رای شماره 309814 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 4 مصوبه شماره 120/2086913 مورخ 1400/7/25 و بند 2 مصوبه شماره 120/2088702 مورخ 1400/8/6 کارگروه گندم، آرد و نان شهرستان مشهد درخصوص اتخاذ تصمیم در مورد پروانه کسب و رسیدگی به تخلفات نانوایی‌های این شهرستان و ابطال بندهای 1 و 3 مصوبه شماره 120/2094213 مورخ 1400/8/25 کارگروه گندم، آرد و نان استان خراسان رضوی درخصوص نحوه پذیرش و صدور مجوز تاسیس نانوایی‌های آزادپز و ممنوعیت تغییر نانوایی از یارانه‌ای و نیمه یارانه‌ای به آزادپز

شماره 0002327 – 3/3/1402 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور مدیر عامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140231390000309814 مورخ 12/2/1402 با موضوع:«بند 4 مصوبه شماره 2086913 /120 مورخ 25/7/1400 و بند 2 مصوبه شماره 2088702 /120 مورخ 6/8/1400 کارگروه گندم، آرد و نان شهرستان مشهد که متضمن اتخاذ تصمیماتی در خصوص پروانه کسب و رسیدگی به تخلفات نانوایی‌های این شهرستان است ابطال شد. بندهای 1 و 3 مصوبه شماره 2094213 /120 مورخ 25/8/1400 کارگروه گندم، آرد و نان استان خراسان رضوی که بر اساس آن‌ها پذیرش و صدور مجوز تاسیس نانوایی‌های آزادپز به تعیین شیوه تامین آرد و نرخ نان و انجام استعلام لازم توسط غله استان، استانداری و سازمان صنعت، معدن و تجارت استان منوط شده و همچنین هرگونه تغییر نانوایی از یارانه‌ای و نیمه یارانه‌ای به آزادپز ممنوع اعلام گردیده است ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیر کل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 12/2/1402 - شماره دادنامه: 140231390000309814 شماره پرونده: 0002327 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکیان: آقایان عباس آرمون و هادی صباغ سجادیه طرف شکایت: سازمان صنعت، معدن تجارت استان خراسان رضوی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 مصوبه شماره 120/2088702 مورخ 1400/8/6، بند 4 مصوبه شماره 120/2086913 مورخ 1400/7/25 کارگروه گندم، آرد و نان شهرستان مشهد مقدس و بندهای 1، 2 و 3 مصوبه شماره 120/2094213 مورخ 1400/8/25 کارگروه گندم، آرد و نان استان خراسان رضوی گردش کار: شاکیان به موجب دادخواستی واحد ابطال بند 2 مصوبه شماره 120/2088702 مورخ 1400/8/6، بند 4 مصوبه شماره 120/2086913 مورخ 1400/7/25 کارگروه گندم، آرد و نان شهرستان مشهد مقدس و بندهای 1، 2 و 3 مصوبه شماره 120/2094213 مورخ 1400/8/25 کارگروه گندم، آرد و نان استان خراسان رضوی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده‌اند که: "همانگونه که مستحضرید، برابر تصویب‌نامه هیات وزیران مورخ 1393/8/26 به شماره 97477/ت 51252 ه سیاست‌های ابلاغی را به کارگروه استانی به ریاست استاندار جهت اجرایی و عملیاتی شدن آن‌ها اعلام می‌دارد و به منظور مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت و تعیین قیمت‌ها از جمله هزینه‌های تبعی و قیمت تمام شده و تهیه طرح جامع مرحله‌ای اصلاح نظام یارانه گندم، آرد و نان و نظارت بر حسن اجرای مصوبات کارگروه استانی به ریاست استاندار و به منظور اجرای سیاست‌های ابلاغی در هر استان با وظایف زیر تشکیل می‌شود. در بند 6 جهت بهبود کیفیت نان و ایجاد رقابت سالم بین واحدهای نانوایی سنتی، آزادپز، فانتزی، نان صنعتی، حجیم و نیمه حجیم حداقل 20 درصد از مجموع آرد مصارف نانوایی با قیمت غیر یارانه‌ای اختصاص خواهد یافت. قیمت فروش نان این واحدها با هدف رقابت و ارتقای کیفیت از شمول قیمت‌گذاری مستثنی است. کارگروه گندم، آرد و نان استان خراسان رضوی پس از ابطال بخشنامه توسط هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 11637 مورخ 1396/11/7 نه تنها بند 6 مصوبه هیات وزیران را اجرا نکرده است بلکه بعد از گذشت حدود 5 ماه در تاریخ 1400/2/20 «رای دیوان را مطرح و نسبت به صدور پروانه و آرد آزاد (بدون تعهد سهمیه آرد) اقدام می‌نماید. این امر با توجه به ماده 13 آیین دادرسی دیوان عدالت اداری که اثر ابطال مصوبات را از زمان صدور رای هیات عمومی می‌داند» مغایر بوده و در واقع کارگروه ترک فعل نموده است. لذا با توجه به رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9809970905811438 مورخ 1398/7/16 در خصوص عدم وجاهت قانونی کارگروه گندم، آرد و نان ضمن درخواست ابطال مصوبات کارگروه فوق تقاضای رای شایسته مبنی بر عدم تشکیل کارگروه در سطح شهرستان‌ها بدون تجویز قانونی می‌باشد." متن مقرره‌های مورد شکایت به شرح زیر است: "متن بند 2 مصوبه کارگروه گندم و آرد و نان شهرستان مشهد مقدس به شماره 120/2088702 مورخ 1400/8/6 ردیف متن مصوبه یا اقدام اقدام‌کننده 2 با عنایت به مکاتبات واصله از مراجع محترم قضایی و نظارتی در خصوص رای دیوان عدالت اداری مبنی بر صدور پروانه کسب آزادپزی و پخت نان با آرد آزاد و فروش با قیمت تمام شده و مشخص نشدن محل تامین آرد نانوایی‌های جدیدالاحداث و استعلام انجام شده از شرکت مادر تخصصی بازرگانی دولتی ایران و نگرانی اعضاء کارگروه از احتمال عرضه خارج از شبکه آرد از واحدهای نانوایی یارانه و نیمه یارانه‌ای به شبکه آزادپزی مقرر گردید صدور پروانه کسب آزادپزی با طرح در کارگروه استان منوط به تبیین مسیر تامین رسمی در آرد و همچنین تبیین پخت گردد و نانوایی‌های بدون پروانه کسب با اقدامات نانوایی پلمپ گردد. اداره کل غله استان/معاونت نظارت و بازرسی سازمان صمت/اتاق اصناف مشهد/اتحادیه نانوایان مشهد. متن بند 4 مصوبه کارگروه گندم و آرد و نان شهرستان مشهد مقدس به شماره 120/2086913 مورخ 1400/7/25 ردیف متن مصوبه یا اقدام اقدام‌کننده 4 با عنایت به ممنوعیت آزادسازی خودسرانه آرد نانوایی‌های یارانه‌ای و نیمه یارانه‌ای و یا اختصاص یک شیفت کاری نانوایی به تولید نان آزاد، تخلف واحدهای مذکور از طریق اداره تعزیرات حکومتی مورد پیگیری قرار گیرد و اتحادیه نانوایان نسبت به اطلاع‌رسانی لازم در بین اعضاء اقدام نماید. اداره کل غله استان/ اداره کل تعزیرات حکومتی استان/ معاونت نظارت و بازرسی سازمان صمت/اتاق اصناف مشهد/اتحادیه نانوایان مشهد متن بندهای 1، 2، 3 مصوبه شماره 120/2094213 مورخ 1400/8/25 ردیف متن مصوبه یا اقدام اقدام‌کننده 1 به دلایل نامشخص بودن نحوه تامین آرد آزاد و نگرانی از عرضه خارج از شبکه آرد یارانه‌ای و نیمه یارانه‌ای برای واحدهای آزادپز، تا تعیین مسیر قانونی تامین آرد پذیرش و صدور مجوز، پس از تعیین شیوه تامین آرد و نرخ نان صورت پذیرد و استعلام لازم توسط اداره کل غله استان، استانداری و سازمان صمت از مراجع ذیربط صورت پذیرد. استانداری خراسان رضوی/اتحادیه نانوایان مشهد/اداره کل غله و خدمات بازرگانی استان/سازمان صمت 2 نظارت و بازرسی صمت هشت واحدی که پروانه کسب آزادپزی دریافت داشته‌اند را به‌طور مستمر بررسی و با تخلفات آن تا ابطال پروانه کسب اقدام نماید. معاونت نظارت و بازرسی سازمان صمت 3 هرگونه تغییر نانوایی از یارانه‌ای و نیمه یارانه‌ای به آزادپز از سوی واحدهای نانوایی ممنوع و با متخلفین تا ابطال پروانه کسب از سوی اتحادیه پیگیری لازم صورت پذیرد. اداره کل غله و خدمات بازرگانی استان/اتحادیه نانوایان مشهد" علی‌رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به سازمان صنعت، معدن و تجارت استان خراسان رضوی، تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی پاسخی از طرف آن سازمان در ماهیت دعوا واصل نشده است. در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392موضوع به هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری ارجاع شد و این هیات به موجب دادنامه شماره 140109970906010899 مورخ 1401/11/30، بند 10 مصوبه شماره 120/2094213 مورخ 1400/8/25 کارگروه گندم، آرد و نان استان خراسان رضوی را قابل ابطال تشخیص نداد و به رد شکایت رای صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت. «رسیدگی به بند 2 مصوبه شماره 120/2088702 مورخ 1400/8/6، بند 4 مصوبه شماره 120/2086913 مورخ 1400/7/25 و بندهای 1، 2 و 3 مصوبه شماره 120/2094213 مورخ 1400/8/25 کارگروه گندم، آرد و نان استان خراسان رضوی در دستور کار جلسه هیات عمومی قرار گرفت.» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/2/12 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف. براساس بندهای 1 و 2 تصویب‌نامه شماره 97477/ت51252 ه مورخ 1393/8/26 هیات وزیران مقرر شده است که کارگروه‌هایی در سطح کشور و استان به منظور مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری درخصوص چگونگی اصلاح کیفیت و تعیین قیمت‌ها و تهیه طرح جامع مرحله‌ای اصلاح نظام یارانه گندم، آرد و نان تشکیل می‌شود و برمبنای بند 2 تصویب‌نامه مذکور رسیدگی به امور مربوط به آرد و نان و از جمله تعیین قیمت آرد و نان در شهرستان‌های هر استان نیز توسط کارگروه استانی تعیین‌شده در این تصویب‌نامه انجام خواهد شد. نظر به اینکه در تصویب‌نامه یادشده هیات وزیران، تشکیل کارگروه‌های موضوع این تصویب‌نامه در سطح شهرستان پیش‌بینی نشده و اختیارات مقرر در تصویب‌نامه هیات وزیران نیز از سوی کارگروه آرد و نان استان خراسان رضوی به شهرستان‌های آن استان از جمله شهرستان مشهد مقدس تفویض نگردیده است، بنابراین وضع بند 4 مصوبه شماره 120/2086913 مورخ 1400/7/25 و بند 2 مصوبه شماره 120/2088702 مورخ 1400/8/6 کارگروه گندم، آرد و نان شهرستان مشهد مقدس که متضمن اتّخاذ تصمیماتی درخصوص پروانه کسب و رسیدگی به تخلّفات نانوایی‌های این شهرستان است، به دلیل فقدان جایگاه حقوقی کارگروه یادشده خارج از حدود اختیار این کارگروه بوده و برمبنای استدلال مقرر در این رای که در آرای شماره 1438 مورخ 1398/7/16 و 730 مورخ 1400/3/18 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز منعکس شده، مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. ب. براساس تبصره 2 ماده 7 قانون اجرای سیاست‌های کلّی اصل چهل و چهارم قانون اساسی (اصلاحی مصوب 1393/4/1): «هر یک از مراجع صادر‌کننده مجوز کسب و کار موظّفند درخواست متقاضیان مجوز کسب و کار را مطابق شرایط مصرح در پایگاه اطلاع‌رسانی مجوزهای کسب و کار دریافت و بررسی کنند و صادرکنندگان مجوز کسب و کار اجازه ندارند به دلیل اشباع بودن بازار از پذیرش تقاضا یا صدور مجوز کسب و کار امتناع کنند.» با توجه به حکم قانونی مذکور و مفاد آرای شماره 807 مورخ 1395/10/14، شماره 1637 الی 1646 مورخ 1399/11/7 و شماره 1076 مورخ 1400/4/8 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که براساس آن‌ها حکم به ابطال مقرراتی صادر شده است که در روند صدور مجوز تاسیس واحدهای نانوایی مانع ایجاد کرده بودند، لذا بندهای 1 و 3 مصوبه شماره 120/2094213 مورخ 1400/8/25 کارگروه گندم، آرد و نان استان خراسان رضوی که براساس آن‌ها پذیرش و صدور مجوز تاسیس نانوایی‌های آزادپز به تعیین شیوه تامین آرد و نرخ نان و انجام استعلام لازم توسط غله استان، استانداری و سازمان صنعت، معدن و تجارت استان منوط شده و همچنین هرگونه تغییر نانوایی از یارانه‌ای و نیمه‌یارانه‌ای به آزادپز ممنوع اعلام گردیده است، با اصل بیست و هشتم قانون اساسی و تبصره 2 ماده 7 قانون اجرای سیاست‌های کلّی اصل چهل و چهارم قانون اساسی مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. ج. براساس بند 1 ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 رسیدگی به شکایات، تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آیین‌نامه‌ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری‌ها و موسسات عمومی غیردولتی در مواردی که مقررات مذکور به علّت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز و یا سوء استفاده از اختیارات یا تخلّف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایف موجب تضییع حقوق اشخاص می‌شود، از جمله صلاحیتها و وظایف هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. نظر به اینکه بند 2 مصوبه شماره 120/2094213 مورخ 1400/8/25 کارگروه گندم، آرد و نان استان خراسان رضوی درخصوص هشت نانوایی مشخص صادر شده و واجد جنبه موردی بوده و متضمن وضع قاعده کلّی و عام‌الشمول نیست، بنابراین از مصادیق مقررات موضوع بند 1 ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 محسوب نمی‌شود و رسیدگی به آن در هیات عمومی دیوان عدالت اداری قابل طرح نیست و جهت رسیدگی به شعبه دیوان عدالت اداری ارجاع می‌گردد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین