ابطال نامه شماره 384 /518 /د - 20/09/1392 دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی (وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی)

بسم الله الرحمن الرحیم شماره دادنامه:2363 تاریخ دادنامه: 14/8/1398 شماره پرونده: 97 /1036 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای عباس افتخاری موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه شماره 384 /518 /د – 20/9/1392 دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی (وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی) گردش کار: شاکی به موجب دادخواست ابطال نامه شماره 384 /518 /د – 20/9/1392 دبیر شورای آموزش پزشکی عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را خواستار شده و به‌طور خلاصه توضیح داده است که : "1 – مطابق تبصره 1 ماده واحد قانون چگونگی تعیین وظایف و صلاحیت شاغلان حرفه‌های پزشکی و وابسته به آن، چنانچه سازمان نظام پزشکی ظرف مدت 6 ماه از تصویب این قانون اقدام به تهیه آیین‌نامه‌های موضوع ماده واحده بالا ننماید، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است پس از کسب نظر از سازمان نظام پزشکی اقدام به تهیه یا اصلاح آیین‌نامه‌های لازم کند. بنابراین با عنایت به قانون مذکور، آیین‌نامه‌های موجود در وزارت بهداشت می‌بایست به تایید و امضای وزیر بهداشت رسیده باشد و دبیر شورای آموزش پزشکی فاقد صلاحیت قانونی جهت وضع و ابلاغ دستورالعمل معترض عنه می‌باشد. 2 – مطابق آیین‌نامه‌های مربوط به اعمال غیرمجاز در مطب‌ها مصوب 1355، هیات مدیره سازمان نظام پزشکی مرکز، 22 مورد را به عنوان اعمال غیرمجاز شناسایی کرده است و ارائه خدمات پوست و مو شامل الکترولیز و لیزر، prp ، IPL ، کاشت مو تزریق ژل و بوتاکس و مزوتراپی و چربی از فهرست مندرج در آیین‌نامه موصوف خارج می‌باشد. 3 – مطابق ماده 7 دستورالعمل ضوابط بهداشتی و تسهیلات لازم در مطب به شماره 18221 /2 /س – 12/8/1384 انجام اقدامات تشخیصی یا درمانی که طبق ضوابط و مقررات می‌بایست در موسسه پزشکی مربوطه انجام گیرد و انجام اعمال غیرمجاز مصرح در مصوبه 6/10/1355 هیات مدیره نظام پزشکی در مطب ممنوع است که باز هم شامل موارد ذکر شده پوستی نمی‌باشد. 4 – مطابق ماده 3 دستورالعمل توانمند‌سازی علمی و حرفه‌ای طب عمومی مصوب 1392 شورای معاونین وزارت بهداشت، پزشک عمومی می‌تواند هراقدامی را که در آن مهارت و تبحر کافی دارد، برای بیماران و مراجعین انجام دهد و در صورتی که مرتکب کوتاهی یا قصور شود پاسخگو خواهد بود. ملاک مهارت و تبحر علاوه بر توانایی پزشک، سر فصل‌ها و حیطه آموزشی است که در طول مدت تحصیل و یا متعاقب آن طی دوره‌های تکمیلی معتبر قرار گرفته و گواهی آن را اخذ نموده باشد. 5 – بر اساس نامه شماره 16041 /د – 28/7/1397 معاون درمان وقت وزارت بهداشت، پزشکان عمومی می‌توانند پس از اخذ گواهی‌نامه کار با دستگاه‌های لیزر از سازنده یا نمایندگی معتبر آن و در صورت دارا بودن پروانه تاسیس مطب و با پذیرش مسئولیت عوارض احتمالی در درمان بیماران، از لیزر استفاده کند. 6 – بر اساس نامه 1892 /3 /ک – 15/9/1379 مدیر کل دفتر ارزشیابی ضوابط و استانداردهای درمانی وزارت بهداشت، پزشک دارای مجوز تاسیس مطب با گذراندن دوره آموزشی و اخذ گواهی‌نامه کار با دستگاه‌های مذکور می‌توانند اقدام به درمان کنند. 7 – بر اساس نامه شماره 167781 /س – 24/12/1388 معاون وقت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی استفاده از دستگاه الکتروکوتر توسط گروه‌های مختلف پزشکی بلامانع اعلام شده است. 8 – بر اساس نامه شماره 2069 /94 /ف – 27/7/1394، درج عنوان بیماری‌های پوستی به عنوان یکی از سه رشته انتخابی پزشکان عمومی پس از ذکر عنوان مندرج در پروانه مطب مجاز است. لذا کار کردن در این رشته منعی برای پزشکان عمومی ندارد. 9 – بر اساس نامه 6798 /ه – 5/2/1386 سازمان نظام پزشکی که بر اساس ابلاغیه شماره 18221 /2 /س – 12/8/1384 وزارت بهداشت تنظیم گردیده و با عنایت به ماده 33 از فصل چهارم آن دستورالعمل، استفاده از لیزر، کرایو، الکترولیز، هیدرودرمی، چراغ مادون قرمز، UV، با رعایت موازین علمی توسط پزشکان در مطب قابل استفاده و بهره برداری است. 10 – بر اساس نامه شماره 196 /96 – 28/1/1396 در خصوص استعلام شعبه 113 دادگاه کیفری 2 شهرستان کرج در مورد صلاحیت پزشک عمومی در خصوص تزریق ژل، بوتاکس و لیزر به صراحت عنوان شده است که منع قانونی در این خصوص وجود ندارد. 11 – مصوبه مورد شکایت مغایر اصول 3، 22، 28 و 46 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بوده و سبب ایجاد انحصار و تبعیض ناروا گردیده است." متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است: "جناب آقای دکتر رضوی مدیرکل محترم دفتر نظارت و اعتبار بخشی امور درمان با سلام و احترام عطف نامه شماره 11035 /402 د – 4/9/1392 در ارتباط با استفاده از دستگاه‌های وان حرفه‌ای الکترولیز و لیزر در مطب و ارائه برخی خدمات سلامت پوست توسط پزشکان عمومی (موضوع نامه شماره 10156 /4 /ص – 28/8/1392 معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران) بدین‌وسیله بر اساس اصول و ضوابط قانونی و علمی کارشناسی شده اعلام می‌دارد که استفاده از دستگاه‌های وان حرفه‌ای الکترولیز و لیزر و نیز ارائه خدمات پوست در زمینه وان حرفه‌ای الکترولیز و لیزر، IPL ، PRP ، کاشت مو و تزریق ژل، بوتاکس، مزوتراپی و چربی از اهداف و محتوای آموزشی و توانمندی‌های مورد انتظار از دانش آموختگان دوره پزشکی عمومی در جمهوری اسلامی نیست لذا به‌طور کلی با عنایت به کوریکولوم آموزشی مصوب دوره دکترای پزشکی عمومی ارائه این‌گونه خدمات توسط دانش آموختگان دوره دکترای پزشکی عمومی مجاز نیست. در مورد سایر جوانب موضوع که قبلا استعلام گردیده طی مکاتبات پیوست اعلام نظر کارشناسی گردیده است – دبیر شورای آموزش پزشکان عمومی" در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر امور حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (معاون حقوقی و امور مجلس) به موجب لایحه شمراه 1957 /107 – 1/11/1397 توضیح داده است که خلاصه آن به شرح زیر است: 1 – نامه مورد اعتراض، دستورالعمل نبوده وصرفا مکاتبه‌ای عادی و در پاسخ به استعلام دفتر نظارت و اعتبار بخشی امور درمان صادر شده است. بر این اساس با توجه به این که صادر‌کننده نامه راسا نسبت به وضع قاعده‌ای اقدام نکرده و صرفا وضع موجود در برنامه‌های آموزشی را اعلام کرده است، نامه مورد اعتراض قابلیت طرح در هیات عمومی دیوان عدالت اداری را ندارد و بر این اساس رد شکایت مطروحه مورد استدعاست. 2 – موضوع ممنوعیت استفاده پزشکان عمومی از لیزر، سابقا پرونده کلاسه 95 /368 با خواسته ابطال تصمیم شماره 423 /3 – 92 /10 /1392 دبیر هیات ممتحنه رشته بیماری‌های پوست و تصمیم شماره 14611 /402 – 28/7/1393 مدیر کل دفتر نظارت و اعتبار بخشی امور درمان وزارت بهداشت و مواد 32 و 33 دستورالعمل ضوابط بهداشتی و تسهیلات لازم در مطب به شماره 18221 /2 /س – 12/8/1384 مرکز برنامه‌ریزی و هماهنگی در امور درمان و درخواست لغو اثر از تصمیم شماره 423 /92 – 3/10/1397 دبیر هیات ممتحنه رشته بیماری‌های پوست ناظر بر این که پزشکان عمومی نمی‌توانند لیزر درمانی انجام دهند، مغایر با قانون و قابل ابطال تشخیص نشد. 3 – مطابق بند 1 ماده 1 قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، یکی از وظایف وزارت بهداشت، تدوین و ارائه سیاست‌ها، تعیین خط مشی‌ها و برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های مربوط به تربیت انسانی گروه پزشکی و ...می‌باشد. همچنین برابر بند 14 همان ماده، صدور پروانه اشتغال صاحبان حرف پزشکی و وابسته پزشکی نیز از وظایف این وزارتخانه است. 4 – مطابق نامه شماره 422 /518 /د – 7/6/1395 دبیرخانه شورای آموزش عمومی بر اساس سند توانمندیهای دانش آموختگان دوره پزشکی عمومی مصوب شصت و دومین نشست شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی مورخ 20/10/1394، لیزر درمانی از توانمندی‌های مصوب دانش آموختگان دوره دکترای پزشکی عمومی در کشور نبوده و پزشکان عمومی به لحاظ توانمندی‌های مورد انتظار و اهداف و محتوای آموزشی مصوب دوره در امر لیزر درمانی در مطب دارای وجاهت لازم نمی‌باشند و نامه مذکور، موخر بر ماده 3 دستورالعمل توانمند‌سازی علمی و حرفه‌ای طب عمومی ابلاغی مورخ 21/5/1392 وزیر وقت بهداشت مبنی بر اجازه به پزشکان عمومی جهت انجام هر اقدامی که در آن مهارت و تبحر کافی دارند می‌باشند. همچنین مطابق مقرره اخیرالذکر، ملاک مهارت و تبحر، سرفصل‌ها و حیطه آموزشی است که در طول مدت تحصیل یا متعاقب آن طی دوره‌های تکمیلی فرا گرفته‌اند و گواهی آن را اخذ کرده‌اند. 5 – مطابق مفاد ماده 31 آیین‌نامه اجرایی ماده 8 قانون تشکیل وزارت بهداشت، استفاده‌کنندگان از دستگاه‌های تخصصی، علاوه بر داشتن مدرک تخصصی، لازم است حداقل دوره آموزشی لازم که به تایید کمیته تخصصی مربوطه در وزارت بهداشت برسد، در یکی از مراکز علمی و دانشگاهی داخل یا خارج از کشور را طی کنند. 6 – دستورالعمل ضوابط بهداشتی و تسهیلات لازم در مطب مصوب 1384، صرفا حاوی موادی در خصوص شرایط مطب پزشکان است و اینکه حدود صلاحیت هر پزشک به چه میزان باشد در آن اعلام نشده است علاوه بر این، مطابق ماده 33 دستورالعمل مذکور، روش‌ها و وسایل تشخیصی درمانی نظیر دستگاه‌های EK6 و .... با رعایت مقررات و ضوابطی که از طرف وزارت بهداشت تدوین شده، در مطب قابل استفاده و بهره برداری است و مطابق تبصره ماده 33 مقرره صدرالذکر، در خصوص دستگاه‌های قابل استفاده در مطب نیاز به تبحر خاصی و یا گذراندن دوره آموزشی خاصی است." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 14/8/1398 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی مطابق نص قانون ماده واحده قانون چگونگی تعیین وظایف و صلاحیت شاغلان حرفه‌های پزشکی و وابسته به آن مصوب سال 1376 که تعیین حدود صلاحیت‌های حرفه‌ای شاغلین حرف پزشکی را به تدوین آیین‌نامه‌ای با مشارکت سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موکول شده است. نظر به اینکه نامه مورد شکایت بدون رعایت تشریفات قانونی موضوف تدوین و ابلاغ شده و تصویب آن از حدود اختیارات مقام صادرکننده نامه مورد اعتراض خارج است. بنابراین مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. / محمدکاظم بهرامی رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری