رای شماره 486 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند الف ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه قم مصوب 1397/5/9

شماره 9901084 – 22/4/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140009970905810486 مورخ 11/3/1400 با موضوع ابطال بند (الف) ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه قم مصوب 1397/5/9» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای امیرحسین نیک منش موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند (الف) ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه قم مصوب 1397/5/9 گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند (الف) ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه قم مصوب 1397/5/9 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " احتراما به استحضار می‌رساند مبنای محاسبه ماده 39 آیین‌نامه اعضای غیرهیات علمی دانشگاه قم و کلیه بندهای آن به استناد ماده واحده قانون کاهش کار بانوان به شماره 45818 1395/6/28 و همچنین تبصره 4 آن قانون که عنوان می‌دارد دستگاه تابع مقررات اداری و استخدامی خاص امتیازات آن قانون را دارند از شمول این قانون مستثنی می‌باشند تنظیم گردیده‌اند در نهایت تقلیل ساعت برای بانوان 4 ساعت در هفته مشخص شده است در صورتی که برای مشمولین بند 1 ماده 39 آیین‌نامه اعضای غیرهیات علمی دانشگاه قم قانون مجزا و مستقل تحت عنوان قانون حمایت از معلولان به شماره 5726/31 1397/2/1 وجود دارد که در ماده 38 آن قانون صراحتا عنوان گردیده است تقلیل ساعت کار معلولان با شرایط شدید و خیلی شدید به میزان 10 ساعت در هفته می‌باشد. همچنین قانون فوق هیچ‌گونه بند و تبصره‌ای مثل قانون کاهش کار بانوان ندارد. بنابراین میزان تقلیل ساعت کار برای معلولین شدید و غیرشدید 10 ساعت در هفته می‌باشد. " متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است: " (صورتجلسه بیست و یکمین نشست هیات امنای دانشگاه قم مورخ 1397/5/9) اعضای ذیل با درخواست شخصی و بر اساس دستورالعمل مصوب هیات اجرایی موسسه از تقلیل ساعت کار بهرمند می‌شوند: الف) عضوی که با تایید سازمان بهزیستی معلولیت شدید دارد (4 ساعت در هفته) قائم مقام وزیر و رئیس مرکز هیاتهای امناء و هیاتهای ممیزه " در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس دانشگاه قم به موجب نامه شماره 7648 1399/6/12 به‌طور خلاصه توضیح داده است که: " وفق بند (ب) ماده 29 برنامه پنجم توسعه و تکرار آن در ماده 1 قانون اجرای احکام دائمی برنامه‌های توسعه، دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی فقط در چارچوب مصوبات آیین نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امنا خود که حسب مورد به تایید وزیر علوم و تحقیقات و فناوری می‌رسد، اداره می‌شود و آیین‌نامه مورد شکایت نیز به همین ترتیب تصویب شده و در حال اجرا است. بنابراین هیچ یک از قوانین مذکور (کاهش کار بانوان و حمایت از معلولان) شامل دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی نیست و دانشگاه در وضع آیین نامه‌های استخدامی خود مستقل از قوانین عمومی است که در این مورد تبصره 4 ماده واحده قانون کاهش کار بانوان که ابراز می‌دارد «بانوانی که بر اساس سایر مقررات از امتیاز کاهش ساعت بهره‌مند هستند تا زمانی که از مقررات مذکور استفاده می‌کنند و یا دستگاه‌های تابع مقررات اداری و استخدامی خاص که امتیازات مشابه این قانون را دارند از شمول این قانون مستثنی می‌باشند.» موید این مطلب است. مضافا که تاریخ ابلاغ قانون حمایت از معلولان (1397/2/8) موخر از تاریخ اجرای آیین‌نامه استخدامی (1397/7/14) است. " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/3/11 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا : هرچند به موجب ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال 1395، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی بدون الزام به رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاههای دولتی و صرفا در چهارچوب مصوبات و آیین نامه‌های مالی، معاملاتی و استخدامی مصوب هیاتهای امنا عمل می‌کنند، ولی این امر نافی تکلیف دانشگاهها و مراکز آموزش عالی به تبعیت از قوانین خاص حاکم بر دستگاههای دولتی نیست و قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب سال 1396 از مصادیق قوانین خاصی است که دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی مکلّف به تبعیت از آن هستند. ثانیا : با عنایت به اینکه براساس بند «ت» ماده 1 قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب سال 1396، کلّیه دستگاه‌هایی که به نحوی از انحاء از بودجه عمومی دولت استفاده می‌کنند، مشمول قانون مذکور هستند و از سوی دیگر به موجب ماده 28 قانون حمایت از حقوق معلولان مقرر شده است که: «دستگاه‌های مشمول مکلّفند ساعات کار هفتگی شاغلان دارای معلولیتهای شدید و خیلی شدید را ده ساعت کاهش دهند»، بنابراین بند «الف» ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه قم مصوب 1397/5/9 که برخلاف حکم مقرر در قانون، تقلیل ساعات کاری معلولین شدید را از ده ساعت به چهار ساعت کاهش داده است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمد مصدق