رای شماره 3197340 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال تصمیم سازمان ثبت احوال دایر بر ممنوعیت انتخاب نام ژاکلین

شماره0105256 - 19/12/1402 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140231390003197340 مورخ 1402/12/8 با موضوع: «تصمیم سازمان ثبت احوال دایر بر ممنوعیت انتخاب نام ژاکلین ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/12/8 - شماره دادنامه: 140231390003197340 شماره پرونده: 0105256 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای غلام رضا طاهری امامی طرف شکایت: سازمان ثبت احوال کشور موضوع شکایت و خواسته: ابطال تصمیم سازمان ثبت احوال دایر بر ممنوعیت انتخاب نام ژاکلین گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال تصمیم سازمان ثبت احوال دایر بر ممنوعیت انتخاب نام ژاکلین را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: "معروض می‌دارد که طبق ماده 20 قانون ثبت احوال صرفا انتخاب اسامی و عناوین مبتذل و مستهجن و مخالف جنس و اسامی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی شود ممنوع است اما سازمان ثبت احوال در اقدامی فراقانونی با تشکیل کمیته نام در ثبت احوال انتخاب نام ژاکلین را برای اناث به علت خارجی بودن این اسم ممنوع اعلام کرده است در حالی که این اسم به معنای محافظت شده از سوی خداست و مونث ژاک یعنی یعقوب است در نتیجه این اسم مشمول هیچ یک از ممنوعیت‌های مذکور در قانون ثبت احوال نیست ضمن اینکه تلفظ این اسم در فرانسه با فارسی متفاوت است در تلفظ فرانسوی جاکلین است و از همه مهمتر اینکه در حال حاضر چه بسیار اسامی خارجی که از نگاه سازمان انتخاب آن‌ها مجاز اعلام شده است، مثل رزا، مرسده، هیلدا، آدریانا، انیسا، لیندا، فرانک، موژان، هلن، رونیکا و ... به موجب قانون صرف خارجی بودن یک اسم دلیل ممنوعیت انتخاب آن توسط اتباع ایرانی نیست و سازمان ثبت احوال نمی‌تواند راسا و بدون مراعات اصول قانونی و با زیر پا گذاشتن حقوق مردم و یا نقض آشکار قانون مصادیق دیگری غیر از موارد چهارگانه در ماده 20 قانون ثبت احوال به موارد ممنوعیت انتخاب اسم اضافه نماید در ضمن قطعا تشکیل کمیته انتخاب نام که حتی اسامی مجاز هم باید در این کمیته بررسی شود خلاف قانون است و خصوصا بند 7 بخش (ب) دستورالعمل انتخاب نام که در آن قید شده اسامی انتخابی باید از نظر ریشه‌شناسی و معنا‌شناسی و آوا‌شناسی و موسیقی واژه و فرهنگ قومی و منطقه‌ای و عرف و فراوانی و مناسب بودن (غیر از مناسب جنس) باید در این کمیته بررسی شود اقدامی که صد در صد خلاف قانون است و ناقض صریح حقوق شهروندی است." متن نامه‌ای که به موجب آن انتخاب نام ژاکلین ممنوع اعلام شده به شرح زیر است: "نام انتخاب شده: ژاکلین جنسیت: دختر اداره درخواست‌کننده: امور خارجه محل سکونت والدین: آلمان مطالب استخراج شده از فرهنگی‌ها و سایر منابع: دهخدا و معین نظر کمیته نام سازمان ثبت احوال: عینا واژه خارجی است (فرانسوی) و با انتخاب آن برابر مقررات فعلی موافقت نمی‌شود." در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل امور حقوقی و هماهنگی امور استان‌های سازمان ثبت احوال کشور به موجب لایحه شماره 1401/361955 1401/12/27 توضیح داده است که: "به استناد قانون ممنوعیت به کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات، بیگانه مصوب 1375/9/28 مجلس شورای اسلامی و بند (ج) ماده 1 آیین‌نامه اجرایی آن که به اعلام ممنوعیت انتخاب اسامی بیگانه برای نامیدن اشخاص (اسامی خاص) پرداخته و همچنین با عنایت به اینکه واژه مورد نظر در زمره نام‌های خارجی با ریشه انگلیسی (جاکلین) و فرانسوی (ژاکلین) می‌باشد، کمیته تخصصی و مشورتی نام این سازمان متشکل از اساتید زبان و ادبیات دانشگاه و نمایندگان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و کارشناسان حقوقی و امور نام این سازمان با مجوز شورای عالی ثبت احوال (مستند به تبصره 2 ماده 20 قانون ثبت احوال که تشخیص نام‌های ممنوع را از جمله وظایف آن شورا قرار داده)، با توجه به فرهنگ عمومی کشور و همچنین مقابله با اشاعه فرهنگ بیگانه واژه ژاکلین را مورد تایید و تصویب قرار نداده است. ضمنا به نظر این اداره کل، موضوع به عنوان شکایتی موردی می‌بایست در شعب دیوان عدالت اداری مورد رسیدگی قرار می‌گرفت." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/12/8 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی براساس تبصره 1 ماده 20 قانون ثبت احوال مصوب سال 1355 انتخاب نام‌هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می‌گردد و همچنین انتخاب عناوین و القاب و نام‌های زننده و مستهجن یا نامتناسب با جنس ممنوع است و برمبنای تبصره 2 ماده 20 این قانون، تشخیص نام‌های ممنوع برعهده شورای عالی ثبت احوال است و این شورا نمونه‌های آن را تعیین و به سازمان ثبت احوال اعلام می‌کند. بنا به مراتب فوق و با عنایت به اینکه اولا براساس اعلام سازمان ثبت احوال به موجب لایحه تقدیمی، شورای عالی ثبت احوال به موجب دستورالعمل شماره 1/15879 صادره در سال 1399 اختیار رسیدگی و تشخیص نام‌های ممنوعه را به کمیته تخصصی و مشورتی نام، مرکب از اساتید دانشگاه و نمایندگان فرهنگستان زبان و ادب فارسی احاله کرده و واگذاری این تکلیف قانونی به کمیته مشورتی مغایر با حکم مقرر در تبصره 2 ماده 20 قانون ثبت احوال است و ثانیا نام «ژاکلین» از مصادیق عناوین و القاب و نام‌های زننده و مستهجن یا نامتناسب با جنس نیست، لذا تصمیم ثبت احوال دایر بر ممنوعیت انتخاب نام ژاکلین خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری