رای شماره 1291 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال تبصره 2 ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی داد گستری

شماره 9901457 – 10/6/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 14000997090581291 مورخ 18/3/1400 با موضوع :« ابطال تبصره 2 ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیر کل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 1400/3/18 شماره دادنامه : 1291 شماره پرونده : 9901457 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای منوچهر اسفندیاری موضوع شکایت و خواسته : ابطال قسمت اخیر تبصره یک و تبصره دو ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال قسمت اخیر تبصره یک و تبصره دو ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : " تبصره 1 و 2 ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کارشناسان رسمی دادگستری برای کسانی که از حکم مقرر در ماده مذکور تخلف نموده‌اند به تعیین مجازات پرداخته است که خروج از آیین‌نامه نویسی و ورود به حیطه قانونگذاری است . موارد تخلف و مجازات انتظامی کارشناسان رسمی دادگستری در ماده 26 قانون فوق‌الذکر بیان شده و مفاد ماده 74 قانون سابق الذکر نیز حاوی تفویض اختیار وضع مجازات به قوه مجریه نیست ." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " ماده 69 در صورتی که مراجع قضایی و انتظامی وزارتخانه‌ها، ادارات، سازمانها، موسسات و شرکت‌های دولتی و وابسته به دولت، بانک‌ها، نهادها، بنیاد‌ها، شهرداری‌ها و اشخاص حقیقی و حقوقی، کارشناس رسمی از کانون‌ها خواسته باشند مکلفند دستمزد کارشناسی را در امور اجرایی به حساب کانون یا نمایندگی کانون مربوط واریز نمایند تا پس از کسر 5 درصد سهم کانون و سایر کسورات قانونی مابقی به کارشناس پرداخت گردد . تبصره1 در صورتی که به هر علت حق‌الزحمه کارشناسی در صندوق کانون تودیع نگردید مراجع مذکور در این ماده مکلفند 5 درصد سهم کانون را کسر و در وجه کانون واریز به اطلاع کانون یا نمایندگی کانون مربوط به رسانند کارشناسان نیز موظفند فهرست پنج درصد وجوه مکسور از حق‌الزحمه کارشناسی‌های خود را به اطلاع کانون یا نمایندگی کانون مربوط برسانند . تبصره2 کارشناسان متخلف از مفاد این ماده در حکم مرتکبان خلاف شئون شغلی مصرح در بند 5 ماده 26 قانون بوده و تحت تعقیب قانونی قرار خواهند گرفت ." در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت ضمن تقدیم تصویر نامه شماره 41153 1392/7/27 وزارت دادگستری به موجب لایحه شماره 99 1457 2 مورخ 1399/9/11 به‌طور خلاصه توضیح داده است که : " تکلیف مذکور در تبصره 1 ماده 69 مصوبه مورد اعتراض حاوی حکم جدیدی نیست و تکلیف کسر و واریز 5 درصد از حق‌الزحمه کارشناس به حساب کانون کارشناسان در اجرای حکم مندرج در بند ( ب ) ماده 30 قانون کارشناسان رسمی دادگستری مقرر شده است . در تبصره 2 ماده 69 مصوبه مورد شکایت نیز هیچ‌گونه تخلف جدیدی وضع نشده و عنوانی به عناوین تخلفاتی مندرج در ماده 26 قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری افزوده نشده بلکه صرفا یکی از مصادیق اعمال خلاف شئونات شغلی به عنوان یکی از تخلفات مندرج در قانون برشمرده شده است . قانون‌گذار صرفا عنوان کلی « سوء رفتار و اعمال خلاف شئونات شغلی » را بیان نموده و تشخیص مصادیق آن با بررسی تمام تکالیف افراد مشمول معنی و مفهوم می‌یابد . یکی از این تکالیف پرداخت وجوه مورد نظر قانون‌گذار است و انجام ندادن آن به عنوان یک تخلف حرفه‌ای قابل پیگیری و مشمول مجازات‌های قانونی است . مصوبه مورد اعتراض صرفا ناظر به تخلفات حرفه‌ای و شغلی است و متضمن هیچ‌گونه جرم و مجازات قانونی نیست . " در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 پرونده به هیات تخصصی اداری و امور عمومی ارجاع می‌شود و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره 9909970906011361 1399/11/18 تبصره 1 ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد . رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت . « رسیدگی به تبصره 2 ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری در دستور کار هیات عمومی قرار گرفت .» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/3/18 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی برمبنای ماده 26 قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری مصوب سال 1381، به ترتیب تخلّفات و مجازاتهای انتظامی مربوط به کارشناسان رسمی دادگستری احصاء شده است . نظر به اینکه براساس تبصره 2 ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری ، تخلّف از اجرای حکم مقرر در ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری به عنوان سوء رفتار و اعمال خلاف شئونات شغلی ( موضوع بند 5 ماده 26 قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری ) شناخته شده و این امر به منزله توسعه مصادیق تخلّفات مقرر در قانون است، بنابراین حکم مقرر در تبصره 2 ماده 69 آیین‌نامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین