رای شماره 1127848 هیئت تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع رد شکایت ابطال لزوم ارائه گواهی حضور در جبهه و میزان آن و ابطال تعریف رزمنده در دستورالعمل شماره 1 /202216 /82 مورخ 1396/12/23 ستاد کل نیروهای مسلح

هیئت تخصصی اداری و امور عمومی * شماره پرونده: ه ت/ 0300004 * شماره دادنامه سیلور: 140431390001127848 تاریخ: 1404/05/12 * شاکی: آقای ابراهیم حسن آبادی * طرف شکایت: بنیاد شهید و امور ایثارگران، دولت جمهوری اسلامی ایران (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح) * موضوع شکایت و خواسته: ابطال لزوم ارائه گواهی حضور در جبهه و میزان آن و ابطال تعریف رزمنده در دستورالعمل شماره 1 /202216 /82 مورخ 1396/12/23 ستاد کل نیروهای مسلح * متن مقرره مورد شکایت: از: معاونت نیروی انسانی ستاد کل نیروهای مسلح اداره امور ایثارگران به: گیرندگان محترم زیر موضوع: ابلاغیه (دستورالعمل اجرایی تبصره بند (الف) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه رزمندگان فاقد مدرک بالینی) «هر کس اندوه مومنی را بر طرف نماید و خداوند در روز قیامت غم از دلش بر طرف می‌نماید» امام رضا علیه السلام سلام علیکم، با صلوات بر محمد و آل محمد و با احترام؛ 1 برابر تبصره بند (الف) ماده 87 قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، بنیاد شهید و امور ایثارگران موظف است رزمندگان هشت سال دفاع مقدس که صورت سانحه بالینی همزمان مجروحیت را ندارند اما مجروحیت آن‌ها توسط کمیسیون پزشکی نهاد اعزام‌کننده (نیروهای مسلح) احراز می‌گردد را به عنوان جانباز تلقی نماید و حداقل پنج درصد 5% جانبازی به آن‌ها تعلق می‌گیرد. 2 به منظور اجرای صحیح این حکم قانونی، طی جلسات کارشناسی با معاونت‌های تخصصی بنیاد شهید در بخش کلیات و بخش‌های تخصصی پزشکی، توافقات مقتضی، حاصل شده و در قالب دستورالعمل اجرایی تبصره موصوف به امضاء مسئولین حوزه‌های تخصصی در بنیاد شهید و ستاد کل نیروهای مسلح رسید. 3 بر این اساس، رزمندگانی که متقاضی بهره مندی از امتیازات دستورالعمل موصوف هستند، برابر رویه‌ای که در ماده 5 دستورالعمل پیش‌بینی شده است، لازم است فرم‌های مربوط را تکمیل و به همراه مدارک و مستندات خواسته شده به سازمان‌های نیروهای مسلح تحویل دهند تا مراحل آمده در دستورالعمل، گام به گام انجام شده و پس از طی مراحل و تاییدیه نهایی، نسبت به معرفی و ارسال پرونده مجروحیت (جانبازی) به بنیاد اقدام گردد. 4 اقدامات و گام‌های پیش‌بینی شده به شرح زیر است: گام اول: تکمیل فرم‌های شماره 1 تا 6 برابر متن آن به‌طور دقیق و کامل: فرم شماره 1 ثبت اطلاعات فردی و مشخصات شغلی و خدمتی رزمنده فرم شماره 2 ثبت اطلاعات پرسنلی و یگانی رزمندگان و سازمان به کارگیرنده فرم شماره 3 ثبت اطلاعات مربوط به عملیات‌هایی که رزمنده در آن حضور داشته است فرم شماره 4 ثبت تاریخ‌های حضور در جبهه رزمنده فرم شماره 5 ثبت اطلاعات مربوط به رزمندگانی که در واحدهای توپخانه و سلاح‌های پرتابی خدمت نموده‌اند. فرم شماره 6 ثبت اطلاعات مربوط به نحوه مجروحیت و مصدومیت رزمنده گام دوم: تهیه مستندات و مدارک معتبر مربوط به اطلاعات اظهاری رزمنده در فرم‌های 1 تا 6 در گام اول و ارائه آن به همراه مدارک پرسنلی و شخصی و دیگر مدارک مرتبط اعم از درمانی و یگانی از سوی رزمنده گام سوم: بررسی و تطبیق اظهارات رزمنده برابر فرم‌های 1 تا 6 گام اول با تکیه بر مدارک و مستندات ارائه شده و بهره‌گیری از تاییدیه‌های رسمی مراجع مربوط در نیروهای مسلح گام چهارم: در صورت تایید اظهارات رزمنده در مورد میزان حضور در جبهه و حضور در عملیات‌ها و نحوه مجروحیت و مصدومیت توسط مراجع مربوط در نیروهای مسلح صورت سانحه مجروحیت، تنظیم و به همراه کلیه مدارک و مستندات، در قالب پرونده، جمع‌آوری شده و به کمیسیون عالی پزشکی نیروهای مسلح طی مکاتبه رسمی و برابر روش‌های جاری در نیروهای مسلح ارسال می‌شود. تذکر: به منظور ایجاد نظم و سهولت در بررسی مدارک، جاگذاری مدارک در پرونده‌های رزمندگان متقاضی به ترتیب چک لیست اشاره شده در ردیف 6 بند (الف) این ابلاغیه صورت پذیرد. گام پنجم: کمیسیون‌های عالی پزشکی نیروهای مسلح با توجه به مدارک موجود در پرونده در صورت تکمیل مدارک با استناد به دستورالعمل اجرایی مذکور، خصوصا جداول سه‌گانه تخصصی مربوط به صدمات، شیمیایی، افت شنوایی و اعصاب و روان نسبت به اظهار نظر تخصصی، مبنی بر تایید مجروحیت یا عدم تایید مجروحیت (مرتبط با جبهه و جنگ) با انشاء رای برابر روش جاری به امور ایثارگران نیروهای مسلح اعلام رسمی می‌نمایند. در صورت عدم تکمیل مدارک، پرونده با ذکر عنوان نقص مدرک و بدون اظهار نظر تخصصی پزشکی، به مرجع ارسال‌کننده عودت داده می‌شود تا نسبت به رفع نقص اقدام گردد). گام ششم: در صورت تایید مجروحیت و مصدومیت رزمنده، توسط کمیسیون‌های عالی پزشکی، امور ایثارگران نیروهای مسلح (نیروهای 4 گانه آجا، 5 گانه سپاه، ناجا و وزارت دفاع)، نسبت به تشکیل کمیسیون موضوع مواد 120 قانون آجا، 134 قانون سپاه و 140 قانون ناجا به منظور احراز جانبازی اقدام می‌نمایند. گام هفتم: پس از تایید و احراز جانبازی در کمیسیون‌های تشخیص و احراز پرونده رزمنده (محتوی رای کمیسیون احراز، فرم صورت جلسه سانحه و کلیه مدارک پرسنلی و یگانی اشاره شده در گام‌های اول تا ششم) با مکاتبه رسمی از سوی نیروهای مسلح به معاونت نیروی انسانی ستادهای آجا، سپاه، ناجا و وزارت دفاع ارسال شده و در صورت تایید مدارک و مستندات پرونده، فرم شماره 7 از سوی معاونت نیروی انسانی و امور ایثارگران این ستادها، تکمیل و پرونده با مکاتبه رسمی به اداره کل پذیرش و امور اداری بنیاد شهید و امور ایثارگران ارسال می‌گردد. گام هشتم: اداره کل پذیرش و امور اداری بنیاد پس از ثبت مشخصات رزمنده در سامانه بنیاد، پرونده را جهت تعیین درصد جانبازی به کمیسیون پزشکی بنیاد ارسال می‌نماید. کمیسیون پزشکی بنیاد با توجه به صورت جلسه سانحه و صدمات وارده به رزمنده و میزان از کارافتادگی وی، درصد جانبازی متعلقه را با استناد به آیین‌نامه درصد جانبازی (جاری) در مورد رزمنده تعیین می‌نماید. در هر حال حداقل 5 درصد جانبازی، به پرونده‌های تایید شده ارسالی از سوی ستادهای آجا، سپاه، ناجا و وزارت دفاع اعطاء خواهد شد. گام نهم: کمیسیون پزشکی بنیاد درصد متعلقه به پرونده را در فرم مربوط ثبت نموده و رای صادره را به‌طور رسمی به اداره کل پذیرش و امور اداری بنیاد و نیروهای مسلح (حسب مورد) ابلاغ می‌نماید. 5 با عنایت به موارد مطروحه در گام‌های نه‌گانه، اعمال مقررات در سلسله مراتب سازمان‌های نیروهای مسلح به شرح زیر صورت می‌پذیرد که لازم است پرونده رزمندگان متقاضی طبق آن تشکیل و تکمیل گردیده و در صورت حائز شرایط بودن به بنیاد ارسال گردد. الف) وظایف امور ایثارگران لشکرها با یگان‌های آجا و سپاه در منطقه یا استان، سپاه استانی، انتظامی استان و یا رده‌های تخصصی مستقل نیروهای مسلح: 1 ارائه فرم‌های 1 تا 6 به رزمنده متقاضی 2 دریافت فرم‌های تکمیل شده و مستندات مربوط به آن از جمله گواهی مصدق جبهه و تصویر خوانای کارت ملی و تمام صفحات شناسنامه و یک قطعه عکس 6×4 و دیگر مدارک مرتبط برابر دستورالعمل 3 بررسی و تطبیق اولیه مدارک و مستندات ارائه شده با فرم‌های تکمیل شده و اظهارات افراد 4 در صورت تایید اولیه مدارک و مستندات موصوف با اظهارات اعلام شده در فرم‌ها تشکیل پرونده و الصاق عکس به پرونده و ممهور نمودن آن به مهر رده 5 تنظیم صورت جلسه سانحه برابر مجروحیت و مصدومیت اعلام شده از سوی رزمنده با جزییات در فرم مصوب سازمانی (در آجا و ناجا برابر فرم بند (ب) و در سپاه برابر فرم 9 امضایی و در وزارت دفاع برابر رویه جاری) 6 تنظیم پرونده مطابق چک لیست به ترتیب تصویر کارت ملی تصویر صفحات شناسنامه فرم‌های 1 تا 6 گواهی جبهه و پایانی ماموریت گواهی حضور در واحدهای توپخانه و سلاح‌های پرتابی مدارک درمانی و تشخیصی مرتبط با مجروحیت و مصدومیت اظهاری صورت سانحه 7 ارسال پرونده به امور ایثارگران سلسه مراتب سازمانی بالاتر (نیروهای 4 گانه آجا، 5 گانه سپاه، ناجا و ودجا) طی مکاتبه رسمی 8 رفع نقص و یا از رده خارج نمودن پرونده حسب مورد برابر اعلام رده بالاتر 9 در صورت عدم تایید مجروحیت و مصدومیت رزمنده اعلام نتیجه به ذی نفع و بایگانی پرونده در سوابق راکد ب) وظایف معاونت نیروی انسانی و امور ایثارگران نیروهای 4 گانه آجا، 5 گانه سپاه، ستاد ناجا و ستاد ودجا: 1 دریافت پرونده‌های ارسالی از یگان‌های منطقه‌ای و استانی مذکور در بند (الف) 2 بررسی مدارک و مستندات مضبوط در پرونده با اطلاعات رزمنده در فرم‌های موصوف 3 اطمینان از تکمیل و تصدیق اوراق پرونده برابر چک لیست 4 ارسال پرونده با معرفی نامه به کمیسیون‌های عالی پزشکی نیروهای مسلح جهت اظهار نظر تخصصی پزشکی مبنی بر مجروحیت و مصدومیت ناشی از جبهه و جنگ یا عدم آن 5 پیگیری و دریافت پرونده به همراه نتیجه و رای صادره از کمسیون‌های عالی پزشکی 6 در صورت عدم تایید مجروحیت و مصدومیت، ارسال پرونده به رده اولیه جهت اعلام نتیجه به ذی نفع و بایگانی در سوابق راکد 7 در صورت اعلام نقص در مدارک پرونده ارسال به رده پایین تر جهت رفع نقص 8 در صورت تایید مجروحیت و مصدومیت از سوی کمیسیون‌های عالی پزشکی، تشکیل کمیسیون ماده 120 قانون آجا، 134 قانون سپاه و 140 قانون ناجا 9 ارسال پرونده به همراه رای کمیسیون‌های احراز به ستادهای آجا، سپاه، ودجا و ناجا ج) وظایف کمیسیون‌های عالی پزشکی نیروهای مسلح: 1 بررسی اولیه مدارک به منظور حصول اطمینان از تکمیل مدارک برابر چک لیست و وجود صورت جلسه سانحه و مدارک درمانی و تشخیصی مرتبط با مجروحیت و مصدومیت اظهاری 2 در صورت عدم تکمیل مدارک و مستندات، عودت پرونده به مرجع ارسال‌کننده 3 در صورت تکمیل مدارک پرونده، طرح، در کمیسیون تخصصی پزشکی در خصوص تعیین ارتباط یا عدم ارتباط مجروحیت و مصدومیت‌های اعلامی با عوامل جبهه و جنگ 4 دریافت نظریه پزشک متخصص (مشاور) و ضبط و الصاق آن به پرونده 5 اعلام نتیجه و صدور رای برابر روش‌های جاری هر یک از سازمان‌ها و ارسال آن به همراه پرونده به مبادی مربوط در نیروهای مسلح مذکور در بند (ب) د) وظایف معاونت نیروی انسانی و امور ایثارگران ستادهای آجا، سپاه، ناجا و ودجا: 1 در صورت تایید محتویات پرونده تکمیل فرم شماره 7 و امضاء آن توسط معاون نیروی انسانی و مسئول امور ایثارگران 2 ارسال پرونده با کلیه مدارک و فرم شماره 7 با مکاتبه رسمی و طی لیست تجمیعی به اداره کل پذیرش و امور اداری بنیاد شهید و امور ایثارگران (مرکز). 3 پیگیری از بنیاد شهید در خصوص چگونگی درصد متعلقه به پرونده‌های ارسالی از طریق دریافت لیست 4 ارسال لیست اسامی پرونده‌های مربوط به رزمندگان جمعی سازمان متبوع حاوی درصدهای تعلق گرفته به نیروهای تحت امر. تکمله: 1 امور ایثارگران ستادهای آجا، سپاه، ناجا و ودجا می‌توانند برای تسهیل فرآیند انجام وظایف توسط نیروها به صورت متمرکز در ستاد مذکور با رعایت جوانب و جزئیات پیش‌بینی‌های لازم را (همانند ایجاد سامانه و ...) انجام دهند. 2 ضرورت دارد برای حفظ دقت و اصالت اسناد و مدارک و سوابق رزمندگان، نظارت دقیق بر عملکرد رده‌ها از سوی ایثارگران ستادها صورت گیرد. 3 بدیهی است در طول اجرای این ابلاغیه معاونت نیروی انسانی (امور ایثارگران) ستاد کل حسب مورد بازدید لازم را، به عمل خواهد آورد. * دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: تعریف رزمنده در دستورالعمل مورد شکایت با تعریف آن در قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مغایرت دارد چرا که در دستورالعمل با مطالبه گواهی جبهه بسیاری از اشخاص که فاقد گواهی هستند مشمول شناخته نشده‌اند به علاوه بسیاری از افراد در اثر عوامل مرتبط با جبهه و جنگ آسیب دیده ولی اسم آنان در صورت سانحه هم زمان مجروحیت قید نشده و برای مقنن نفس عمل حضور فعال در شرایط مرتبط با جبهه و جنگ مدنظر بوده و قانون‌گذار در قانون برنامه پنجم و ششم توسعه صرف ارائه مدارک پزشکی و تایید آن در شورای عالی پزشکی را برای اخذ جانبازی کافی دانسته است و موضوع مطالبه گواهی جبهه و برگه اعزام به جبهه از متقاضی خواسته نشده و صرفا در دستورالعمل تبصره بند (الف) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه که در سال 1396 از سوی ستاد کل نیروهای مسلح ابلاغ شده این موضوع آمده است. * طرف شکایت به موجب لایحه تقدیمی به‌طور خلاصه پاسخ داده است که: بر اساس بند (و) ماده 1 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران رزمنده کسی است که با تایید مراجع ذی صلاح به‌طور فعال حضور داشته باشد، بنابراین اثبات رزمندگی نیازمند تاییدیه از مراجع ذی صلاح است به علاوه مقنن در بند (الف) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه ارائه تاییدیه کمیسیون پزشکی نهاد اعزام‌کننده را لازم و واجب دانسته و در نتیجه رزمندگی و حضور در جبهه اثبات نمی‌شود مگر آن که افراد ذی نفع با گواهی حضور در جبهه رزمندگی خود را اثبات‌کننده و سپس امتیازات مقرر را مطالبه کنند. * پرونده کلاسه 0300004 ه ع با موضوع "ابطال لزوم ارائه گواهی حضور در جبهه و میزان آن و ابطال تعریف رزمنده در دستورالعمل شماره 1 /202216 /82 مورخ 1396/12/23 ستاد کل نیروهای مسلح »" در جلسه هیئت تخصصی اداری و امور عمومی مطرح و به شرح آتی اتخاذ تصمیم گردید: رای هیئت تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری بهره مندی شخص آسیب دیده و مجروح شده در جنگ از مزایای مقرر در قوانین از جمله شناسایی به عنوان جانباز مستلزم این است که شخص به موجب قوانین و مقررات حاکم به عنوان رزمنده شناخته شود لذا با توجه به اینکه قانون‌گذار رزمنده را در بند «و» ماده 1 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثاگران تعریف کرده که بر اساس آن «رزمنده به کسی اطلاق می‌شود که در راه تکوین، دفاع و حفظ ارزش‌ها و کیان جمهوری اسلامی ایران، استقلال و تمامیت ارضی کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمن و عوامل ضدانقلاب و اشرار با تایید مراجع ذی صلاح به‌طور فعال حضور یافته باشد.» بنابراین اثبات رزمنده بودن مستلزم تاییدیه مراجع ذی صلاح است و صرف ادعای حضور در جنگ بدون تایید آن کفایت از اتصاف وصف رزمنده به شخص نخواهد بود؛ نظر به مراتب مذکور بنابراین مقرره مورد شکایت مغایرتی با قانون نداشته و با اتفاق آراء هیئت تخصصی اداری و امور عمومی مستندا به بند «ب» ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی 1402/02/10 ) رای به رد شکایت صادر می‌شود؛ این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس ارزشمند یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. بر اساس ماده 93 قانون یاد شده آرای هیئت‌های تخصصی و هیئت عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون، در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضائی و اداری، معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیئت تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری زین العابدین تقوی