رای شماره 968 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعلام تعارض در آرای صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری با موضوع رسیدگی به تصمیمات هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی بر اساس حکم مقرر در ماده 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 در صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری است.

شماره 0003487 - 22/6/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905810968 مورخ 1401/6/1 با موضوع: «رسیدگی به تصمیمات هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی بر اساس حکم مقرر در ماده10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 در صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری است.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدلله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه : 1401/6/1 شماره دادنامه: 968 شماره پرونده: 0003487 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام‌کننده تعارض: خانم زهرا بیدار موضوع تعارض : اعلام تعارض در آرای صادر شده از سوی شعب دیوان عدالت اداری گردشکار : در رابطه با موضوع صلاحیت یا عدم صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری در رسیدگی به اعتراض اشخاص نسبت به تصمیمات هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی، شعب مذکور آرای متفاوتی صادر کرده‌اند. گردش کار پرونده‌ها و مشروح آراء به قرار زیر است: الف: شعبه اول بدوی دیوان عدالت اداری در خصوص دادخواست آقایان حسن عبداللهی و علی رضائیان به خواسته اعتراض به تصمیم هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی مبنی بر ابطال انتخابات چهارمین دوره شورای اسلامی شهر علامرودشت به موجب دادنامه‌های شماره 9309970900101824 1393/8/3 و 9309970900101627 1393/7/14 به شرح زیر رای صادر کرده است: نظر به اینکه حسب مفاد لایحه دفاعیه طرف شکایت اعضاء هیات نظارت به انتخابات شوراها اعم از مرکزی و شهرستان‌ها از نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌باشند و آن‌ها نیز زیر مجموعه مجلس محسوب می‌شود لذا مشتکی عنه موصوف موضوعا از مصادیق مذکور در ماده10 از قانون دیوان مصوب 1392 خارج بوده علیهذا شکایت مطروحه قابلیت استماع در دیوان نداشته و قرار عدم استماع شکایت صادر می‌شود. قرار صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان است. رای شماره 9309970900101824 1393/8/3 به علت عدم اعتراض، قطعیت یافته است و رای شماره 9309970900101627 1393/7/14، به موجب دادنامه شماره 9509970955201989 1395/4/6 صادر شده از سوی شعبه 2 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است. ب: شعبه 8 بدوی دیوان عدالت اداری در خصوص دادخواست آقای حسین پشتوان به خواسته اعتراض به تصمیم هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی، به موجب دادنامه 9809970904300955 1398/7/17 به شرح زیر رای صادر کرده است: 1 حسب ماده73 از قانون اصلاح قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شوراهای مزبور مصوب 65 هیات نظارت دارای شخصیت حقوقی مستقل از وزارت کشور و دستگاه‌های تابع آن است و دعوا متوجه بخشداری نمی‌باشد. 2 حسب تبصره 3 ماده 53 و ماده64 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شورای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران با اصلاحات بعدی نظر هیات نظارت در خصوص صلاحیت داوطلبین قطعی و لازم‌الاجراء و قابل نظارت‌پذیری قضایی نمی‌باشد. 3 هیات نظارت از جمله مراجع عمومی منعکس در ماده10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نمی‌باشد. بر این مبادی شکایت شاکی را هم متوجه طرف شکایت ندانسته و هم قابل طرح در دیوان عدالت اداری ندانسته و مستندا به بند (پ) ماده 53 و ماده17 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری قرار رد شکایت وی را صادر و اعلام می‌دارد. این قرار ظرف مهلت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد. رای صادر شده از سوی شعبه 8 بدوی دیوان عدالت اداری به علت عدم اعتراض قطعیت یافت. ج: شعبه 45 بدوی دیوان عدالت اداری در خصوص خواسته آقایان احمد شریفی و اسماعیل شنه‌شناسان مبنی بر اعتراض به تصمیم هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی در رابطه با ابطال یکی از صندوق‌های رای‌گیری، به موجب دادنامه 9909970904200716 1399/5/29 به شرح زیر رای صادر کرده است: نخست به موجب ماده 58 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/3/1 و اصلاحات بعدی آن «تایید صحت انتخابات شوراهای روستا و بخش با هیات نظارت بخش و اعلام آن توسط بخشدار انجام می‌گیرد. در این خصوص چنانچه کسی شکایت داشته باشد ظرف مدت دو روز پس از اعلام نتیجه انتخابات به هیات نظارت شهرستان ارسال و هیات مذکور ظرف مدت 15 روز نظر نهایی خود را اعلام خواهد نمود.» در ماده60 این قانون نیز مقرر شده است که «توقف یا ابطال انتخابات یک یا چند شعبه اخذ رای در روستاها به پیشنهاد هیات نظارت شهرستان و تایید هیات نظارت استان خواهد بود.» در تبصره ماده61 نیز تصریح شده که «ابطال آراء باید مستند به قانون و همراه با اسناد و مدارک معتبر باشد. در غیر این صورت ابطال آراء جرم تلقی شده و مرتکب یا مرتکبین و نیز کسانی که گزارش یا شهادت کذب داده باشند طبق قانون مجازات می‌شوند.» دوم مطابق اسناد و مدارک موجود در پرونده هیات نظارت بر انتخابات استان هرمزگان، نسبت به ابطال یکی از صندوق‌های رای در روستای گچین اقدام نموده اما از ارائه دلیل و مستندات مربوط خودداری نموده است. با عنایت به این موضوع که اتخاذ چنین تصمیماتی منجر به ورود خسارت به اشخاص می‌گردد و ممکن است دارای آثار سوء اجتماعی و سیاسی نیز باشد، لذا قانون‌گذار مقامات اداری صالح را مکلف به ارائه دلایل تصمیمات خود نموده است. بنابراین با توجه به اینکه هیات نظارت استان و شهرستان از ارائه دلیل و مدرک تصمیم خود اجتناب نموده و دلیل و مدرکی جهت اثبات صحت اقدام صورت گرفته موجود نیست، مستند به مواد 10 و 11 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، ضمن نقض تصمیم صادره، حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌شود. با عنایت به اینکه هیات‌های مزبور در بازه زمانی خاصی و به منظور نظارت بر امر انتخابات تشکیل شده و پس از انجام وظایف خود منحل شده‌اند، لذا امکان اعمال ماده63 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در این خصوص وجود ندارد و فرمانداری و بخشداری متبوع، مکلفند در مقام اجرای این حکم اقدامات لازم را انجام دهند و مسئولیت پیگیری موضوع و آثار ناشی از آن بر عهده آن‌ها است. حسب مدلول تبصره ماده11 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری، پس از صدور این حکم و قطعیت آن، طرف شکایت علاوه بر اجرای حکم، مکلف به رعایت مفاد آن در تصمیمات و اقدامات بعدی خود در موارد مشابه است. این رای بر اساس صلاحیت موجود در ماده10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری اصدار یافته و بر اساس ماده65 قانون مذکور، ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ، به درخواست یکی از طرفین یا وکیل یا قائم مقام و یا نماینده قانونی آن‌ها، قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری است. رای مذکور به علت عدم اعتراض قطعیت یافت. د: شعبه 45 بدوی دیوان عدالت اداری در خصوص خواسته آقای محسن صفری مبنی بر اعتراض، به تصمیم هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی، به موجب دادنامه 9709970904202234 1397/8/19 به شرح زیر رای صادر کرده است: در خصوص دادخواست تقدیمی آقای محسن صفری فرزند رجبعلی با وکالت آقای محمود احمدی تجویدی وکیل پایه یک دادگستری به طرفیت هیات نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی استان همدان به خواسته اعتراض به تصمیم هیات طرف شکایت به شرح فوق‌الذکر، با بررسی، تدقیق و مداقه جمیع اوراق و محتویات پرونده، مفاد دادخواست تقدیمی، مفاد و محتوای تصمیم معترض به که صرفا تایید صحت انتخابات و اعلام آن به فرمانداری شهرستان کبودر آهنگ می‌باشد اگر چه هیات طرف شکایت به رغم ابلاغ و انتظار کافی و مضی مهلت قانونی پاسخی نداده، دفاعی به عمل نیاورده و عذر موجهی نیز اعلام ننموده است لکن در پرونده امر نیز هیچ‌گونه دلیل، مدرک یا مستندی دال بر اعلام ابطال انتخابات از ناحیه مراجع ذی صلاح قانونی ملاحظه نگردید و شاکی نیز دلیل، مدرک یا مستند متقنی که دلالت بر صحن ادعا و اعتراض وی و نیز استحقاقش و یا تخلف طرف شکایت از قوانین و مقررات نماید ارائه ننموده و شعبه دیوان نیز در بررسی‌های به عمل آمده تخلف از قوانین و مقررات از ناحیه طرف شکایت را احراز ننمود علیهذا نظر به مراتب معنونه و به مستفاد از قاعده فقهی «البینه علی المدعی» شکایت، ادعا و اعتراض شاکی را وارد و محرز ندانسته به استناد اصل 173 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مواد 1، 10 و مفهوم مخالف ماده17 و مواد 58، 60 و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، حکم به رد شکایت صادر و اعلام می‌نماید. ثانیا در خصوص دادخواست آقای موسی عابدی به طرفیت هیات نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی استان همدان و آقای محسن صفری به خواست ورود ثالث به پرونده کلاسه 962594 شعبه 45 دیوان عدالت اداری با بررسی، دقت نظر و تامل در اوراق و محتویات پرونده، مفاد دادخواست تقدیمی، با توجه به اینکه شاکی مستقلا برای خود حقی قائل است مبنی بر اینکه همه مراحل به صورت قانونی انجام گردیده و متعاقب اعتراض شاکی اصلی و باز شماری صندوق‌ها تنظیم صورت جلسات مربوط هیات نظارت استان همدان صحت انتخابات را تایید نموده و مراتب را به فرمانداری اعلام نموده است و التفات به اینکه طرف‌های شکایت ورود ثالث نیز دلیل، مدرک یا مستند متقنی ارائه ننموده و دفاعی نیز که موجبات تزلزل ادعای شاکی ورود ثالث را فراهم آورد مبین عدم استحقاق و ذی حق بودن وی باشد به عمل نیاورده‌اند علیهذا نظر به مراتب معنونه، شکایت وارد ثالث را مقرون به صحت و محرز دانسته به استناد اصل 173 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مواد 1، 10، 17، 58، 60 و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌نماید. رای صادره ظرف بیست روز برای اشخاص مقیم ایران و دو ماه برای اشخاص مقیم خارج از کشور از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر در شعب تجدید نظر دیوان عدالت اداری می‌باشد. رای مذکور به موجب دادنامه شماره 9809970955903861 1398/12/28 صادر شده از سوی شعبه 26 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/6/1 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف تعارض در آراء محرز است. ب با توجه به اینکه براساس طرح الحاق یک تبصره به ماده63 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1400/10/22 مجلس شورای اسلامی مقرر شده بود که آراء و تصمیمات هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی منحصرا از حیث نقض قوانین و مقررات قابل شکایت در دیوان عدالت اداری است و اتّخاذ تصمیم نهایی در این خصوص برعهده هیات مرکزی نظارت بوده و نظر این هیات قطعی و غیرقابل شکایت در دیوان عدالت اداری خواهد بود و پس از تصویب این مصوبه قائم‌مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 102/29325 مورخ 1400/11/2 که در مقام اعلام نظر شورای نگهبان درخصوص مصوبه مذکور صادر شده اعلام کرده است که: «قطعی و نهایی دانستن نظر هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراها و در نتیجه غیرقابل شکایت بودن این نظر در دیوان عدالت اداری مغایر اصول 34 و 173 قانون اساسی شناخته شد» و پس از اصرار مجلس شورای اسلامی بر این مصوبه، موضوع در جلسه مورخ 1401/3/4 مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز مطرح شده و نظر شورای نگهبان مورد تایید اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام قرار گرفته است، بنابراین رسیدگی به تصمیمات هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی براساس حکم مقرر در ماده10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 در صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری است و آرای شماره 9909970904200716 مورخ 1399/5/29 (صادره از شعبه 45 بدوی دیوان عدالت اداری) و شماره 9809970955903861 مورخ 1398/12/28 (صادره از شعبه 26 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری) در حد پذیرش صلاحیت شعب دیوان برای رسیدگی به اعتراضات مطروحه نسبت به آرای هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای به استناد بند 2 ماده12 و ماده89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان و سایر مراجع اداری در موارد مشابه لازم‌الاتباع است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری