رای شماره 533284 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 2 ردیف ب دفترچه عوارض و بهای خدمات سال 1400 شورای اسلامی شهر بیرجند تحت عنوان نحوه محاسبه سهم شهرداری از تفکیک (موضوع قانون اصلاحی ماده 101 قانون شهرداری برای اراضی بیشتر از 500 متر مربع

شماره0106049 - 1402/3/13 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140231390000533284 مورخ 1402/3/2 با موضوع: «بند 2 ردیف (ب) دفترچه عوارض محلی سال 1400 شورای اسلامی شهر بیرجند با عنوان نحوه محاسبه سهم شهرداری از تفکیک (موضوع قانون اصلاحی ماده 101 برای اراضی بیشتر از 500 مترمربع) ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/3/2 شماره دادنامه: 140231390000533284 شماره پرونده: 0106049 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای محمد حجتی پور با وکالت آقای علی یزدانی پور طرف شکایت: شورای اسلامی شهر بیرجند موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 ردیف (ب) از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 شورای اسلامی شهر بیرجند تحت عنوان نحوه محاسبه سهم شهرداری از تفکیک (موضوع قانون اصلاحی ماده 101 قانون شهرداری برای اراضی بیشتر از 500 مترمربع) گردش کار: آقای علی یزدانی پور به وکالت از شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 2 ردیف (ب) از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 شورای اسلامی شهر بیرجند را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: "1 موکل نسبت به اخذ سند مالکیت رسمی یک قطعه زمین به مساحت 2197/2 مترمربع تحت پلاک ثبتی 74 فرعی از 1667 اصلی واقع در دشت علی آباد بیرجند (خارج از محدوده خدماتی شهر) از طریق اداره ثبت شهرستان بیرجند اقدام نموده است. 2 در ادامه شهرداری شهرستان بیرجند مستند به بند 2 ردیف (ب) دفترچه تعرفه عوارض مصوب شورای شهر بیرجند مورخ 1400 زمین موکل را مشمول ارزش افزوده ناشی از تغییر در قطعات اعلام نموده است. 3 این در حالیست که شورای شهر مستند به ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی شهر و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی، صلاحیتی برای وضع آیین‌نامه اجرایی با دستورالعمل و ... برای مواد قانون شهرداری ندارد. 4 النهایه مستند به ماده 101 قانون شهرداری و با عنایت به موارد مطروحه و اشاره به آرای متعدد هیات عمومی دیوان من جمله رای شماره 3117 1400/11/30 و بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری از آن مقام استدعای ابطال بند 2 ردیف (ب) دفترچه تعرفه عوارض مصوب شورای اسلامی شهر بیرجند مورخ 1400 را دارم." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 شورای اسلامی شهر بیرجند ب نحوه محاسبه سهم شهرداری از تفکیک (موضوع قانون اصلاحی ماده 101 برای اراضی بیشتر از 500 مترمربع بند 2: کلیه اراضی و املاکی که از طریق ماده 147 148 قانون ثبت و یا بدون مجوز شهرداری سند ششدانگ دریافت نموده‌اند با کسر عرصه در مسیر به ازای هر مترمربع مشمول پرداخت 10% ارزش روز مسکونی براساس دفترچه ارزش‌گذاری مصوب شورای اسلامی شهر بابت باقیمانده زمین می‌گردد." در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر بیرجند به موجب لایحه شماره 1401/2448/ش 1401/11/5 توضیحاتی داده که خلاصه آن به قرار زیر است: "1 خواهان آقای محمد حجتی پور حسب اذعان و اقرار خود ایشان، علیرغم مساحت قابل توجه ملک متعلق به نامبرده، صرفا در راستای عدم پرداخت حقوق مسلم و قانونی شهرداری منجمله در بحث تفکیک، از طریق اداره ثبت شهرستان جهت تفکیک ملک خود اقدام نموده که این رویه ناصحیح به جز تضییع حقوق شهرداری که مصداق بارز اموال عمومی و بیت المال است هیچ نتیجه‌ای در پی نداشته و ندارد و برخلاف قاعده «منع ترجیح بلامرجح» خواهد بود. با تاکید بر آنکه قانون‌گذار در اصلاحیه ماده 101 قانون شهرداری‌ها نیز چنین اقداماتی را جرم‌انگاری نموده است. 2 دادنامه استنادی خواهان تحت شماره 3117 اصلا و اساسا مبنای مشترک و حتی مشابهی با موضوع پرونده حاضر ندارد. 3 موکدا آنکه دو شرط اساسی مندرج در آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری در بحث ابطال عوارضی با عناوین مشابه، اولا متراژ زیر 500 مترمربع ثانیا انجام تفکیک قبل از سال 1390 (سال تصویب ماده 101 اصلاحی قانون شهرداری‌ها) بوده که در فرض پرونده پیش رو هیچ یک از این دو شرط محقق نمی‌باشد. علی ایحال نظر بر مراتب مذکور رد شکایت مطروحه مورد تقاضاست." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/3/2 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی براساس تبصره 3 ماده 101 قانون شهرداری اصلاحی مصوب 1390/1/28 در اراضی با مساحت بیشتر از پانصد مترمربع که دارای سند شش دانگ است، شهرداری برای تامین سرانه فضای عمومی و خدماتی تا سقف بیست و پنج درصد و برای تامین اراضی مورد نیاز احداث شوارع و معابر عمومی شهر در اثر تفکیک و افراز این اراضی مطابق با طرح جامع و تفصیلی با توجه به ارزش افزوده ایجادشده از عمل تفکیک برای مالک، تا بیست و پنج درصد از باقیمانده اراضی را دریافت می‌نماید و شهرداری مجاز است با توافق مالک قدرالسهم مذکور را براساس قیمت روز زمین طبق نظر کارشناس رسمی دریافت نماید. با توجه به حکم قانونی مذکور و با عنایت به اینکه براساس بند 2 ردیف (ب) دفترچه عوارض محلی سال 1400 شهرداری بیرجند که با عنوان نحوه محاسبه سهم شهرداری از تفکیک (موضوع قانون اصلاحی ماده 101 برای اراضی بیشتر از 500 مترمربع) به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، حکمی کلّی مقرر شده است که متضمن استثناء کردن اراضی کمتر از 500 مترمربع نیست، بنابراین اطلاق بند 2 ردیف (ب) دفترچه عوارض محلی سال 1400 شهرداری بیرجند در حدی که به اراضی زیر 500 مترمربع نیز تسری می‌یابد، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری