده و بدلیل داشتن برد خبری صرفا بخشی از متن مصاحبه وگاها ناقص تیتر می‌گردد و توضیحات تکمیلی آن نادیده گرفته می‌شود. 6-2 سهم‌های اعلام شده در مصاحبه مورد اشاره صرفا بر اساس اطلاعات موجود آلایندگی مصرف انواع سوخت در منابع مختلف داخل شهر اصفهان (حمل‌ونقل و کارگاه‌های درون یافت شهری) بوده و از طرفی فقط مربوط به آلایندهای ناشی از احتراق است نه فرآیند تولید. لازم به ذکر است در برآورد آلایندگی منابع متحرک آلودگی ناشی از مصرف انواع سوخت بعنوان حجم آلایندگی وسایل نقلیه لحاظ ولیکن در منابع ثابت از جمله واحدهای صنعتی و معدنی نظیر واحدهای آجر علاوه بر محاسبه آلایندهای ناشی از سوخت بخش عمده‌ای از آلایندگی مربوط به فرایند تولید واحد می‌باشد که در مصاحبه مورد نظر این بخش حذف شده است اتفاقا به همین دلیل است که علی رغم گاز سوز شدن واحدهای آجر صرفا بخش کمی از آلایندگی آن‌ها کاهش و بخش عمده آلایندگی مربوط به فرآیند تولید کماکان ادامه دارد. 6-3 بدیهی است از سال 1392 تا کنون به موازات مطالعات علمی متعدد، دهها مصاحبه، گزارشات علمی و حقوقی مستند و متقن، گزارشهای خبری زنده و مصور و... از طریق رسانه‌های مختلف بویژه صدا و سیما از وضعیت آلایندگی و سهم واحدهای آجر در آلودگی هوای اصفهان منتشر شده است که وکیل محترم موارد فوق را نادیده یا از آن اطلاعی ندارند، بخشی از این مستندات بشرح ذیل می‌باشد هر چند وضعیت آلایندگی این واحدها کاملا مشهود می‌باشد. 6-3-1 اعلام نظر کارشناسی رسمی دادگستری در قالب گزارش مبسوط در خصوص واحدهای وضعیت آلایندگی واحدهای تولید آجر (به روش هافمن) در سال 1393. 6-3-2 نتایج نمونه برداریهای انجام شده از تعدادی از واحدهایی که شرایط نمونه برداری را مهیا نموده‌اند(موضوع ردیف 5 همین نامه) 6-3-3 نتایج مطالعات دانشگاه اصفهان در سال 1400-1399 در خصوص پروژه مدل‌سازی و سهم‌بندی منابع آلاینده هوای اصفهان (بر اساس نتایج مطالعه مزبور واحدهای تولید آجر مجاور کلان‌شهر اصفهان بین 6 تا 14 درصد در فصول مختلف سال در آلودگی هوای اصفهان نقش دارند.) 7 با توجه به اظهارات وکیل محترم در خصوص خروج واحدهای آجر از فهرست صنایع آلاینده لازم به توضیح می‌داند در سال 1390 و 1391 واحدهای آجر که سالها از سوخت مازوت (سوخت مایع و سنگین) در تولید استفاده می‌نموده‌اند با اتصال به شبکه گاز صرفا بخشی از آلایندگی آن‌ها در بخش احتراق حذف و آلایندگی مربوط به فرایند تولید آن‌ها کماکان ادامه دارد که در ردیف 26 به آن اشاره شد. بر این اساس این اداره کل به دلیل نشان دادن حسن نیت خود و تشویق واحدهای آجر به رفع کامل آلودگی، اقدام به خروج نام واحدهای آجر از فهرست آلایندگی در یک دوره ی زمانی نمود لیکن با گذشت دوره ی مزبور هیچ‌گونه اقدام موثری در راستای رفع کامل آلودگی توسط واحدهای آجر صورت نپذیرفت. همچنین یادآور می‌شود بر اساس شیوه نامه ابلاغی مربوط به آزمایشگاههای معتمد گزارشات خود اظهاری زمانی مورد تایید است که کلیه موارد فنی، اداری و حقوقی از جمله ایجاد شرایط نمونه برداری استاندارد، نمونه برداری در شرایط واقعی، عدم اطلاع از تاریخ مراجعه آزمایشگاه به واحد و..... و سایر الزامات توسط آزمایشگاه معتمد رعایت شده باشد. 8 با توجه به موضوعات مورد اشاره در ابلاغیه مورد نظر موارد ذیل قابل توجه می‌باشد. 8-1 کلیه موارد مطرح شده کاملا قانونی و در راستای اجرا و تحقق سند بهسازی و نوسازی صنعت آجر استان بوده که با هماهنگی و اعمال نظر انجمنهای صنفی تولید آجر استان تهیه و به تصویب شورای برنامه‌ریزی استان رسیده است. 8-2 بر اساس بند 2 مصوبات جلسه مورخ 1402/3/4 (موضوع انتقال، بهسازی و نوسازی صنعت آجر استان و بند ه نهمین کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده مورخ 1403/3/4 واحدهای آجر ملزم به ارایه برنامه رفع آلایندگی در زمان مقرر بوده و موضوع فوق نص صریح اجرای ماده 12 قانون هوای پاک می‌باشد. بدیهی است با توجه به موارد اشاره شده آلایندگی واحدهای آجر کاملا محرز بوده و عدم برخورد با واحدهای فوق ترک فعل تلقی می‌گردد مع الوصف این اداره کل با گذشت بیش از 3 دهه از فعالیت توام با آلایندگی واحدهای مزبور با رویکرد تعاملی و در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و اجتماعی استان نسبت به تدوین برنامه عملیاتی زمان دار اقدام نموده و بر اساس مصوبه مزبور صرفا به ارایه برنامه رفع آلایندگی توسط واحدهای تولید آجر اشاره داشته است. 8-3 در خصوص پاسخ به آن قسمت از دادخواست شاکی دایر بر ابطال نامه این اداره کل به شماره 743 / 1403 / ص مورخ 1403/02/19 به عرض میرساند نامه مذکور در خصوص عملیاتی نمودن مصوبات نهمین کارگروه استانی پیرامون تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده می‌باشد که دفاعیات مربوطه در ردیف‌های بالا ارائه گردیده است. 8-4 بدیهی است چنانچه واحدهای مورد نظر دارای مدارک و مستندات قابل قبول در خصوص احداث واحد خود ارایه نمایند از نظر این اداره کل دارای حقوق مکتسبه بوده و مجاز به ادامه فعالیت با ارائه برنامه زمان‌بندی رفع آلایندگی و تحقق برنامه مزبور در زمان تعریف شده خواهند بود . 8-5 در خصوص بند د نهمین کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده مورخ 1403/3/4 لازم به ذکر است در سند بهسازی و نوسازی صنعت آجر، جهت عملیاتی نمودن سند و استقبال واحدهای تولید آجر سناریوهای متعددی در نظر گرفته شده است. یکی از سیاست تشویقی برای واحدهای آجر، موضوع تغییر کاربری واحدها بوده که کاملا اختیاری می‌باشد که موضوع در جلسه مورخ 1403/4/18 در دفتر فنی استانداری با حضور نمایندگان اصناف آجر استان، مورد بحث و بررسی قرار گرفت که مصوبات آن پیوست می‌باشد. 9 لازم به ذکر است به دلیل شرایط اضطرار آلودگی هوا در ماههای آبان و آذر و دی 1402 موضوع تعطیلی واحدهای آجر براساس مصوبات ملی (ردیف 10 صورتجلسه 107044 مورخ 1402/05/25 معاونت عمران و توسعه امور شهری و روستایی وزرات کشور) و بند 6 صورتجلسه شماره 3877 / 1402 /ص مورخ 1403/7/22 کارگروه استانی کاهش آلودگی هوا (با حضور نماینده دادستان محترم عمومی و انقلاب مرکز استان و پس از بررسی‌های کارشناسی) تنظیم و اجرایی گردید. با توجه به اینکه بر اساس ماده 688 قانون مجازات اسلامی این اداره کل به عنوان مرجع تشخیص و اعلام جرم آلودگی محسوب می‌گردد و نظر به گزارشهای کارشناسان فنی این اداره کل که به عنوان گزارش ضابط خاص دادگستری(مطابق تبصره 1 ماده 22 قانون هوی پاک) مورد وثوق مقامات قضایی قرار دارد، آلودگی واحدهای آجر موضوع دادخواست شاکی از نظر این اداره کل محرز و امری غیرقابل انکار است و تصمیمات متخذه در برخورد قانونی با واحدهای مذکور با توجه به سهم بالای آن‌ها در آلودگی هوای استان اصفهان به منظور کاهش آلایندگی هوا، حفظ محیط زیست و سلامت عموم جامعه بوده است لذا رد تقاضای شاکی مورد استدعا می‌باشد. پرونده شماره ه ت/0300189 مبنی بر درخواست ابطال بند 2 از مصوبات جلسه مورخ 1402/04/13 دفتر معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان با عنوان انتقال، بهسازی و نوسازی صنعت آجر و سفال استان، بندهای (د) و (ه) از مصوبات نهمین جلسه کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده مورخ 1402/02/04 ، نامه شماره 743 / 1403 /ص مورخ 1403/02/19 مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان و نامه شماره 34768/104 مورخ 1402/05/08 مدیر کل صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان در جلسه هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات با اکثریت آراء به شرح ذیل اعلام نظر نمودند: رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست 1 اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اشعار می‌دارد: «در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل‌های بعد باید درآن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می‌گردد. از این رو فعالیت‌های اقتصادی و غیرآن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.» 2 بر اساس ماده 12 قانون هوای پاک مصوب 1396 مقرر گردیده: «سازمان محیط زیست مکلف است که تمامی مراکز و واحدهای صنعتی، تولیدی، عملیات معدنی، خدماتی، عمومی و کارگاهی را که آلودگی آن‌ها بیش از حد مجاز مصوب است مشخص نموده و مراتب را با تعیین نوع، میزان آلودگی، وسعت منطقه تحت تاثیر و حساسیت منطقه به مالکان یا مسئولان یا مدیران عامل و یا بالاترین مقام تصمیم گیر واحد ابلاغ کند تا در مهلت معینی که توسط سازمان تعیین می‌شود نسبت به رفع آلودگی یا تغییر تولید یا تغییر فرآیند تولید یا تعطیلی کار و فعالیت خود براساس نوع آلودگی و ماهیت فرآیند کنترلی اقدام نمایند. در طی مدت تعیین تکلیف این واحدها، طبق مفاد این قانون، به واحدهای مذکور، جریمه ایجاد و انتشار آلودگی تعلق می‌گیرد.» بنابه مراتب مذکور بند 2 از مصوبات جلسه مورخ 1402/04/13 دفتر معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان با عنوان انتقال، بهسازی و نوسازی صنعت آجر و سفال استان، بندهای (د) و (ه) از مصوبات نهمین جلسه کارگروه استانی تدوین طرح انتقال واحدهای آلاینده مورخ 1402/02/04 و نامه شماره 743 / 1403 /ص مورخ 1403/02/19 مدیر کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان، نامه شماره 34768/104 مورخ 1402/05/08 مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان در راستای ایفای وظایف موضوع ماده 12 قانون هوای پاک مصوب 1396 و در راستای حفظ محیط زیست استان اصفهان از آلودگی و همراه با درخواست برنامه زمان دار رفع آلودگی از واحدهای تولید آجر در استان اصفهان صادر گردیده و مغایرتی با قوانین و مقررات مورد استناد شاکی نداشته و خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن نبوده و قابل ابطال نمی‌باشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم‌گیری‌های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود. رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری شهریار قلعه