رای شماره 2665 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال دستور یازدهم جلسه مورخ 1391/12/27 هیات امنای دانشگاه صنعتی شریف

شماره 9703477 – 1398/9/27 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 98099709058112665 مورخ 1398/9/12 با موضوع : « ابطال دستور یازدهم جلسه مورخ 1391/12/27 هیات امنا دانشگاه صنعتی شریف» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه: 1398/9/12 شماره دادنامه: 2665 شماره پرونده: 97/3477 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: سازمان بازرسی کل کشور موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستور یازدهم جلسه مورخ 1391/12/27 هیات امنای دانشگاه صنعتی شریف گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 217325-1397/9/27 اعلام کرده است که: "1 - هیات امنای دانشگاه صنعتی شریف در دستور یازدهم جلسه مورخ 1391/12/27 مصوب کرده است: «به استناد بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه با ایجاد سازمان توسعه و سرمایه‌گذاری دانشگاه صنعتی شریف در راستای ساماندهی اموری نظیر موقوفات دانشگاه جهت پشتیبانی مالی تحقق اهداف علمی و پژوهش دانشگاه با رعایت ضوابط و مقررات مربوط موافقت به عمل آمد و اساسنامه سازمان مذکور مشروط به تایید معاونت پژوهش و فناوری وزارت متبوع به تصویب رسید». 2 - ماده 7 قانون تشکیل هیاتهای امناء در مقام تبیین حدود و اختیارات هیاتهای مذکور اشعار می‌دارد: الف- تصویب آیین‌نامه داخلی ب- تصویب سازمان اداری موسسه بر اساس ضوابطی که به پیشنهاد وزارتخانه‌های مربوط با هماهنگی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد رسید. ج- بررسی و تصویب بودجه موسسه که از طرف رئیس موسسه پیشنهاد می‌شود. د- تصویب بودجه تفصیلی موسسه ه- تصویب حسابها و ترازنامه سالانه موسسه و- تصویب نحوه وصول درآمدهای اختصاصی و مصرف آن ز- تعیین حسابرس و خزانه دار برای موسسه ح- کوشش برای جلب کمکهای بخش خصوصی و عوائد محلی اعم از نقدی، تجهیزاتی، ساختمانی با رعایت ضوابط مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی ط- تصویب آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی که بر حسب مورد پس از تایید وزارتخانه مربوط قابل اجرا می‌باشد. ی - پیشنهاد میزان فوق العاده اعضای هیات علمی و غیر هیات علمی (کارشناسان و تکنیسینها) که حسب مورد پس از تایید وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قابل اجرا می‌باشد. ک- تعیین نحوه اداره واحدهای تولیدی، خدماتی، کارگاهی و بهداشت و درمانی موسسه در چهارچوب ضوابطی که به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. ل - تعیین میزان پرداخت حق التحقیق، حق التدریس، حق الترجمه، حق التالیف و نظایر آن. م - بررسی گزارش موسسه که از طرف رئیس موسسه ارائه می‌شود. ن- تصویب مقررات استخدامی اعضای هیات علمی موسسه که به منظور هماهنگی پس از تایید وزارتخانه مربوط قابل اجرا خواهد بود. س - تعیین شهریه ارزی و یا ریالی دانشجویان خارجی و انتقال دانشجویان ایرانی دانشگاه‌های خارجی، شرایط علمی پذیرش و ظرفیت پذیرش، اجازه دعوت از متخصصان ایرانی خارج از کشور و متخصصان خارجی برای رفع نیازهای آموزشی و پژوهشی و پرداختهای ارزی و ریالی آن. غ- تعیین شهریه ثابت و متغیر دوره‌های دایر پردیسهای دانشگاهی (بند 6 بخشنامه شماره 113677/22-1390/6/30 معاونت آموزشی وزارت متبوع موضوع دستورالعمل اجرایی شیوه نامه تاسیس پردیسهای دانشگاهی مصوب مورخ 1390/5/1 شورای گسترش آموزش عالی)» 3 - مصوبه یاد شده مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات هیات امنا دانشگاه صنعتی شریف می‌باشد چرا که: اولا- در هیچ یک از بندهای ماده 7 قانون مانحن فیه به هیات امنای دانشگاه صنعتی شریف مجوزی جهت تشکیل سازمانی به نام توسعه و سرمایه‌گذاری داده نشده و اساسا فعالیت این سازمان خارج از وظایف و رسالت آموزشی و پژوهشی دانشگاه صنعتی شریف بوده و مالا خارج از حدود و اختیارات هیات امناء دانشگاه موصوف می‌باشد. ثانیا- چنانچه مستند مصوبه یاد شده بند (ب) ماده 7 قانون تشکیل هیاتهای امناء باشد، بند مذکور ناظر بر تشکیلات اداری موسسه بوده که آن هم تابع شرایط خاص مقرر در آن بند می‌باشد، به عبارت دیگر موضوع این بند ساختار تشکیلاتی و اداری دانشگاه می‌باشد که سازمان توسعه و سرمایه‌گذاری دانشگاه صنعتی شریف خارج از شمول آن بوده و به فرض آن که در چارچوب این ساختار نیز قرار گیرد، هیات امنای دانشگاه می‌بایست پیشنهاد تشکیل سازمان فوق را به وزارتخانه مربوط ارائه تا با هماهنگی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی برسد که در عمل این امر محقق نگردیده و اساسنامه سازمان یاد شده مشروط به تایید معاونت پژوهش و فناوری وزارت متبوع به تصویب هیات امنای دانشگاه رسیده است. ثالثا: به موجب ماده 1قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور و تبصره‌های ذیل آن دانشگاه‌ها (اعضای هیات علمی) صرفا مجاز به تشکیل شرکتهای دانش بنیان می‌باشند. ضمن آن که ایجاد سازمان دولتی ( همچون سازمان توسعه و سرمایه‌گذاری دانشگاه صنعتی شریف) نیازمند تجویز قانون‌گذار می‌باشد. از این رو ابطال دستور یازدهم جلسه مورخ 1391/12/27 هیات امنای دانشگاه صنعتی شریف در خصوص ایجاد سازمان توسعه و سرمایه‌گذاری دانشگاه ( به صورت فوق العاده و خارج از نوبت) مورد تقاضا می‌باشد. موجب امتنان است از نتیجه تصمیم متخذه این سازمان را مطلع نمایند." متن مقرره مورد اعتراض به قرار زیر است: " دستور یازدهم- ایجاد سازمان توسعه سرمایه‌گذاری دانشگاه صنعتی شریف مصوبه: به استناد بند «ب» ماده «20« قانون برنامه پنجم توسعه با ایجاد سازمان توسعه و سرمایه‌گذاری دانشگاه صنعتی شریف در راستای ساماندهی امور نظیر موقوفات دانشگاه جهت پشتیبانی مالی تحقق اهداف علمی و پژوهشی دانشگاه با رعایت ضوابط و مقررات مربوطه موافقت به عمل آمده و اساسنامه سازمان مذکور مشروط به تایید معاونت پژوهش و فناوری وزارت متبوع به تصویب رسید." در پاسخ به شکایت مذکور، معاون اداری و مالی دانشگاه صنعتی شریف به موجب لایحه شماره 793/1001-1398/7/14 توضیح داده است که: 1 - مشابه دعوای مطروحه به همین اشخاص تحت کلاسه 9703623 رسیدگی قضایی و حکم بر رد شکایت شاکی صادر شده است، هر چند که مشمول امر محکوم بهاء نمی‌شود ولی به عنوان قرینه و اماره بر صحیح و قانونی بودن مصوبه موضوع رسیدگی می‌باشد. البته به غیر از حکم مذکور صراحت مواد حاکم بر موضوع مفید این مطالب است و ادعای شاکی غیرموجه می‌باشد. 2 - بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه کشور صراحتا مقرر داشته دانشگاه‌ها می‌توانند بدون الزام به رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی و غیره فقط در چهارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی مصوبه هیات امناء ضمن تایید وزارت علوم عمل نماید، بنابراین در چنین وضعیتی دستور موضوع رسیدگی نه تنها مغایر قانون نمی‌باشد بلکه در راستای حدود اختیارات حاصله بوده است و استدلال سازمان بازرسی هرگز نافی آن نمی‌باشد. 3 - مطابق ماده 10 قانون اهداف و وظایف وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی دارای شخصیت حقوقی مستقل می‌باشد و این ماده به روشنی بیان می‌کند که سیاست قانون‌گذار بر اعطای اختیار به دانشگاه‌ها جهت حسن اداره امور خود برابر مصوبات هیات امنا بوده است. 4 - با توجه به قانون تشکیل وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب مجلس شورای اسلامی اختیار تشکیل موسسات با شورای گسترش آموزش عالی است به موجب قانون مذکور و بند ب ماده 20 قانون برنامه پنجساله پنجم اختیارات هیات امنا افزایش یافته است با توجه به فعالیت دانشگاه در زمینه جذب منابع، سهام شرکتهای دانش بنیان و موقوفات ایجاد ساختاری مناسب کاملا ضروری است. دانشگاه سازمان مذکور را تاکنون تشکیل نداده بلکه پس از اخذ این مصوبه طرح لازم تهیه و برای تصویب ایجاد احد مذکور به شورای گسترش آموزش عالی ارسال می‌شود. در انتهای مصوبه نیز اشاره شده که اساسنامه این موسسه باید تنظیم و به تایید معاونت ذیربط دروزارت علوم، تحقیقات و فناوری برسد. بدیهی است تصویب تشکیلات به موجب ماده یک قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور از اختیارات هیات امناء است. 5 - مطابق ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور دانشگاه‌ها به‌طور کلی معاف از رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی شده‌اند و حتی تصویب اساسنامه و تشکیل شرکت نیز جزء همین مقررات است و به خصوص اینکه طبق روح حاکم بر ماده مذکور اعطای اختیار به هیات امنا بوده است، بنابراین از آنجا که دانشگاه‌ها می‌توانند به استناد این اختیار خود را از قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی و از قوانین سختگیرانه‌ای مانند قانون محاسبات عمومی معاف باشد به طریق اولی می‌تواند از شمول بسیاری از قوانین محدود‌کننده حاکم بر دستگاه‌های دولتی خارج سازد. 6 - قطع نظر از مراتب و مستندات معروضه ابطال مصوبات و اساسنامه‌ها امری استثنایی است و باید با نگاه مضیق به آن نگریست بنابراین در مواقع تردید در قبال ابطال بودن یا نبودن یک مصوبه مطابق اصول حقوقی اصل بر بقاء و استصحاب اعتبار مصوبه و غیر قابل ابطال بودن آن است. لذا ضمن رد شکایت شاکی رای مقتضی بر ابقاء مصوبه هیات امنا دانشگاه صنعتی شریف مورد استدعاست." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/9/12 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی با عنایت به اینکه مصوبه مورد اعتراض، سازمان توسعه و سرمایه‌گذاری دانشگاه صنعتی شریف را ایجاد و اساسنامه آن را نیز تصویب کرده است و ایجاد چنین سازمانی و تصویب اساسنامه آن خارج از صلاحیت هیات امنا بوده زیرا در هیچ یک از قوانین مربوطه از جمله قانون تشکیل هیات امناء، بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران و ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور چنین اختیاری به هیات امناء اعطاء نشده است و تصویب اساسنامه سازمانهای دولتی به موجب ذیل اصل 85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران می‌بایست با تصویب مجلس شورای اسلامی یا با اجازه مجلس توسط دولت صورت پذیرد لذا مصوبه مورد شکایت، خارج از صلاحیت و مخالف قانون اساسی وضع شده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود./ محمدکاظم بهرامی رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری