دادنامه شماره 2036107 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال ماده 4 آیین‌نامه آموزشی دوره دکترای عمومی پزشکی مصوب شصت و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1396/5/1

شماره 0302680 - 1404/8/25 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140431390002036107 مورخ 1404/8/13 مبنی بر: به تبعیت از نظر فقهای شورای نگهبان درخصوص جنبه شرعی مقررات اجرایی، اطلاق ماده 4 آیین‌نامه آموزشی دوره دکترای عمومی پزشکی مصوب شصت و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1396/5/1 در حد مقرر در نظریه شماره 102/47277 مورخ 1404/7/6 فقهای شورای نگهبان از تاریخ تصویب اعلام بطلان شد. جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیئت عمومی و هیئت‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1404/8/13 شماره دادنامه : 140431390002036107 شماره پرونده: 0302680 مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای داود ثناجو طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 4 آیین‌نامه آموزشی دوره دکترای عمومی پزشکی مصوب شصت و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1396/5/1 گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال ماده 4 آیین‌نامه آموزشی دوره دکترای عمومی پزشکی مصوب شصت و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1396/5/1 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: "مقرره مورد شکایت خلاف قاعده فقهی «العدل و الانصاف» است و مستند به نظریه شماره 102/47277 مورخ 1403/7/18 فقهای معظّم شورای نگهبان، مغایر موازین شرع می‌باشد؛ بدین توضیح که نظریه فوق الاشاره در رسیدگی به تبصره (2) ماده (19) آیین‌نامه دوره‌های تحصیلی کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای تخصّصی (ویژه دانشگاه‌های سطح 1 و 2 دولتی) صادر شده است و فقهای معظّم شورای نگهبان با این استدلال که: «اطلاق ممنوعیت مذکور در تبصره‌های مورد شکایت نسبت به مواردی که مصلحت کشور اقتضا می‌کند افراد خاصی که توانایی آن را دارند و لازم است در دو یا چند رشته تحصیلی به صورت همزمان تحصیل کنند، خلاف موازین شرع است»، آن را خلاف موازین شرع تشخیص دادند. مقرره مورد شکایت، از یک سو تحصیل همزمان دانشجویان رشته پزشکی در سایر رشته‌ها و دانشگاه‌ها را ممنوع نموده، در حالی که دانشجویان این رشته نوعا اشخاصی توانمند هستند و می‌توانند جهت توسعه فردی و افزایش دانش و کارایی خود در دانشگاه‌های غیرحضوری همچون دانشگاه پیام نور به تحصیل در رشته‌های علوم انسانی یا سایر رشته‌ها بپردازند؛ و از سوی دیگر، حتی فراتر رفته و سابقه تحصیلی آن‌ها در رشته پزشکی را، ولو به درجه عالی باشد، صرفا به دلیل تحصیل در رشته‌ای دیگر قابل ابطال اعلان نموده است. نظر به مراتب فوق، ابطال مقرره مورد شکایت به جهت مغایرت با موازین شرع از قضات هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مورد استدعاست." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "آیین‌نامه آموزشی دوره دکترای عمومی پزشکی مصوب شصت و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1396/5/1 آیین‌نامه آموزشی دوره دکترای عمومی پزشکی که به تایید دبیرخانه شورای آموزشی پزشکی عمومی رسیده است در 13 فصل، 93 ماده و 96 تبصره در شصت و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1396/5/1 به تصویب رسید. این آیین‌نامه از ابتدای سال تحصیلی 1397 1396 برای آن دسته از دانشجویانی که از این تاریخ به بعد وارد دانشگاه می‌شوند، لازم الاجرا است و از این تاریخ کلّیه آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های مغایر با آن برای دانشجویان مشمول این آیین‌نامه لغو می‌شود. دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی دبیر شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی معاون آموزشی و دبیر شورای آموزش پزشکی و تخصصی رای صادره در شصت و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1396/5/1 در مورد آیین‌نامه آموزشی دوره دکترای عمومی پزشکی صحیح است، به واحدهای مجری ابلاغ شود. وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رئیس شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی ...... ماده 4 دانشجوی دوره دکترای عمومی پزشکی در یک زمان حق نام نویسی و ادامه تحصیل در بیش از یک رشته و در یک یا چند دانشگاه اعم از دولتی یا غیردولتی را نخواهد داشت. در صورت تخلّف به تشخیص کمیته نظارت بر حسن اجرای مقرّرات آموزشی وزارت متبوع، از ادامه تحصیل در یکی از رشته‌های انتخابی محروم و سوابق تحصیلی وی باطل اعلام می‌شود و دانشجو در این حال موظّف است کلّیه هزینه‌های مربوط به رشته حذف شده را مطابق تعرفه‌های تعیین شده به دانشگاه ذیربط بپردازد. تبصره: دانشجویان ممتاز (استعدادهای درخشان) از شمول این ماده مستثنی و تابع آیین‌نامه و ضوابط مربوط به خود می‌باشند. شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی " درخصوص ادعای شاکی مبنی بر مغایرت مقرره مورد اعتراض با موازین شرعی، قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 102/47277 مورخ 1404/7/6 اعلام کرده است که: "رئیس محترم هیئت عمومی دیوان عدالت اداری باسلام و تحیّت عطف به نامه شماره 0302680 مورخ 1403/11/29؛ موضوع ماده 4 آیین‌نامه آموزشی دوره دکترای عمومی پزشکی مصوب شصت و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1396/5/1، در جلسه فقهای معظّم شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت که به شرح ذیل اعلام نظر می‌گردد: اطلاق ممنوعیت مذکور در ماده مورد شکایت نسبت به مواردی که مصلحت کشور اقتضا می‌کند افراد خاصی که توانایی آن را دارند و لازم است در دو یا چند رشته یا دوره تحصیل به صورت همزمان تحصیل کنند، خلاف موازین شرع است. البته باید در عین اینکه مثل ضوابط این مصوبه اعمال می‌شود طریقی برای رعایت این جهت هم وجود داشته باشد. لازم به ذکر است اجازه تحصیل همزمان به دانشجویان استعدادهای درخشان در «آیین‌نامه تسهیلات آموزشی، پروررشی و رفاهی ویژه استعداد درخشان» مصوب 1400/9/27 شورای هدایت استعدادهای درخشان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از آنجا که محدود به موارد مذکور در آیین‌نامه است و سایر رشته‌ها و مقاطع دیگر را شامل نمی‌شود، و چه بسا اجازه تحصیل در بعضی رشته‌های دیگر که مستقیما مربوط به پزشکی هم نیست یا تحصیل در مقاطع دیگر برای بعضی از دانشجویان رشته پزشکی لازم باشد، رافع ایراد نیست." هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/8/13 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیئت عمومی قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 102/47277 مورخ 1404/7/6 در رابطه با جنبه شرعی مقرره مورد شکایت اعلام کرده است که: «اطلاق ممنوعیت مذکور در ماده مورد شکایت نسبت به مواردی که مصلحت کشور اقتضاء می‌کند افراد خاصی که توانایی آن را دارند و لازم است در دو یا چند رشته یا دوره تحصیلی به صورت همزمان تحصیل کنند خلاف موازین شرع است. البته باید در عین این که مثل ضوابط این مصوبه اعمال می‌شود طریقی برای رعایت این جهت هم وجود داشته باشد. لازم به ذکر است اجازه تحصیل همزمان به دانشجویان استعدادهای درخشان در آیین‌نامه تسهیلات آموزشی، پرورشی و رفاهی ویژه استعداد درخشان مصوّب 1400/9/27 شورای هدایت استعدادهای درخشان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از آنجا که محدود به موارد مذکور در آیین‌نامه است و سایر رشته‌ها و مقاطع دیگر را شامل نمی‌شود و چه بسا اجازه تحصیل در بعضی رشته‌های دیگر که مستقیما مربوط به پزشکی هم نیست یا تحصیل در مقاطع دیگر برای بعضی از دانشجویان رشته پزشکی لازم باشد، رافع ایراد نیست.» بنابراین در اجرای حکم مقرّر در ماده 87 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 مبنی بر لزوم تبعیّت هیئت عمومی دیوان عدالت اداری از نظر فقهای شورای نگهبان در خصوص جنبه شرعی مقرّرات اجرایی، اطلاق ماده 4 آیین‌نامه آموزشی دوره دکترای عمومی پزشکی مصوّب شصت و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 1396/5/1 در حد مقرّر در نظریه فقهای شورای نگهبان خلاف شرع است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 بطلان آن از تاریخ تصویب اعلام می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری احمدرضا عابدی