رای شمارههای 964 الی 966 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص(ابطال: 1 تصویبنامه شماره 2267251398/4/31 شورای عالی اداری، 2 بند 3 ماده 3 تصویبنامه شماره 206/93/118511393/9/5 شورای عالی اداری، 3 تبصره 3 بند 2 تصویبنامه شماره 13518241396/5/30 شورای عالی اداری، 4 مصوبه شماره 16573631396/11/4 سازمان اداری و استخدامی کشور)
مرتبط با
تاریخ دادنامه: 1399/7/29 شماره دادنامه: 964 الی 966 شماره پرونده: 9900870، 9803888، 9803714 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقایان: اکبر زیاد، طالب قاسمیان (به همراه علی قدرت نجفی، غلام لک، محمد کشوری، حاجی رضا فرخی، حمیدرضا پیریایی) و خانم معصومه کامرانی با وکالت آقای پژمان محمدی موضوع شکایت و خواسته: ابطال 1 تصویبنامه شماره 2267251398/4/31 شورای عالی اداری 2 بند 3 ماده 3 تصویبنامه شماره 206/93/118511393/9/5 شورای عالی اداری 3 تبصره 3 بند 2 تصویبنامه شماره 13518241396/5/30 شورای عالی اداری 4 مصوبه شماره 16573631396/11/4 سازمان اداری و استخدامی کشور گردش کار: الف آقای اکبر زیاد به موجب دادخواستی ابطال بند 3 ماده 3 تصویبنامه شماره 206/93/118511393/9/5 شورای عالی اداری، همچنین ابطال تصویبنامه شماره 2267251398/4/31 و تبصره 3 بند 2 تصویبنامه شماره 13518241396/5/30 شورای عالی اداری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " بنده در تاریخ 1378/12/21 با مدرک لیسانس مهندسی کامپیوتر از دانشگاه صنعتی شریف، به عنوان کارشناس آمار به استخدام اداره کل امور اقتصادی و دارایی استان آذربایجان غربی درآمده و در حال حاضر با مدرک کارشناسی ارشد مدیریت دولتی و 21 سال سابقه خدمت رسمی و 49 سال سن، با گذراندن حدود 1200 ساعت آموزش عمومی و تخصصی به عنوان کارشناس مسئول آمار و اطلاعات در دستگاه فوق خدمت مینمایم. در مورخ 1398/9/26 اینجانب به همراه چند نفر از همکاران طینامه شماره 102/6376/ص دستگاه متبوع برای شرکت در آزمون «شایستگیهای عمومی مدیریت در سطح پایه» به کانون ارزیابی « موسسه سبابهین گمارپویا» معرفی شدم تا در صورت موفقیت در آزمون فوق، امکان ارتقاء به پستهای مدیریت پایه را داشته باشم، متاسفانه شرکت مذکور از پذیرش اینجانب و دو نفر دیگر از همکاران به دلیل داشتن سن بیش از 45 سال خودداری نموده و در توجیه آن به متن بند 3 ماده 3 تصویبنامه شماره 206/93/118511393/9/5 شورای عالی اداری در خصوص شرط داشتن « حداکثر 45 سال سن» برای ورود و انتخاب داوطلبان برای شرکت در برنامه آموزش و تربیت مدیران آینده دستگاههای اجرایی و همچنین متن تصویبنامه شماره 2267251398/4/31 شورای عالی اداری در خصوص اصلاح متن بند 3 ماده 3 تصویبنامه شماره 206/93/11851 1393/9/5 شورای عالی اداری و جایگزینی متن « داشتن حداکثر 45 سال سن برای سطوح مدیریت عملیاتی و مدیریت پایه، حداکثر 47 سال سن برای سطوح مدیریت میانی وحداکثر 50 سال برای سطوح مدیریت ارشد» با متن قبلی آن استناد شده است. تصویب مصوبات فوق توسط شورای عالی اداری در حالی است که خود شورا در تبصره 3 بند 2 تصویبنامه شماره 13518241396/5/30 امکان ارتقاء شغلی را تا سن 55 سالگی و 25 سال خدمت برای مدیریت سطح پایه میسر دانسته است، پس چرا طبق بند 3 ماده 3 تصویبنامه شماره 206/93/118511393/9/5 کارکنان را از سن 40 سالگی از شرکت در آزمون و کسب گواهینامه شایستگی عمومی و در نتیجه ارتقاء شغلی محروم کردهاند؟ آیا این یک تناقض آشکار نیست؟ " ب آقای طالب قاسمیان به همراه سایر شاکیان ذکر شده در متن دادخواست ابطال تصویبنامههای شماره 16573631396/11/4 سازمان اداری و استخدامی کشور و 2267251398/4/31 شورای عالی اداری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کردهاند که: " احتراما به استحضار میرساند اینجانبان 1 طالب قاسمیان 2 علی قدرت نجفی 3 غلام لک 4 محمد کشوری 5 حاجی رضا فرخی 6 حمیدرضا پیریایی به نمایندگی از کارمندان اداره کل امور اقتصادی و دارایی استان لرستان به دلیل ایجاد محدودیت در حقوق اشخاص و عدم رعایت عدالت درخواست ابطال تصویبنامههای شماره 16573631396/11/4 و 2267251398/4/31 شورای عالی اداری که شرط سنی را برای کسب پستهای مدیریتی (حداکثر سن برای مدیران پایه 45 سال، مدیران میانی 47 سال و برای مدیران ارشد 50 سال) تعیین نموده است داریم، لازم به یادآوری است بر اساس بند (الف) ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری حداکثر سن جهت استخدام 40 سال و برای افراد با مدرک تحصیلی دکتری 45 سال تعیین شده است. لذا خواهشمند است با توجه به مغایرت تصویبنامههای شورای عالی اداری فوق الذکر با بند (الف) ماده 42، ماده 53 و تبصره 3 بند (ج) ماده 54 قانون مدیریت خدمات کشوری با طرح دعاوی اینجانبان نسبت به ابطال تصویبنامههای صدرالذکر اقدام و از اجرای آن جلوگیری شود تا موجب نارضایتی شغلی، عدم بهره وری و کارایی کارکنان نشود." ج آقای پژمان محمدی به وکالت از خانم معصومه کامرانی به موجب دادخواستی ابطال تصویبنامه شماره 2267251398/4/31 شورای عالی اداری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " 1 برابر اصل 19، 20 و 21 قانون اساسی تمامی آحاد ملت اعم از زن و مرد برابرند و از همه حقوق انسانی سیاسی اقتصادی اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند علیالخصوص در بند اول اصل 21 قانون اساسی کشورمان دولت موظف است زمینههای مساعد برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او را ایجاد نماید. 2 از سوی دیگر بر اساس تبصره 3 ماده 54 قانون مدیریت خدمات کشوری دستگاههای اجرایی موظفند امکان ارتقای مسیر شغلی را با توجه به امتیازات مربوطه در فضای رقابتی برای کلیه کارمندان فراهم سازند و در این ماده هیچ کارمندی مستثنی نشده است. 3 در ماده 57 قانون یاد شده ذکر شده است که دستورالعمل اجرایی و شرایط تخصصی و عمومی پستهای مدیریت حرفهای و نحوه ارتقای مسیر شغلی با پیشنهاد سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور به تصویب شورای عالی اداری میرسد. 4 شورای عالی اداری برخلاف نص صریح قانون اساسی در یکصد و هشتاد و سومین جلسه خود در مورخ 1398/4/17 بنا به پیشنهاد سازمان اداری و استخدامی کشور طی تصویبنامه شماره 2267251398/4/31 متن ذیل را جایگزین بند 3 ماده 3 مصوبه شماره 11852/93/2061393/9/5 به شرح ذیل نموده است: «داشتن حداکثر 45 سال سن برای سطوح مدیریت میانی و مدیریت پایه حداکثر 47 سال سن برای سطوح مدیریت میانی و حداکثر 50 سال سن برای سطوح مدیریت ارشد.» حالیه از آنجا که تصویبنامه فوق مغایر با تبصره 3 ماده 54 قانون مدیریت خدمات کشوری و تبصره 3 بند 2 تصویبنامه شماره 13518241396/5/30 و همچنین به صورتی واضح و آشکار در تعارض با اصول 19، 20 و 21 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بوده و عملا با اجرای این دستورالعمل موکل اینجانب که دارای قابلیت مدیریت میباشد به مدت 16 سال هرگونه فرصت ارتقای شغلی را از دست خواهد داد در راستای احقاق حق موکل و عده کثیری از کارمندان دستگاههای اجرایی کشور علیالخصوص زنان نسبت به ابطال تصویبنامه شماره 2267251398/4/31 شورای عالی اداری ( متن ذیل را جایگزین بند 3 ماده 3 مصوبه شماره 11852/93/206 1393/9/5 به شرح ذیل نموده است: « داشتن حداکثر 45 سال سن برای سطوح مدیریت میانی و مدیریت پایه – حداکثر 47 سال سن برای سطوح مدیریت میانی و حداکثر 50 سال سن برای سطوح مدیریت ارشد.» حالیه از آنجا که تصویبنامه فوق مغایر با تبصره 3 ماده 54 قانون مدیریت خدمات کشوری و تبصره 3 بند 2 تصویبنامه شماره 13518241396/5/30 و همچنین به صورتی واضح و آشکار در تعارض با اصول 19 و 20 و 21 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بوده و عملا با اجرای این دستورالعمل موکل اینجانب که دارای قابلیت مدیریت میباشد به مدت 16 سال هرگونه فرصت ارتقای شغلی را از دست خواهد داد در راستای احقاق حق موکل و عده کثیری از کارمندان دستگاههای اجرایی کشور علیالخصوص زنان نسبت به ابطال تصویبنامه شماره 2267251398/4/31 شورای عالی اداری (متن جایگزین بند 3 ماده 3 مصوبه شماره 206/93/118511393/9/5) که مغایر با قانون میباشد اقدام فرمایید." متن مقررههای مورد اعتراض به شرح زیر است: " الف) تصویبنامه شماره 2267251398/4/31 شورای عالی اداری: شورای عالی اداری در یکصد و هشتاد و سومین جلسه مورخ 1398/4/17 بنا به پیشنهاد سازمان اداری و استخدامی کشور و به منظور فراهم نمودن زمینه مناسب برای استقرار دانشگرایی و شایسته سالاری مبتنی بر اخلاق اسلامی در نصب و ارتقاء مدیران ، به استناد بند 11 ماده 115 قانون مدیریت خدمات کشوری، مصوبه «برنامه آموزش و تربیت مدیران آینده دستگاههای اجرایی» را اصلاح و تصویب نمود: متن ذیل جایگزین بند 3 ماده 3 مصوبه شماره 206/93/118511393/9/5 شورا میشود: داشتن حداکثر 45 سال سن برای سطوح «مدیریت عملیاتی و مدیریت پایه»، حداکثر 47 سال سن برای سطوح «مدیریت میانی» و حداکثر 50 سال سن برای سطوح «مدیریت ارشد». – رئیس جمهور و رئیس شورای عالی اداری ب) تبصره 3 بند 2 تصویبنامه شماره 13518241396/5/30 شورای عالی اداری: 2 چهار تبصره به شرح زیر به ماده 5 الحاق میشود: ..... تبصره 3: به منظور جوانگرایی و بهرهگیری از نیروهای جوان و مستعد در اداره امور کشور، دستگاههای اجرایی ضمن فراهم کردن تمهیدات لازم، میبایست در خصوص کاهش متوسط سوابق خدمت به گونهای اقدام نمایند که از انتصاب افراد جدید با داشتن بیش از 25 سال سابقه خدمت و یا دارای سن بیشتر از 55 سال به پستهای مدیریت پایه خودداری نمایند. در خصوص تصویبنامههای 206/93/118511393/9/5 و 1657363 1393/11/4 چون به صدور قرار ماده 85 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری منتهی شدهاند از ذکر آنها خودداری میشود. در پاسخ به شکایات مذکور، رئیس امور حقوقی و مجلس سازمان اداری و استخدامی کشور به موجب لایحه شماره 2623231399/5/24 و همچنین به موجب لایحه شماره 6841471398/11/26،نامه شماره 6801841398/11/23 معاون نوسازی اداری سازمان اداری و استخدامی کشور را ارسال کرده است که متن آن به قرار زیر است: " بازگشت به شکواییه آقای اکبر زیاد و خانم معصومه کامرانی به استحضار میرساند: 1 با توجه به هماهنگی به عمل آمده با معاونت نوسازی اداری این سازمان این نتیجه حاصل شد که وفق مواد 114 و 115 قانون مدیریت خدمات کشوری، شورای عالی اداری وظیفه اصلاح نظام اداری کشور به مفهوم عام آن در ابعاد ساختار، مدیریت منابع انسانی، نیل به نظام اداری و مدیریت کارا و ... را بر عهده دارد. همچنین بر اساس مفاد ردیف 11 ماده 115 قانون مذکور « تصویب طرحهای لازم برای ارتقای بهره وری و کارایی نیروی انسانی و مدیریت دستگاههای اجرایی» به شورای مذکور محول شده است. در این راستا بند 3 ماده 3 مصوبه شماره 206/93/11851 1393/9/5 و اصلاحیه این مصوبه به شماره 2267251398/4/31 (که شرط سنی برای سطوح مدیریت میانی را تا 47 سال و برای سطوح مدیریت ارشد تا 50 سال افزایش داد) و همچنین تبصره 2 بند 2 مصوبه 13518241396/5/30 شورای عالی اداری، که در شکواییه مذکور به آنها اشاره شده است برگرفته از اختیارات فوق و در حیطه وظایف و ماموریتهای شورای عالی است. 2 شایان ذکر است بر اساس بازخوردهای حاصله و با هدف تسهیل شرکت کارمندان و مدیران در کانونهای ارزیابی شایستگی عمومی مدیریتی، سقف سنی 45 سال اصلاح و طی مصوبه شماره 2267251398/4/31 شورای عالی اداری ابلاغ گردید. در این مصوبه شرط سنی ورود به کانونهای ارزیابی به حداکثر 45 سال برای مدیران عملیاتی و پایه، حداکثر 47 سال برای مدیران میانی و حداکثر 50 سال برای مدیران ارشد تغییر داده شد تا شرایط ورود افراد به کانونهای ارزیابی، بیشتر هموار گردد. 3 از آنجا که یکی از اهداف اصلی مصوبه شماره 206/93/118511393/9/5 شورای عالی اداری، استعدادیابی و برنامهریزی برای آموزش و تربیت مدیران آینده با هدف جانشین پروری و کادرسازی است، لذا لحاظ کردن گروههای سنی مورد نظر دارای استعدادهای مدیریتی و تعیین دامنه سنی مذکور برای تربیت این قبیل مدیران و سرمایهگذاری روی ایشان منطقی بوده نتایج مطالعات تطبیقی نیز موید این موضوع است. 4 همچنین محدودیتی به لحاظ سنی برای انتصاب افراد در سمتهای مدیریت حرفهای در صورت برخورداری افراد از شرایط عمومی از جمله داشتن «گواهینامه شایستگی عمومی مدیریت حرفهای» و اختصاصی و نیز فراهم بودن دیگر شرایط لازم در دستگاههای اجرایی به استثنای سطح مدیریت پایه ( موضوع مصوبه شماره 13518241396/5/30 شورای عالی اداری) در صورت داشتن بیش از 25 سال سابقه خدمت و یا سن بیشتر از 55 سال، وجود ندارد با توجه به مراتب فوق رد شکایت ایشان مورد استدعاست." همچنین رئیس امور تنظیم لوایح و تصویبنامهها و دفاع از مصوبات دولت (معاونت حقوقی ریاست جمهوری) در پاسخ به شکایات مذکور، به موجب لایحه شماره 42309/129811399/2/15 توضیح داده است که: " جناب آقای دربین مدیرکل محترم هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری با سلام و احترام بازگشت به ابلاغیه مورخ 1398/11/7 موضوع ارسال نسخه دوم دادخواست آقای اکبر زیاد به خواسته «ابطال مصوبات شورای عالی اداری شامل بند 3 ذیل ماده 3 مصوبه شماره 206/93/118511393/9/5، تبصره 3 بند2 مصوبه شماره 13518241396/5/30 و مصوبه اصلاحی 2267251398/4/31 در خصوص (برنامه آموزش و تربیت مدیران آینده دستگاههای اجرایی) اعلام میدارد: 1 از جمله مواد قانونی که شاکی قصد دارد که با تمسک به آن مغایرت مصوبه را با قانون به اثبات برساند عبارتند از ماده 53 و بند (الف) ماده 54 قانون مدیریت خدمات کشوری. با بررسی این مواد مشخص میشود قانونگذار در مقام بیان ضرورت وجود شرایط تخصصی وتجربی لازم برای احراز شایستگی و انتصاب پستهای مدیریتی است و نه محصور نمودن این انتصاب به صرف وجود تخصص و تجربه. 2 به موجب ماده 114 قانون مدیریت خدمات کشوری ایجاد تحول در نظام اداری کشور در ابعاد مختلف از جمله مدیریت منابع انسانی در زمره اهداف تشکیل شورای عالی اداری بوده و بنا بر اجزاء 11 و 12 ماده 115 قانون فوق، تصویب طرحهای لازم برای ارتقاء بهره وری و کارایی نیروی انسانی و مدیریت دستگاههای اجرایی و تصویب مقررات لازم در جهت بهینهسازی ساختار، ترکیب و توزیع نیروی انسانی بخش دولتی، از وظایف و اختیارات برای شورای عالی تعیین شده است. 3 آنچه در مصوبات مورد شکایت مورد حکم واقع شده به هیچ وجه در بردارنده منع و محدودیت انتصاب افراد در پستهای مدیریتی در صورت برخورداری از شرایط عمومی و اختصاصی نیست بلکه صرفا متضمن شرایطی (از جمله شرط سنی) برای داوطلبان شرکت در برنامههای آموزشی و تربیت مدیران آینده دستگاههای اجرایی است." قابل ذکر است رئیس امور حقوقی و مجلس (سازمان اداری و استخدامی کشور) در پاسخ به شکایات مذکور به موجب لایحه شماره 6780791398/11/23،نامه شماره 6745041398/11/21 رئیس امور مدیریت عملکرد و ارتقای فرهنگی سازمانی (سازمان اداری و استخدامی کشور) را ارسال کرده است که متن آن به قرار زیر است: " بازگشت بهنامه شماره 6366841398/11/5 موضوع شکواییه آقای طالب قاسمیان در خصوص بخشنامه شماره 16573631396/11/4، در ارتباط با مصوبه شماره 226725 1398/4/31 شورای عالی اداری و با توجه به مفادنامه شماره 6446931398/11/7 امور آموزش و بهسازی نیروی انسانی، اعلام میدارد: 3 منظور فراهم نمودن بستر مناسب برای بهره مندی بیشتر متقاضیان و رفع مضایق احتمالی موجود، شورای عالی اداری طی مصوبه شماره 267251398/4/31 مبنای سن برای سطوح مدیریت میانی را تا 47 سال و برای سطوح مدیریت ارشد تا 50 سال تعیین نمود. ضمن اینکه بر اساس تبصره ماده 15 مصوبه شماره 206/93/118511393/9/5 شورای عالی اداری، افرادی که تا قبل از ابلاغ این مصوبه در یکی از پستهای مدیریتی منصوب شدهاند، برای انتصاب در سطوح پایین تر از آن مشمول مفاد این ماده نمیباشند." در خصوص تقاضای ابطال بند 3 ماده 3 تصویبنامه شماره 206/93/11851 1393/9/5 شورای عالی اداری و مصوبه شماره 1657363–1393/11/4 سازمان اداری و استخدامی کشور، معاون قضایی دیوان عدالت اداری قرار رد شکایت در اجرای ماده 85 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 827 الی 829–1399/7/9 را صادر کرده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/7/29 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف با توجه به اینکه اولا: به موجب فصل دهم قانون مدیریت خدمات کشوری ( مواد 53 الی 57 ) معیارهای نحوه انتصاب و ارتقاء شغلی در دستگاههای اجرایی مشخص شده است، لذا اعمال صلاحیت شورای عالی اداری بر اساس ماده 57 فصل مذکور که مقرر داشته: « دستور العمل اجرایی این فصل و شرایط تخصصی و عمومی پستهای مدیریت حرفهای و نحوه ارتقاء مسیر شغلی با پیشنهاد سازمان به تصویب شورای عالی اداری میرسد.» مقید به رعایت معیارها و موازین مذکور در این فصل از قانون میباشد. ثانیا: برابر ماده 53 قانون مذکور شرایط انتصاب و ارتقاء شغلی کارمندان شامل تحصیلات، تجربیات و احراز شایستگی و عملکرد موفق در مشاغل قبلی تعیین شده است و ماده 54 قانون نیز با تاکید بر لزوم استقرار نظام شایستگی در انتخاب و انتصاب افراد به پستهای مدیریت حرفهای، دستگاههای اجرایی را مکلف نموده برای ارتقاء مسیر شغلی و انتصاب افراد به سمتهای مدیریتی « شرایط تخصصی » را تعیین نمایند. ثالثا: شرط سنی برای انتصاب کارکنان و مدیران حرفهای در قانون پیشبینی نشده و ایجاد محدودیت سنی مغایر شرایط و معیارهای مندرج در قانون از جمله نظام شایسته سالاری میباشد و ایجاد محرومیت برای بخشی از کارکنان دولت از امکان طی مسیر ارتقاء شغلی مستلزم اذن قانونگذار است، مضافا در ماده 42 قانون مذکور امکان استخدام با مدرک دکتری تا 45 سال نیز پیشبینی شده است و در چنین فرضی به موجب دستورالعمل مورد شکایت هیچگاه شخصی امکان انتصاب به سمتهای مدیریت حرفهای را نخواهد داشت. بنابراین تصویبنامه شماره 226725 1398/4/31 شورای عالی اداری مبنی بر تعیین حداکثر 45 سال سن برای سطوح «مدیریت عملیاتی و مدیریت پایه»، حداکثر 47 سال سن برای سطوح «مدیریت میانی» و حداکثر 50 سال سن را برای سطوح «مدیریت ارشد» ، به علت مغایرت با موازین قانونی فوق الذکر مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود. ب با توجه به اینکه به موجب دادنامه شماره 9361399/7/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، رای بر ابطال مصوبه شماره 13518241396/5/30 شورای عالی اداری صادر شده است، رسیدگی به خواسته ابطال تبصره 3 بند 2 مصوبه مذکور در پرونده حاضر، تابع رسیدگی قبلی است و موجبی برای رسیدگی دوباره وجود ندارد. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی