رای شماره 1509076 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال نامه شماره 10417/ص د م/97 مورخ 1397/9/13 و نامه شماره 32459/98/53011 مورخ 1398/4/16 مدیرکل اشتغال و کارآفرینی بنیادشهید و امور ایثارگران

شماره09903133 - 1403/7/10 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140331390001509076 مورخ 1403/6/27 با موضوع: «الف. نامه شماره 10417/ص د م/97 مورخ 1397/9/13 مدیر کل اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید و امور ایثارگران در خصوص اعمال ضرایب بر نمرات مشمولین سهمیه 25 درصد موضوع ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در ششمین امتحان مشترک فراگیر دستگاه‌های اجرایی کشور از تاریخ تصویب ابطال شد. ب. نامه شماره 49504 / 98 /53011 مورخ 1398/4/16 مدیر کل اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید و امور ایثارگران که متضمن درخواست ارائه توضیحاتی در خصوص اقدامات به عمل آمده بوده و متضمن وضع حکم الزام‌آوری نیست، قابل طرح در هیات عمومی دیوان عدالت اداری تشخیص داده نشد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1403/6/27 شماره دادنامه: 140331390001509076 شماره پرونده: 9903133 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: خانم لیلا زمانیان فر با وکالت آقای محمد حیدر طرف شکایت: سازمان اداری و استخدامی کشور بنیاد شهید و امور ایثارگران موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه شماره 10417/ص د م/97 مورخ 1397/9/13 و نامه شماره 32459 / 98 /53011 مورخ 1398/4/16 مدیرکل اشتغال و کارآفرینی بنیادشهید و امور ایثارگران گردش کار: آقای محمد حیدر به وکالت از خانم لیلا زمانیان فر به موجب دادخواستی ابطال نامه شماره 10417/ص د م/97 مورخ 1397/9/13 و نامه شماره 32459 / 98 /53011 مورخ 1398/4/16 مدیرکل اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید و امور ایثارگران خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: "به استحضار می‌رساند موکل اینجانب که از خانواده معزز و گرامی شهدا (با نسبت خواهر شهید) می‌باشند، اقدام به ثبت نام و شرکت در ششمین امتحان مشترک فراگیر دستگاه‌های اجرایی کشور نموده، و ضمن فرآیند ثبت نام بر اساس مندرجات دفترچه منتشر شده توسط برگزار‌کننده آزمون (جهاد دانشگاهی)، سهمیه خود را سهمیه 25 درصد ایثارگران خواهر یا برادر شهید اظهار نموده، و با توجه به مدرک تحصیلی خود (کارشناسی ارشد حسابداری، دانشجوی دکترا) شغل محل بانک ملی ایران، بانکدار کد 1 را انتخاب می‌نمایند. پس از اعلام نتایج و در ذیل کارنامه، نهادهای برگزار‌کننده آزمون، جهاد دانشگاهی و سازمان اداری و استخدامی کشور، وضعیت داوطلب را به شرح: «داوطلب گرامی، نمره مکتسبه شما از حداقل نمره معرفی شده در سهمیه 25 درصد ایثارگران کمتر می‌باشد» اعلام داشته، و از پذیرش ایشان برای شغل و محل انتخابی در سهمیه خودداری نموده، و نمره ایشان را با احتساب سهمیه آزاد در نظر می‌گیرند. با این حال، موکلم در این حالت نیز حداقل نمره قبولی را کسب کرده، جهت ادامه مراحل استخدام و بررسی مدارک به بانک ملی معرفی می‌گردند اما در نهایت منجر به پذیرش ایشان در شغل محل انتخابی نمی‌گردد. پس از تحقیقات، مقایسه کارنامه سایر داوطلبان و مکاتبه در فضای مجازی با مجری آزمون، مشخص می‌گردد که بنیاد شهید و امور ایثارگران، بر خلاف صراحت ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، اقدام به وضع ضرایب با توجه به نسبت خانوادگی داوطلب با عضو گرانقدر شهید یا ایثارگر خانواده نموده است. شایان ذکر است که این ضرایب، در هیچ یک از بند‌های مربوطه در دفترچه راهنمای ثبت نام درج نگردیده، و هیچ مبنای قانونی نیز برای آن وجود نداشته، و تنها در یک مصاحبه در فضای مجازی از جانب مدیر اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید و امور ایثارگران به صورت غیر رسمی اعلام گردیده است. همچنین توجه آن مقام را به نامه ی شماره 54734 98540 مورخ 1398/4/19 صادره از معاونت حقوقی و امور مجلس بنیاد شهید و امور ایثارگران جلب می‌نمایم که طی آن مقام صادر‌کننده، در پاسخ به نامه شماره 49504 98 53011 مورخ 1398/4/16 ، صراحتا به مغایرت بخشنامه‌ای که متضمن ضرایب موضوع این مقال است با قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران پرداخته، و عدم اعمال این ضرایب را تا تعیین تکلیف این موضوع از طریق اصلاح قانون به مدیرکل اداره کل اشتغال و کارآفرینی آن بنیاد ابلاغ نموده‌اند. شایان ذکر است ضرایب اعمال شده به این نحو، عملا ردیف‌های 5 تا 8 اعلامی از سوی بنیاد را از رقابت خارج نموده، و احتمال پذیرش آنان در آزمون را علی رغم توانایی علمی به شدت کاهش، و چه بسا منتفی می‌سازد. در نهایت، و با توجه به موارد فوق، و ذکر مجدد این نکته که ضرایب اعمال شده در سهیمه 25 درصد ایثارگران ششمین امتحان مشترک فراگیر دستگاه‌های اجرایی کشور، حتی به اذعان واضع آن، مخالف قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است، از آن مقام صدور حکم مبنی بر ابطال تصمیم بنیاد شهید و امور ایثارگران مبنی بر اعمال ضرایب در سهمیه، الزام نهادهای برگزار‌کننده آزمون به اصلاح کارنامه داوطلبان مشمول سهمیه 25 درصد ایثارگران بدون اعمال ضرایب غیر قانونی، و الزام بانک ملی به استخدام موکلم بر اساس نتایج جدید آزمون مورد استدعاست. همچنین با عنایت به این موضوع که هم اکنون روند استخدام داوطلبان آغاز گردیده است، و به جهت جلوگیری از به وجود آمدن حق مکتسب غیر قانونی برای ایشان، بدوا صدور دستور موقت مبنی بر توقف روند استخدام پذیرفته شدگان سهمیه 25 درصد ایثارگران حداقل در محل و شغل انتخابی موکلم (بانک ملی) از آن مقام درخواست می‌گردد." در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای وکیل شاکی ارسال شد وی به موجب لایحه‌ای که به شماره 3301297 مورخ 1402/7/23 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده توضیح داده است که: "1 تصمیم مورد اعتراض، با موضوع اعمال اولویت و ضرایب امتیازی برای گروه‌های ایثارگری مشمول ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در سهمیه حداقل 25% در آزمون‌های استخدامی به شماره 49504 98 53011 مورخ 1398/4/16 صادره از جانب مدیر کل اداره کل اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید و امور ایثارگران، و مفاد آن اعمال ضرایب بر نمرات شرکت‌کنندگان در ششمین امتحان مشترک فراگیر دستگاه‌های اجرایی کشور می‌باشد که طی آن بنیاد شهید و امور ایثارگران، بر خلاف صراحت ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، اقدام به وضع ضرایب با توجه به نسبت خانوادگی داوطلب با عضو گرانقدر شهید یا ایثارگر خانواده نموده، و مستند آن نامه ی شماره 54734 98540 مورخ 1398/4/19 صادره از معاونت حقوقی و امور مجلس بنیاد شهید و امور ایثارگران که طی آن مقام صادر‌کننده، در پاسخ به نامه شماره 49504 9853011 مورخ 1398/4/16 ، صراحتا به مغایرت بخشنامه‌ای که متضمن ضرایب موضوع این مقال است با قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران پرداخته، و عدم اعمال این ضرایب را تا تعیین تکلیف این موضوع از طریق اصلاح قانون به مدیرکل اداره کل اشتغال و کارآفرینی آن بنیاد ابلاغ نموده‌اند، اما به هر ترتیب این ضرایب در نمرات شرکت‌کنندگان آن آزمون که مشمول قانون فوق الذکر می‌باشند، اعمال شده است. 2 نظر به مغایرت مصوبه فوق با متن صریح قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، ابطال بخشنامه متضمن ضرایب غیرقانونی اعمال شده بر نمرات شرکت‌کنندگان مشمول قانون فوق مورد استدعاست." متن مقرره‌های مورد شکایت به شرح زیر است: الف نامه شماره 10417/ص د م/ 97 مورخ 1397/9/13 مدیرکل اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید و امور ایثارگران "جناب آقای آشنا رئیس محترم مرکز آزمون جهاد دانشگاهی با سلام پیرو مذاکره حضوری با همکاران آن مرکز و توافق با سازمان اداری و استخدامی کشور در خصوص تعیین اولویت افراد مشمول سهمیه استخدامی حداقل 25 % در راستای اجرای ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مستدعی است دستور فرمایید ضرایب موثر در ششمین آزمون استخدامی فراگیر سال جاری را به شرح جدول ذیل اعمال و اقدام نمایند. 1 نوع ایثارگری میزان ضریب تاثیرگذار در نمره آزمون جانباز، آزاده و فرزند شهید: 5/4 فرزند جانباز 70% و بالاتر: 3 فرزندان جانباز 69 50 درصد و فرزندان آزادگان دارای 5 سال اسارت و بالاتر (در صورت نداشتن درصد): 2 فرزندان جانباز 49 25 درصد و فرزندان آزادگان یک سال تا کمتر از 5 سال اسارت (در صورت نداشتن درصد): 6/1 والدین شهید همسر شهید همسر جانباز 25 % و بالاتر همسر آزاده یک سال اسارت و بالاتر خواهر و برادر شهید: 2/1 تذکرات مهم: 1 ضرایب فرزندان آزادگان اشاره شده (دارای 5 سال اسارت و بیشتر و زیر 5 سال اسارت) صرفا شامل آن دسته از فرزندان آزادگان فاقد درصد جانبازی می‌شود. ضرایب فرزندان آزادگان دارای درصد جانبازی طبق روال قبل و بر اساس درصد اعمال می‌شود. 2 ایثارگران مشمول سهمیه استخدامی 5% حسب امتیاز و نمرات فصلی خود انتخاب و جذب می‌شوند و برای بنیاد مرکز امکان تایید ایثارگری این عزیزان وجود ندارد لذا مشمولین سهمیه استخدامی 5 % پس از اخذ نمره قبولی در زمان ارائه مدارک به دستگاه ذی ربط از بنیاد استان، شهر و یا منطقه خود گواهی لازم را ارائه خواهندکرد. 3 بنیاد شهید و امور ایثارگران متولی رسیدگی به امورات رزمندگان نبوده و این افراد می‌بایست به یگان‌های مربوطه مراجعه نمایند. مدیرکل اشتغال و کارآفرینی ب نامه شماره 32459 / 98 /53011 مورخ 1398/4/16 مدیرکل اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید و امور ایثارگران جناب آقای مهدی ایزدی قهفرخی معاون محترم حقوقی و امور مجلس با سلام و احترام پیرو نامه شماره 32459 / 98 /53011 مورخ 1398/4/2 در خصوص لغو امتیازات اعمال شده برای گروه‌های ایثارگری مختلف در سهمیه حداقل 25 % (تصویر پیوست) و با توجه به آزمون‌های استخدامی دستگاه‌ها در ماه‌های آینده و نیز آزمون سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها که ثبت نام آن در حال انجام است و ضرورت ارائه طریق به سازمان سنجش آموزش کشور و نیز مرکز آزمون جهاد دانشگاهی در رابطه با نحوه بهره مندی هریک از گروه‌های ایثارگری از اولویت‌های قانونی در فرآیند آزمون‌های استخدامی دستگاه‌ها، خواهشمند است دستور فرمائید با قید فوریت از نتیجه اقدامات به عمل آمده این اداره کل را مطلع فرمایند. مدیرکل اشتغال و کارآفرینی" در پاسخ به شکایت مذکور، معاون حقوقی، مجلس و استان‌های سازمان اداری و استخدامی به موجب لایحه شماره 9258 مورخ 1400/2/28 توضیح داده است که: "به استحضار می‌رساند: به منظور اولویت‌بندی در جذب ایثارگران مشمول سهمیه 25 درصد براساس نوع ایثارگری آن‌ها ضرایبی توسط بنیاد شهید و امور ایثارگران مشخص و جهت اعمال در نمرات مکتسبه داوطلبان آزمون‌های استخدامی به جهاد دانشگاهی اعلام گردیده و براساس آن دستگاه مذکور در اعلام نتایج امتحانات مشترک دستگاه‌های اجرایی کشور ضرایب موردنظر را مدنظر قرار داده است و پس از برگزاری جلسه با نمایندگان دیوان عدالت اداری، بنیاد شهید و امور ایثارگران و این سازمان مقرر گردیده موضوع اعمال ضرایب ایثارگران لغو گردد و بر همین اساس نیز بعد از اجرای ششمین امتحان مشترک دستگاه‌های اجرایی کشور در تاریخ 1397/12/17 این موضوع از آزمون‌های استخدامی حذف و ایثارگران مشمول سهمیه یاد شده صرفا براساس نمرات مکتسبه با یکدیگر رقابت نمودند." مدیرکل امور حقوقی و معاضدت قضایی بنیاد شهید و امور ایثارگران نیز به موجب لایحه شماره 585760 / 01 / 5407 مورخ 1401/11/16 توضیح داده است که: "حسب صراحت ماده واحده قانون اصلاح تبصره (2) قانون استخدام جانبازان، اسرا و افراد خانواده‌های شهدا، جانبازان از کارافتاده، اسرا مصوب 1376/9/3 مجلس شورای اسلامی که مقرر نموده «تبصره (2) قانون استخدام جانبازان، اسرا و افراد خانواده‌های شهدا ... مصوب 1367 به شرح ذیل اصلاح می‌گردد: تبصره2 منظور از خانواده شهدا، جانبازان از کار افتاده و مفقودالاثرهای انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی از لحاظ این قانون فرزند، همسر، پدر، مادر، برادر و خواهران آنان می‌باشند که به ترتیب از مزایای این قانون استفاده خواهند کرد. فرزندان شاهد و مفقودین و از کارافتاده کلی در استفاده از تسهیلات فوق نسبت به سایر ایثارگران موضوع این قانون اولویت دارند.» بنابراین با توجه به نص صریح قانون فرزندان شاهد و مفقودین در استخدام و استفاده از تسهیلات این قانون نسبت به سایر افراد دارای اولویت می‌باشند. به استناد ماده (21) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران «کلیه دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون مکلفند حداقل بیست و پنج درصد (25%) از نیازهای استخدامی و تامین نیروهای مورد نیاز خود را که وفق ضوابط و مجوز‌های مربوط و جایگزینی نیروهای خروجی خود اخذ می‌نمایند به خانواده‌های شاهد، جانبازان و آزادگان، همسر و فرزندان شهدا و جانبازان بیست و پنج درصد (25%) و بالاتر، فرزندان و همسران آزادگان یک سال و بالای یک سال اسارت، اسرا و خواهر و برادر شاهد اختصاص دهند و پنج درصد (5%) سهمیه استخدامی را نیز به رزمندگان با سابقه حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه‌ها و همسر و فرزندان آنان و فرزندان جانبازان زیر بیست و پنج درصد (25%) و آزادگان کمتر از یک سال اختصاص دهند.» بنابراین مشمولین این ماده اولا: براساس ترتیب ذکر شده در ماده برای استفاده از سهمیه استخدامی در اولویت می‌باشند (به عنوان مثال بدون هیچ شک و شبهه‌ای شخص جانباز نسبت به فرزندان جانباز برای استخدام در اولویت می‌باشد) و ثانیا به صراحت در ماده فوق (25) درصد از سهمیه استخدامی برای یک گروه و تنها (5) درصد از سهمیه برای گروه دیگر در نظر گرفته شده است که این موضوع نیز قرینه‌ای برای تعیین اولویت و افزایش ضریب برای یک گروه از مشمولین قانون می‌باشد. درخصوص مکاتبه صورت گرفته از طرف معاون حقوقی و امور مجلس این نهاد با اداره کل اشتغال و کارآفرینی طی نامه شماره 54737 / 98 / 540 مورخ 1398/4/19 که مورد استناد شاکیه و وکیل وی قرار گرفته نیز اعلام می‌دارد که اولا: اظهارنظر مذکور صرفا یک مکاتبه اداری و درون تشکیلاتی بوده و برداشت شخصی کارشناس مربوطه نسبت به متن قانون می‌باشد و ثانیا: این مکاتبه با قوانین مورد اشاره در لایحه مغایرت داشته و با وجود نصوح صریح قانونی در ارتباط با موضوع مطرح شده مورد استناد شاکی وجاهت قانونی ندارد. حسب صراحت تبصره (1) الحاقی به بند (و) ماده 44 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه مصوب 1390/11/18 مجلس شورای اسلامی همچنین بند (ج) ماده 87 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه، بنیاد شهید و امور ایثارگران صرفا موظف به معرفی افراد واجد شرایط براساس اولویت‌های قانونی بوده و مراحل بعدی جهت پذیرش و استخدادم برعهده دستگاه‌های اجرایی و براساس ضوابط و تکالیف قانونی بوده و ارتباطی با بنیاد شهید و امور ایثارگران ندارد." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1403/6/27 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف. اولا ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران دستگاه‌های موضوع ماده 2 قانون مزبور را مکلّف نموده است که حداقل 25% از نیازهای استخدامی و تامین نیروهای مورد نیاز خود را به خانواده‌های شاهد، جانبازان و آزادگان، همسر و فرزندان شهدا و جانبازان 25% و بالاتر، فرزندان و همسران آزادگان یک سال و بالای یک سال اسارت، اسرا و خواهر و برادر شاهد اختصاص دهند و در ماده مذکور که گروه‌هایی از ایثارگران در آن ذکر شده‌اند، هیچ رجحان و برتری و یا اولویتی برای گروه‌های مزبور نسبت به هم در جهت استفاده از سهمیه موضوع ماده فوق پیش‌بینی نشده است. ثانیا مدیرکل اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید اختیاری جهت اعمال ضرایب متفاوت بر نتایج آزمون گروه‌های مختلف ایثارگران که در ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران ذکر شده‌اند، ندارد. با عنایت به مراتب فوق، نامه شماره 10417/ص د م/97 مورخ 1397/9/13 مدیرکل اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید و امور ایثارگران درخصوص اعمال ضرایب بر نمرات مشمولین سهمیه 25 درصد موضوع ماده 21 قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در ششمین امتحان مشترک فراگیر دستگاه‌های اجرایی کشور، خارج از حدود اختیار و خلاف قانون بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. ب. با توجه به این که نامه شماره 49504 / 98 /53011 مورخ 1398/4/16 مدیرکل اشتغال و کارآفرینی بنیاد شهید و امور ایثارگران متضمن درخواست ارائه توضیحاتی در خصوص اقدامات به عمل آمده بوده و متضمن وضع حکم الزام‌آوری نیست، بنابراین نامه مذکور از مصادیق مقررات موضوع بند 1 ماده 12 قانون دیوان عدالت اداری محسوب نمی‌شود و موجبی برای اتّخاذ تصمیم در خصوص آن وجود ندارد. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری احمدرضا عابدی