رای شماره 1838025 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال شرط سنی جزء 3 بند (ر) از شرایط عمومی استخدام مندرج در صفحه 2 دفترچه آزمون استخدامی سال 1401 سازمان تامین اجتماعی

شماره0106738 1402/7/29 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140231390001838025مورخ 1402/7/18 با موضوع: «جزء 3 بند (ر) از شرایط عمومی آزمون استخدامی متمرکز سازمان تامین اجتماعی در سال 1401 که بر اساس آن برخورداری از حداکثر سی و سه سال تمام برای دارندگان مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد به عنوان یکی از شرایط عمومی استخدام در سازمان تامین اجتماعی تعیین شده ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/7/18 شماره دادنامه: 140231390001838025 شماره پرونده: 0106738 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای علیرضا دادخواه طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی موضوع شکایت و خواسته: ابطال شرط سنی جزء 3 بند (ر) از شرایط عمومی استخدام مندرج در صفحه 2 دفترچه آزمون استخدامی سال 1401 سازمان تامین اجتماعی گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال شرط سنی جزء 1 و 3 بند (ر) از شرایط عمومی استخدام مندرج در صفحات 1 و 2 دفترچه آزمون استخدامی سال 1401 سازمان تامین اجتماعی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: "به استحضار می‌رساند سازمان تامین اجتماعی بر اساس بند 10 ماده واحده قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی از مصادیق موسسات عمومی غیردولتی است و بر مبنای حکم مقرر در ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری از شمول مقررات این قانون خارج بوده و شرایط ورود به خدمت در آن بر طبق مواد 14 تا 16 از آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی مصوب سال 1386 تعیین شده و اعمال صلاحیت هیات مدیره آن سازمان در خصوص استخدام بر مبنای مواد 14 و 15 آیین‌نامه مذکور صورت می‌گیرد. همچنین به موجب بندهای (پ) و (ت) ماده 15 این آیین‌نامه، «دارا بودن حداقل 20 و حداکثر 35 سال تمام که در مورد مشاغل یا مناطق خاص با تصویب هیات مدیره حداکثر سن 40 سال می‌باشد» و «دارا بودن تحصیلات و دانش تخصصی و توانایی‌های لازم برای انجام وظایف و مسئولیت‌های شغل مورد نظر» از شرایط ورود به خدمت برای افراد در سازمان تامین اجتماعی است. لذا شرایط سنی تعیین شده از سوی سازمان تامین اجتماعی در قسمت 1 و 3 بند (ر) شرایط عمومی دفترچه آزمون استخدامی سال 1401 که بازه سنی داوطلبان استخدام را محدود کرده و موجب تضییع حقوق استخدامی آن‌ها شده است، خارج از حدود اختیار و با بند (پ) و (ت) ماده 15 آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی که شرایط سنی را منوط به داشتن حداقل سن بیست سال تمام و حداکثر 35 سال تمام که در مورد مشاغل یا مناطق خاص با تصویب هیات مدیره حداکثر سن 40 سال می‌باشد تعیین نموده است، مغایر قانون می‌باشد. بنابر مراتب فوق و با توجه به ادله و مدارک ابرازی، رسیدگی و صدور رای مبنی بر ابطال شرایط سنی بندهای ذیل مورد استدعاست." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: دفترچه راهنمای آزمون استخدامی متمرکز سازمان تامین اجتماعی سال 1401 "شرایط عمومی استخدام: ر دارا بودن حداقل بیست (20) سال تمام 3 حداکثر سی و پنج (35) سال تمام برای دارندگان مدارک تحصیلی کارشناسی ارشد (رسته بهداشتی و درمانی) و دکترای حرفه‌ای (متولدین 31/5/1366 به بعد)" در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل امور حقوقی و قوانین سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 8636/1401/7100 27/12/1401 توضیح داده است که: "1 حسب مفاد ماده 3 قانون مدیریت خدمات کشوری سازمان تامین اجتماعی به لحاظ ماهیت حقوقی یک نهاد عمومی غیردولتی بوده و همچنین مطابق ماده 117 قانون مذکور به عنوان یک نهاد عمومی غیر دولتی در عداد دستگاه‌های مستثنی شده از قانون مدیریت خدمات کشوری و تابع اساسنامه و آیین‌نامه استخدامی خاص خود می‌باشد . 2 سازمان تامین اجتماعی به موجب قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیر دولتی مصوب 1373، در ردیف دهم به عنوان سازمان عمومی و غیر دولتی است و براساس مفاد ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری که مقرر نموده کلیه دستگاه‌های اجرایی به استثناء نهادها، موسسات و تشکیلات و سازمان‌هایی که زیر نظر مستقیم مقام معظم رهبری اداره می‌شوند، وزارت اطلاعات، نهادهای عمومی غیر دولتی که با تعریف مذکور در ماده 3 تطبیق دارند، اعضاء هیات علمی و قضات (هیات‌های مستشاری) دیوان محاسبات، شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام و مجلس خبرگان رهبری مشمول مقررات این قانون می‌شوند و در خصوص نیروهای نظامی و انتظامی مطابق نظر مقام معظم رهبری عمل می‌شود به موجب نامه شماره 14927 25/9/1386 مجلس شورای اسلامی مندرج در روزنامه رسمی مورخ 9/11/1386 عبارت هیات مستشاری در این ماده حذف شده است بنابراین وفق ماده یاد شده سازمان تامین اجتماعی به عنوان نهاد عمومی غیر دولتی و از شمول قانون موصوف استثناء شده لذا تابع مقررات عمومی دولت نبوده و دارای اساسنامه و تابع آیین‌نامه استخدامی خاص خود می.باشد آیین‌نامه استخدامی سازمان ابتدائا در اجرای بند (ج) ماده 2 قانون استخدام کشوری مورد تصویب کمیسیون استخدام مجلس سنا در سال 1348 قرار گرفته و در ماده 3 اساسنامه سازمان تامین اجتماعی مصوب 1358 هیات وزیران پیش‌بینی شده که آیین‌نامه استخدامی سازمان با پیشنهاد هیات مدیره و تایید شورای عالی سازمان و تصویب سازمان امور اداری و استخدامی تهیه و تنظیم گردد آیین‌نامه استخدامی سازمان مجددا مطابق جواز حاصله از ماده 117 قانون خدمات کشوری در سال 1386 مورد بازنگری و تصویب مجدد معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی (سازمان برنامه‌ریزی کشور) قرار گرفته است . 3 وفق ماده 14 آیین‌نامه استخدامی جدید سازمان مصوب 28/12/1386 مقرر گردیده ورود به خدمت افراد در سازمان از طریق آزمون کتبی و مصاحبه، گزینش و براساس شایستگی صورت می‌گیرد ضوابط و برگزاری آزمون و گزینش به تصویب هیات مدیره خواهد رسید . تبصره: ورود به خدمت افراد در مشاغل یا مناطق خاص با تصویب هیات مدیره از طریق مصاحبه و گزینش صورت خواهد پذیرفت . با عنایت به اینکه آیین‌نامه استخدامی سازمان مصوب 28/12/1386 که حاکم بر مسائل استخدامی کارکنان می‌باشد، استخدام در سازمان را به استناد ماده 14 آیین‌نامه مذکور برای تصدی پست‌های ثابت سازمانی از طریق شرکت در آزمون کتبی و مصاحبه امکان‌پذیر نموده و ضوابط برگزاری آزمون نیز براساس مصوبات هیات مدیره سازمان تعیین می‌گردد وفق ماده 14 آیین‌نامه استخدامی سازمان ورود به خدمت افراد و تعیین صلاحیت افرادی که داوطلب استخدام در سازمان باشند، براساس مجوزهای صادره از طریق آزمون کتبی و مصاحبه و گزینش و براساس اصل شایستگی و برابری فرصت‌ها صورت می‌گیرد ضوابط برگزاری آزمون و گزینش به تصویب هیات مدیره خواهد رسید. لذا رعایت کلیه شرایط مندرج در آگهی‌های استخدامی منتشره به منظور رعایت عدالت جهت کلیه متقاضیان استخدامی الزامی می‌باشد. 4 شاکی به مغایرت قسمت 1 و 3 بند (ر) شرایط عمومی استخدام صفحه 1 و 2 دفترچه آزمون استخدامی سال 1401 سازمان تامین اجتماعی با بندهای (پ) و (ت) ماده 15 آیین‌نامه استخدامی سازمان اشاره داشته، در این ارتباط لازم به توضیح است همان‌طور که در بند (پ) تصریح شده در مورد مشاغل یا مناطق خاص با تصویب هیات مدیره حداکثر سن 40 سال پیش‌بینی گردیده است در این راستا در بندهای 1 13 و 2 13 ضابطه نظام جذب و استخدام سازمان تامین اجتماعی مقرر شده؛ مشاغل خاص به آن دسته از عناوین شغلی اطلاق می‌گردد که در آزمون استخدامی متوالی متقاضی واجد شرایط ثبت نام ننموده و یا پذیرفته نشده باشد و جذب نیرو از طریق برگزاری آزمون و سایر ضوابط به کارگیری نیرو امکان‌پذیر نباشد . مناطق خاص به مناطقی اطلاق می‌گردد که جذب نیروی واجد شرایط (موضوع ماده 15 آیین‌نامه استخدامی) و غیر واجد شرایط (عدم احراز شرایط ماده 15 آیین‌نامه استخدامی) از طریق برگزاری آزمون امکان‌پذیر نباشد و جذب نیرو از طریق دیگر مناطق وفق تبصره ماده 14 آیین‌نامه استخدامی صورت پذیرد . با عنایت به مفاد تعاریف یاد شده مشخص می‌گردد که مشاغل یا مناطق خاص می‌بایستی با تعاریف فوق مطابقت داشته باشد که در صورت عدم تطابق شرایط با تعاریف فوق تشخیص خاص بودن با مدیرعامل سازمان بدون امکان تفویض به غیر می‌باشد. بنابراین ملاحظه می‌فرمایید که حداکثر سن براساس بندهای مورد ایراد شاکی ضرورتی بر درج آن در دفترچه آزمون سازمان تامین اجتماعی نداشته و در هر حال با عنایت به نیاز سازمان این امر وفق تعاریف یاد شده و با تصویب هیات مدیره سازمان صورت می‌پذیرد . لذا ملاحظه می‌فرمایید که از این حیث تخلفی از ناحیه سازمان صورت نگرفته و هیچ مغایرتی با موارد اعلامی ندارد و ایراد شاکی بلاوجه است ضمنا لازم به ذکر است که نامبرده در آزمون مزبور متقاضی کارشناس امور بیمه‌ای شهر اصفهان بوده که تعداد متقاضی در عنوان شغلی مذکور 323 نفر درج گردیده است . لازم به توضیح است با عنایت به اینکه آزمون استخدامی براساس ضابطه نظام جذب و استخدام در چارچوب ساختار و مقررات جاری از جمله مفاد آیین‌نامه استخدامی قوانین و مقررات بالادستی و با پیش رو قرار دادن سند جهت‌گیری راهبردی و مدل مدیریت منابع انسانی سازمان و اصلاح برخی مفاد آن (با توجه به بند 9 اصل 3 قانون اساسی) رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه‌های مادی و معنوی و اصل 28 قانون اساسی (تکلیف دولت به اینکه برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید) منجمله حذف امتیازهای فرزند، همکار، امتیاز تجربه، خدمت سربازی و ... (که در راستای آرای صادره از سوی هیات دیوان عدالت عمومی اداری لغو گردیده است) توسط هیات مدیره مصوب و بر این اساس آزمون استخدامی مورخ 15/7/1401 برگزار گردیده بنابراین خواسته شاکی مغایرتی با بند (پ) و (ت) ماده 15 آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی مورد استناد وی نداشته و قابل رد می‌باشد . " در خصوص قسمتی از خواسته شاکی مبنی بر ابطال شرط سنی جزء 1 بند (ر) شرایط عمومی استخدام مندرج در صفحه 1 دفترچه آزمون استخدامی سال 1401 سازمان تامین اجتماعی به جهت اینکه موضوع سابقا در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطرح گردیده و بر اساس دادنامه شماره 140231390000053573 15/1/1402 موضوع شکایت به دلیل خروج از حدود اختیارات و مغایرت با قانون ابطال گردیده است لذا معاون قضایی در امور هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری در اجرای ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی سال 1402 طی دادنامه شماره 140231390001712071 5/7/1402 قرار رد شکایت صادر کرد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/7/18 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا براساس بند (پ) ماده 15 آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی مصوب 28/12/1386 ، دارا بودن حداقل 20 و حداکثر 35 سال تمام به عنوان یکی از شرایط ورود به خدمت در سازمان مزبور تعیین شده است و کاهش حداکثر سن مذکور از 35 سال به 33 سال (برای دارندگان مدرک کارشناسی ارشد) که برمبنای مقرره مورد شکایت صورت گرفته، مغایر با بند (پ) ماده 15 آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی و خارج از حدود اختیار مرجع تصویب‌کننده مقرره مورد اعتراض است. ثانیا صلاحیت هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی برای تصویب ضوابط برگزاری آزمون و گزینش که در ماده 14 آیین‌نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی تعیین شده، منصرف از مواردی مانند اعمال تغییر در مفاد بند (پ) ماده 15 آیین‌نامه استخدامی سازمان یادشده است که مرجع تصویب‌کننده آن سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور بوده است. ثالثا براساس رای شماره 1491 مورخ 24/8/1401 هیات عمومی دیوان عدالت اداری بر این اصل کلّی تاکید شده است که متقاضیان استخدام باید بتوانند در محدوده سنی بالاتر از حداقل مقرر و پایین تر از حداکثر تعیین شده در قوانین و مقررات مربوطه از امکان شرکت در آزمون‌های استخدامی دستگاه‌های اجرایی برخوردار باشند و رده‌بندی سنی برای متقاضیان استخدام برمبنای مدارک تحصیلی، بازه سنی داوطلبان استخدام را محدود و موجب تضییع حقوق آنان می‌شود و در مانحن فیه نیز تغییر شرایط سنی ورود به خدمت و کاستن از حداکثر سن ورود به خدمت برای دارندگان مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد موجب تضییع حقوق آن‌ها شده است. با عنایت به مراتب فوق، جزء 3 بند (ر) از شرایط عمومی آزمون استخدامی متمرکز سازمان تامین اجتماعی در سال 1401 که براساس آن برخورداری از حداکثر سی و سه سال تمام برای دارندگان مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد به عنوان یکی از شرایط عمومی استخدام در سازمان تامین اجتماعی تعیین شده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 10/2/1402 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری